...................
...................

AVRUPA BÖLGESEL YA DA AZINLIK DİLLERİ SÖZLEŞMESİ

Contact Bulletin

Çeviri: Kafkasya Yazıları / Sonbahar 98

                         
 
...................
 
 

“Üçüncü Taraflar, uygun ölçüler içinde, ülkedeki bütün değişik dilleri konuşan gruplar arasında karşılıklı anlayışı ve özellikle, ülkesindeki eğitim ve öğretimin amaçları içerisinde, bölgesel ya da azınlık dilleriyle olan ilişkilerin saygı, anlayış ve hoşgörü kapsamında olmasını, yazılı ve görsel basının da aynı amaç için cesaretlendirilmesini sağlamayı taahhüt eder.”
 

Aşağıda imzası bulunan, Avrupa Konseyi Üyesi Devletler, Avrupa Konseyi'nin üyeleri arasında daha geniş çaplı bir birlikteliği; özellikle, ortak mirasları olan ideal ve ilkeleri korumak ve gerçekleştirmek amacıyla, sağlamaya çalıştığını göz önünde bulundururlar.

 

Bazıları bu gün yokolma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan Avrupa'nın tarihi bölgesel azınlık dillerinin korunmasının, kıtanın kültürel zenginliğinin ve geleneklerinin geliştirilip, korunmasına katkıda bulunacağını; toplumsal ve özel yaşamda bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılma hakkının; Birleşmiş Milletler'in Uluslararası Sivil ve Politik Haklar Sözleşmesi’nde ve Avrupa Konseyi'nin İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerinin Koruma Anlaşması’na uygunluğunu ve bunun kesinlikle geri alınmayacak bir hak olduğunu gözönünde bulundururlar; C.S.C.E içinde yapılan çalışmaları ve özellikle 1975 Helsinki Konferansı ve 1990 Kopenhag Toplantısı'nda açıklanan bildirileri kabul ederler; kültürler arası iletişimin ve çokdilliliğin önemini vurgulayan, bölgesel ya da azınlık dillerinin korunmasını ve desteklenmesinin resmi dillere ve onların öğrenilmesine  duyulan gereksinime zarar veremeyeceğini kabul ederler; Avrupa'nın farklı bölge ve ülkelerinde, ulusal bütünlük çatısı altında ve ulusal sınırlar içerisinde azınlık ya da bölgesel dillerin korunup geliştirilmesinin, demokrasi prensipleri ve kültürel farklılıkları kabullenme temeline dayanan sağlıklı Avrupa'nın yaratılması yolunda çok önemli yardımlar sunacağı  gerçeğini; Avrupa Devletleri'nin farklı bölgelerindeki özel durumları ve tarihsel gelenekleri kabul ederler; ve aşağıdaki hükümlere uyarlar:

 

 

BÖLÜM 1

Genel Şartlar

 

Madde 1: Açıklamalar
Sözleşmenin amaçlarına uygun olarak:

a) Bögesel ya da azınlık dilleri;

aa) Bir ülkede kendileri dışında kalan yurttaşlardan nüfus bakımından daha az olan yurttaşların belirli bir bölgede geleneksel olarak kullandıkları; ve

bb) Ülkenin resmi dil(ler)inden farklı olan dillerdir;

b) Göçmenlerin kullandığı diller ile o ülkedeki resmi dil(ler)in ağızları, lehçeleri bu kategoriye girmez.

c) Alansal olmayan diller kavramı ülkedeki nüfusun belirli bir bölümü tarafından geleneksel olarak kullanılan ve nüfusun kalanının kullandığı dil ya da dillerden farklı olan ve bunun yanısıra ülke içindeki belirli bir bölgeye özgü olmayan dilleri
gösterir.

 

Madde 2: Taahhütler
Taraflar

a) 1.maddedeki açıklamaya uygun olarak kendi alanlarında konuşulan bütün bölgesel ya da azınlık dilleri için 2.bölümdeki koşulları uygulamayı taahhüt eder.
b) Her taraf 3.maddeye uygun olarak 3.bölümün 8. ve 12.maddelerinin her birinden en az üçer tane ve 9,10,11, ve 13.maddelerinin her birinden de en az birer  tanesini mutlaka içermek üzere toplam 35 ya da daha fazla sayıda paragrafı uygulayacağını garanti eder ve bunun söz konusu  her dil açısından imzalı onay, resmi kabul ya da katılımın verilişi aşamasında kesinlikle belirtir.

Madde 3: Uygulamalı Düzenlemeler
Taraflar
a)
Bu sözleşmeye imza atan her ülke, kendi imzalı onay, resmi kabul ya da katılım belgesinde; her bölgesel ya da azınlık dilini, sınırlarının bütününde ya da bir bölümünde daha az kullanılan resmi dili, 2.madde 2.paragrafa göre uygulanacak olan seçilmiş paragrafları kesinlikle belirtecektir.

