...................
...................
ABDZAXEME YAN
KHUIYEKHUE Nalbiy
                         
...................
...................

Adigey Adigece'sinde tam ''o'' sesi yok. ''O'' ieren szckler yabancı kkenlidir.

''O''ya benzer sesler ''ya'', ''ue''dir. Maque'de olduğu gibi ya da ''e''dir. Maşşe ateş de olduğu gibi.
       Khame : kama къамэ
       Badze : sinek бадзэ
       Lhe : ayak лъэ
       Xhuı : erkek хъу(ы)
       Quen : gitmek к1уэн
       Npe : bugn непэ
       Şşı : yer toprak ш1ы
       ımaf : kış ч1ымаф
       Tse : diş цэ
       Ttse : ad ц1э
       Wane : eğer уанэ
       Uıne : ivi 1унэ
       Guı : yrek гу(ы)
       Ghını : barut гыны
       Ğatxe : ilk bahar гъатхэ
       P'e : yatak п1э
       Ttığe : kazılmış т1ыгъэ
       T'uı : iki  т1у(ы)

Beşşağe ar zıxhuğer.

Nefşağuem zewen zılheın xhulhfığew ılem desır zee deığ. Yatuenere mafem axeme aşışew zı nebghırem khığezejığ. Sıd adrexem ya khebar yıuew zi ewıpağep. Zawer awxığepti, ğı makhemi ılem zıkhışietığep.

Zı llıj, yipae kheğaew zı elexhu ğuse yişşıxi, zewapem khiığem ıler khıquhağ. Wınew zıuhaxere pep llıjır arımi, elexhur arımi yileğow yisır khiığ, aşe ziem khızıpilhhağ, şı ziem şıw zıkhışşığ, şiy aşiy zimıer, kuaxhue ye peğu khışti, lhesew khadjağ.

Amıdexhanı yılli, yıelixi apereme adıdeığağex. Yablenerew yilhes pşşıquıxım yıhağer yej wınem khıdineğağ.

Wiezıw khesığ,  sişaw,- riuağ Amıdexhanı anahıem, kupır yikhelape khızıueham. Yişhaşe tabe şşyığuew zişeyiy, yıe khızeihajığ.- Zewapem khışıwajexeme, llı wıxhuğ. Şeşıri neı, depkhımi khıpısxınış khıwestın pılheğejep.

Yane zi khıriuejığep anahıem. Anah peğu yinır yiğesısi, ewım khıxilheşi, zewapem yejağeme axewtsağ

Cıri eş-zımafere ıler zewellıme yajağ. Yaşenere mafem, pıhedaquew, psawuew khenağeme khağezejığ. Tquenığer khıdezıxığeme zereılew apeğueığex. Hademe aetxew xhulhfığexer zanew khexalhem quağex.

Amıdexhan wınem yisığ. Llıjım khıuepşığep, anahıer guşşew sadej kheejığep. Sikhin khesığ. Se ezıwır khısenesığ, zızğehazerın Cawştew zeriuejığ.

Ttequı tşşağew nebghıriş Amıdexhan yikhelape khıuhağ.

Xhulhfığe yişaguı demıığew, mı ılem wunağue desep, Amıdexhan, - khıuağ khıuhağeme anahıjım. Mae psawuew khezğezejığer.

Amıdexhanı nebghıriy diğeığağ. Yillıre yieliblıre. Aw zi yiuağep. Deığe pep yiıle paye deığ. Yiıguı pay. Khezılhfığeme apay, khılhfığeme apay. Cawştew yeguıpşısağ Amıdexhan.

Khebar guıxe khıpfethığer, Amıdexhan, Yiguışıe khıpidzejığ anahıjım.- Zawem şıfexırer atteıjırep. Ye zewapem amalınağee şağeılhı, ye yiıle khexalhe zanew rahıllejı.

Sıbzılhfığemi apaşhe sijğehaj, a zır khısfaşşşej,- yalheuğ Amıdexhan.

