|
|
|
1561 yılı:
Kabardey Pşı’sı İdar Temrıkue’nin kızı Göşenay Rus çarı 4.İvan
ile siyasi evlilik yaptı. |
1771 yılı ağustos
17:
İmparatoriçe 2.Katerina Kabardey halkına teşekkür mektubu
gönderdi.
1786
yılı: Priblijne,
Soldatske Kazak yerleşim bölgeleri kuruldu.
1796
yılı: Şapsuglar ile
Bjeduğlar arasında Bziyikxue savaşı oldu.
1811
yılı: Kabardey tarihinde
önemli bir yeri olan Pşı Hatokşokue İsmeyl’in ölümü.
1831
yılı: Dığujıkxuey
(bugünkü Avşiger) köyünün kuruluşu
1836
yılı: Katlyarovske Kazak
yerleşim bölgeleri kuruldu.
1836
yılı: A.Puşkin’in çıkarttığı “Çağdaş”
dergisinde Kaz-Geriy’in “Kxajer Taurıhx” adlı hikayesi yayınlandı.
1836
yılı: Kxuedzokxue
Lokman’ın “Karşı Kıyıdaki Kız” veya “Ölene Kadar Aşk” isimleri ile
bilinen romanı Moskova'da yayınlandı.
|
|
|
1841 yılı:
Kabardey yazar, tarihçi bilimadamı ve eğitmen Hatokuşokue
Gaziy’in doğumu |
1841
yılı: “Rus Bülteni” isimli dergide Han
Ceriy’in” yazdığı “Çerkes Tarihi” notları yayınlandı.
1842 yılı:
Odesada Leonti Lyule’nin Rus-Çerkes sözlüğü yayınlandı.
1846
yılı: İslamey (yukarı Kup)
köyü kuruldu.
1846
yılı: “Kafkas”
gazetesinde Han Ceriy’in “Çerkes Halklarının Mitolojisi” isimli
çalışması yayınlandı.
1846 yılı 2 Mart:
“Kafkas”
gazetesinde Adil Geriy’in “Çerkes Çiftçileri ile Beyleri Arasında
İlişkiler” adlı çalışması yayınlandı.
1851
yılı: Nalçik şehrinde
Kabardey okulu açıldı
1851
yılı: Balkar yazar
Çabdarov Süleyman’ın doğumu
1861
yılı: Nalçik şehrinde
kadınlar için okul açıldı.
1861
yılı: Rus bülteni
dergisinde Kxalembiy (K|aşe Adelceriy)’in “Dağın Zirvesinde”
isimli oyunu yayınlandı.
|
|
|
1866 yılı:
Adige bilimadamı,yazar Kxaşej Talib’in doğumu. |
1866
yılı: H|atokxşokxue Gaziy Nalçik
şehrinde eğitmen yetiştirmek üzere öğretmen okulu açtı.
1866
yılı: Nalçik’te
kadınların haftasonu gidebildikleri okul açıldı.
1866
yılı: Prohladnı şehrinde
ilk okul açıldı.
1866
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden Wuerkxuase Ş. Doğdu.
1871
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden Yerıjxokxue İ. doğdu.
1871 yılı 14 Mayıs:
“Terek haberleri” gazetesinde K|aşe Adelceriy’in “Dağlı
Türkülerinin Kayboluşu Hakkında” ve yine aynı yıl 23 Haziran
tarihinde “Eski Kabardey Haberleri”ni yayınladı.
1876
yılı: Adige yazar
Adelceriy‘in ölümü.
1876
yılı: Kotlyarevske Kazak
yerleşim bölgesinde okul açıldı.
1876
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden Kxaşokxue H|. ile Jıleh|ah Ts.’in doğumu.
1881
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden Djedu M, H|ajı M.,Şeriy T.’in doğumu.
1881
yılı: Alman köyü
Gnadenburg (şimdiki Vinogradnoye köyü) kuruldu.
1886
yılı: Abıkxuh|able (dzelıkxue
kxuaje) kuruldu.
1886
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden Besleney H.,Tkaçenke M, Asanov H,Şkue T.,
Debağue İ. , Bıgue M.,Abaze D.,Yelcırkxue A.’in doğumu.
1886 yılı 22 Haziran:
Kompozitör A.M. Abramov’un doğumu
1886
yılı: Balkar şair, yazar
Osman oğlu Said Şahmurzayev’in doğumu.
1886
yılı: Adige yazar,
eğitimci Uvjxıkxue oğlu Yelbed Hasan’ın doğumu
1891
yılı: Bilimadamı, ülke
bilim madalyası sahibi Kovtunenko İvan P.'in doğumu.
1891
yılı: Şimdi Baksan
sınırları içerisinde kalan Baksan köyünün ilk yerleşimi.