 

BÖLÜM 2
2.madde 1. paragrafta belirtilen amaçlar ve prensipler:
 

Madde 4: Varolan Koruma Rejimleri
a)
Bu anlaşmadaki hiçbir şey Avrupa İnsan Hakları Bildirgesi’ni kısıtlayıcı ya da küçültücü olarak
yorumlanmayacaktır.
b) Bu anlaşmanın maddeleri, bölgesel ya da azınık dillerinin statüleriyle ya da bir parti içinde olabilecek azınlıklara mensup insanların yasal rejimi ile ya da geçerli ikili ya da çok taraflı anlaşmalarla ilgili daha uygun maddeleri etkilemeyecektir.
 

Madde 5: Varolan Yükümlülükler
Bu anlaşmadaki hiçbir şey, Birleşik Devletler
anlaşmasının ya da uluslarası hukuk içindeki diğer yükümlülüklerin egemenlik ve toprak bütünlüğü prensibi de dahil olmak üzere amaçlarına karşıt hiçbir girişime katılmak ya da gerçekleştirmek hakkını veriyor olarak yorumlanmamalıdır.

Madde 6: Bilgi
Partiler, taraflar ilgili yetkililerin, kurumların ve kişilerin bu anlaşma ile oluşturulan haklar ve ödevlerden haberdar olduklarını görmek için görev alır.

Madde 7: Amaçlar ve Prensipler
1)
Taraflar bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanıldıkları alanlar ve dillerin buralardaki konumlarına göre kendi siyasetlerini, yasalarını ve uygulamalarını aşağıda belirtilmiş olan amaç ve prensipler çerçevesinde biçimlendireceklerdir:

a) Bölgesel ya da azınlık dillerinin külturel zenginliğin ifadesi olarak tanımlanması;

b) Herhangi bir yönetimsel değişiklik o bölgedeki bölgesel ya da azınlık dilinin konumunu etkilememesi;

c) Bölgesel ya da azınlık dillerinin geliştirilmesi için gereken kararlı, azimli tavrın, aynı zamanda bu dilleri korumakta da geçerli olması;

d) Toplum yaşamında ve özel yaşamda, konuşma ve yazma girişimlerinde bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılmasının kolaylaştırılması ya da özendirilmesi;

e) Bu sözleşme çerçevesinde, bölgesel ya da azınlık dilleri kullananlarla, ülke içinde bir dilin benzer ya da özdeş biçimlerinin kullananlar arasındaki bağın korunması ve geliştirlmesi, buna ek olarak farklı dilleri konuşan gruplar arasında kültürel bağların oluşturulması;  

f) Bölgesel ya da azınlık dillerinin eğitimi ve öğretimi için uygun olanakların her düzeyde sağlanması;

g) Bu dilleri konuşamayanlar eğer öğrenmek için istekli ise, uygun koşulların sağlanması;

h) Bölgesel ya da azınlık dilleri üzerine yapılan çalışmaların ve araştırmaların üniversiteler ve eşdeğerde enstitülerde arttırılması;

i) Bir ya da daha fazla ülkede, benzer ya da özdeş biçimleri kullanılan bölgesel ya da azınlık dilleri arasında, bu sözleşmedeki hükümler çerçevesinde, uygun tipte düşünsel alış-verişin geliştirilmesini taahhüt eder.

2) Taraflar (henüz yapmamışlarsa) bölgesel ya da azınlık dilinin kullanımıyla ilgili olarak, tercihe yönelik, herhangi birini diğerinden farklı gören, onları reddeden ya da kısıtlayan ve bu dillerin korunma ve gelişmelerini tehlikeye düşürecek maddeleri programından çıkarmayı taahhüt eder.


3) Taraflar, uygun ölçüler içinde, ülkedeki bütün değişik dilleri konuşan gruplar arasında karşılıklı anlayış ve özellikle, ülkesindeki eğitim ve öğretimin amaçları içerisinde, bölgesel ya da azınlık dilleriyle olan  ilişkilerin saygı, anlayış ve hoşgörü kapsamında olmasını, yazılı ve görsel basının da aynı amaç için cesaretlendirilmesini sağlamayı taahhüt eder.


4) Taraflar bölgesel ya da azınlık dilleri ile ilgili politikalarını kararlaştırırken, bu dilleri kullananların istemlerini dikkate alacaklardır. Kullandıkları dille ilgili tüm sorunlar hakkında yetkililere tavsiyede bulunmak üzere birimler kurabilmeleri için taraflar tarafından desteklenecektir.


