{"id":10576,"date":"2019-03-18T15:27:37","date_gmt":"2019-03-18T20:27:37","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=10576"},"modified":"2019-03-18T15:27:37","modified_gmt":"2019-03-18T20:27:37","slug":"anadoluda-etnik-gruplar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/anadoluda-etnik-gruplar\/","title":{"rendered":"ANADOLU’DA ETN\u0130K GRUPLAR"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Etniki Etarya
\n<\/strong>Alevi Formu\u00a0 21 May\u0131s 2003<\/p>\n

\u00dclkemizde \u00c7erkes olarak tan\u0131mlanan gurubu olu\u015fturan unsurlar\u0131 bu \u00fcst kimlikte birle\u015ftiren etken, \u00e7arl\u0131k Rusya’s\u0131nca 1864’te topluca s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f olmalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck ac\u0131 ve dayan\u0131\u015fma duygusudur. T\u00fcrkiye’ deki \u00c7erkesler esasen dilleri ve soylar\u0131 tamamen farkl\u0131 \u00e7ok say\u0131da Kuzey Kafkas topluluklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Kendi k\u00f6kenine, geleneklerine ba\u011fl\u0131, etnik kimli\u011fiyle onur duyan bir \u00c7erkes \u00e7a\u011fda\u015f vatanda\u015fl\u0131k bilincinin ve toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fme ihtiyac\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak kendisini T\u00fcrk olarak tan\u0131mlamakta hi\u00e7 bir sak\u0131nca g\u00f6rmeyebilir. Egemen unsurun kimli\u011finin temsili \u00f6nemini benimser. Bu durumda T\u00fcrkl\u00fck bu \u00c7erkes i\u00e7in bir “\u00fcst” kimliktir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’de etnik guruplar \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da
\ng\u00f6receksiniz. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmada bir\u00e7ok eksiklik ve yanl\u0131\u015fl\u0131k var.Kabaca fikir vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yararl\u0131 olacakt\u0131r. Tarih\u00e7i olmayan benim 1800’lerden bug\u00fcne getirdi\u011fim sim\u00fclasyonlara yak\u0131nl\u0131k arz ediyor. Benim tahminim \u00fc\u00e7 milyon K\u00fcrt ve buna ek \u00fc\u00e7 milyon K\u00fcrtle\u015fmi\u015f. K\u00fcrtle\u015fmi\u015flerin hemen hemen yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131, bir veya iki ku\u015fak \u00f6ncesinde T\u00fcrkmen ve Alevi T\u00fcrkmen olduklar\u0131 kolayca bulunabilecekler olu\u015fturuyor.<\/p>\n

Fikir vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan mesela Diyarbak\u0131rl\u0131 Hanefi K\u00fcrtlerin hepsi
\nT\u00fcrk’t\u00fcr. Yine a\u015fa\u011f\u0131daki yaz\u0131da bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak dillendirilen
\ncumhuriyetin kurulu\u015funda K\u00fcrtlerin say\u0131s\u0131 bir milyon olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1870’lerde T\u00fcrkiye-Irak-Suriye K\u00fcrtleri dahil t\u00fcm K\u00fcrt n\u00fcfus 900 bindir\u00a0(dokuz y\u00fcz bin) ve mesela Alevi K\u00fcrtler bile buna dahildir.. K\u00fcrtle\u015fmi\u015f T\u00fcrklerin aras\u0131nda saymad\u0131klar\u0131m i\u00e7inde bile Osmanl\u0131 d\u00f6neminde \u015fehirlile\u015ftirme politikalar\u0131 sonucu T\u00fcrkmen-K\u00fcrt ortak k\u00f6ylerinde evlenmeler nedeniyle hemen hemen t\u00fcm\u00fc eski zamanlarda K\u00fcrtle\u015fmi\u015flerdir. Ki bunlar\u0131 K\u00fcrtle\u015fmi\u015fler aras\u0131nda de\u011fil K\u00fcrt k\u00f6kenliler aras\u0131nda say\u0131yorum. Bu bilgilere Gazi \u00dcniversitesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan ula\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

A\u011fr\u0131, Bing\u00f6l, Mu\u015f ve Van b\u00f6lgesi, gidip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ve dostlarla konu\u015ftu\u011fum bir b\u00f6lge oldu\u011fundan buralarda ger\u00e7ekte K\u00fcrtler \u00e7ok az\u0131nl\u0131ktad\u0131r. Ancak K\u00fcrtle\u015fme, T\u00fcrkiye’nin sosyo-k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fiminin ekonomik geli\u015fimin de alt\u0131nda bir seyir g\u00f6stermesi nedeniyle s\u00fcrmektedir. Mesela b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere g\u00f6\u00e7en do\u011fulu T\u00fcrkler K\u00fcrtle\u015fmektedirler. Yaln\u0131z son be\u015f y\u0131ld\u0131r g\u00f6zlemledi\u011fim kendine K\u00fcrt diyenlerde bir soy ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve \u015f\u00fcphesi ba\u015flad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ve bir\u00e7ok kimsenin as\u0131l kimliklerine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, bana
\ns\u00f6ylediklerinden, biliyorum.<\/p>\n

T\u00fcrkiye i\u00e7i do\u011fu-bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr farkl\u0131la\u015fmas\u0131 azalt\u0131labilirse sosyo-ekonomik nedenlerden kaynaklanan K\u00fcrtle\u015fme geriye d\u00f6necektir. Bir \u00f6nemli husus da dini \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7inde genellikle tarikatlar eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u0130ngiltere’nin destekledi\u011fi K\u00fcrtle\u015ftirme politikalar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’yi bekleyen pratik bir tehlike \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde
\ny\u00fcr\u00fct\u00fclen otomasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda firma ve yaz\u0131l\u0131m konular\u0131na olas\u0131 d\u0131\u015f m\u00fcdahalelerin \u00f6nlenmesidir. Tarikat-Az\u0131nl\u0131k i\u015fbirli\u011finin bu t\u00fcrden m\u00fcdahalelerin m\u00fcteahhitli\u011fini \u00fcstlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Yanl\u0131\u015f hesap genetikten d\u00f6ner ve bu arada sosyoloji genetik dinlemez ama yine de do\u011frulu\u011fa ve hakka dair dikkat i\u015fba\u015f\u0131nda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’ de Etnik Gruplar
\n<\/strong>
\nT\u00fcrkiye’deki etnik guruplarda din ortak bir inan\u00e7t\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ay\u0131r\u0131c\u0131 nitelik dil farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r… T\u00fcrkiye’deki etnik guruplarla ilgili son d\u00f6nem ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6stermektedir ki, ki\u015filerin kendilerini tan\u0131mlamalar\u0131nda dil, k\u00f6ken gibi \u00f6l\u00e7\u00fctler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir… (\u00d6rne\u011fin Konda 1993- \u0130stanbul)
\n.
\nBurada en ilgin\u00e7 olan, k\u00f6ken olarak hem ana hem baba taraf\u0131ndan K\u00fcrd\u00fcm diyen (K\u00fcrt K\u00d6KENL\u0130) %7.6’l\u0131k gurubun yar\u0131s\u0131n\u0131n ben hissen-kalben T\u00fcrk\u00fcm demi\u015f olmas\u0131d\u0131r…
\n.
\nK\u00fcrt K\u00d6KENL\u0130 n\u00fcfusun %8 olarak kabul edilmesi, K\u00fcrtlerin 15-20 milyon olduklar\u0131n\u0131 savunan \u00e7evrelerin tepkisine yol a\u00e7abilir. Ancak \u015funu belirtmek gerekir ki, yerli yabanc\u0131 hi\u00e7 bir “ciddi” ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ya da kurum K\u00fcrt n\u00fcfusu b\u00f6ylesine abart\u0131l\u0131 rakamlarla ifade etmemektedir. Ayr\u0131ca \u00e7ok say\u0131da ciddi veri %8’lik oran\u0131 do\u011frulamaktad\u0131r…<\/p>\n

T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt n\u00fcfusu ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermenin “maksat” d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir anlam\u0131 yoktur. T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt k\u00f6kenli n\u00fcfusun 6-7 milyon olmas\u0131 hi\u00e7 bir \u015fekilde K\u00fcrt kimli\u011fini inkar i\u00e7in bir gerek\u00e7e te\u015fkil etmedi\u011fi gibi, K\u00fcrtl\u00fc\u011fe en ufak bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k g\u00f6stergesi olarak da alg\u0131lanamaz…<\/p>\n

1985 n\u00fcfus say\u0131m\u0131ndaki belirlemeye g\u00f6re Do\u011fu ve G\u00fcney-do\u011fudaki halk\u0131n (9 milyon 903 bin ki\u015fi) sadece 2 milyon 766 bini Anadil olarak K\u00fcrt\u00e7e’yi bildirmi\u015ftir. Kalan % 72’lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn anadili T\u00fcrk\u00e7e’dir. P.A.Andrews’un yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun “etnik mozaik” olarak tan\u0131mlanmas\u0131 da anlams\u0131zd\u0131r zira Andrews’\u00fcn kendi rakamlar\u0131yla T\u00fcrkiye’de T\u00fcrklerin oran\u0131 % 88.03 di\u011ferlerinin oran\u0131 % 11.87 dir.<\/p>\n