Xhulhfığişme yawıj yitew khexalhem quağe Amıdexhan. Şhatyexhuem khıeşıre şhats uıjır şşıttsew, bzılhfığe yişığew, yilhes tueişım yitığ. Cawştew yieguı deığ, yişhats fıjıbze xhuğew khexalhem nesığ.

Yaaquexer atwıbğuağexew zewellıme ya hadexer satır ıhew khexalhem yipaşhe yilhığex, aneguıxeri plheğuıştığexep, aw Amıdexhan yillıjıre yilhfığexemre zenabzew yaquellağ. Apaşhe yiwıtsi zi yimıuew ttequıre şıtığ.

Xhulhfığe nemı khexalhem uıtığep.

Yemıqu khısfeşşmışş abdzaxexer, timıxabzew npe  sızerezquerer. khıuağ Amıdexhan.- Yizın khıseşıti, aneguıme saejığeplhej.

Zımi zi khıuağep.

Amıdexhan yillıjı erıhi , aquer yineguı khıtırixığ. Zepsawım zeredeguşıeştığew yewıpığ:

Xetı khısiuen , llıj, wiquedıew xhuğer? Yej zeriuejırem fedew, uıpşıı khuedıyew yewıpığ, aw khızexaxığ.

Cewapi khıratığ.

Pıyıdzem yiguızeguı yitew zewağe, Amıdexhan. Yineplheğu zıtyefağer aeığep. Teri yiwıjı titew tızewağ. Hadeğuışer khızıtfemi zewapem zıkhırariğexığep. Awıjıre pıyım yıpse ağeğuğew zlheğum, yinapexer zetırilhhajığex.

Pkhuibli khızerawıığer plheğuğeba, llıj aşığuım Llıjım aquer tırixhueji, yikhue anahıjew aş yisemegue khıguelhım yinegu khırixığ.

Wişhağusere wisabiyişıre khışıwınağex sişaw,- khıuağ Amıdexhan. Sıd yasuejıme, wızğerezen?

Yikhue anahıjım yileğuıguerem  yımakhe zewellıme yasatır khıxeuığ:

Yate yisemeguıbğuıe şıtew zewağe, tyan. Yiate anah lheghağ, yie anah pkhıyağ. Hadeğuşer yate khızıtyefem, yiıpe yiwıtsağ. Yate yilh yişşejığ. Yişixeme ape yitew zawueze fexığe.

ılem paye fexığe. Yııguı pay. Yımakhe zıpkh zeritew khıuağ Amıdexhan, yikhue nahıjım yinegu wıııjığe awıjırew tebejıze.

Anıhıjım khıelhıquerem yinegu khızırxım, yipşew khıeşığer zerezepıwıpığer yilheğuğ. Yıi khetxıwağep, yımakhi kheezezığep.

Yatuenere sabıyır wişheğuıse yişe xelh Şawe khıpfexhunew them sıpflheun, sial.

Xet khıfexhuğemi, yate yittse deyie rauew ğeşşenım zexixınep, Amıdexhanı yiıbıe makher khışıuığu.- Yişnahıj zefexım, hader yate yisemeguıbğuıe yiğettılhi, yışıme ape yitew zewağe.

Yaşaneremi, yaplleneremi, yetfeneremi aşharıhajığ Amıdexhan, aneguıme aeplhejıze. Hadeğuım uımıplhağexem fedağex şıri, hezab amışeığew, guıquedığuer, guığepene-amalınağer aguı khimıplhağew, pşığexew, pıhımi yimığegumeıxew, gufit şhefitew meıyexew khıpşıxhuştığe.
    - Şıxeme wıbzecağ, - riuağ zım.

Caş fed weneguı pttsaşxhu zıfauağer, tyan,- nıbjıe makher zexixığe Amıdexhanı.- Bğaşxhuem fedew atbıbeme, bğejım fedew atıyeze zewağe.

Wered khepuenır we wiesağ
     - Wenegum yesıfe, yımekhe an abdzexe llıxhuıjıme aşhağı yiığep , tyan.