5) Taraflar, yurtsuz diller için 1,2,3 ve 4.paragrafları, gerekli değişiklikler yapıldıktan sonra, uygulamayı garanti ederler.

 

BÖLÜM 3

Sosyal Hayatta Bölgesel ya da Azınlık
Dillerinin Kullanımının İlerletilmesiyle İlgili 2. Madde
2.Paragraftaki Taahhütlerin Ölçütleri

Madde 8: Egitim
1)
Eğitimle ilgili olarak taraflar, söz konusu dillerin kullanıldığı yerlerde, bu dillerin konumlarına uygun olarak, ülkenin resmi dilinin öğretilmesine karşı
çıkmadan aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirmeyi tahhüt ederler: Taraflar;

a) İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde okul öncesi eğitim olanağı sağlanması; ya da

b) Bögesel ya da azınlık dillerinde okul öncesi eğitimin kısmen sağlanması; ya da  

c) Yukarıdaki iki maddeden en az birinin, eğer sayıları yeterliyse ve aileleri istekliyse söz konusu kişilere uygulanmasını; ya da  

d) Eğer yetkililer okul öncesi eğitim alanına doğrudan müdahele edemeyecek konumdaysalar, en azından, bundan önceki üç maddenin uygulanması konusunda özendirici ya da yardımcı olacaklarını;

1) İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde ilkokul eğitimi olanağının sağlanması; ya da  

2) İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde ilkokul eğitiminin kısmen sağlanması; ya da  

3) İlkokul eğitimi içerisinde, ilgili bölgesel ya da azınlık dillerinin öğretilmesinin müfredat programında zorunlu tutulmasının sağlanması; ya da 

4) Yukarıdaki üç maddeden en az birinin, sayıları yeterli ve aileleri istekli olan kişiler için uygulanması  

a)     İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde;

1)     Ortaokul eğitim olanağının
sa
ğlanması; ya da  

2)     İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde
ortaokul e
ğitim olanağının kısmen sağlanması; ya da

3)     Ortaokul eğitimi içerisinde, ilgili bölgesel ya da azınlık dillerinin öğretilmesinin müfredat programında zorunlu tutulmasının sağlanması; ya da

4)     Yukarıdaki üç paragraftan en az birinin,sayıları
yeterli ise, ilgili ki
şilere uygulanması.

b)     İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde;

1)     Teknik ve mesleki eğitim olanağının sağlanması; ya da  

2)     İlgili bölgesel ya da azınlık dillerinde teknik ve mesleki eğitim olanağının kısmen sağlanması; ya da  

3)     Teknik ve mesleki eğitim içerisinde, ilgili bölgesel ya da azınlık dillerinin
öğretilmesinin müfredat programında zorunlu tutulmasının sağlanması; ya da 

4)     Yukarıdaki üç paragraftan, en az
birinin, say
ıları yeterli ise, ilgili kişilere sağlanması.

c)     lgesel ya da azınlık dillerinde;

1)     Üniversite ve diğer yüksek eğitim
kurumlar
ı düzeyinde eğitim olanağı sağlanması; ya da   

2)     Bu dillerin, üniversite ve diğer yüksek eğitim kurumlarında çalışma
konular
ı olarak kabul edilmelerinde kolaylık sağlanması; ya da  

3)     ksek eğitim kurumları karşısında, devletin konumu nedeniyle, ilk iki
madde uygulanam
ıyorsa en azından uygulanması konusunda özendirici ve
yard
ımcı olunması;  

d)     lgesel ya da azınlık dillerinde;

1)     Başlangıç itibariyle ya da bütünüyle, bölgesel ya da azınlık dillerinde yapılması düşünülen yetişkin ve daha ileri düzeyde eğitim kurları için şartların
haz
ırlanması; ya da  

2)     Yetişkin ve daha ileri düzeyde eğitim için bölgesel ya da azınlık dillerinin önerilmesi; ya da  

3)     er yetkililer yetişkin ve daha ileri seviyede eğitim alana doğrudan
m
üdahale edemeyecek konumdaysalar, bu dillerin yetişkin ve daha ileri
d
üzeyde eğitimde çalışma konusu olmaları için özendirici ya da
yard
ımcı olmaları;

e)     lgesel ya da azınlık dili tarafından yansıtılan bir tarih ve kültür öğretiminin sağlaması için hazırlıklar yapılması;

f)       Parti tarafından, a maddesi ile g maddesi arasında kabul edilen kabul edilen maddeleri uygulayacak olan öğretmenlerin, her düzeyde eğitiminin sağlanması;

g)     lgesel ya da azınlık dillerinin öğretiminin gelişimi ya da başlatılması ile ilgili ilerlemelerin kontrol edilmesi ve bunlarla ilgili periyodik raporların hazırlanmasından sorumlu denetcilerin göreve başlatılması;
h)     Eğitimle ilgili olarak, yukarıda verilen konuların dışında kalan ve bölgesel ya da azınlık dillerinin geleneksel olarak kullanıldığı bölgelerde, taraflar, bu dilleri kullanaların sayısı da yeterli ise, uygun olan tüm düzeylerde bölgesel ya da azınlık dilleri ile öğretime ya da bu dillerle ilgili öğretime ya da bu dillerle ilgili öğretime izin verir, özendirir ya da korur.

