|
Soru: IKEA firmasınca yapılanlar dışında
Adigey’de ne gibi yeni yatırımlar söz konusu?
Thakusine: Adigey’in her yatırımcıyı
özendirecek doğal kaynaklar vardır. Eskiden Sovyet
subayları emekli olduklarında Adigey’de Maykop’ta
yerleşmek isterlerdi.Cumhuriyetimiz huzurludur ve
huzurlu Krasnodar eyaletinin ortasında yer
almaktadır. Bu da yatırımcılar için cezbedici bir
durumdur.
|
|
 |
|
Bugünlerde birçok yatırım teklifi incelenmektedir.
İçlerinden cumhuriyetimiz için en faydalı olanlar
seçilecektir. Örnek vermek gerekirse:
Karaçay-Çerkessk’te faaliyet gösteren “Merkuri”
firmasının Tevucoj ilçesinde hayvan besi merkezi
kurma önerisi bunlardan biridir.
Soru: Adige Cumhuriyeti’nin “Referanduma
Dair” kanunu parlamentoca benimsenmemiş olduğundan
Krasnodar ile birleşme konusu referanduma
götürülememektedir. Bu konudaki görüşünüz nedir?
Thakusine: Parlamentomuzca benimsenmemiş
yalnız referandum kanunu değil başka kanunlarda
vardır. Ayrıca bu kanunun benimsenmesi demek hemen
birleşme çalışmalarına başlanacağı anlamına gelmez.
Federal kanuna dayanılarak da cumhuriyetimizde
referandum yapma imkanı vardır.
Soru: Çocukluğunuzda ne olmak
isterdiniz?
Thakusine: Öğrenciliğimde en prestijli meslek
öğretmenlikti. El falıma bakan bir kadın öğretmen
olacağımı söylemiş, bende buna çok sevinmiştim. O
yıllarda pedagojiden başka yüksek öğrenim dalı
olduğunu da bilmiyordum. Söylenenler gerçekleşti ve
öğretmen oldum.
Soru: Interneti çok kullanır mısınız?
Thakusine: Bizim kuşağımız yazılı olanı
önemserdi ve duvar telefonları kullanırdık. Bugün
tüm aile fertlerim internet kullanıyor. Bende
öğrenmeye çalışıyorum. Yaşamımda isteyip
gerçekleştiremediklerim: Piyano çalmak ve yabancı
dil öğrenmek.
Soru: “Her isteyenin Adigece öğrenme
hakkı vardır” diyorsunuz. Cumhuriyetimizde aynı hak
Almanca veya Mozambikçe öğrenmek isteyenler içinde
mevcut mu?
Thakusine: Rusça gibi Adigece de resmi
dildir. Bir halkın dilini öğrenme özgürlüğü
kısıtlanamayacağı gibi, dil öğreniminde zorlamada
olamaz. Böylesi durumda kişinin hak ve özgürlüğü
zedelenmiş olur. Mozambikçe diye bir dilin ise
varlığından haberim yoktur.
Soru: Tarihte olmamış bir olayı
“Adigelerin kendi istekleri ile Rusya ile
birleşmelerinin 450 nci yılını neden kutluyoruz?
Thakusine: Bu olayın Adigey halkınca
tartışılan bir konu olduğunu defalarca dile
getirdik. Halkımızın çoğunluğu bu olayı önemsemekte
ve kutlanmasını istemektedir. Kabardey-Balkar ve
Karaçay-Çerkessk’te bu amaçla düzenlenecek etkinlik
programları yapılmıştır.
Arkaya bakarak ilerlemek mümkün değildir. İvan
Grozni zamanında Kırım saldırılarına karşı Adige
prenslerine verilmiş olan destek unutulmamalıdır.
Bana göre, 450 nci yıl Adigey’de büyük bir bayram
olarak kutlanmalıdır. Bununla Rusya ile ebediyen
birlikteliğimizi sağlamlaştırmış olacağız.
