{"id":10354,"date":"2019-03-18T10:49:00","date_gmt":"2019-03-18T15:49:00","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=10354"},"modified":"2019-03-18T10:49:00","modified_gmt":"2019-03-18T15:49:00","slug":"toplumsal-yasam-ve-xabze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/toplumsal-yasam-ve-xabze\/","title":{"rendered":"TOPLUMSAL YA\u015eAM ve XABZE"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/238.JPG\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><b> <span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">KU\u015eHA Faruk \u00d6zden<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span lang=\"tr\"><span style=\"font-size: small;\">Toplumsal ya\u015fam nas\u0131l dura\u011fan de\u011filse, xabze de dura\u011fan de\u011fildir. Xabzeyi dura\u011fan, statik ve de\u011fi\u015fmez kabul etmek xabze ye en b\u00fcy\u00fck ihanettir.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck toplumsal \u00e7alkant\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 18 ve 19 y\u00fczy\u0131llarda en \u00e7ok etkilenenlerden olmu\u015ftur \u00c7erkes toplumu ve \u00c7erkesya. D\u00fcnya da b\u00fcy\u00fck alt \u00fcst olu\u015flar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde Kafkasya&#8217;y\u0131 ayr\u0131 tutamay\u0131z her halde.<\/p>\n<p>Feodalizmin tasfiye s\u00fcrecine girmesiyle merkezi krall\u0131klar\u0131n g\u00fc\u00e7lendi\u011fi Avrupa&#8217;da yeni bir sosyal s\u0131n\u0131f ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Burjuvazi.<\/p>\n<p>Bat\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n deniz a\u015f\u0131r\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeleri elde etmesiyle Bat\u0131 Avrupa \u00fclkeleri b\u00fcy\u00fck sermaye birikimlerine sahne olmu\u015ftur. Bat\u0131 Avrupa&#8217;da bir taraftan sermaye sahibi olarak burjuvazi ortaya \u00e7\u0131karken \u0130ngiltere&#8217;de oldu\u011fu gibi baz\u0131 \u00fclkelerde de aristokratlar sermaye sahibi olarak da g\u00fc\u00e7lerini devam ettirdiler. Orta Avrupa \u00fclkelerinde denizcili\u011fin olmamas\u0131 nedeniyle deniz a\u015f\u0131r\u0131 s\u00f6m\u00fcrgelerden pay alamad\u0131lar. \u00c7arl\u0131k Rusya&#8217;s\u0131 ise yay\u0131lma alan\u0131<br \/>\nolarak Kafkasya ve Asya&#8217;y\u0131 kendisine hedef se\u00e7ti.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle toplumsal b\u00fcy\u00fck alt \u00fcst olu\u015flar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 18 ve 19. y\u00fczy\u0131llarda \u00c7erkes toplumunda da o zamana kadar olmad\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7 dinamiklerle de\u011fi\u015fmesi gereken toplumsal yap\u0131, d\u0131\u015f dinamiklerle h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fime zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Avrupa&#8217;da, Fransa&#8217;da ba\u015flayan Burjuva Devrimi etkilerini \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nda g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p>Burada Avrupa Burjuvazisi ile ilgili k\u00fc\u00e7\u00fck bir saptama da bulunmak istiyorum: Krall\u0131\u011f\u0131 ve aristokrasiyi deviren Frans\u0131z Burjuvazisi y\u00f6netime gelir gelmez, eski aristokratlar\u0131 taklit etmi\u015ftir. Ordu i\u00e7inde y\u00fckselen ve g\u00fc\u00e7lenen generaller y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Bonapart generalli\u011finden sonra M\u0131s\u0131r Seferi ertesi mare\u015fal olmu\u015f ve nihayetinde kendisini imparator ilan etmi\u015ftir. Y\u00f6netici aristokrasisi kalmayan veya g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015fen Benelux \u00fclkelerinde Bonapart, y\u00f6netime kral olarak kendi yak\u0131nlar\u0131n\u0131 atam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Benzer uygulamalar Roma \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nda da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tek istisnas\u0131 generalli\u011fe y\u00fckselen askerler aristokratlardan, yani Romal\u0131 yurtta\u015flardan idi.