Etniklik
\n<\/strong>
\nEtniklik bir \u00e7ok farkl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctle tan\u0131mlanabilen esnek bir kavramd\u0131r.
\nGenel olarak, benimsedikleri dil, din ve sahip olduklar\u0131 k\u00fclt\u00fcr
\nitibariyle di\u011fer guruplardan farkl\u0131 olan guruplar etnik olarak
\nnitelenir. Dil ve dini inan\u00e7 etnikli\u011fin d\u0131\u015fa d\u00f6n\u00fck en \u00f6nemli
\ng\u00f6stergeleridir. Ancak etnik kimli\u011fi belirlemede dil ve din birlikte
\n\u00f6nem ta\u015f\u0131yabilece\u011fi gibi, ayr\u0131 ayr\u0131 da \u00f6nem ta\u015f\u0131yabilirler. T\u00fcrkiye’deki etnik guruplarda din ortak bir inan\u00e7t\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ay\u0131r\u0131c\u0131 nitelik dil farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Baz\u0131 durumlarda dil ortakt\u0131r, ay\u0131r\u0131c\u0131 nitelik dini inan\u00e7t\u0131r. \u00d6rne\u011fin
\nKuzey \u0130rlanda’da etnik gurupla\u015fma Katolik-Protestan ay\u0131r\u0131m\u0131na
\ndayanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Etnik bir gurubun kimlik peki\u015fiminde, alt guruplar\u0131n tan\u0131m\u0131nda \u00f6nem ta\u015f\u0131yabilen ba\u015fka gurup nitelikleri de mevcuttur. \u00d6rg\u00fctlenme yap\u0131s\u0131, a\u015firet organizasyonu, meslek-u\u011fra\u015f benzerli\u011fi, dilleri soylar\u0131 farkl\u0131 topluluklar\u0131n ortak bir kaderi payla\u015fm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 dayan\u0131\u015fma, birlik duygusu etnik gurup olu\u015fumunda rol oynayabilir \u00d6rne\u011fin, a\u011fa\u00e7 i\u015finin toplumsal bir meslek olarak yayg\u0131n oldu\u011fu Tahtac\u0131lar, a\u015firet organizasyonu itibariyle farkl\u0131 bir toplumsal yap\u0131ya ve \u00f6zg\u00fcn bir ya\u015fam tarz\u0131na sahip Y\u00f6r\u00fckler T\u00fcrklerin alt guruplar\u0131 olarak tasnif edilebilirler. G\u00fcney Do\u011fu ve Do\u011fu Anadolu’da bir \u00e7ok y\u00f6rede a\u015firet mensubiyeti, T\u00fcrk, K\u00fcrt, ya da Arap olmaktan \u00f6nce gelir.<\/p>\n

\u00dclkemizde \u00c7erkes olarak tan\u0131mlanan gurubu olu\u015fturan unsurlar\u0131 bu \u00fcst kimlikte birle\u015ftiren etken, \u00e7arl\u0131k Rusya’s\u0131nca 1864’te topluca s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015f olmalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck ac\u0131 ve dayan\u0131\u015fma duygusudur. T\u00fcrkiye’ deki \u00c7erkesler esasen dilleri ve soylar\u0131 tamamen farkl\u0131 \u00e7ok say\u0131da Kuzey Kafkas topluluklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Etnologlar, bir \u00fclkedeki etnik guruplar\u0131 belirlemede, kendi ama\u00e7lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00e7ok farkl\u0131 etniklik kriterini \u00e7ok farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlarla kullanabilirler. Bunun sonucu olarak, etnologlar, ayn\u0131 \u00fclkede \u00e7ok farkl\u0131 say\u0131da etnik gurup belirleyebilirler.<\/p>\n

\u00d6zellikle etnik gerilimin mevcut oldu\u011fu ortamlarda, etnologlar\u0131n gurup tan\u0131mlar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 temellerin iyi de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n

Toplumsal alanda, etnik gurup kimli\u011fi iki farkl\u0131 “bak\u0131\u015f”a ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n

1) Emik Bak\u0131\u015f<\/strong>
\nEmik bak\u0131\u015f, bir gurubun kendi kimli\u011fiyle ilgili kendi tan\u0131m\u0131d\u0131r,
\nkendisini “ne”, “kim” olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. Emik bak\u0131\u015fta etnikli\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc tamamen gurubun kendi kabulleridir. Bu kabullerin bilimselli\u011fi, ya da d\u0131\u015far\u0131daki di\u011fer guruplar\u0131n bu gurubu nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maz. Gurup kimli\u011finin tan\u0131m\u0131nda as\u0131l olan bu emik bak\u0131\u015ft\u0131r. Etnik guruplar aras\u0131 ili\u015fkilerde belirleyici olan etmen her gurubun kendisine ili\u015fkin kimlik tan\u0131m\u0131d\u0131r. \u00dclkenin etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde
\nbulundurulmas\u0131 gereken emik bak\u0131\u015fa dayal\u0131 gurup kimlikleridir.<\/p>\n

2) Etik Bak\u0131\u015f<\/strong>
\nEtik bak\u0131\u015f, d\u0131\u015f\u0131ndaki bir gurubun, bir ba\u015fka gurubu tan\u0131mlamas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin T\u00fcrkiye’de b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk b\u00fct\u00fcn Karadenizlileri Laz, Do\u011fulular\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc K\u00fcrt olarak tan\u0131mlar. Bu “etik” bak\u0131\u015ft\u0131r. Etik bak\u0131\u015f, bilimsel temelden uzak, genelleme \u015feklinde “kaba” bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle, emik bak\u0131\u015f gibi ge\u00e7erli \u00f6l\u00e7\u00fclere dayanmaz. \u00dclkenin etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde fazlaca bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maz. Etik bak\u0131\u015f, genellikle “\u00e7o\u011funluk” egemen unsurun \u00f6nemsemedi\u011fi az\u0131nl\u0131k guruplar\u0131n kimliklerine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Etik bak\u0131\u015f, \u00fclkenin etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilme- sinde \u00f6nem ta\u015f\u0131masa da, \u00e7o\u011funlu\u011fun bak\u0131\u015f\u0131 olarak etnik guruplar aras\u0131 ili\u015fkilerde etkindir. \u00d6zellikle, devlet politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde etkin olabilen etik bak\u0131\u015f, ayr\u0131ca guruplar\u0131n kimlik “de\u011fi\u015fiminde” de rol oynayabilir.<\/p>\n

Etik bak\u0131\u015f ve Lazlar
\n<\/b> A\u015fa\u011f\u0131daki iki \u00f6rnek emik ve etik bak\u0131\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve de etik bak\u0131\u015f\u0131n gurup kimli\u011fi de\u011fi\u015fimindeki rol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn, \u00fclkenin bir \u00e7ok y\u00f6resinde “Laz” olarak tan\u0131mlanan insanlar mevcuttur. Ancak “yerli” kavram\u0131 i\u00e7inde “Laz” sadece Rize’nin Pazar, Arhavi ve Hopa \u00fc\u00e7geni i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck bir guruptur. Oysa toplum her Karadenizliyi Laz olarak g\u00f6r\u00fcr. Toplumun Laz olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu “Laz” yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 reddeder. Konunun uzman\u0131 yabanc\u0131 bilim adamlar\u0131 da yapt\u0131klar\u0131 kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda Karadeniz b\u00f6lgesi halk\u0131n\u0131n Pazar, Arhavi, Hopa y\u00f6resi d\u0131\u015f\u0131nda “Laz”l\u0131\u011f\u0131 kabul etmediklerini ve “Laz” olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015flard\u0131r. Bennighaus, Meeker Zonguldak Ere\u011flisinden ba\u015flayarak, Rize’nin Pazar il\u00e7esine gelinceye kadar her y\u00f6renin kendisinin bir do\u011fusundaki y\u00f6reyi i\u015faretle, kendilerinin “Laz”olmad\u0131klar\u0131m belirttiklerini tespit etmi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla etik bak\u0131\u015fla kalabal\u0131k bir gurup olarak g\u00f6r\u00fclen Lazlar, gurubun kendi tan\u0131m\u0131yla k\u00fc\u00e7\u00fck bir etnik guruptur.<\/p>\n

Etik bak\u0131\u015f ve Zazalar<\/p>\n

<\/b> Zazalar\u0131n durumu daha ilgin\u00e7tir. Zazalar tarih boyunca kendi
\nkimliklerinde onurla direnmi\u015f, ne T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc ne de K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc benimsememi\u015f bir topluluktur. Zazalar\u0131 inceleyen ciddi b\u00fct\u00fcn bilim adamlar\u0131n\u0131n ortak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc; Zazalar\u0131n K\u00fcrt ve Zazacan\u0131n K\u00fcrt\u00e7e’nin bir leh\u00e7esi OLMADI\u011eI yolundad\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015fanlar aras\u0131nda K\u00fcrdolojinin babas\u0131 kabul edilen V. Minorsky, O. Mann, David Mc Kenzie, Sasuni, Haddank,
\nProf. Goichie Kojima gibi otoriteler de mevcuttur.<\/p>\n