 

Madde 9:  Hukuki Yetkiler
1) Taraflar,belirli sayıda insanın azınlık ya da Bölgesel dilleri konuştuğu bir bölgede aşağıda belirtilen ölçütlerin, bu dillerin her birinin konumuna göre (ilgili hukuki durumlarda) bu paragraflar aracılığıyla belirlene olanaklarının kullanımını (ilgili yargının gözünde adaletin yerine gelemesini engellememek koşuluyla) taahhüt eder:

a) Suçun soruşturulmasında; 

1)     Mahkemeler (taraflardan) herhangi birinin talebi ile davaların azınlık ya da bölgesel dillerden birisi ile sürdürülmesini sağlanmasına; ya da 

2)     Sanığın kendi bölgesel ya da azınlık dilini kullanma hakkının garantiye alınmasına; ya da 

3)     Sözlü ya da yazılı olarak iletilen istek
delillerin kabul edilmemesine gerekce olarak, birazınlık ya da bölgesel dil kullanılarak hazırlanmış olamalarının dikkate alınmasını saglamayı; ya da

4)     İstenildiğinde yasal uygulamalarla ilgili, söz konusu bölgesel ya da azınlık dilinde
dokumanların sağlanması ve gerekli ise, ilgili kişiye ekstra bir masraf yüklemeden çevirmen ya da yardımcı sağlanması.

b) Mahkemeler taraflardan;

1)   Herhangi birinin isteği ile; davaların azınlık ya da bölgesel dillerden birisi ile sürdürülmesinin sağlanmasına; ya da

2)   Sanığın mahkemede ifadesini verirken kendi bölgesel ya da azınlık dilini kullanmasına izin verilmesine; ya da

3)   Dökümanlar ve delillerin bölgesel ya da azınlık dillerinde hazırlanmasına izin verilmesine; eğer gerekli ise çevirmen ve yardımcı kullanılarak

c) İdari sorunlarla ilgili mahkemelerden önceki soruşturmalarda;

1)   Mahkemeler (taraflardan herhangi birinin talebi ile) davaların azınlık ya da bölgesel dillerden birisi ile sürdürülmesinin sağlanmasına; ya da

2)   Sanığın mahkemede ifadesini verirken kendi bölgesel ya da azınlık dilini kullanmasına izin verilmesine. Eğer gerekli ise çevirmen ve yardımcı kullanarak

d) b ve c paragrafının ilk iki alt paragrafının
uygulanmasında yardımcı/çevirmen kullanımında
ilgili kişiye herhangi bir masraf yüklenmemesinin
sağlanması.

2) Taraflar Taahhüt Eder
a) Ülke sınırları dahilinde hazırlanmış yasal belgelerin yalnızca bölgesel ya da azınlık dilleri ile hazırlanmış olmasından dolayı geçerliliklerinin inkar edilmemesi; ya da
b) Bu tip belgelerin, bögesel ya da azınlık dillerinin kullanıcısı olmayanlara sunuluşu sırasında içeriğinin hazırlayan tarafından açıklanabilmesinin sağlanmasını;
c) Taraflar arasında, ülke sınırları dahilinde hazırlanmış yasal belgelerin yalnızca bölgesel ya da azınlık dillerinde hazırlanmış olmalarından dolayı, geçerliliklerinin inkar edilmemesini;
 

3) Taraflar, azınlık ya da bölgesel dilleri kullananlar için en önemli ulusal yasalarını ve özellikle bu dilleri kullananlarla ilgili olanları yayınlamayı taahhüt eder.