<\/p>\n<p>Napolyon&#8217;un yenilmesi ile tekrar g\u00fc\u00e7 toplayan Avrupa aristokrasisi kendi aralar\u0131na Osmanl\u0131&#8217;y\u0131 da katarak, K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131&#8217;nda yeni bir g\u00fc\u00e7lerin m\u00fccadelesi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131 ba\u015flarda \u00c7erkesya ve Kafkas halklar\u0131 i\u00e7in olumlu y\u00f6nleri var gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fcyse de felaketlerini h\u0131zland\u0131ran bir etken olmu\u015ftur. Sonunda da b\u00fcy\u00fck felaket.<\/p>\n<p>Frans\u0131z Burjuva Devrimi ve onu takip eden Sanayi Devrimi etkisini \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131nda k\u00f6leli\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda g\u00f6stermi\u015ftir. K\u00f6leli\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile \u00f6zg\u00fcrle\u015fen Rus eski k\u00f6lelerine yeni tar\u0131m topraklar\u0131 kazand\u0131rmak i\u00e7in \u00c7erkesya&#8217;n\u0131n insans\u0131zla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n<p>Aradaki tarihi geli\u015fim ile ilgili bu hat\u0131rlatmadan sonra esas konumuz olan xabze de\u011ferlendirmelerine d\u00f6nebiliriz.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nceleri de\u011ferlendirmelerimizde xabze ve siyasi yap\u0131lanmadan s\u00f6z etmi\u015ftik.<\/p>\n<p>\u00c7erkesya&#8217;daki siyasi yap\u0131y\u0131, zay\u0131f y\u00f6netim bak\u0131m\u0131ndan devletle\u015fememi\u015f sistem olarak nitelendirebiliriz. Devletle\u015fememi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc daimi bir silahl\u0131 g\u00fc\u00e7 ve onu y\u00f6neten siyasi bir irade yoktur.<\/p>\n<p>E\u011fer ki, siyasi irade ve onun emrinde daimi silahl\u0131 bir g\u00fc\u00e7 olsayd\u0131, siyasi irade otoritesini g\u00f6stermek i\u00e7in kurdu\u011fu silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in vergi salmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n<p>Siyasi g\u00fc\u00e7 toplad\u0131\u011f\u0131 vergilerle hem d\u00fczenli bir ordu olu\u015fturur, hem de otoritesini kabul ettirmek i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet binas\u0131 kavram\u0131n\u0131 da beraberinde getirirdi.<\/p>\n<p>Siyasi otoritenin gev\u015fekli\u011finin yerine toplumu y\u00f6neten y\u00f6nlendiren; gerekti\u011finde anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6zen, kendine \u00f6zg\u00fc bir sistem olarak xabzeyi g\u00f6r\u00fcr\u00fcz.<\/p>\n<p>Xabzeyi yapmak (xabze \u011fauv\u0131n) toplumca y\u00fcr\u00fct\u00fclen eylemler sonucu idi.<br \/>\nXabze yap\u0131c\u0131 olarak toplumun temsilcilerinin olu\u015fturdu\u011fu meclise <b>xase<\/b> denirdi. Xasenin wunafe (oturum) toplant\u0131s\u0131\/toplant\u0131lar\u0131 sonucu var\u0131lan karara \u011fauva xabze (olu\u015fturulan\/kabul edilen) olarak topluma duyurulurdu.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>KU&#350;HA Faruk &Ouml;zden Toplumsal ya&#351;am nas&#305;l dura&#287;an de&#287;ilse, xabze de dura&#287;an de&#287;ildir. Xabzeyi dura&#287;an, statik ve de&#287;i&#351;mez kabul etmek xabze ye en b&uuml;y&uuml;k ihanettir. B&uuml;y&uuml;k toplumsal &ccedil;alkant&#305;lar&#305;n ya&#351;and&#305;&#287;&#305; 18 ve 19 y&uuml;zy&#305;llarda en &ccedil;ok etkilenenlerden olmu&#351;tur &Ccedil;erkes toplumu ve &Ccedil;erkesya. D&uuml;nya da b&uuml;y&uuml;k alt &uuml;st olu&#351;lar&#305;n ya&#351;and&#305;&#287;&#305; d&ouml;nemde Kafkasya&rsquo;y&#305; ayr&#305; tutamay&#305;z her halde. Feodalizmin tasfiye [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-10354","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-xabze","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10354"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10356,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10354\/revisions\/10356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}