...................
...................

DİASPORA İLE OLAN BAĞLARIMIZI SIKILAŞTIRACAĞIZ
Haber Merkezi

Adige Mak, 10 Eylül 2009
Çeviri: HAPİ Cevdet Yıldız

                         
...................
 
...................

AC Devlet Başkanı Thakuşın Aslan, Türkiye’den dönen “NEF” çocuk dans topluluğu ile topluluk eşliğinde Türkiye’ye giden heyeti,  9 Eylül 2009 günü kabul etti ve onlarla görüş alışverişinde bulundu. Topluluk, üç haftalık Türkiye ziyareti izlenimlerini Devlet Başkanı’na anlattı. Geziye ilişkin olarak,  ‘Tembot K’eraş  AC Sosyal Bilimsel Araştırma Enstitüsü’ Müdürü ve Dilbilimleri  Profesörü Dr. Bırsır Batırbıy,  ‘AC Parlamentosu –Xase’ milletvekili ve “Nef” Başkanı ǒermıt Muhdin,  ‘Adige Radyo Televizyonu’  Başkan yardımcısı T’eşu Svetlana ve “Adige Mak” gazetesi Başyazarı Derbe Timur  gezi izlenimlerini  anlattılar (1).
 


Toplantıya AC Başbakanı Kump’ıl Murat, AC Devlet Başkanlığı ve AC Bakanlar Kurulu İdari İşler Başkanı Aleksandr Pitsenko, AC Başbakanı yardımcısı Aleksandr Petrusenko, Kültür Bakanı Ğazıy Çemışo, Eğitim ve Bilim Bakanı Bedanıko Ramazan, AC Ulusal İşler, Dış Ülkelerdeki Soydaşlarla İlişkiler ve Haber Alma Komitesi Başkanı Jaç’emıko Vyaçeslav ve diğer ilgililer de katıldılar.

 

Prof. Dr. Bırsır Batırbıy, “Türkiye’de Kuzey Kafkasya kökenli 5 milyon kadar bir  nüfus bulunduğu bize söylendi. Kafile 5 bin km üzeri bir yol katetti, 50’den çok Adige köyünü ziyaret ettik ve oralardaki soydaşlarla buluştuk. Bu son yıllarda Türkiye yönetimlerinin Adigelere ilişkin tutumlarında olumu yönde bazı gelişme ve  iyileştirmeler var. Örneğin dil ve giyim kuşama artık fazla ses çıkarmıyorlarmış, Adigelerin yaşam düzeyleri de pek fena sayılmaz. Dinsel baskılar da hafiflemiş görünümde. Bütün bunlar, kuşkusuz Adige diasporasının Adige anayurduna ilişkin konularda daha fazla bilgilenmelerini beraberinde getirdi. Adigey’e dönmek ve yrleşmek istediğini söyleyen çok sayıda kişiyle karşılaştık, dönüş için hazır olduklarını söyleyenler  az sayıda değiller. Ancak Türkiye’deki mal varlıklarını da  korumak istiyorlar ve o çerçevede  RF yurttaşı olmak istiyorlar” (2).

 

Bırsır sözlerini şöyle sürdürdü: “Adigeler, şu an Türkiye’nin toplumsal yaşamında güçlü bir konumdalar. Güney Osetya’ya yapılan  saldırı ve Oset-Gürcü çatışmaları sırasında, Rusya’yı  etkili bir  biçimde   desteklediler”.

 

“Nef”in her yerde coşku ve sevinçle   karşılandığını, çocukların başarılı gösteriler sunduklarını söyleyen ǒermıt Muhdin de sözlerini şöyle sürdürdü:  “Çocuklar kuşkusuz profesyonel kişiler değiller, öyle olduğu halde çocukların dansları her yerde ilgi ve beğeniyle izlendi. Türkiye gezimiz ve etkinliklerimiz, özellikle gençler başta olmak üzere, oradaki  Adige/Çerkeslerin ulusal kültürümüze olan   ilgilerini daha da artırdı” dedi ve şöyle devam etti: “Devlet olanaklarından yararlanarak, dış ülkelerdeki soydaşlarımıza yardım etmeliyiz, onlara dil, edebiyat, tarih, kültür ve sanat içerikli kitaplar, çalışma ürünleri ve benzerlerini  ulaştırmalıyız”.