Madde 10: İdare Yetkiler ve Kamu Hizmetleri
1) Taraflar, belirli sayıda insanın azınlık bölgesel dilleri konuştuğu bir idari bölgede, aşağıdaki yükümlülüklerin mümkün olduğunca sağlanmasına çalışacağını garanti eder:
a) İdari birimler;

1)   İdari birimlerden bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılmasının sağlanmasını; ya da

2)   İdari birimlerin bölge halkı ile olan ilişkilerinde bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılabilmesinin sağlanması; ya da

3)   Bölgesel ya da azınlık dillerini kullananların, her türlü başvurularını bu dillerde yapabilmesi ve karşılığını da bu dillerde alabilmesinin sağlanması; ya da

4)   Bölgesel ya da azınlık dillerini kullananların her türlü başvurularını yazılı ya da sözlü olarak bu dillerde yapabilmelerinin sağlanması

5)   Bölgesel ya da azınlık dillerini kullananlarin, en önemli başvuralarını bu dillerde yapabilmelerinin sağlanması.

b) Çok yönlü kullanımı olan idari belgelerin ve formların, bölgesel ya da azınlık dillerine mensup nüfus için bu dillerde ya da iki dilde sağlanmasını,

c) İdari yetkililerin, her tür dökümanın bölgesel ya da azınlık dillerinde hazırlanmasına izin vermelerinin sağlanmasını.

2) Yerel ve bölgesel yetkeler açısından, belirli sayıda olan ve bölgesel ya da azınlık dillerini kullanaların, aşağıda belirtilen hakları kullanabilmeleri için taraflar izin vermeyi
garanti ederler:
a) Bölgesel ya da yerel yetkenin çatısı altında bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılması;
b) Bölgesel ya da azınlık dillerini kullananların, sözlü ya da yazılı her türlü başvurularını bu dillerle yapabilme olanağı;
c) Bölgesel yetke tarafından yayınlanan her türlü resmi dokumanın ilgili bölgesel ya da azınlık dili ile de yayınlanması;
d) Yerel yetke tarafından yayınlanan her türlü resmi dökümanın ilgili bölgesel ya da azınlık dili ile de yayınlanması;
e) Bölgesel yetke tarafından, ülkenin resmi dil(ler)inin kullanılmasını dışlamadan resmi dil(ler)le beraber meclislerde bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılmasını;
f) Yerel yetke tarafından, ülkenin resmi dil(ler)inin kullanılması dışlanmadan resmi dil(ler)le birlikte meclislerde bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılması;
g) Gerekli hallerde resmi dil(ler)deki karşılıkları kullanılmak kaydıyla, yer isimlerinin bölgesel ya da azınlık dillerindeki gerçek ve geleneksel biçimleriyle kullanılması.
 

3) Taraflar, idari yetkeler tarafından ya da onlar namına başkaları tarafından yürütülen kamu hizmetleri açısından ve her dilin o bölgedeki konumu itibariyle  aşağıdaki hakların
kullanımının mümkün olabildiğince sağlanmasını garanti eder;
a) Hizmetlerin verilmesinde bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanılmasının sağlanması; ya da
b) Bölgesel ya da azınlık dillerini kullananların taleplerinin bu dillerde iletebilmelerine ve bu dillerde yanıt alabilmelerine izin verilmesi; ya da
c) Bölgesel ya da azınlık dillerini kullananların bu dillerde taleplerini iletebilmeleri.
 

4) Taraflar 1,2 ve 3.paragraflardaki koşulları yürürlüğe koymayı kabul ettiklerinde, aşağıdaki koşullardan bir ya da birkaçını dikkate almayı kabul eder;
a) Gerektiğinde çevirmen ve yardımcı;
b) İş olanakları yaratmak ve gerektiğinde, resmi ve diğer kamu görevlilerinin ihtiyaca bağlı olarak eğitimi;
c) Bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanıldığı bir bölgeye atanmış kamu görevlisinin, söz konusu diller hakkında bilgilenme isteğini karşılamak

5) İlgili kişilerden gelen istek doğrultusunda taraflar, aile adlarının bölgesel ya da azınlık dillerinde kullanılmasına ya da benimsenmesine izin verilmesini taahhüt eder.
 

Madde 11: Medya
1) Taraflar, bölgesel ya da azınlık dillerinin konuşulduğu alanlardaki kullanıcılar açısından, her dilin konumuna uygun olarak, doğrudan ya da dolaylı, genel yetkelerin bu alandaki yeterliliğine, sahip olduğu güce ya da oynadığı role ve medyanın bağımsızlığının ve özerkliğinin esaslarına saygı duyarak asağıdaki maddeleri garanti altına alır;
a) Radyo ve televizyonun kamu hizmeti görme misyonu taşıması. Dolayısıyle;

1)   Bölgesel ya da azınlık dillerinde yayın yapan en azından bir radyo istasyonu ve bir televizyon istasyon kanalının açılmasının sağlanması; ya da  

2)   Bölgesel ya da azınlık dilleriyle
yayın yapan en azından bir radyo istasyonu ve bir televizyon
kanalının açılmasının desteklenmesi ve açılmasına kolaylık sağlanması; ya da

3)   Yayıncıların bölgesel ya da azınlık dillerinde program yayınlayabilmeleri için uygun koşulların oluşturulması.

b) Bölgesel ya da azınlık dillerinde;