Ancak Zazalar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bug\u00fcn K\u00fcrt \u00fcst kimli\u011fini benimsemektedirler. Dillerinin K\u00fcrt\u00e7e’den farkl\u0131 olmas\u0131na ve k\u00f6kenlerinin K\u00fcrt olmad\u0131\u011f\u0131 bilim adamlar\u0131nca ortaya konmas\u0131na ve daha \u00f6nemlisi tarihte K\u00fcrtl\u00fc\u011fe kar\u015f\u0131 kimliklerini duyarl\u0131 bir \u015fekilde savunmu\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen; Zazalar\u0131 K\u00fcrt kimli\u011fine iten, kendilerini ku\u015fatan topluluklar\u0131n etik bak\u0131\u015f\u0131 ve devletin bu bak\u0131\u015f do\u011frultusundaki tavr\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Osmanl\u0131dan bu yana Devlet ve toplum Zazalar\u0131 K\u00fcrt olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal ili\u015fkiler s\u00fcrekli olarak Zazalara K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc empoze etmi\u015ftir. Osmanl\u0131’dan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze devletin padi\u015fah\u0131, t\u0131mar beyi, pa\u015fas\u0131, kad\u0131s\u0131, kaymakam\u0131, jandarmas\u0131, tahsildar\u0131, \u00f6\u011fretmeni,hakimi, savc\u0131s\u0131 Zazalar\u0131 K\u00fcrt olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sonu\u00e7 olarak daha 50 y\u0131l \u00f6ncesine kadar K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc reddeden Zazalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bug\u00fcn \u00fcst kimlik olara K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc benimsemi\u015flerdir. Ancak Zazal\u0131klar\u0131n\u0131 K\u00fcrtl\u00fckle e\u015fde\u011fer bir kimlik olarak s\u00fcrd\u00fcrmektedirler.<\/p>\n

Etnik Kimli\u011fin De\u011fi\u015fkenli\u011fi<\/p>\n

<\/b>Etnik kimlik pek \u00e7ok nedene ba\u011fl\u0131 olarak s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de\u011fi\u015fkendir. Tarih i\u00e7inde, kendi d\u00f6nemlerine damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f say\u0131s\u0131z etnik gurup bug\u00fcn “kimlik” olarak silinmi\u015ftir. Hunlar, Hititler, S\u00fcmerler, \u0130skitler, bug\u00fcn hi\u00e7 bir etnik gurubu tan\u0131mlayan kimlikler de\u011fildir. Bu isimlerle an\u0131lm\u0131\u015f olan topluluklar elbette toptan yok olmad\u0131lar. Ba\u015fka topluluklara kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olarak \u0131rki nitelikleri bug\u00fcnk\u00fc toplumlar i\u00e7inde devam etmekte ise de etnik gurup nitelikleri kaybolmu\u015ftur.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye’sinde bile, yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fe dayanan etnik kimlik de\u011fi\u015fiminin pek \u00e7ok \u00f6rne\u011fi mevcuttur. Ara\u015ft\u0131rmalarla kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r ki, bir \u00e7ok \u00f6z be \u00f6z T\u00fcrk unsur K\u00fcrtle\u015fmi\u015ftir. 24 O\u011fuz boyundan biri olan Av\u015farlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra, D\u00f6\u011ferler, Kala\u00e7lar, Kikiler, T\u00fcrkanlar, Karake\u00e7ililer K\u00fcrtle\u015fmi\u015flerdir. Bunlar\u0131n i\u00e7inde Urfa Karake\u00e7ilileri, bug\u00fcn Bat\u0131 Anadolu’daki akrabalar\u0131n\u0131n da \u00e7abalar\u0131yla T\u00fcrk kimliklerini yeniden ke\u015ffetmekte ve T\u00fcrkl\u00fc\u011fe d\u00f6nmektedirler. \u0130brahim Pa\u015fa’n\u0131n zorla Milli A\u015firetine ba\u011flayarak K\u00fcrtle\u015ftirdi\u011fi T\u00fcrkanlar da kimlik de\u011fi\u015fimine bir ba\u015fka \u00f6rnektir. K\u00fcrtle\u015fen Zazalar kimlik de\u011fi\u015fiminin bir ba\u015fka g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00f6rne\u011fidir.
\nSvanberg’in belirtti\u011fi gibi “bir etnik gurubun NE OLDU\u011eUNDAN \u00e7ok, NE ZAMAN, yani NE G\u0130B\u0130 KO\u015eULLAR ALTINDA var oldu\u011fu” \u00f6nemlidir.<\/p>\n

\u00c7a\u011fda\u015f Etnik Kimlik<\/p>\n

<\/b>Etnik guruplar\u0131n belirlenmesinde ve de toplumun etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n
\nde\u011ferlendirilmesinde yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck yanl\u0131\u015flardan biri konuya s\u00fcbjektif yakla\u015f\u0131lmas\u0131 ve g\u00fcncel verilere dayanmayan, ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcr kimlik tan\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u0131\u015flayan tespitlerin esas al\u0131nmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye’deki etnik guruplarla ilgili son d\u00f6nem ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6stermektedir ki, ki\u015filerin kendilerini tan\u0131mlamalar\u0131nda dil, k\u00f6ken gibi \u00f6l\u00e7\u00fctler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde anlam\u0131n\u0131 yitirmi\u015ftir.T\u00fcrkiye’deki etnik guruplarla ilgili kitap, makale vb. yay\u0131nlarda esas al\u0131nan \u00f6l\u00e7\u00fct genellikle “anadil”,ve “en iyi konu\u015fulan ikinci dildir”.<\/p>\n

Etnik kimli\u011fin esas g\u00f6stergesi olan “sen kendi kabul\u00fcne g\u00f6re kimsin, duyumsad\u0131\u011f\u0131n kimlik ne” gibi bir sorunun cevab\u0131na ba\u011fl\u0131 genel bir tespite ba\u015fvurulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

“Anadil” ve de “ikinci dil” etnik gurup bilincinden \u00e7ok, “k\u00f6ken”i a\u00e7\u0131klamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de K\u00fcrt, Arap, Zaza gibi etnik guruplarda “anadil” gurup kimli\u011fiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmektedir. Kendisini K\u00fcrt, Arap, Zaza olarak tan\u0131mlayanlar\u0131n “anadili” kendi dilleridir. Ancak “anadili” Arap\u00e7a, K\u00fcrt\u00e7e, Zazaca olan herkes kendini Arap, K\u00fcrt, Zaza olarak tan\u0131mlamamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, genelde “sadece” dil \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne dayal\u0131 etnik tasnifler ve etnik guruplar\u0131n n\u00fcfuslar\u0131na ili\u015fkin tahminler ge\u00e7erli de\u011fildir.<\/p>\n

“Anadil” k\u00f6keni, “ikinci dil” ise k\u00f6ken kadar “k\u00f6ken kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131” a\u00e7\u0131klamak y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fctler olarak de\u011ferlendirilebilir. Ancak b\u00f6yle bir de\u011ferlendirmede dahi g\u00f6zetilmesi gerekli bir \u00e7ok \u015fart s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

1993 Konda Soy, Dil, Etniklik \u0130li\u015fkisi<\/p>\n

<\/b>1993 y\u0131l\u0131nda, Konda A.\u015e. taraf\u0131ndan Milliyet gazetesi i\u00e7in \u0130stanbul’da 15.683 gibi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck say\u0131da dene\u011fe dayal\u0131 kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rma -yerel bir g\u00f6sterge olarak dahi kabul edilse- soy, dil, etniklik ili\u015fkisini \u00e7ok a\u00e7\u0131k g\u00f6stermektedir. KONDA A.\u015e. 1993 Denek: 15 bin 683, 19 ve 19 ya\u015f \u00fcst\u00fc SOY K\u00d6KEN\u0130NE G\u00d6RE DA\u011eILIM (%)<\/p>\n

SOY K\u00fcrt Balkan K\u00f6kenli, Kafkas K\u00f6kenli, Laz Gayri- M\u00fcslim Arap Toplam:
\n(a) Ana- baba taraf\u0131ndan 7.63 2.69 2.19 4.28 0.78 0.79 18.44
\n(b) Ana-baba+h\u0131s\u0131m taraf\u0131ndan 13.30 6.81 5.75 8.77 1.39 2.57 39.59
\nBu tablonun ifade etti\u011fi anlam, ana-babaya dayal\u0131 soy olarak \u0130stanbul n\u00fcfusunun % 61.4’n\u00fcn kendisini T\u00fcrk, % 18.44’\u00fcn\u00fcn ise “farkl\u0131” k\u00f6kenden kabul etti\u011fidir. % 21.11′ l\u0131k gurup ise “kar\u0131\u015f\u0131k” k\u00f6kenlidir. Bu gurubun akrabal\u0131k ili\u015fkileri b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla T\u00fcrklerledir.<\/p>\n