 

Toplantıda,  Adige diasporasından çok kişinin Adige Cumhuriyeti’nin kalkınması için her türlü katkıya  hazır olduğu görüşü de dile getirildi. Diasporanın ekonomik gücünü yanımıza çekmek için, öncelikli olarak yapılması gereken işler var, ama bu gibi konulara el atmış, bunların neler olduklarını araştırmış da  değiliz, dendi.
 

Başkan Thakuşın Aslan, “Soyut konular üzerinde değil, somut yatırım projelerinin neler olabileceğini bulmamız,  önceliği onlara vermemiz ve bu gibi konular üzerinde yoğunlaşmamız gerekiyor”, dedi.

 

Türkiye’den Adigey’e dönmüş olan kişiler de, dış ülkelerde yaşayan soydaşlarımızla olan bağlarımızın geliştirilmesinin tam zamanı olduğunu söylediler. Önerilen görüşler arasında, Adigelerin yoğun olarak bulundukları ülkelere AC Devlet Başkanı’nın da gitmesi, cumhuriyetimizden ve  diasporadan 15-20 kişilik çocuk grupları oluşturulması, bunların  bir araya getirilmeleri, bu gibi buluşmaların çoğaltılmaları, her yıl dil, kültür ve diğer konularda araştırmalar yapacak biliminsanlarının Türkiye, Suriye ve Ürdün gibi dış ülkelere  gönderilmeleri, bunun için de “AC Ulusal İşler, Dış Ülkelerdeki Soydaşlarla İlişkiler ve Haber Alma Komitesi” dairesinin  Bakanlık düzeyine çıkarılması gibi konular da bulunuyor.

 

Bu arada gece gündüz, bütün gün, yani 24 saat Adigece radyo yayını yapılması, Adige Televizyonu (3) ve diğer cumhuriyet kitle iletişim araçlarının  hazırladıkları belgesel çekim ve yayınların uydu yoluyla Ürdün’den yayın yapan “Nart Tv” aracılığıyla dış ülkelerdeki Adigelere ulaştırılmaları, kardeş kent ilişkilerinin güçlendirilmeleri, Adige Televizyon  yayınlarının Karadeniz Shapsughyası’ndan (хы ШIуцIэ Шапсыгъэм) da izlenebilecek bir güce yükseltilmesi gibi konular da genişliğince ele alınıp görüşüldü.  

 

Son konuşmayı Adigey Cumhuriyeti Devlet Başkanı Thakuşın Aslan yaptı ve konuşmaları toparladı, özetle, “Dış ülkelerdeki diasporamızla olan ilişkilerimizi, Rusya Federasyonu Hükümeti’nin belirlemiş olduğu kurallara uygun olarak düzenlemeli ve yürütmeliyiz. Çalışmalarımızda  yasalara titizlikle uymamız gerektiğini asla unutmamalıyız” dedi.
 

BİLGİ NOTLARI:

1) “Adige Mak” Gazetesi Başyazarı/Genel Koordinatörü  DERBE Timur’un tarafımdan yapılmış yazı dizisi çevirileri için Bkz.  “Nef”in Türkiye Gezisi Ardından: Birliğe Doğru Uzanan Yol-1-, CircassianCenter, Araştırma Bölümü. -HCY

2) Diasporanın çifte vatandaşlık istediği belirtiliyor. -HCY

3) Adigece televizyon yayını Cumartesi ve Pazar günleri dışında, diğer günler akşamları 10 dakika olmak üzere, haftada toplam 50 dakika yapılıyor. -HCY