1)     Bölgesel ya da azınlık dillerinde yayın yapan, en azından bir radyo istasyonunun açılmasının desteklenmesi ya da kolaylık sağlanması; ya da  

2)     Bölgesel ya da azınlık dillerindeki radyo programlarının belirli bir düzenle yayınlanmasının desteklenmesi ya da
kolaylaştırılması.

c) Bölgesel ya da azınlık dillerinde

1)   Bölgesel ya da azınlık dilleriyle yayın
yapan en az bir televizyon kanalının açılmasının desteklenmesi ya da kolaylaştırılması; ya da  

2)   Bölgesel ya da azınlık dillerindeki televizyon programlarının belirli bir düzenle yayınlanmasının desteklenmesi ya da kolaylaştırılması; ya da

 

d) Bölgesel ya da azınlık dillerinde görsel ve görsel/işitsel çalışmaların üretim ve dağıtımının desteklenmesi ya da kolaylaştırılması,

e) Bölgesel ya da azınlık dillerinde;

1)     Bölgesel ya da azınlık dillerinde yayın yapan, en azından bir gazetenin açılması  ya da var olanın devamının desteklenmesi ya da kolaylaştırılması; ya da  

2)     Belirli bir düzende, bölgesel ya da azınlık dillerindeki
makalelerin yayımının desteklenmesi ve kolaylaştırılması,

f) Bölgesel ya da azınlık dillerinde

1)   Medya için yasaların sağladığı finansal desteğin bölgesel ya da azınlık dillerini kullanan medya için geçerli olması;  

2)   Bölgesel ya da azınlık dillerindeki görsel/işitsel ürünler içinde finansal destek açısından varolan hükümlerin uygulanması;

 

g) Bölgesel ya da azınlık dilleri kullanan medyadaki gazetecilerin ve diğer personelin eğitimlerinin desteklenmesi.
 

2) Taraflar, bölgesel ya da azınlık dillerine benzer ya da özdeş dillerde, komşu ülkelerden  yapılan radyo ve televizyon yayınlarını doğrudan izleme özgürlüğünü ve komşu ülkelerden yapılan radyo ve televizyon yayınlarının aktarımının engellenmemesini garanti ederler ve aynı zamanda, taraflar, bölgesel ya da azınlık dillerine benzer ya da özdeş dillerdeki yazılı basındaki bilgilerin serbest dolaşımının ve ifade özgürlüğünün üstünde hiç bir yasağın olmayacağını da taahhüt ederler. Bu özgürlüklerin kullanımı; ulusal güvenlik, toprak bütünlüğü ya da toplum güvenliğini ilgilendiren durumlarda, karışıklık, suçun önlenmesi, toplum ve bireylerin sağlık ve moralinin, kişilerin hak ve itibarlarının korunması, gizli bilgilerin ifşasının engellenmesi gibi; demokrasilerde gerekli olan ve yasalarla önceden belirlenmiş olan durumlar, sınırlama ya da yasaklar aracılığıyla kısıtlanabilir.

Madde 12: Kültürel Etkinlikler ve Olanaklar
1)
Kültürel etkinlikler ve olanaklar açısından bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanıldığı bölgelerdeki genel yetkelerin yeterliliği, bu alanda oynadığı rol ya da sahip olduğu güç de gözönünde bulundurularak, taraflar, aşağıdakileri taahhüt eder;

a) Bölgesel ya da azınlık dillerdeki spesifik girişimler ve kendine özgü ifade yöntemlerinin ve bu dillerdeki farklı açılımlara sahip çalışmaların özendirilmesini;

b) Farklı açılımlara sahip (başka dillerdeki) çalışmaların çeviri, dublaj, alt yazı, tıpkı basım gibi yöntemlerin yardımıyla bölgesel ya da azınlık dillerinde yayınlanmasının özendirilmesini;

c) Bölgesel ya da azınlık dilleriyle yazılmış çalışmaların aynı tekniklerle başka dillerde yayınlanmasının özendirilmesini;

d) Çeşitli kültürel etkinlikleri organize eden ya da
destekleyen kişilerin, bu etkinliklerde, bölgesel ya da azınlık dilleri ile ve külturleri ile ilgili bilgilere ve bu dillerin kullanımına uygun oranlarda yer vermelerinin sağlanmasını;

e) Kültürel etkinliklerin planlanmasında ve olanakların sağlanmasında bölgesel ya da azınlık dillerini kullananların temsilcilerinin katılımının özendirilmesini;

f) Bölgesel ya da azınlık dillerinde yayınlanmış ya da yayınlanmakta olan çalışmaları biriktiren, kopyalarını çıkararan kişi ya da kişilerin çoğalmasına olanak sağlanması ve özendirilmesi;
g) Özellikle idari, ticari, ekonomik, sosyal, eknik ve hukuki terminolojinin korunması ve geliştirilmesi için araştırma ve çeviri servislerinin oluşturulması ya da mali destekle güçlendirilmesini taahhüt ederler.
 