Soru: Adigelerin çıkarlarını gözardı
ederek zaman zaman Ruslara ve federal bölgeye
yaklaştığınız oluyor. Adigelerin size olan
desteklerinin azalacağından endişe etmiyor musunuz?
Thakusine: Ben Adige'yim ve halkımı
destekliyorum. Cumhuriyetimizde yaşayan diğer
halkları da seviyorum. Adigey’de halklar arasında
ayrım yapmak uygun olmaz. Tekrar edeyim: Halkımı ve
cumhuriyetimi seviyorum.
Soru: Güler yüzlü ve insanlarla kolay
ilişki kurabilen bir yapınız var. Bu nedenle de
çokça arkadaşınız ve yakınınız var. Bunlar sizinle
olan yakınlıklarını kendi çıkarları için kullanmak
isteyebilirler. Siz bundan zarar görmez misiniz?
Thakusine: Bana olan yakınlığını kendi çıkarı
için kullanacak pek fazla kişi çıkacağına ihtimal
vermiyorum. Bu gibilere karşı mücadele edeceğim.
Soru: Rüşvetle ve yakın akraba
kayırmacılığı ile mücadele edecek misiniz?
Cumhuriyetimizin bu konularda çok sıkıntıda olduğunu
söylemek gerekir?
Thakusine: Göreve başladığımız üç ay oldu.
Kadrolarımızı soyadı veya aile esasında
oluşturmadık. Profesyonelliğe önem verdik. Bu
tutumumuzu ileride de sürdüreceğiz. Söz konusu eski
alışkanlıklar artık yoktur.
Soru: İshak Masbas’ın sanatını beğeniyor
musunuz?
Thakusine: Evet beğeniyorum. Henüz ondan ünlü
yazarımız yok. O Adige edebiyatının babasıdır.
Soru: Adigey Yüksek Mahkemesi, 2000
yılında kabul edilen “Eğitime dair” kanunda yer alan
Adigelerin Adigece'yi zorunlu olarak öğrenme hükmünü
geçersiz kıldı. Adige öğrencilerin anadillerini
öğrenme zorunluluğunun kişi hak ve özgürlüklerini
nasıl zedelediğini insanlarımız anlayamıyorlar.
Sizin bu konudaki görüşünüz nedir? Eğitim Bakanlığı
Adigece'nin korunmasını garanti edecek yeni bir
kanun önerisi yapacak mı?
Thakusine: Evet yüksek mahkeme bu yönde bir
karar almış olup, federal kanuna uygun hareket
etmiştir. Bununla birlikte isteyen herkesin
Adigece'yi öğrenme imkanı vardır. Adigece
cumhuriyetimizde Rusça gibi resmi dildir.
Cumhuriyetin anayasasında bu durum belirtilmiştir.
Dilin korunması için bu en büyük garantidir.
Soru: Almış olduğunuz ödüller arasında
sizce hangisi en değerlisidir?
Thakusine: Her ödül değerlidir. Kat edilen
yaşamın bir aynasıdır.
Soru: Kafkas cumhuriyetleri arasında
birlik oluşturulması fikrine nasıl bakıyorsunuz?
Thakusine: Bu tür birliği gereksiz buluyorum.
Tüm Rusya insanlarının birlikteliği bizim için
yeterlidir.
Soru: Hamiski köyünde meydana gelen olay
hakkındaki görüşünüzü merak ediyorum. Bu tur olaylar
cumhuriyetimizde ilk olmayıp daha önceleri başka
köylerde de meydana gelmiştir. Birbiriyle çatışan
taraflar olayın içine mensup oldukları halkları da
katmak, toprağın sahibini belirlemeye çalışmak
istiyorlar. Bu doğru değildir. Toprak hepimizindir.
Aynı sokakta yürüyor aynı havayı soluyoruz.