1993 Konda Benimsenen Kimlik<\/p>\n

<\/strong>Ancak \u00e7ok \u00f6nemli olan, bu guruplara “siz kendinizi ne hissediyorsunuz?” sorusu y\u00f6neltildi\u011finde al\u0131nan cevaplard\u0131r. Yani kendi inanc\u0131n\u0131za, kabul\u00fcn\u00fcze, hissiyat\u0131n\u0131za g\u00f6re kendi etnik kimlik tan\u0131m\u0131n\u0131z nedir anlam\u0131ndaki soruya deneklerin verdikleri cevaplar\u0131n oransal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Benimsenen Kimlik <\/strong><\/td>\n (%)<\/strong><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
T\u00fcrk<\/td>\n65.0<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman<\/td>\n21.0<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
M\u00fcsl\u00fcman<\/td>\n4.0<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
T\u00fcrk (K\u00fcrt K\u00f6kenli)<\/td>\n3.7<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Arap<\/td>\n0.13<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\u00c7erkes<\/td>\n0.46<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Laz<\/td>\n–<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
K\u00fcrt-Zaza<\/td>\n3.90<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Tablodaki da\u011f\u0131l\u0131ma g\u00f6re deneklerin % 89.7 gibi ezici bir \u00e7o\u011funlu\u011fu etnik kimlik olarak T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc benimsemektedir. T\u00fcrk\u00fcm diyen % 89.7’lik ve sadece M\u00fcsl\u00fcman’\u0131m diyen % 4’l\u00fck gurubun d\u0131\u015f\u0131nda “farkl\u0131” bir kimlik benimseyenlerin oranlar\u0131 \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Benimsenen Kimlik <\/strong><\/td>\n (%)<\/strong><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
K\u00fcrt\/Zaza’y\u0131m<\/td>\n3.90<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\u00c7erkes’im<\/td>\n0.46<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Ermeni’yim<\/td>\n0.22<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Arap’\u0131m<\/td>\n0.13<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Rum’um<\/td>\n0.12<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\u00c7ingene’yim<\/td>\n0.09<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Bo\u015fnak’\u0131m<\/td>\n0.06<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Musevi’yim<\/td>\n0.05<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
Di\u011fer<\/td>\n0.36<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

1993 Konda ve \u0130stanbul’da T\u00fcrk Kimli\u011fi<\/strong><\/p>\n

G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, deneklerden % 1′ i a\u015fan tek gurup % 3.9 la K\u00fcrtlerdir. T\u00fcrk de\u011filim diyen guruplar\u0131n toplam oran\u0131 sadece % 5.39 dur.<\/p>\n

Burada en ilgin\u00e7 olan, k\u00f6ken olarak hem ana hem baba taraf\u0131ndan K\u00fcrd\u00fcm diyen % 7.6’l\u0131k gurubun yar\u0131s\u0131n\u0131n ben hissen-kalben T\u00fcrk\u00fcm demi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

S\u0131k s\u0131k, bir az\u0131nl\u0131klar \u015fehri, K\u00fcrt kenti olarak tan\u0131mlanan \u0130stanbul
\ngibi kozmopolit bir yerde dahi deneklerin % 90’n\u0131n T\u00fcrk\u00fcm demi\u015f olmas\u0131 \u00f6nemli bir g\u00f6stergedir.<\/p>\n

Bu kapsaml\u0131 ve \u00f6nemli anket de g\u00f6stermektedir ki ne ana-dil, ne soy k\u00f6keni 20’nci y.y. T\u00fcrkiye’sinde etnik kimlik belirlemesinde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir etmen de\u011fildir.<\/p>\n

\u00dcST K\u0130ML\u0130K
\n<\/strong>
\n\u00dcst kimlik \u00e7o\u011fu kez yanl\u0131\u015f tan\u0131mlanmakta ve kavram karga\u015fas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Do\u011fru tan\u0131m\u0131n iyi anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6rneklerin iyi de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n

Kendi k\u00f6kenine, geleneklerine ba\u011fl\u0131, etnik kimli\u011fiyle onur duyan bir \u00c7erkes \u00e7a\u011fda\u015f vatanda\u015fl\u0131k bilincinin ve toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fme ihtiyac\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak kendisini T\u00fcrk olarak tan\u0131mlamakta hi\u00e7 bir sak\u0131nca g\u00f6rmeyebilir. Egemen unsurun kimli\u011finin temsili \u00f6nemini benimser. Bu durumda T\u00fcrkl\u00fck bu \u00c7erkes i\u00e7in bir “\u00fcst” kimliktir. Bir ba\u015fka \u00c7erkes k\u00f6ken bilincine ve onuruna sahip olmakla birlikte, ku\u015faklard\u0131r bu topraklarda yeti\u015fmenin, egemen k\u00fclt\u00fcrle yo\u011frulman\u0131n sonucu olarak kendini T\u00fcrk olarak duyumsayabilir ve T\u00fcrk kimli\u011fini \u00fcst\u00fcn tutabilir. Bu anlamda T\u00fcrkl\u00fck bu \u00c7erkes i\u00e7in art\u0131k “\u00fcst” kimlik de\u011fildir.<\/p>\n

\u00dcst kimli\u011fi tart\u0131\u015fanlar\u0131n s\u0131k s\u0131k d\u00fc\u015ft\u00fckleri yanl\u0131\u015f \u00fcst kimli\u011fin de\u011fi\u015fik “alg\u0131lanma” d\u00fczeylerini, ve ki\u015filerin kendi tercihlerini g\u00f6zard\u0131 ederek, insanlara kendi \u00f6l\u00e7\u00fcleriyle kimlik bi\u00e7me yan\u0131lg\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Baz\u0131 k\u00f6\u015fe yazarlar\u0131 ise bu yanl\u0131\u015fa ek olarak bir de “yerli”, “sonradan gelme” yani otoktonluk gibi bilim d\u0131\u015f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcler ekleyerek kendi kafalar\u0131na g\u00f6re “\u00fcst” kimlikler yaratmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

\u00dcst kimli\u011fin, ne “azl\u0131k”, “\u00e7oklukla” ve ne de “yerli” “g\u00f6\u00e7men” olmakla ilgisi yoktur. \u00dcst kimlik tamam\u0131yla gurubun kendine bak\u0131\u015f\u0131, egemen unsuru alg\u0131lay\u0131\u015f\u0131yla ilgili bir tan\u0131mlamad\u0131r.<\/p>\n

\u00dcst kimlik en k\u0131sa tan\u0131m\u0131yla “r\u0131za ile kabul edilen ortak temsili”
\nkimliktir.<\/p>\n

P.A.Andrews ve T\u00fcrkiye’de Etnik Guruplar<\/p>\n

<\/b>S\u00f6z konusu eser siyaset\u00e7ilerin, ayd\u0131nlar\u0131n, medya mensuplar\u0131n\u0131n
\nba\u015fvurdu\u011fu bir kaynakt\u0131r. Ne yaz\u0131k ki bu eser maddi hatalar da dahil olmak \u00fczere pek \u00e7ok yanl\u0131\u015fla dolu oldu\u011fu gibi, konuya yakla\u015f\u0131m\u0131 itibariyle T\u00fcrkiye’nin etnik yap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaktan da uzakt\u0131r.<\/p>\n

Orta Do\u011funun etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n incelenmesiyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir
\nb\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan eser 1989 y\u0131l\u0131nda, \u00d6zg\u00fcr Bat\u0131 Almanya \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan 660 sayfa olarak \u0130ngilizce yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Eserin 318 sayfal\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcm zamanlar Yay\u0131nc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye’de Etnik Gruplar ismiyle T\u00fcrk\u00e7e’ye \u00e7evrilmi\u015ftir. Eserin dayand\u0131\u011f\u0131 veriler hem “g\u00fcncellik” ve de daha \u00f6nemli olarak “g\u00fcvenilirlik” bak\u0131m\u0131ndan bizzat yazar\u0131n\u0131n da ifade etti\u011fi gibi sa\u011flam de\u011fildir.<\/p>\n

1)<\/b> Eserin sundu\u011fu bilgiler, do\u011frudan kendilerince yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalara de\u011fil, \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n eserlerinden “taranarak” sa\u011flanan verilere dayanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla eser bir “tarama”d\u0131r.
\n2) <\/strong>Bizzat Peter Alford Andrews’\u00fcn de eserin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda belirtti\u011fi gibi dok\u00fcmanlar yetersizdir ve de veriler kendi ifadesiyle “al\u0131nd\u0131klar\u0131 kaynaklar kadar g\u00fcvenilir ve de etniklik \u00fczerine olan bilginin a\u00e7\u0131k olabilece\u011fi kadar a\u00e7\u0131kt\u0131r.” Etnik bilgilerin kayna\u011f\u0131 durumundaki pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ise gurup taassubu ile tarafgirdir.<\/p>\n

Dayand\u0131\u011f\u0131 verilerin g\u00fcncel olmamas\u0131 ve kaynaklar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131
\nkonusundaki ku\u015fkular bir yana, P.A. Andrews’\u00fcn etnikli\u011fin temel
\n\u00f6l\u00e7\u00fctleriyle beraber ikincil t\u00fcm \u00f6l\u00e7\u00fctleri de sonuna kadar zorlayarak T\u00fcrkiye’de 47 etnik gurup belirlemede g\u00f6sterdi\u011fi gayreti anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00f6yle bir yakla\u015f\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde 21 Ki\u015filik Almanlar bir yana, 290 \u00e7ad\u0131rl\u0131k Abdallar, “330” evlik \u00f6z be \u00f6z T\u00fcrk \u00d6zbekler de “farkl\u0131” birer etnik gurup olarak tasnif edilmi\u015ftir. Andrews’\u00fcn as\u0131l ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan yanl\u0131\u015f\u0131, bizzat kendi tespitleriyle etnik n\u00fcfusun genel n\u00fcfusa oran\u0131 %12 yi bulmaz iken T\u00fcrkiye’yi bir “mozaik” olarak niteleyebilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye’de Etnik guruplar isimli eserin mahiyetinin anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in s\u00f6z konusu 47 gurubun hangi \u00f6l\u00e7\u00fclerle ve nas\u0131l bir bak\u0131\u015fla belirlendi\u011fini g\u00f6rmek gerekir.<\/p>\n