2) Taraflar, bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanıldıığı alanların dışında kalan yerlerde (bu dilleri konuşanların sayısı yeterliyse) kültürel etkinlikleri ve olanakları desteklemeyi ya da sağlamayı taahhüt ederler;
3) Taraflar, bölgesel ya da azınlık dilleri ve kültürlerini yansıtan ve kendi mevcut politikalarına uygun yükümlülükleri oluşturmayı taahhüt ederler.

Madde 13: Ekonomik ve Sosyal Hayat
1) Taraflar ülke genelinde, ekonomik ve sosyal aktiviteleride
aşağıdakileri taahhüt ederler:
 

a) Ekonomik ve sosyal yaşamla ilgili sözleşmelerde, teknik dökümanlarda bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanımını haklı nedenlere dayanmadan kısıtlayan ya da yasaklayan hükümleri yasalarından çıkarmayı; En azından bölgesel ya da azınlık dillerinin  kullanıcıları arasında, şirketlerin iç talimatnamelerinde bu dillerin kullanımını yasaklayan ya da sınırlayan maddelerin yasaklanması;

b) Ekonomik ve sosyal etkinliklerle ilgili olarak bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanımının engellenmesine yönelik uygulamalara karşı konulması;

c) Bölgesel ya da azınlık dillerinin yukarıda
belirtilen durumlar dışındaki kullanımlarının desteklenmesi ve özendirilmesi;

2) Taraflar, ekonomik ve sosyal etkinlikler açısından ve
olduğunca, bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanıldığı bölgelerde aşağıdakileri taahhüt eder:
a) Bölgesel ya da azınlık dillerini, finansal ve bankacılık
talimatnamelerine ve ticari uygulamalarla uyumlu
yöntemlerde, çek, police vb. ödeme biçimlerinde ve diğer finansal dökümanlarda ya da prosedüre uygun durumlarda kullanılması;
b) Doğrudan kamu sektörü kontrolündeki ekonomik ve sosyal sektörlerde, bölgesel ya da azınlık dillerinin kullanımını ilerletecek etkinliklerin organize edilmesi;

c) Hastaneler, bakımevleri, öğrenci yurtları gibi kurumlarda; hastalık, yaşlılık ya da diğer nedenlerden dolayı gereksinimi olanlara, bölgesel   ya da azınlık dilleri ile hizmet verebilecek kişilerin sağlanması;

d) Bölgesel ya da azınlık dillerinde hazırlanmış güvenilir bir eğitim programının, uygun olanaklarla sağlanması;

e) İlgili birimler tarafından tüketici hakları konusunda bölgesel ya da azınlık dilleri ile bilgilendirme yapılmasının sağlanması;

 

 

Madde 14: Taraflar Taahhut Eder ki:
a) Aynı dilin benzer ya da özdeş formlarının
kullanıldığı ülkelerin arasında varolan iki ya da çok taraflı
anlaşmaların uygulanması ya da bir çok ülkede aynı dili kullanaların kültür, eğitim, enformasyon, mesleki ve sürekli eğitim alanlarında ilişkiler kurulmasını özendirici anlaşmaların yapılmasının sağlanması;

 

BÖLÜM 4

Sözleşmenin   Uygulanması

Madde 15:  Periyodik Raporlar
1)
Taraflar bakanlık komisyonunun onayı ile, periyodik olarak bu sözleşmenin 2.maddesine uygun olarak izledikleri politikaları ve 3.maddede yer alan ve önceden kabul edilmiş koşulların uygulanması ile ilgili raporu sunacaklardır. İlk rapor sözleşmenin kabulünden itibaren geçen bir yıl içinde, diğerleri her üç yılda bir ilgili parti tarafından Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne sunulacaktır.
2) Taraflar raporlarını halka açık olarak hazırlayacaklardır.

Madde 16: Raporların İncelenmesi
1)
Madde 15'e göre Avrupa Konseyi Genel Sekreteri'ne sunulan raporlar madde 17'ye göre kurulan Uzmanlık Konseyi’ne incelettirilerecektir.
2) Taraflar ya da yasal kuruluşlar, Uzmanlık Komisyonu’nun dikkatini, taahhüt edilmiş 3.bölümle ilgili sorunlara çekebilirler. İlgili tarafa danışıldıktan sonra, Uzmanlık Komisyonu aşağıda paragraf 3'te de belirtilen biçimde raporun hazırlanmasında bu bilgiyi dikkate alır. Bu kişiler ya da kuruluşlar ayrıca taraflar tarafından izlenen bölüm 2 ile ilgili politika hakkında demeç verebilir. 

