|
Fışte (Фыщтэ)
Dağı (*) eteklerine ulaştıklarında, av hayvanı ve yiyecek
bulamaz hale düşmüşlerdi. Bitkin bir biçimde oraya yığıldılar.
Ardından Nart Şıvjıy'ı görevlendirdiler; ‘’Bu Çemıdej'e
atla, son damızlık dişi domuzumuz Kotlefıj'ı (КъолъэфЫжъ)
getir de son kez bir karnımızı doyuralım’’ diye.
O dönem Kotlefıj kendi başına özgürce Nart ülkesinde dolaşıp
dururdu. Nart Şıvjıy atı Çemıdej'e atladı, domuzun izini sürmeye
başladı, izler Vıle (Улэ) ırmağına doğru gidiyordu, oradan
da Şhaguaşe (Шъхьагуащэ/Byelaya) ırmağını geçmişti. Maykop
vadisini (Мыекъопэ жэгъу) aşıp yeniden Vıle ırmağına uzanmıştı.
Domuzu Vıle ırmağının dirsek yaptığı bir yerde, Vıle kaynağına
yakın bir tabanda yatar halde buldu.
Şıvjıy bir ok atarak Kotlefıj'ı öldürdü. Onu domuz bağı (пчэнк1эс)
yapıp yola koyuldu, Maykop vadisine dönüp vadiyi geçti. Hadjuj
sırtı (Хьаджужъ бжъапэ) ya da şimdiki Beloreçensk kenti yakınında,
ellenmeyen bir orman olan Çemtleko Çıh'emıbz (Чэмлъэкъу Чыхэмыбз)
sırtı üstünde oturmakta olan Pakoko Tatarşav (Пакокъо
Тэтэpшъау), Nart Şıvjıy'ı gördü.
İki koca beyaz köpeği ile kıratına binmiş halde Pakoko Tatarşav
Şıvjıy'ı karşıladı. Daha yaşlı olduğundan sol tarafından Şıvjıy'a
yanaştı, sağ tarafı Şıvjıy’a bıraktı.
O zamana değin Nartların sağ tarafı daha yaşlıya bırakmak gibi bir
adetleri yoktu. Sağı yaşlıya, büyüğe ilk bırakan kişi de Pakoko
Tatarşav idi. O zamanlar yeryüzü şimdiki gibi toprak örtülü değil,
çakıl ve taş kaplıydı. Pakoko Tatarşav'ın atı öteye beriye taş
çakıl sıçratıyor, bu da atı huylandırıyordu.
Nart Şıvjıy'ın atı yayvan çeneli Çemıdej ise, ağır yükü nedeniyle,
geçtiği yerleri atının bileğine değin yarıyordu. Şhaguaşe ırmağına
varınca -ki, o zamanlar Şhaguaşe, şimdiki gibi büyük ve azgın bir
ırmak değildi- Şıvşıy'ın yayvan çeneli atı Çemıdej su içmeye
başladı, suyu olduğu gibi içiyor, doymak bilmiyordu. Tatarşav da
durumu izleyip duruyordu.
Ardından şimdiye değin bakmadığı Tatarşav'a Şıvjıy hafif bir yan
bakış yaptı.
- A benim küçük evladım, bugün Nartlar olarak son günümüz, ama
ardımızdan küçücük sinekler gibi bir insan soyunun belireceği de
söyleniyordu, o sen olmalısın. Kırım taraflarından bir küçük insan
soyunun bu taraflara geleceği ve onlarla karşılaşacağınız
söyleniyor, kötü niyetle hareket etmeyiniz. Bu yerde nasıl ve ne
yaparak yaşıyorsun?
- Ben de sizin gibi avlanıyorum, annemle birlikte yaşıyorum, dedi
Tatarşav da.
- Öyleyse bir Nart ile karşılaşmıştım diye ileride anlatırsın. Ben
göreceğin son Nart'ım. Nartların sonuncusuyum. Son domuzlarını
avlayıp götüren Nart Şıvjıy ile karşılaşmıştım diye anlatırsın.
Sana nasıl bir armağan (1эпэ-щысэ) bıraksam ki? Altınım da,
gümüşüm de yok. Nartlar kıtlık nedeniyle açlıktan bitkin düştüler.
Son domuzumuzu avlamış olarak yedirmeye onlara götürüyorum. "Sana
ne vermişti?" diye küçük insanlar sana sorabilirler. "Sana ne
versem ki" diyerek kamasını çekip domuzun butlarını ayırıp
kamasının ucuna takılı bir biçimde uzattı.
Pakoko Tatarşav uzanıp eti aldığında at da binicisi de yere
kapaklandı.
- A benin küçük evladım, gücün bu işe yetmiyor olmalı, diyerek
Şıvjıy yeniden uzandı ve butları kamasının ucuna takıp kaldırdı.
Irmağın öte yakasına geçtiklerinde, Şıvjıy uzanıp boylu bir meşe
ağacını eğdi. Ağacın tepesini kamasıyla sivriltti, domuzun
butlarını oraya taktı. Ağaç butlar sallanır halde eğilmiş
biçimiyle kaldı.
- A benim oğlum, bu domuz butlarını gücün yettiğince keserek azar
azar evine götürürsün, dedi Şıvjıy.
Nart Şıvjıy, domuzu taşıyarak Şhaguaşe ırmağını geçip yoluna devam
etti.
Pakoko Tatarşav geri döndü. Şıvjıy'ın geçtiği bu geçiş yerine
hala, bu nedenle Kotlef (Къолъэф:
Domuz izi sürme) Geçidi diyorlar.
Hala Maykop'a pek de uzak olmayan ve "Kotlef Geçidi"
denilen bir yerde, yayvan çeneli Çemıdej'ın geçerken oluk gibi
oymuş olduğu yerde bir su ayağı bulunur. Şıvjıy'ın atının geçerken
ve dönerken Şhaguaşe ırmağı boyunda oymuş olduğu izler de hala
yerli yerinde duruyor.
Şıvjıy'ın bindiği yayvan çeneli Çemıdej'ın iki kulağı arasındaki
mesafe, el yumruğu ile omuz boyu arası kadar bir uzunluktaydı,
diye anlatırlar.
Not:
Bu K'emguy tekstini 16 Kasım 1949'da Adigey'in Hatığujıkuaye (Хьтыгъужъыкъуае)
köyünde Yejısıko Ş'avko'dan (Шъаукъо Ежысыкъу) yazar Yusıf
Tlevsten (Лъэусэн Юсыф) yazıya geçirmiştir. Özgün biçimi Adige
Bilimsel Araştırma Enstitüsü’ndedir.
(*)
Fışte (Фыщт;Rusça Fişt, Adigey'in güneyinde 2. 867m yükseklikte,
zirvesi kar ve buzul ile kaplı bir dağ). -HCY |
