...................
...................
SERVER TANİLLİ VEFAT ETTİ
CircassianCenter
29 Kasım 2011
                         
...................
 
...................
                         

Server Tanilli 1931 yılında dünyaya geldi.


1980'den önce Türkiye'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde ve Devlet Tatbiki Güzelsanatlar Yüksekokulu'nda "Uygarlık- tarihi" dersi veriyordu. 7 Nisan 1978 günü terör ortamında silahlı saldırıya uğrayıp, belden aşağısı tutmaz oldu. Fransa'ya gidip uzun yıllar Strazburg Üniversitesi'nde çalıştı. 2000 yılında yurda dönüş yaptı ve Cumhuriyet Gazetesi'nde köşe yazıları yayınlandı.

1980 sonrasında düşün ortamını ve özellikle de gençliği etkilemiş olan "Uygarlık Tarihi (1973)", "Devlet ve Demokrasi: Anayasa Hukukuna Giriş" kitaplarını yazdı. "Uygarlık Tarihi" üniversitelerde ders kitabı olarak okutuldu. 2011 yılında Prof. Dr. Server Tanilli evinde yaşamını yitirdi.

Değerli biliminsanı Tanilli'nın anısı önünde saygıyla eğiliyoruz.

CircassianCenter
 

.

SERVER TANİLLİ AYDINLIĞI
Öner Yağcı

Server Tanilli, aydınlanma savaşımımızın usanmaz öğreticisi, bilgesi; dilinin, yurdunun sevdalı bir canı. İnsanının, çağdaşlık arayışının zorlu kılavuzu; özgürlük kavgasında aklın ve sırtın dayanacağı bir güven ve bilgi anıtı; özgür düşüncenin yılmaz savunucusu. Özgürlük arayışının anıtlaşan bir öncüsü; yaşamıyla ve yapıtlarıyla "aydınlanma" deyince hemen akla gelen bir bilim adamı. Abecesinden başlayıp ayrıntılı tarihlere uzanan bir aydınlık ve uygarlık tarihçisi. Aydınlanma sevdasının usanmak bilmeyen bilim emekçisi...

18 Mart 1931 doğumlu; memur çocuğu, hukukçu, sonra öğretmek ve aydınlatmak sevdalısı bir hoca. Uygarlık Tarihi, onun İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde öğrencilerine anlattığı dersin kitaplaşan başyapıtı. Onun bu kitabıyla ilgili yargılanması bilimle bilim düşmanlığının, akılla akıl dışılığın, hoşgörüyle bağnazlığın, aydınlıkla karanlığın çarpıştığı bir alana dönüşür; savunması Attilâ İlhan'ın şu dizeleriyle biterken aydınlık damarlarını birbirine bağlama ustalığı sergiler ve yıllarca sürecek bir inadın muştusunu da verir: "o sözler ki kalbimizin üstünde / dolu bir tabanca gibi / ölüp ölesiye taşırız / o sözler ki bir kere çıkmıştır ağzımızdan / uğrunda asılırız."

Aydınlanma ve demokrasi savaşımında ben de varım demenin yürekli, onurlu, bilinçli bir çığlığıdır bu ve susturulamaz. Ama karanlık boş durmaz, karanlık aydınlığın bu güçlü soluğunu da kesmek için listesine alır. Birçok aydını, öğretmeni, yazarı, bilimadamını, genci vuran -daha sonra birçok insanımıza uzanacak olan- eller, Server Tanilli'ye de uzanır; tarihler 7 Nisan 1978'i göstermektedir. Kurşunların verdiği hasar, yıllar süren tıp uğraşılarından ve onun yaşamak ve dünyanın aydınlığına bir şeyler katmak çabalarından sonra, ancak tekerlekli sandalyeyle yaşamını sürdürecek kadar giderilebilir. Ama öldürülen dostlarının soluğunu da soluğuna katmışçasına o, tekerlekli sandalyede sürdürdüğü yaşamından aydınlıklar damıtmayı sürdürür. Bir "Anka Kuşu" olur; dost aydınlıkların küllerinden doğan...