3) Paragraf 1'de kesinlikle belirtilen rapor ve paragraf 2'de belirtilen bilgiler temelinde uzmanlık komisyonu, bakanlık komisyonuna rapor hazırlar. Bu rapor tarafların gerçekleştirmek istediklerini içerecektir ve bakanlık komisyonu tarafından halka duyurulabilir.

4) Paragraf 3'te belirtilen rapor ikinci kişilerin, tarafların ya da daha fazlasına yaptıkları önerilerin hazırlanması için uzmanlık komisyonuna yaptığı önerileri içerir.

5) Avrupa Konseyi Genel Sekreteri, sözleşmenin uygulanması ile ilgili olarak iki yılda bir ayrıntılı raporu Parlementerler Asamblesi’ne sunacaktır.

Madde 17: Uzmanlık Komisyonu
1)
Bu komisyonun üyeleri her taraftan bir üye olmak kaydıyla, bu sözleşmenin anlamını ve gereklerini anlayıp uygulayabilecek düzeyde kişiler arasından, Bakanlık Komisyonu tarafından atanırlar.
2) Komisyon üyeleri 6 yıllık süreler için atanırlar. Her üye uygun görülürse yeniden atanabilir. Çeşitli nedenlerden görev süresini tamamlayamayan üyelerin yerine paragraf 1'de belirtilen prosedüre göre yeni bir üye atanır. Yeni üye selefinin görev süresini doldurur.
3) Uzmanlik Komisyonu prosedür kurallarını benimser. Bu komisyonun  sekreteryası Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tarafından sağlanır.


BÖLÜM 5

Final Şartları

Madde 18
Bu sözleşme Avrupa Konseyi’ne üye ülkelere imzaya
açılacaktır. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri imzalı onay, resmi kabul ya da katılım biçimindeki başvuruları kabul edecektir.

Madde 19
1)
Bu sözleşme ile, 5 Avrupa Konseyi üyesi devlette, madde 18'deki koşullar çerçevesinde, bu sözleşmede olan hükümlerin bağlayıcılığını kabulünden sonraki 4.ayın
ilk günü yürürlüğe girecektir.
2) Bu sözleşmenin bağlayıcılığını sonradan kabul eden ülkeler için, imzalı onay, resmi kabul ya da katılım tarihlerinden sonraki 4.ayın ilk günü sözleşme yürürlüğe girer.

Madde 20
1)
Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra Avrupa Konseyi Bakanlar Komisyonu, Avrupa Konseyi’ne üye olamayan ülkeleri de bu sözleşmeyi onaylamaya davet edebilir.
2) Sözleşmeyi onaylayan ülke açısından, bu sözleşme muvafakat tarihinden sonraki 4.ayın ilk günü yürürlüğe girer.

Madde 21
1)
Herhangi bir ülke, bu sözleşmeyi imzaladığı ya da imzalı
onayı, kabulü, katılımı ya da muvafakatını yaptığı sırada sözleşmenin 7.maddesinin 2,3,4 ve 5.paragraflarından bir ya da birden fazlasına uyulmasına zorunluluk getirebilir.
2) Bir ülke üstteki paragrafta uygun olarak getirdiği zorunlulukların hepsini ya da bazılarını kaldırmak için Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bildirimde bulunabilir. Genel Sekreter bu bildirimi tarihinden itibaren geri dönüşü uygulamaya sokar.

Madde 22
1)
Her ülke istediği anda bu sözleşmeden Genel Sekreter’e bildirerek ayrılabilir.
2) Bildirimden 6 ay sonra sözleşme resmen fesh olunur.

Madde 23
Genel Sekreter,
a)
Bütün imzalar
ı,

b) Bütün imzalı onay, kabul, katılım; ya da muvafakat;
c) Madde 19 ve 20'ye göre yürürlüge giriş tarihini;

d) Madde 3, paragraf 2'ye göre uygun olan her kabul bildirimini;

e) Bu sözleşme ile ilgili her eylem, bildirim ya da haberleşmeyi; bütün ülkelere bildirecektir.

5 Aralık 1992 Strasbourg


Kafkasya Yazıları’ndan Not:

Sözleşmeyi imzalayan üye devletler (Haziran 1998 itibariyle):

Avusturya, Hırvatistan, Kıbrıs, Danimarka, Finlandiya, Almanya, Macaristan, Liechtenstein, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Norveç, Romanya, Slovenya, İspanya, İsviçre, Makedonya, Ukrayna.

 

Parlementosunda onaylayan üye devletler:

Hırvatistan, Finlandiya, Macaristan, Liechtenstein, Hollanda, Norveç, İsviçre