Andrews’un tasnifinde T\u00fcrkler<\/p>\n

<\/b> Andrews’un tasnifinde 47 guruptan 18’i \u00f6z be \u00f6z T\u00fcrk’t\u00fcrler. Bunlar\u0131 “farkl\u0131” etnik guruplar olarak g\u00f6stermesi yanl\u0131\u015ft\u0131r.
\n1)<\/strong> Dilleri-Soylar\u0131 ve dinleri bir, \u00f6z be \u00f6z T\u00fcrk guruplar ilk \u00f6nce 15
\nayr\u0131 etnik gurup olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

    \n
  1. a) T\u00fcrkler,
    \nb) K\u0131rg\u0131zlar,
    \nc) Karapapaklar,
    \nd) T\u00fcrkmenler,
    \ne) Kazaklar,
    \nf) Kumuklar,
    \ng) Y\u00f6r\u00fckler,
    \nh) \u00d6zbekler,
    \ni) \u00d6zbek Tatarlar\u0131,
    \nj) Azeriler,
    \nk) Balkarlar,
    \nl) K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131,
    \nm) Uygurlar,
    \nn) Kara\u00e7aylar,
    \no) Nogay Tatarlar\u0131<\/p>\n

    Bu guruplar\u0131n soylar\u0131n\u0131n T\u00fcrk, dillerinin T\u00fcrk\u00e7e ve dinlerinin \u0130slam
    \noldu\u011funu Andrews da kabul etmektedir.<\/li>\n<\/ol>\n

    2)<\/strong> T\u00fcrkler,ayr\u0131ca mezhep \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc ile de tan\u0131mlanarak “farkl\u0131” 6 guruba daha b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fler ve de 2 alt gurupta tasnif edilmi\u015flerdir.<\/p>\n

    Ana gruplar Alt guruplar<\/strong>
    \na) S\u00fcnni T\u00fcrkler,
    \nb) Tahtac\u0131-T\u00fcrkmen (Alevi),
    \nc) Alevi T\u00fcrkler,
    \nd) Abdal-T\u00fcrkmen (Alevi),
    \ne) S\u00fcnni Y\u00f6r\u00fckler,
    \nf) Alevi Y\u00f6r\u00fckler,
    \ng) S\u00fcnni T\u00fcrkmenler,
    \nh) Alevi T\u00fcrkmenler,<\/p>\n

    Sonu\u00e7 olarak 47 etnik gurubun 18’ini bu \u015fekilde bir tasnife tabi tutulan T\u00fcrkler olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu “yapay” bir tasniftir.<\/p>\n

    Andrews’un tasnifinde mezhepler ve etniklik
    \n<\/b>Dil \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcnden ayr\u0131 olarak T\u00fcrkler d\u0131\u015f\u0131ndaki 3 gurup; K\u00fcrt, Arap,
    \nZazalar bir de mezhep ayr\u0131m\u0131na g\u00f6re tasnif edilerek 8 etnik guruba ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.
    \na) S\u00fcnni K\u00fcrtler
    \nb) Alevi K\u00fcrtler
    \nc) Yezidi K\u00fcrtler
    \nd) S\u00fcnni Araplar
    \ne) Alevi Araplar
    \nf) H\u0131ristiyan Araplar
    \ng) S\u00fcnni Zazalar
    \nh) Alevi Zazalar<\/p>\n

    Bu guruplama da \u00e7ok ciddi bilimsel bir yanl\u0131\u015f, kendilerini
    \nHarun-er-Re\u015fidin o\u011flu Mutas\u0131m’\u0131n T\u00fcrk olan annesinin Horasanl\u0131 T\u00fcrkmen kabilelerinden olarak tan\u0131mlayan Nusayri Alevilerin tamam\u0131n\u0131n Arap olarak grupland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Tarihi veriler Nusayrilerin T\u00fcrkl\u00fcklerini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

    Andrews’un tasnifinde N\u00fcfus Yo\u011funluklar\u0131<\/p>\n

    <\/b> N\u00fcfusu 21 ki\u015fi, 330 \u00e7ad\u0131r, 250 ki\u015fi, 330 ev olarak g\u00f6sterilen guruplar da aynen T\u00fcrkler, K\u00fcrtler gibi 47 ana etnik gurup tasnifinde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. (Bu gurup i\u00e7indeki T\u00fcrklerin listesi sadece bilgi olarak verilmektedir.)<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    Gurup N\u00fcfus (ki\u015fi)<\/strong><\/td>\n (%)<\/strong><\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Almanlar<\/td>\n21<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Estonlar<\/td>\n40<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Polonezler<\/td>\n250<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Kuban Kazaklar<\/td>\n670<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Molokanlar<\/td>\n1.600<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Rumca Konu\u015fan M\u00fcsl\u00fcmanlar<\/td>\n4.500<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Ossetler<\/td>\n4.500<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Sudanl\u0131lar<\/td>\n5.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Da\u011f\u0131stanl\u0131lar<\/td>\n5.223<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Keldaniler<\/td>\n7.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    \u00c7ingeneler<\/td>\n10.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Rumlar<\/td>\n10.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Museviler<\/td>\n25.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Ermeniler<\/td>\n60.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Arnavutlar<\/td>\n53.520<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Hem\u015finliler<\/td>\n39.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    G\u00fcrc\u00fcler<\/td>\n80.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Yezidiler<\/td>\n10.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Uygurlar<\/td>\n700<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    K\u0131rg\u0131zlar<\/td>\n1.137<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    \u00d6zbekler<\/td>\n330<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Balkar Kara\u00e7ay<\/td>\n3-4.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Azeri (\u015eii) Kars<\/td>\n25.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Azeri Karakalpak<\/td>\n106.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Kazak T\u00fcrkmen<\/td>\n700 ev<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    \u00d6zbek Tatar<\/td>\n700<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    K\u0131r\u0131m Tatar<\/td>\n43 k\u00f6y<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Nogay Tatar<\/td>\n37 k\u00f6y<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Y\u00f6r\u00fck S\u00fcnni<\/td>\n50.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Y\u00f6r\u00fck Alevi<\/td>\n?<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Tahtac\u0131lar<\/td>\n100.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Abdallar<\/td>\n290 \u00e7ad\u0131r<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f<\/td>\n10.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    S\u00fcryaniler<\/td>\n35.000<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Yukar\u0131daki etnik guruplar\u0131n n\u00fcfuslar\u0131na g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    N\u00fcfus Gurup say\u0131s\u0131<\/b><\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    21-5500 ki\u015fi<\/td>\n17<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    5.501 – 10.000<\/td>\n8<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    10.001 – 50.000<\/td>\n4<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    50.001 – 100.000<\/td>\n6<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Andrews’un tasnifine g\u00f6re T\u00fcrkler ve di\u011ferlerinin genel n\u00fcfus i\u00e7indeki pay\u0131<\/p>\n

    <\/b>Sonu\u00e7 olarak de\u011ferlendirildi\u011finde, 47 guruptan 18’i T\u00fcrk, 5’i mezhep gurubu olarak K\u00fcrt, Zaza, Arap, 25’i n\u00fcfusu 10 bin 001’nin alt\u0131n da guruplard\u0131r. Toplam 47 gurubun 42’sinin n\u00fcfusu 100.000’in alt\u0131ndad\u0131r. \u00d6zetle, Andrews’\u00fcn n\u00fcfusu 100.000’nin \u00fczerinde belirledi\u011fi T\u00fcrk olmayan, asli gurup say\u0131s\u0131 ger\u00e7ekte 5 tir. Bunlar K\u00fcrtler, Zazalar, \u00c7erkesler, Araplar ve Lazlard\u0131r. D. Andrews’\u00fcn kendi tespitleri esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda etnik guruplar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn n\u00fcfusunun genel n\u00fcfus i\u00e7indeki pay\u0131 %11.87’dir.<\/p>\n\n\n\n
    \n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    Anadil 2’ci dil Toplam<\/strong><\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    K\u00fcrtler<\/td>\n%7<\/td>\n%1.36<\/td>\n%8.36<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Zazalar<\/td>\n%0.47<\/td>\n%0.06<\/td>\n%0.53<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    \u00c7erkesler<\/td>\n%0.18<\/td>\n%0.15<\/td>\n%0.33<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Araplar<\/td>\n%1.1<\/td>\n%0.53<\/td>\n%1.63<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Lazlar<\/td>\n%0.008<\/td>\n\u00a0%0.02<\/td>\n%0.02<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Di\u011fer<\/td>\n–<\/td>\n–<\/td>\n%1<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Toplam<\/td>\n%8.83<\/td>\n%2.12<\/td>\n%11.87<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Yukar\u0131daki oranlar\u0131n belirlenmesinde “anadil” ve “2’nci dil”
    \nrakamlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 k\u00f6keni g\u00f6sterdi\u011fi “varsay\u0131m\u0131” kabul edilmi\u015ftir. Ancak k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fczeltme de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Andrews \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir maddi hata yaparak basit bir \u00e7\u0131karmay\u0131 atlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 2’nci dil rakamlar\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f vermi\u015ftir. Bu yanl\u0131\u015f\u0131n genele etkisi % 2.5’dir. Kaldi ki, “ikinci dil” k\u00f6kenin de\u011fil, k\u00f6ken kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir.<\/p>\n