1891
yılı: Lopatinski’nin
''Adige Grameri'' isimli kitabı Tiflis’te basıldı.
1891
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden Ştokole A., Kxathxen N., Ulıdj N., Jıju Kx.,Mole
T., Kxak|uej A. ve Mahue D.’in doğumu.
1896
yılı: Ahxmetıkxue
Gazibeç’in “Çerkes Haberleri” isimli kitabı Moskova'da yayınlandı.
1896
yılı: Sovyet mücadelesine
öncülük edenlerden N.S.Bade, Kambiy H., Balayev L., Sirota P.,
Şogen H, Romanenke T., Turenke V., Usenke M.’in doğumu.
1896 yılı 4 Nisan:
Bilimadamı Georgiy Aleksandroviç Kokiyev doğdu.
1901
yılı: Adige yazar
Muhammet oğlu Kxuejey Sosrıkxue doğdu.
1901
yılı: Ahxmetıkxue
Gazibeç’in “ Gönlün Şiiri “ isimli kitabı yayınlandı.
1906 yılı: Amiral Arseniy Golovko doğdu.
|
|
|
1906 yılı:
Adige yazar Mızabeç oğlu Nalo Jansehxu doğdu. |
1911
yılı: Sovyet dönemi kahramanı Danil oğlu
Grigory Volovçenko doğdu.
|
|
|
1911
yılı: ovyet dönemi kahramanı Yakov
oğlu Stefan Murugov doğdu. |
1911
yılı: Adige şairi Yelmırze oğlu Çım
Tembot doğdu.
1911
yılı: Ülkedeki üst kademe
komutanlardan Musa oğlu Kxazmıh| İzrail doğdu.
1911 yılı 25 Ekim:
Adige dram sanatçısı, şair Elmas H|ajbiy doğdu.
|
|
|
1916 yılı:
Kabardey-Balkar Devlet Üniversitesi'nin ilk rektörü, tarih
bilimleri doktoru Berbeç H|at|ut|e doğdu. |
1916 yılı:
Tanınmış filolog Treskov İlya doğru.
|
|
|
1916
yılı: Sovyet dönemi kahramanı Vasili
Kuznetsov doğdu. |
1916
yılı: Balkar şairi Maksim Gettuyev
doğdu.
1916 yılı 13 Mayıs:
Balkar yazar H|abu Katsiyev doğdu.
1916
yılı: Karaçay-Balkar
şairi İbrahim oğlu Hamzat Kubanov doğdu.
1921
yılı: Adige yazar H|amırze
oğlu Nalo Ah|medhxan doğdu.
1921
yılı: Sosyalist dönemin
tanınmış isimlerinden Nikolay Yevtuşenko doğdu.
1921
yılı: Nalçik'te ilk
sinema salonu açıldı.
1921
yılı: Şerelokxue T.,
Tambiy P, Pşığuet Kx. birlikte ilk Latin esaslı Kabardey
alfabesini hazırladılar.
1921 yılı 20 Ocak:
Dağlı otonom Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu.
1921 Mart:
Halk Komitesi Balkar Sovyet'i kuruldu.
1921 yılı 21 Nisan:
Nalçik’te bölge müzesi açıldı.
1921 yılı 15 Mayıs:
Adige yazar Dudar H|auti doğdu.
1921 yılı 1 Temmuz:
“Kızıl Kabarda”
gazetesi yayına başladı.
1921 yılı 1 Eylül:
Kabardey Otonom Bölgesi kuruldu.
1926
yılı: Cılakhsteney sulama
barajı kurulmaya başlandı.
1926
yılı: Kabardey-Balkar
Bilim ve Araştırma Enstitüsü kuruldu.
1936
yılı: Büyük ideal adamı
Tsağue Nuri öldü.
1936
yılı: Sovyetlerin ve
KBR’in saygın ziraat uzmanı Mihail Klevtsov doğdu.
1936
yılı: “Academia” basımevi
“Kabardey Folkloru” albümünü yayınladı.
1936
yılı: Tırnavuz’da
“Molibden” işleme tesisleri kurulmaya başlandı.
1936
yılı: Nalçik'te ilk çocuk
sineması açıldı.
1936
yılı: Dohxuşukxuey
alkol-ispirto fabrikası Nalçik et kombinası faaliyete geçti.
1936
yılı: Kabardey-Balkar
yazı dili için kiril tabanlı alfabe kullanılmaya başlandı.
1936
yılı: Nalçik'te ilk müzik
okulu açıldı.
1936 yılı Mart:
Kabardey-Balkar da temel eğitimin 7 yıla çıkartılmasına karar
verildi.
1936 yılı 13 Haziran:
Kabardey Halk Tiyatrosu kuruldu.
1936 yılı Haziran:
Nalçik'te Tarım Deneme İstasyonu kuruldu.