Strasbourg'ta Türk Etütleri Enstitüsü'nde on beş yıl akademik çalışmalar yapıp 1996'da emekli olan Tanilli, Türkiye'nin sorunlarının, Türkiye'de yaşananların tam yüreğinde duyumsar kendini; ülkemizde hangi sorun yaşansa o, konuşmalarıyla, yazılarıyla, tavırlarıyla, sonra da bir kitabıyla yücelir. Toplumumuzun yaşadığı sorunlara bilimin ışıldağını yöneltir; konuşur, yazar, toplantılar düzenler, mesajlar iletir, bildiriler sunar, aydın tavrının sık rastlanmayan bir örneği olur. Kitapları çoğalır ve olanca aydınlığıyla gülümser bize. İşte, onun 1962'de kitaplaşan ilk çalışması Anayasalar ve Siyasal Belgeler'den sonra damıttığı kitaplığından, çağrısını usanmadan sürdürdüğü yapıtlar:

Bir başucu kitabı olan Uygarlık Tarihi, genç kuşakların, yaşamın ve insanlığın yönelimlerini merak edenlerin abecesi... Devlet ve Demokrasi, bir aydının ülkesine çağdaş bir yaşam biçimi önerisi... Yüzyılların Gerçeği ve Mirası: İnsanlık Tarihine Giriş adlı çalışması, "İnsanlığın tarihine başlangıcından bugüne kuşbakışı bakmayı amaçlayan" bir çalışma, bir Tanilli Tarihi...

Tarihe, tarih bilincine çevirdiği ışıklar, Fransız edebiyatının simge adı Victor Hugo'nun, anlatıldığı Victor Hugo Bir Dehanın Romanı ile sürer. Dünyayı Değiştiren On Yıl'da, Fransız devrimini ayrıntılarıyla yorumlayıp aydınlanma felsefesinin kökenlerini araştırır. Fransız Devriminden Portreler'de Fransız devriminde devrimin akışını belirleyen Robespierre, Marat, Danton, Babeuf gibi kişiler üzerine bilgiler verir. Voltaire ve Aydınlanma'da, özgürlükler, akıl, adalet, insan hakları, hoşgörü için; karanlıkçılığa, bağnazlığa, yobazlığa karşı mücadeleye adanmış bir yaşamın sahibi; bir "davaya bağlı" aydın tipinin ilk örneği olan Voltaire'i ele alır.

12 Eylül çıkışı demokrasi arayışında bir demokrasi manifestosu sayılabilecek bir kitap olan Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?'da Türkiye'deki demokrasi kavgasının temel doğrularının altı bir kez daha çizer, sorunlarını irdeler. Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?'da, eğitimin anlamından başlayıp ülkemizdeki eğitimin her türlü sorununa ilişkin düşünceler içeren bir eğitim manifestosu olarak can alıcı ve temel bir sorunumuzu gündeme taşır. İslam Çağımıza Yanıt Verebilir mi? adlı çalışması, dinsel bağnazlığın iyice yoğunlaştığı ülkemizde aydın duyarlılığıyla laiklik ve din sorununu işleyen, yakın dönemin bu canalıcı sorununa dikkatleri çekmeyi, uyarma görevini başaran bir yapıttır.