    G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Andrews’\u00fcn hesab\u0131yla T\u00fcrkiye’de T\u00fcrklerin oran\u0131 %88.03 di\u011ferlerinin oran\u0131 % 11.87 dir. Uluslararas\u0131 bilim \u00e7evrelerinin koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcyle bir \u00fclkenin etnik bir mozaik olarak tan\u0131mlanabilmesi i\u00e7in iki \u015fart gereklidir. Ayr\u0131ca bu iki \u015fart\u0131n birlikte sa\u011flanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

    Bunlardan biri etnik “\u00e7e\u015fitlilik” di\u011feri “n\u00fcfus oran\u0131d\u0131r”. Egemen
    \nunsurun n\u00fcfus oran\u0131n\u0131n % 65-70 oldu\u011fu bir \u00fclke i\u00e7in “mozaik” tan\u0131m\u0131, \u00e7e\u015fit ne olursa olsun ge\u00e7erli de\u011fildir. Prof.Martin Lipset i\u00e7in oran % 65’dir.<\/p>\n

    Bizzat kendi tespitleriyle tablo bu kadar a\u00e7\u0131kken Andrews’\u00fcn T\u00fcrkiye’yi etnik bir mozaik olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 bilim adam\u0131 s\u0131fat\u0131yla ba\u011fda\u015ft\u0131rmak g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n

    Etnik mozaik kavram\u0131 ve Fransa \u00f6rne\u011fi<\/p>\n

    <\/b> Uluslararas\u0131 bir \u00f6rnek olarak Fransa’ya bakmak yeterlidir. 1978
    \nistatistiklerine g\u00f6re Fransa’da 17 etnik gurup mevcuttur. \u00dcstelik bu say\u0131 Andrews’\u00fcn yakla\u015f\u0131m\u0131yla 80’ni a\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

    S\u00f6z konusu 17 gurubun genel n\u00fcfus i\u00e7indeki oran\u0131 %19’dur ve bu
    \nguruplardan 16’s\u0131n\u0131n n\u00fcfusu 100 binin \u00fczerindedir. (T\u00fcrkiye’de etnik guruplar\u0131n toplam n\u00fcfus oran\u0131 % 11.87 ve n\u00fcfuslar\u0131 100 bin \u00fczerindeki gurup say\u0131s\u0131 sadece 5’tir.) B\u00f6yle bir tabloya ra\u011fmen Fransa’da ne mozaik s\u00f6z\u00fc edilir, ne de Fransa i\u00e7in “mozaik” nitelemesi yap\u0131l\u0131r. Fransa hakl\u0131 olarak mozaik nitelemesini reddetti\u011fi gibi, milli az\u0131nl\u0131k kavram\u0131n\u0131 da benimsememektedir. Fransa 1992 y\u0131l\u0131nda anayasas\u0131n\u0131n 2nci maddesini “Frans\u0131zca Cumhuriyetin anadilidir.” \u015feklinde de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Avrupa Konseyi \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fturulan ve 11 \u00fcye \u00fclkenin imzalad\u0131\u011f\u0131 “B\u00f6lgesel ve Az\u0131nl\u0131k Dilleri \u015eart\u0131”na taraf olmam\u0131\u015ft\u0131r. Fransa Anayasa Kurulu 1991 deki karar\u0131nda Fransa halk\u0131n\u0131n unsuru Korsika halk\u0131 ifadesini anayasaya ayk\u0131r\u0131 bularak iptal etmi\u015ftir. \u00dcniter bir devlet olarak milli b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc 100 y\u0131la a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre \u00f6nce peki\u015ftirmi\u015f olan Fransa’n\u0131n etnik guruplara bak\u0131\u015f\u0131 hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. 1925 y\u0131l\u0131nda devrin Milli E\u011fitim Bakan\u0131 A de Monzie bu bak\u0131\u015f\u0131 \u015fu s\u00f6zleriyle \u00f6zetlemi\u015ftir. “Fransa’n\u0131n tarihsel birli\u011fi i\u00e7in, Br\u00f6tanca’n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 gerekmektedir.”<\/p>\n

    Bu yap\u0131da bir Fransa etnik bir mozaik olarak tan\u0131mlanmaz, bu zihniyette bir Fransa ele\u015ftirilmezken, T\u00fcrkiye’yi mozaik olarak nitelemek sadece bilimi inkar de\u011fil, insafs\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

    Etnik \u00e7al\u0131\u015fmalarla ilgili zorluklar<\/p>\n

    <\/strong>T\u00fcrkiye’nin etnik yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin bilgilerin sa\u011flanabilece\u011fi kaynaklar da\u011f\u0131n\u0131kt\u0131r. Her etnik gurup i\u00e7in farkl\u0131 kaynaklar\u0131 taramak gerekir. Belirli bir guruba ili\u015fkin bilgi i\u00e7in dahi \u00e7ok say\u0131da tarama yapma zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Sab\u0131rl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmayla farkl\u0131 kaynaklardaki bilgileri toplayarak genel bir de\u011ferlendirme yapmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bu durumda da kaynaklar\u0131n
    \n“g\u00fcvenilirli\u011fini” \u00e7ok \u00f6zenli bir ay\u0131r\u0131ma tabi tutmak gerekir.<\/p>\n

    T\u00fcrkiye’nin etnik yap\u0131s\u0131na ili\u015fkin ara\u015ft\u0131rman\u0131n en g\u00fc\u00e7 yan\u0131 buras\u0131d\u0131r. Do\u011fal olarak etnik ara\u015ft\u0131rmalara y\u00f6nelenler \u00e7o\u011funlukla k\u00f6kenlerini tan\u0131mak isteyen etnik gurup mensuplar\u0131d\u0131r. Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc konuya duygusal yakla\u015fmaktad\u0131rlar. Kendi k\u00f6kenlerinin asaletini, toplum i\u00e7indeki \u00f6nemini kan\u0131tlama gayretiyle verileri abartmaktad\u0131rlar.
    \nMilliyet\u00e7ilik \u015fovenizmi ile yakla\u015fanlar ise, abartma s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 da a\u015farak verileri tahrife, uydurmalara y\u00f6nelmektedirler. Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla do\u011fru bilgi vermemektedirler.<\/p>\n

    Bunun ba\u015fkaca \u00fc\u00e7 nedeni mevcuttur.<\/p>\n

    a)<\/strong> Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00e7o\u011funlukta olan yerli tarafgir eserleri
    \nyeterli bir \u00f6zenle ay\u0131klama imkan\u0131na sahip olmad\u0131klar\u0131 gibi, bu konuda yeterince duyarl\u0131 da de\u011fillerdir.
    \nb)<\/strong> G\u00fcn\u00fcm\u00fcz Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u0131n de\u011fer verdikleri ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlere ait Bat\u0131l\u0131larca yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00e7o\u011fu yerlilerinkinden \u00e7ok daha tarafgirdir. \u00d6rne\u011fin, K\u00fcrtlerin incelenmesinin yo\u011fun oldu\u011fu 1850-1930 y\u0131llan aras\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n pek \u00e7o\u011fu “g\u00f6revlendirilmi\u015f” ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonradan K\u00fcrdoloji’nin babas\u0131 olarak an\u0131lan V.Minorsky, Nikitin, Jaba 1856 Paris Antla\u015fmas\u0131yla Osmanl\u0131lar\u0131n bir Avrupa \u00fclkesi olarak tescilinin ard\u0131ndan uzak denizlere inmek i\u00e7in yeni bir yol a\u00e7ma gayretinde olan Ruslann K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Urmiye ve Erzurum’da g\u00f6revlendirdikleri konsoloslard\u0131r. Bir ka\u00e7 istisna d\u0131\u015f\u0131nda, di\u011fer Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelere mensup ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fc T\u00fcrk, Fars ve Arap d\u0131\u015f\u0131nda bir etnik gurup tan\u0131mlama gayretiyle ger\u00e7e\u011fi sapt\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n sonucudur ki hepsi K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc bir tarafa \u00e7ekmi\u015f, sonu\u00e7ta da biri di\u011ferinin tespitlerini kolayca \u00e7\u00fcr\u00fcterek tezlerinin bilimsel ge\u00e7erlili\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlam\u0131\u015flard\u0131r.
    \nc) <\/strong>Bat\u0131 T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 as\u0131rlar\u0131n miras\u0131 bir \u00f6nyarg\u0131ya sahiptir. Ayr\u0131ca verileri “milli \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun” olarak de\u011fi\u015ftirmekte ya da gizlemektedir, Bat\u0131l\u0131 ayd\u0131n da bu toplumun, e\u011fitimin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve de “milli \u00e7\u0131karlar” konusunda devleti kadar taraft\u0131r.<\/p>\n

    T\u00fcrkiye’deki Etnik Guruplar\u0131n B\u00fcy\u00fckl\u00fckleri <\/strong><\/p>\n

    Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi, “anadil ve “ikinci dil” rakamlar\u0131na
    \ndayal\u0131 olarak T\u00fcrkiye’deki guruplar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc n\u00fcfuslar\u0131n\u0131 tespit yoluna gitmek ciddi yan\u0131lg\u0131lara yol a\u00e7ar. Konda A.\u015e.’nin \u00e7ok geni\u015f kapsaml\u0131 1993 y\u0131l\u0131 \u0130stanbul ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n da kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ki\u015finin kendi tan\u0131m\u0131 dil ve k\u00f6ken \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcnden b\u00fcy\u00fck oranda ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla “dil” rakamlar\u0131 esas al\u0131narak belirlenecek n\u00fcfus, etnik gurup n\u00fcfusundan \u00e7ok, etnik gurubun “k\u00f6ken ili\u015fkisini ” a\u00e7\u0131klayacak niteliktedir.<\/p>\n