1936 yılı 26 Haziran:
Yazar ve bilimadamı Olag Oprişka doğdu.
1936 yılı 7 Temmuz:
Spor bakanlığı kuruldu.
|
|
|
1936 yılı
10 Ağustos: Balkar şair
İbrahim Babayev doğdu. |
1936 yılı 13
Ağustos:
Nalçik'te devlet dram tiyatrosu kuruldu.
1936 yılı 25 Eylül:
Balkar yazar Başir Gulyaev doğdu.
|
|
|
1936 yılı
20 Kasım: Paş|e Beçmırze
öldü. |
1936 yılı 6 Aralık:
Kabardey-Balkar Otonom Bölgesi, Kabardey-Balkar Sovyet Sosyalist
Cumhuriyeti oldu.
1941 yılı 21 Şubat:
Balkar yazar Ahmet Sozayev doğdu.
1941
yılı: Kabardey Balkar'ın
ilk dağcısı Tamara Holamhanov doğdu.
1941
yılı: Adige şair
kompozitör Kajer İdris Alman toplama kampında öldü.
1941
yılı: Adige şairi, Ash|ad
oğlu Şogentsuk Aliy, Alman toplama kampında öldü.
1941 yılı 1 Mayıs:
Nalçik'te Piyoner gençler için stadyum açıldı.
1946
yılı: Leningrad
konservatuarının Kabardey Balkar şubesi açıldı.
1946
yılı: “Kabardin halkının
tarihi” kitabını yayınlayan (kiev, 1913) Kxudaş
Yelbedzıkxue New york’ta öldü.
1946 yılı 30 Mart:
Adige yazar, gazeteci Hafıtse Muhammed doğdu.
|
|
|
1946
yılı
26 Temmuz: Adige şair
Bıtsu Anatole doğdu. |
1951
yılı: “Kabardey Hikayesi-Nartlar”
isimli kitap Moskova'da Rusça, Nalçik'te Adigece basıldı.
1951 yılı 13 Eylül:
Balkar şair Safaryat Ahmatova doğdu.
1951 yılı 11 Aralık:
Adige kompozitör Kazan Aslenceriy doğdu.
1956 18 Haziran:
Nalçik Müzik Okulu açıldı.
1961
yılı: Nalçik Jeofizik
Enstitüsü kuruldu.
1961
yılı: Tarım Teknik
Enstitüsü açıldı.
1961 yılı 17 Haziran:
Nalçik'te “Vostok” sinema ve tiyatro sahnesi açıldı.
1961 yılı:
KBR İmar İşleri Organizasyonu ve Mimari Bürosu faaliyete geçti.
1961 yılı 22 Aralık:
KBASSR emniyeti arşivi KBASSR. Başkanlık Sovyet'i arşivine
dönüştürüldü.
1966
yılı: Yabancı ülkelerdeki
soydaşlarımıza yardımcı olmak üzere kurulan dünya komitesinin
Kabardey-Balkar şubesi açıldı.
1971
yılı: Bölge tarım taşıma
ve muhafaza merkezi Nalçik'te kuruldu.
1991 yılı 31 Ocak:
КъБАССР-Cumhuriyet Ekonomi Konseyi kuruldu.
1991 yılı 31 Ocak:
Yukarı Baksan yerleşkesi yukarı Baksan köyüne dönüştürüldü.
1991 yılı 31 Ocak:
Sovetske ilçesindeki Sovetske köyünün adı Kxeşkxetau olarak
değiştirildi.
1991 yılı 31 Ocak:
Prohladny ilçesindeki Pervomayski köyünün kuruluşu.
1991 yılı 30 Mart:
Balkar halkının ilk kongresi toplandı.
1991 yılı 11 Nisan:
Kabardey-Balkar cumhuriyeti bağımsızlık deklarasyonunu yayınladı.
1991 yılı 18 Mayıs:
KBR dış ilişkiler komitesi ve halk konseyi kuruldu.
|
|
|
1991
yılı
19 Mayıs:
DÇB’nin ilk kongresi Nalçikte yapıldı. Profesör Kalmık Yura
Birliğin ilk başkanı seçildi. |
1991 yılı 16 Ekim:
Kabardey-Balkar yaşlılar konseyi ilk toplantısını yaptı.
1991 гъэм 14 Aralık:
Kabardey-Balkar halkları kongresi ilk toplantısını yaptı.
1996 yılı 31 Ocak:
Kabardey-Balkar halklarının anadillerini geliştirebilmeleri için
gerekli çalışmaların yapılması kararı alındı.
2001 yılı 29 Ocak:
K|ışokxue Alim öldü.
2001 yılı 2 Şubat:
Üst düzey ordu görevlisi Kxudey Kerim öldü. |