|
2014 Soçi Kış Olimpiyat Oyunları, Kafkasya’daki ‘soykırım’
acısını depreştirirken Çerkeslerden karşı atak var:
‘Çerkesiyat 2012’. Tam da Çerkesler 19. yüzyılda sürüldükleri
tarihi topraklarda olimpiyata karşı takınılacak tutumu
tartışırken ‘Dünya Çerkes Olimpiyat Oyunları’ kısaca
Çerkesiyat 2012 projesiyle gündemleri alabora oldu.
Şimdi Soçi 2014’yi tarihi trajedinin tanınması açısından
fırsat olarak görenlerle ‘atalarımızın kemikleri üzerinde
oynamak niye’ diye çıkışanlar, Çerkesiyat’ın Soçi’yi
meşrulaştırma aracı olup olmadığını tartışıyor. Çerkesiyat,
2012’de Nalçik’te 12 olimpiyat şampiyonu Çerkes’in
gösterisiyle başlayacak. 12 dalda yapılacak. 12 konferans
planlandı. 12 kategoride finansör var. 12 Çerkesler için bir
kod. 12 Çerkes kabilesini simgeliyor. Çerkesya bayrağının 12
yıldızı var.
Çerkesiyat’ın mimarlarından tarihçi Sufyan Cemuhov, projenin
Soçi bağlamında gündeme gelen ‘Çerkes sorunu’nun çözümünde
uygun bir iklim yaratacağını düşünüyor. Çerkes sorununu üç
ayakta tanımlıyor: ‘Soykırımın tanınması’, ‘diasporanın
dönüşü’ ve ‘bölünmüş Çerkesya topraklarının birleştirilmesi’.
Moskova, Çerkes soykırımının tanınması taleplerine karşı hep
üç maymunu oynadı. Çerkes Kongresi’nin soykırımın tanınması
başvurusuna Duma’nın yanıtı şöyleydi: ‘2. Dünya Savaşı’nda
Çerkesler soykırıma uğramamıştır.’ Soru 1.5 milyon insanın
sürüldüğü 1864 faciası ve oraya gelinceye dek 300 yıl boyunca
yapılan katliamlarla ilgiliydi ama yanıt Çeçen, İnguş, Karaçay
ve Balkarların sürüldüğü 1943-1944 olayları üzerinden verildi.
Yok sayma siyaseti Çerkeslerin dönüşünde de geçerli: Rusya’nın
nüfus krizine deva adına çıkarılan yasa Çerkeslere şamil
değil. Yabancılar için aranan Rusça bilme ve Rusya’da beş yıl
ikamet şartı Çerkesler için de geçerli. Çerkesya’nın
birleştirilmesi ise bölge hakları kadar Rusya için de çok
çetrefilli bir mesele. Herkes için bu patikanın mayını bol.
Çerkesiyat 2012’nin Çerkes meselesinin hallini
kolaylaştıracağı izahatı fazla alıcı bulamazken öteki telif
öne çıkıyor: ‘Çerkesiyat, Soçi 2014 olimpiyatlarına Çerkes
icazeti alma girişimidir.’ Rusya Olimpiyat Komitesi’nin
2012’ye yeşil ışık yakması da bu yargının en büyük payandası.
Rivayet o ki komite finansör de olacak.
Girişimin St. Petersburg, Moskova, Soçi, Çerkesk, Maykop ve
Lazarevsk’teki toplantılarından destek çıktı. Sıra diasporaya
gelince durum değişti: ‘Bu Çerkesleri sporla birleştirmek için
fırsat’ diyenlerle ‘Soçi meşrulaştırılıyor’ itirazını yapanlar
karşı karşıya. Ancak Çerkesiyat bir yana 2014, Çerkesya’nın
düşüşünün 150. yılına denk geliyor. Olimpiyata destek olanlar
da karşyı çıkanlar da bir yerde birleşiyor: Bu Çerkes
meselesinin gündeme gelmesi için bir fırsat. Ve herkes en
azından dünyaya şunları diyebilmeyi umuyor:
Oyunların oynanacağı Krasnaya Polyana, Rus ordusunun
Çerkeslerin yüzde 50’sini katledip geri kalanının yüzde 90’ını
sürdükten sonra zafer yürüyüşü yaptığı yer. Rusların ‘Kızıl
Tepe’ dediği vadiyi Çerkesler Kbaada diye anıyor. Oyunlar
toplu mezarlar üzerinde oynanacak. Soçi adını yok edilen
Çerkes kavmi Şaçe’den alıyor. Bu kent 1859’da İmam Şamil
teslim olduktan sonra direnişi sürdüren Batı Kafkasya
halklarının ilan ettiği siyasi birliğin (1861-1864)
başkentiydi. Soçi’nin sahipleri Ubıhlar silinirken yanı
başındaki Shapsughya’da 600 bin yerliden bugüne 12 bin kişi
kaldı. Ayrıca UNESCO’nun Kültür Mirası saydığı Kafkas Rezervi,
Soçi Mili Parkı ve Federal Oyun Rezervi kurban ediliyor. Bu
konuda Çerkeslerin sesi kendi çeperlerini aşamasa da
Greenpeace feveran ediyor. Velhasıl gerçekleşirse Çerkesiyat
ve ardından Soçi Çerkesleri bir buçuk asır sonra dünyanın
gündemine yeniden taşıyacak. Rusya Soçi’yle prestij
derdindeyken ‘soykırım’a sobelenecek.
|