Pxheşşe aze wıxhuınew wıyate we khıpşıguığuıştığe

Ziate anah feazew zığabzereme khaxelıdııştığe, tyan. Nahıjır zıfexıe, khıelhıquerer aş yııpe yıwıtseze, abdzaxe zewellıme ape yitew zewağex.

Yıkhueme aşışew yaxenerem zquallem, zewellıme anahıjır khıerıhi, yie yitame khıtırilhhağ.

Amıdexhan

Amıdexhan aquer khızetım, yikhue yineguı yixhueğe eplheır plhjıbzew lhım khıriağew yilheğuığ.

Amıdexhan,- khıuağ zewellım, - zawem bğequate zexhum wızıtplhejığer wıguı khrenej. Pıyıbe riğepsıxığ wiale, yejıxeri bere khşequağex. Khışhasığexep zaeafem, tırawneağ yaguıbj.

Wiefığuem tığem fedağ wineguı,  sial. Wızışıneşxheyım mazew zerızım wınah ayağep. Yimakhe kheezezığep, yineps khequağew alheğuğep Amıdexhanı. Yipkh zanew zeriığew, yikhue anahıe yequellağ. Şığue neguıxew abdzexe zewellıxer yiıbıe detığex.

Salhepeğuı wii, ılem yi llıxhujıxem wadıdeığ sişaw. Llıpkh wiwıtsuenew yiğue wifağep, aw willığe khıpşiwıhağep. aşenew wıdeığ, wıwızendığew wıkhequejığ.- Zımi zeximıxew yetane khıpiğexhuejığ.- Zı ttequre sakue pşhe yizğelhıjınew sıfitığeme, sinefın

Yiıbıe makhe khışıuığa hawıme guıeğu-guırışe ıjee nım yilheğuığa: Yilhes pşşıquıxım yiwıtseğe şewejıyer ajeğuayew, Syane pay, syate pay, sşıme apay! yıueze,pıyıdzem yiguızeguı şıpkhe yitew, mexheşeğuew mezawe. Şem yihırep, seşxueri yitame şızepewıtı, ateri yıtanc şecaye. Ghırz makheme zıguere khaxekuıwıığ: - Kheşwxhurey! Anah llıxhujew txetxer zequedıllerem yıpse xetejığex! Pıyıdzer zerepsawuew şewejıyem khwtseığem fed Ttequı tşşağew pşıpıcınme aşşexelhağew pıy kupır llıxhuıjim yişhağ khışılheğuağ. Khekuıwağep, wızı şeığuayem yıgu zelhiwbıtığemi, yineguıe khızıxiğeşığep.

Sıkhewelheğua, tyat? zeemi zexaxığe yı mekhe an, - Sıdew daxa tiıgu! Mırew lhaghew nibji aş sıtplhağep.

Kheguışşağex pıyıxer, mekhe efıe khezereğekuıwağex, aw dze satır zaşşıjınew yiğue yifağexep. Şewejıyem zerişellağexeti, zexeıjığue yimifexeze, abdzaxe zewellıme khawxhureyiğex. Zı nebghıri aeeıjığep.

Wikhin ılem zexşıı , - khıuağ khıguet zewellım. Wıguı jı değe, winepsi khetupş. 

Khyamıxhullere khısexhullağep, khızexhullağeme aşışı sıxhuğenah, yışhe khıeti, zewellıme zanew khaplhıze khıuağ Amıdexhanı.

Amıdexhan yihademe zaelhıreıjım, khuışheme atx ıhe,  tığew khuehajırem khızerineıjıştığe. Yejıri, abdzexe zewellıxer mekhenew elhıplhexeze, tığer zexıjıre lhenıkhueme quejığe.

eşnıkhuem ılem yi haeş guerem  wered  makhem zıkhışietığ:
Abdzaxeme yane tığew khuehajırem dequate, Yığequetejığexer nepe zetyemıxew elheplhex.

Khıtxemıplhejıreme llıxhuj weredır khafaşu
Xetı yittse khşuemi, abdzaxeme yane khılhfığ.

Amıdexhanı a weredır zexixıjığep.