Yaratıcı Aklın Sentezi: Felsefeye Giriş, Felsefeyi sevmek, yaşamını anlamlı kılmak isteyenler için bir başucu kitabı niteliğindeki bir çalışmadır ve Tanilli'nin genç kuşakların felsefe kültürlerini güçlendirmek için sunduğu çağdaş felsefesidir. Robert Mantran'ın Yayın Yönetmeni olduğu, Paul Dumont, Louis Bazin gibi ünlü tarihçilerin katkılarıyla hazırlanan Osmanlı İmparatorluğu Tarihi'nin çevirisinde de Tanilli imzası vardır. 25-26 Nisan 1997-Strasbourg Sempozyumu'nda sunulan bildirilerden oluşan ve Türkiye aydınlanmasının temel sorunlarını içeren kaynak kitaplarından biri olan Türkiye'de Aydınlanma Hareketi: Dünü, Bugünü, Sorunları "Server Tanilli'ye Saygı" kitabıdır. Strasbourg Yazıları, aydınlanmadan bilime, dilden edebiyata Anadaolu'dan sanata Cumhuriyet'te yazdığı yazılardan oluşur. İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?'da küreselleşmenin dünyaya getirdiği sorunları tartışır Tanilli. Değişimin Diyalektiği ve Devrim'de Marksizm üzerine yeni düşünceler üretir...


 
SERVER TANİLLİ KİTAPLARI
Not: Kitaplardan satın almak isterseniz lütfen resimlerin üzerine tıklayınız.
ne-olursa-olsun-savasiyorlar-server-tanilli


 
Ne Olursa Olsun Savaşıyorlar
 Cumhuriyet Kitapları


insanligi-nasil-bir-gelecek-bekliyor-server-tanilli


 İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?

 Cumhuriyet Kitapları


yaratici-aklin-sentezi-server-tanilli


 Yaratıcı Aklın Sentezi

 Cumhuriyet Kitapları


uygarlik-tarihi-server-tanilli


 Uygarlık Tarihi

 Cumhuriyet Kitapları


nasil-bir-egitim-istiyoruz-server-tanilli


 Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?

 Cumhuriyet Kitapları
 


nasil-bir-demokrasi-istiyoruz-server-tanilli


 Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?
 Cumhuriyet Kitapları
 


degisimin-diyalektigi-ve-devrim-server-tanilli


 
Değişimin Diyalektiği ve Devrim
 Cumhuriyet Kitapları
 


din-ve-politika-server-tanilli


 
Din ve Politika

 Cumhuriyet Kitapları
 


cagdasimiz-victor-hugo-bir-dahinin-portresi-server-tanilli


 
Çağdaşımız Victor Hugo Bir Dahinin Portresi
 Alkım Kitabevi
 


voltaire-ve-aydinlanma-server-tanilli


 
Voltaire ve Aydınlanma
 Alkım Kitabevi
 


yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-6-cilt-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 6. Cilt
 Alkım Kitabevi
 


yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-5-cilt-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 5. Cilt
 Alkım Kitabevi
 


yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-3-cilt-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 3. Cilt
 Alkım Kitabevi
 


yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-2-cilt-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 2. Cilt
 Alkım Kitabevi
 


yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-4-cilt-server-tanilli

 
 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 4. Cilt
 Alkım Kitabevi
 


ne-olursa-olsun-savasiyorlar-server-tanilli


 
Ne Olursa Olsun Savaşıyorlar
 Alkım Kitabevi
 


 
turkiyede-aydinlanma-hareketi-server-tanilli


 
Türkiye'de Aydınlanma Hareketi
 Alkım Kitabevi


 
yaratici-aklin-sentezi-felsefeye-giris-server-tanilli


 
Yaratıcı Aklın Sentezi / Felsefeye Giriş
 Alkım Kitabevi


 
nasil-bir-egitim-istiyoruz-server-tanilli


 
Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?
 Adam Yayınları


 
nasil-bir-demokrasi-istiyoruz-server-tanilli


 
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?
 Adam Yayınları
 


 
cagdasimiz-victor-hugo-bir-dahinin-portresi-server-tanilli


 
Çağdaşımız Victor Hugo Bir Dahinin Portresi
 Adam Yayınları
 


 