    K\u00fcrt K\u00f6kenliler:
    \n<\/b> T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun “anadil” ve “ikinci dil” esas\u0131na g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 veren belgeler 1927 den 1965 y\u0131l\u0131na kadar yap\u0131lm\u0131\u015f olan Genel N\u00fcfus Say\u0131mlar\u0131d\u0131r. Genellikle 1965 Genel N\u00fcfus Say\u0131m\u0131na ait veriler baz\u0131 \u00e7evrelerce ku\u015fkulu bulunmaktad\u0131r. Ancak \u015fu bir ger\u00e7ektir ki Genel N\u00fcfus Say\u0131mlar\u0131nda devlet hi\u00e7 bir \u015fekilde y\u00f6nlendirici olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunu herkes kabul ediyor. Ayr\u0131ca Genel N\u00fcfus Say\u0131mlar\u0131 verileri oransal mukayeseler bak\u0131m\u0131ndan tutarl\u0131l\u0131k i\u00e7indedir. Kald\u0131 ki 1965 n\u00fcfus say\u0131m\u0131ndan sonraki ara\u015ft\u0131rmalar ve se\u00e7men profili tespitleri de 1965 n\u00fcfus say\u0131m\u0131 verilerini do\u011frulamaktad\u0131r. Say\u0131m memurlar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131, ya da guruplar\u0131n kimliklerini gizleme endi\u015fesinden kaynaklanabilecek yanl\u0131\u015fl\u0131klar esas\u0131 etkileyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fildir. 1927 y\u0131l\u0131ndan 1965 y\u0131l\u0131na kadar yap\u0131lm\u0131\u015f olan genel n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda “anadili” K\u00fcrt\u00e7e olanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n genel n\u00fcfusa oranlar\u0131 \u015f\u00f6yledir.<\/p>\n

    1927\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %8.7
    \n1935\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %9.2
    \n1945\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %7.9
    \n1950\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %8.8
    \n1955\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %7
    \n1960\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %6.7
    \n1965\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 %7.1<\/p>\n

    T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan insanlar i\u00e7in \u00f6nem ifade etmeyen bir dil olan
    \nK\u00fcrt\u00e7e’nin ikinci dil olarak konu\u015fulmakta olmas\u0131 da “k\u00f6ken” ili\u015fkisi ifade etmektedir. Ancak K\u00fcrt\u00e7e’yi ikinci dil olarak konu\u015fanlar\u0131n aras\u0131nda T\u00fcrkler ve Araplar da bulunmaktad\u0131r. \u0130kinci dili K\u00fcrt\u00e7e olan 429 bin 168 ki\u015finin (% 0.8) tamam\u0131 K\u00fcrt k\u00f6kenle ili\u015fkilendirildi\u011finde dahi K\u00fcrt k\u00f6kenli n\u00fcfus % 8 olarak tespit edilmektedir. K\u00fcrt k\u00f6kenli n\u00fcfusun % 8 olarak kabul edilmesi, K\u00fcrtlerin 15-20 milyon olduklar\u0131n\u0131 savunan \u00e7evrelerin tepkisine yol a\u00e7abilir. Ancak \u015funu belirtmek gerekir ki, yerli yabanc\u0131 hi\u00e7 bir “ciddi” ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ya da kurum K\u00fcrt n\u00fcfusu b\u00f6ylesine abart\u0131l\u0131 rakamlarla ifade etmemektedir.<\/p>\n

    Ayr\u0131ca \u00e7ok say\u0131da ciddi veri %8’lik oran\u0131 do\u011frulamaktad\u0131r.
    \n\u00d6rne\u011fin,
    \na)<\/strong> Daha \u00f6nce zikredilen Konda A.\u015e.’nin \u0130stanbul ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda ana-baba taraf\u0131ndan K\u00fcrd\u00fcm diyenlerin oran\u0131 % 7.6’d\u0131r. Akraba ili\u015fkileri dahil edildi\u011finde bu oran % 13.1 olmaktad\u0131r. Ancak bunlar\u0131n sadece % 4’l\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc hissen-kalben K\u00fcrd\u00fcm demektedirler.
    \nb)<\/strong> 1993 de T\u00dcSES’in yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada K\u00fcrt olarak belirledi\u011fi gurubun genel se\u00e7men say\u0131s\u0131 i\u00e7indeki oran\u0131 % 9.8’dir
    \nc)<\/strong> Hacettepe \u00dcniversitesi N\u00fcfus Et\u00fctleri Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Aykut Toros, Yrd. Do\u00e7. Dr. \u0130smet Ko\u00e7 ve Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi A. Erman \u00d6zsoy’un 1935, 1965 Genel N\u00fcfus Say\u0131mlar\u0131 verilerini esas alarak” yapt\u0131klar\u0131 projeksiyona g\u00f6re 1992 y\u0131l\u0131nda ana dili K\u00fcrt\u00e7e olanlar\u0131n oran\u0131 % 6.2’dir.
    \nd)<\/strong> Tarafgir verilerin etkisinde oldu\u011fu bilinen M. M. Van Bruinessen’e g\u00f6re d\u00fcnyadaki K\u00fcrt say\u0131s\u0131 15-16 milyon T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrtlerin say\u0131s\u0131 7-8 milyondur.
    \ne)<\/strong> Javed Ensari’ye g\u00f6re d\u00fcnyadaki K\u00fcrtlerin n\u00fcfusu 15 milyon
    \ncivar\u0131ndad\u0131r ve bunlar\u0131n % 25’i, 3 milyon 375 bini T\u00fcrkiye’dedir.
    \nf) <\/strong>Doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda K\u00fcrtlerle ilgili n\u00fcfus tahminlerini
    \nkar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015f olan M. Fany’nin 1930 y\u0131l\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye’de belirledi\u011fi K\u00fcrt say\u0131s\u0131 1 milyondur. Bu say\u0131s\u0131n\u0131n o g\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye n\u00fcfusu i\u00e7indeki pay\u0131 % 6.6 d\u0131r
    \ng)<\/strong> Almanya’da yay\u0131nlanan uluslararas\u0131 nitelikli “Der Fisher Weltalmanach 95” adl\u0131 eserde d\u00fcnyadaki K\u00fcrt n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 16 milyon olarak verilmi\u015f, T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt say\u0131s\u0131 6.2 milyon olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir.
    \nh) <\/strong>1985 n\u00fcfus say\u0131m\u0131ndaki belirlemeye g\u00f6re Do\u011fu ve G\u00fcney-do\u011fudaki halk\u0131n (9 milyon 903 bin ki\u015fi) sadece 2 milyon 766 bini anadil olarak K\u00fcrt\u00e7e’yi bildirmi\u015ftir. Kalan % 72’lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn anadili T\u00fcrk\u00e7e’dir.<\/p>\n

    De\u011ferlendirme Kriterleri<\/p>\n

    <\/strong>Bu tespitleri de\u011ferlendirirken \u00f6zenle hat\u0131rda tutulmas\u0131 gereken husus yukar\u0131daki rakamlar\u0131n “a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak”, “dil” \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne g\u00f6re
    \nbelirlendi\u011fidir. Konda A.\u015e’nin ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n da i\u015faret etti\u011fi \u00fczere “dil” “soy” kimlik tan\u0131m\u0131nda ikincil bir \u00f6l\u00e7\u00fcte d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla yukar\u0131daki oran ve say\u0131lar\u0131 “K\u00fcrt” de\u011fil, “K\u00fcrt k\u00f6kenli” olarak yorumlamak daha ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m olur. K\u00fcrt k\u00f6kenli olmakla K\u00fcrt olmak farkl\u0131 ger\u00e7ekliklerdir.<\/p>\n

    Ayr\u0131ca, b\u00fct\u00fcn kaynaklar dilleri tamam\u0131yla farkl\u0131, bug\u00fcn say\u0131lan 1
    \nmilyona yak\u0131n olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilecek Zaza k\u00f6kenlileri de K\u00fcrt olarak g\u00f6stermi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla verilen oran ve rakamlara Zazalar da dahildir. T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt n\u00fcfusu ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermenin “maksat” d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir anlam\u0131 yoktur. T\u00fcrkiye’deki K\u00fcrt k\u00f6kenli n\u00fcfusun 6-7 milyon olmas\u0131 hi\u00e7 bir \u015fekilde K\u00fcrt kimli\u011fini inkar i\u00e7in bir gerek\u00e7e te\u015fkil etmedi\u011fi gibi, K\u00fcrtl\u00fc\u011fe en ufak bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k g\u00f6stergesi olarak da alg\u0131lanamaz.<\/p>\n