(Çevirenin açıklaması: Hamiski köyünde bir eğlence
yerinde 31 Mart tarihinde köye dışarıdan gelen Adige
gençleri ile köy gençleri arasında meydana gelen bir
kavgadan söz ediliyor)
Thakusine: Bu olay etnik taraflar arası bir
kavga değildir. Soruşturma sürmekte olup suçlu
bulunanlar kanuna göre cezalandırılacaktır. Bende
olayın takipçisiyim. Ben Hamiski’de bulundum ve
halkı dinledim. Halktan etnik bir çatışma izlenimi
edinmedim. Adigey ve Kuban halkları arasındaki
yakınlığın bu tür olaylarla zarar görmesine izin
vermeyiz.
Soru: Tanri inancı olan bir Müslüman
mısınız?
Thakusine: Tanrı'ya inanırım. Piyoner ve
Komsomol teşkilatlarında bulundum ancak nenemin şu
sözünü hiç unutmadım: ''Uyumadan önce Tanrı'nın
varlığını hatırla ve dua et.'' Bu nedenle Tanrı'ya
inandığımı kesin bir dille söyleyebilirim.
Akrabalarim arasında Hıristiyan dininden olanlar da
vardır.
Soru: Adigey'in demografik durumunun
düzelmesine dikkat edecek misiniz?
Thakusine: Nart mitolojisinde altın elma
ağacı vardır ve bu ağaçtan elma yiyen kadınlar
hamile kalırlar. Altın işlemeci Yevtih Asiyet’in
yaptığı bu ağacın heykelini şehir parkına koyacağız.
Yeni evlenen gençlerimizin bu ağacı ziyaret
edeceklerini umuyorum.
Soru: Biz Adigey ile Krasnodar’ın
birleşmesini istemiyoruz ve bunun önlemini almanızı
bekliyoruz.
Thakusine: Birleşme diye bir sorun olmayacak.
Rahat olabilirsiniz.
Soru: Genç ailelere ihtiyaçları olan
evler ne zaman verilebilecek?
Thakusine: Çözümü güç bir sorun. Federal
programların sağladığı imkanları şüphesiz ki sonuna
kadar kullanacağız ve buna kendi yapabileceklerimizi
de katacağız.
Soru: Nisan, Mayıs aylarında gurup
olarak bir doğa gezisi yapmayı düşünüyoruz. Bize
nereyi önerirsiniz? Siz Adigey’de nerede
dinlenirsiniz?
Thakusine: Cumhuriyetimizin dağlık bölgeleri
dinlenmek için çok uygundur. Lago-Nak bölgesini size
önerebilirim. Burası Soçi’deki Krasna-Polyana
bölgesinden hiçte aşağı değildir.Yakın bir zamanda
burada kayak sporunu geliştireceğiz. Bu sorunun
çözümüyle federal merkezde yakından ilgileniyor.
Soru: Sizce Adigey nedir?
Thakusine: Burası benim ülkem, evim ve
ailemdir. Burada insanlarımıza iyi bir yaşam kurmak
için politikaya girmiş bulunuyorum. Küçük ülkemin
dünyanın en iyi yerlerinden biri olması için elimden
gelen her şeyi yapacağım. Adigey’in Rusya’nın en
zengin bölgesi haline geleceğine inanıyorum...
Dünyanın da en güzel yeri olacaktır.
Soru: Nasıl bir cumhuriyet
devraldınız?Yeniden yapılması ve değiştirilmesi
gereken çok şey var mı? İşe nereden başlamayı
düşünüyorsunuz?
Thakusine: Cumhuriyetin ekonomik durumu
memnuniyet verici değildir. Toplumsal politik
düzeninin bozulmuş olduğu dönemlerde ekonomimizin
başta gelen unsuru olan tarımsal sistemimiz de
bozulmuştur. Orman ürünleri, alkol, konserve ve
tatlı gıdalar alanındaki işletmeler çalışmaz
haldedir. Amacımız cumhuriyetimizin ekonomisini
düzeltmek, insanlarımızın yaşam seviyelerini
yükseltmektir. Tüm hükümet üyeleri de bu amacı
gerçekleştirmek arzusundadır. |