degisimin-diyalektigi-ve-devrim-marksizm-ustune-yeni-dusunceler-server-tanilli


 
Değişimin Diyalektiği ve Devrim Marksizm Üstüne
 Yeni Düşünceler

 Adam Yayınları
 


 

insanligi-nasil-bir-gelecek-bekliyor-server-tanilli


 
İnsanlığı Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?
 Adam Yayınları
 


 

strasbourg-yazilari-server-tanilli


 
Strasbourg Yazıları
 Adam Yayınları
 


 

dunyayi-degistiren-10-yil-server-tanilli


 
Dünyayı Değiştiren 10 Yıl
 Adam Yayınları


 

fransiz-devriminden-portreler-server-tanilli


 
Fransız Devrimi'nden Portreler
 Adam Yayınları


 

yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-cilt-6-20-yuzyil-yeni-bir-dunyanin-aranisinda-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt: 6 20. Yüzyıl:
 Yeni Bir Dünyanın Aranışında

 Adam Yayınları


 

islam-cagimiza-yanit-verebilir-mi-server-tanilli

 
 İslam Çağımıza Yanıt Verebilir mi?

 Adam Yayınları


 

yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-cilt-1-ilkcag-dogu-yunan-roma-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt: 1 İlkçağ: Doğu,
 
Yunan, Roma

 Adam Yayınları
 


 

yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-cilt-2-ortacag-feodal-dunya-server-tanilli

 
 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt: 2 Ortaçağ:
 Feodal Dünya

 Adam Yayınları

.
yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-cilt-3-16-17-yuzyillar-kapitalizm-ve-dunya-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt: 3 16.-17. Yüzyıllar:
 Kapitalizm ve Dünya

 Adam Yayınları


 

yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-cilt-4-18-yuzyil-aydinlanma-ve-devrim-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt: 4 18. Yüzyıl:   
 
Aydınlanma ve Devrim

 Adam Yayınları
 


 

yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-cilt-5-19-yuzyil-ilerlemenin-celismeleri-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası Cilt: 5 19. Yüzyıl:
 İlerlemenin Çelişmeleri

 Adam Yayınları


 

yaratici-aklin-sentezi-felsefeye-giris-server-tanilli


 
Yaratıcı Aklın Sentezi Felsefeye Giriş
 Adam Yayınları


 
fransiz-devriminden-portreler-server-tanilli

 
 
Fransız Devrimi'nden Portreler
 Alkım Kitabevi


 
dunyayi-degistiren-10-yil-server-tanilli


 
Dünyayı Değiştiren 10 Yıl
 Alkım Kitabevi


 
yuzyillarin-gercegi-ve-mirasi-1-cilt-server-tanilli


 
Yüzyılların Gerçeği ve Mirası 1. Cilt
 Alkım Kitabevi


 
devlet-ve-demokrasi-server-tanilli


 
Devlet ve Demokrasi
 Alkım Kitabevi


 
nasil-bir-egitim-istiyoruz-server-tanilli


 
Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?
 Alkım Kitabevi


 
islam-cagimiza-yanit-verebilir-mi-server-tanilli


 İslam Çağımıza Yanıt Verebilir mi?
 Alkım Kitabevi


 
nasil-bir-demokrasi-istiyoruz-server-tanilli


 
Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?
 Alkım Kitabevi


 
degisimin-diyalektigi-ve-devrim-server-tanilli


 
Değişimin Diyalektiği ve Devrim
 Alkım Kitabevi


 
uygarlik-tarihi-server-tanilli


 
Uygarlık Tarihi
 Alkım Kitabevi


 

devlet-ve-demokrasi-anayasa-hukukuna-giris-server-tanilli


 
Devlet ve Demokrasi Anayasa Hukukuna Giriş
 Adam Yayınları


 

uygarlik-tarihi-server-tanilli


 
Uygarlık Tarihi
 Adam Yayınları


voltaire-ve-aydinlanma-server-tanilli


 
Voltaire ve Aydınlanma
 Adam Yayınları