    Zazalar
    \n<\/strong>1965 Genel N\u00fcfus Say\u0131m\u0131nda “anadili” Zazaca olanlar 150 bin 644 ikinci dili Zazaca olanlar 20 bin 413 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Toplam olarak 171 bin 057 ve n\u00fcfus oran\u0131 % 0.54 dur. Ayr\u0131ca bu b\u00f6lgelerdeki Zazalar\u0131n \u00e7o\u011fu K\u00fcrtl\u00fc\u011f\u00fc \u00fcst kimlik olarak benimsemi\u015flerdir. Say\u0131m memurlar\u0131 da Zazaca’y\u0131 K\u00fcrt\u00e7e’yle ay\u0131rt edememi\u015f olabilirler. Sonu\u00e7 olarak Zazalar\u0131n ger\u00e7ek n\u00fcfusunun % 1’in alt\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmemek do\u011fru bir yakla\u015f\u0131m olur. Zazalar iyi tan\u0131yan baz\u0131
    \nara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re Zazalar\u0131n ger\u00e7ek say\u0131s\u0131 1 milyonun \u00fcst\u00fcndedir. Ancak bu rakam da K\u00fcrt k\u00f6kenli n\u00fcfusa dahil edilmi\u015ftir.<\/p>\n

    Araplar
    \n<\/strong>Anadile g\u00f6re yap\u0131lan tespitler, 1965 Genel N\u00fcfus Say\u0131m\u0131 verilerine g\u00f6re Araplar\u0131n n\u00fcfusu % 1.2 civar\u0131ndad\u0131r. 1965 say\u0131m\u0131 esas al\u0131narak “ikinci dili” Arap\u00e7a olanlar da bu guruba eklendi\u011finde (% 0.53) bu oran % 1.7 olmaktad\u0131r. Ancak bu oran i\u00e7inde Nusayriler de mevcuttur. Nusayrilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu T\u00fcrk\u00e7e ve Arap\u00e7a olmak \u00fczere iki dillidirler. Ayr\u0131ca Nusayrilerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u00f6ken olarak Abbasi h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Harun-er
    \nRe\u015fid’in yerine ge\u00e7en o\u011flu Mutas\u0131m\u0131n T\u00fcrk k\u00f6kenli annesinin Horasan T\u00fcrk\u00fc kabilesinden olduklar\u0131na inan\u0131rlar. Tarihi belgeler de bu y\u00f6reye Araplar taraf\u0131ndan T\u00fcrklerden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck askeri g\u00fc\u00e7lerin ve halk\u0131n iskan edildi\u011fini do\u011frulamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fcy\u00fck bir n\u00fcfusa sahip olan Nusayrilerin say\u0131s\u0131 Arap n\u00fcfustan \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130stanbul i\u00e7in yap\u0131lan Konda A.\u015e ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda k\u00f6ken olarak kendilerini Arapl\u0131kla ili\u015fkilendirenlerin oran\u0131 % 0.79 (akrabalarla birlikte % 2.57dir.) Ancak Arap etnik kimli\u011fini benimseyenlerin oran\u0131 sadece % 0.13 d\u00fcr.<\/p>\n

    \u00c7erkesler
    \n<\/b>1965 Genel N\u00fcfus Say\u0131m\u0131’nda anadili \u00c7erkes dillerinden olanlar\u0131n oran\u0131
    \n% 0.19, ikinci dili \u00c7erkes dili olanlar\u0131n oran\u0131 % 0.15’dir. Bu say\u0131m esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00c7erkes k\u00f6kenli n\u00fcfusun genel n\u00fcfus i\u00e7indeki pay\u0131 % 0.34 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayn\u0131 oran bug\u00fcnk\u00fc n\u00fcfusa uygulan\u0131rsa \u00c7erkeslerin n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 200 bin olmaktad\u0131r.<\/p>\n

    Ancak de\u011fi\u015fik kaynaklardaki verilerle birle\u015ftirildi\u011finde \u00c7erkes k\u00f6kenli n\u00fcfusu 1 milyonun \u00fczerinde kabul etmek gerekir.<\/p>\n

    \u00c7erkes k\u00f6kenli n\u00fcfusa ili\u015fkin olarak \u00d6ZBEK’in tespiti 1984 y\u0131l\u0131 i\u00e7in
    \n1 milyon 100 bindir. Bu arada tarihi veriler incelendi\u011finde T\u00fcrkiye’deki \u00c7erkes k\u00f6kenli n\u00fcfusu 1.5 milyon civar\u0131nda kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Kuzey Kafkas \u00fclkelerinin \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131na kar\u015f\u0131 verdikleri destans\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131 1864’te b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fen yenilgiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve Ruslar \u00c7erkesleri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. O g\u00fcnk\u00fc verilere g\u00f6re s\u00fcr\u00fclen n\u00fcfus farkl\u0131 kaynaklara g\u00f6re 600 bin ile 1 milyon 500 bin aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n

    Ancak b\u00fcy\u00fck sefalet i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fen g\u00f6\u00e7 sonucu Osmanl\u0131 topraklar\u0131na ayak basabilenler 400 bin civar\u0131nda g\u00f6sterilmektedir. Osmanl\u0131 topraklar\u0131na gelen \u00c7erkesler; Balkanlar, Suriye, M\u0131s\u0131r, Filistin ve Anadolu da iskan edilmi\u015flerdir. Anadolu’ya iskan edilen n\u00fcfus 150-200 bin olarak
    \ntahmin edilmektedir. Bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu Adigeler sonra Abhazlar ve 20 bin civar\u0131nda Wub\u0131h’la, 3 bin aile \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f, T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 Balkar ve Kara\u00e7aylard\u0131r. Asetinler ve Da\u011f\u0131stanl\u0131lar da di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck guruplard\u0131r. \u00c7erkesler, kendi soylar\u0131ndan olu\u015fan k\u00f6yler kurmu\u015flar ve do\u011fal asimilasyona uzun s\u00fcre direnmi\u015flerdir. Ancak M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131 ve kentle\u015fmenin h\u0131zlanmas\u0131 sonucu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dillerini unutmu\u015flar ve T\u00fcrk toplumuyla b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n

    Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n hemen hemen tamam\u0131 g\u00f6stermektedir ki, \u00c7erkes k\u00f6kenli unsurlar i\u00e7in T\u00fcrk kimli\u011fi k\u00f6ken kimliklerinden \u00f6nde gelmektedir. 1993 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul’da yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada ana ve baba taraf\u0131ndan Kafkas k\u00f6kenliyim diyenlerin oran\u0131 % 2.19’dur. Ancak bunlar\u0131n sadece % 0.46 si kimlik olarak \u00c7erkesli\u011fe ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir.<\/p>\n

    Lazlar
    \n<\/b> Lazlar T\u00fcrkiye’nin her taraf\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f bir guruptur. Ancak “yerli”lik itibariyle Lazl\u0131\u011f\u0131n merkezi Pazar(Rize), Arhavi, Hopa \u00fc\u00e7geni gibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir y\u00f6redir. Bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Lazlar\u0131 k\u00f6ken itibariyle, Megreller vas\u0131tas\u0131yla G\u00fcrc\u00fclere ba\u011flama \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Oysa T\u00fcrkiye “Laz”lar\u0131 \u00e7ok eskiden beri T\u00fcrk boylar\u0131n\u0131n da yerle\u015fim alan\u0131 olan bir b\u00f6lgenin insanlar\u0131 olarak ayr\u0131 incelenmek durumundad\u0131rlar. (Bkz.sf 124 ) 1964 say\u0131m\u0131na g\u00f6re “Lazca” bilenlerin toplam say\u0131s\u0131 oran olarak % 0.26’d\u0131r. Andrews’un aktard\u0131\u011f\u0131 verilere g\u00f6re Lazca konu\u015fanlar\u0131n say\u0131s\u0131 90 bin-250 bin olarak de\u011fi\u015fmektedir. Tarihi verilere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 1873 Osmanl\u0131 kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re Trabzon’a ba\u011fl\u0131 Hona, Gona, Arhavi, Atina (Pazar) Hem\u015fin’den olu\u015fan “Laz b\u00f6lgesinin” n\u00fcfusu aile olarak 9 bin 205, say\u0131 olarak 55 bin 350 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

    Lazlar da aynen \u00c7erkesler gibi T\u00fcrk kimli\u011finin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 durumundad\u0131rlar. Konda A.\u015e’nin 1993 \u0130stanbul ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda % 4.28’lik gurubun tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 kendilerini T\u00fcrk g\u00f6rd\u00fcklerim ifade etmi\u015flerdir.<\/p>\n

    Balkan K\u00f6kenliler
    \n<\/strong>Balkanlardan 1923- 1958 aras\u0131 T\u00fcrkiye’ye g\u00f6\u00e7 edenlerin say\u0131s\u0131 1 milyon 163 bin 639’d\u0131r. Bu say\u0131ya T\u00fcrkler de dahildir. T\u00fcrklerin d\u0131\u015f\u0131nda gelenlerin ana dillerine ba\u011fl\u0131 olarak belirlenen k\u00f6kenleri Bulgar, S\u0131rp, Pomak, H\u0131rvat, Bo\u015fnak, Romen ve Yunanlard\u0131r.<\/p>\n

    Bu guruplar\u0131n \u00f6nemli \u00fc\u00e7 \u00f6zelli\u011fi, g\u00f6n\u00fcll\u00fc gelmeleri, M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131 ve Osmanl\u0131 kimli\u011fini benimsemi\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

    1965 say\u0131m\u0131na g\u00f6re anadilleri T\u00fcrk\u00e7e’den ba\u015fka olanlar\u0131n say\u0131s\u0131
    \n53 bin 903’dur, genel n\u00fcfus i\u00e7indeki oranlan % 0.17’dir. Bu guruplar kimlik tan\u0131mlar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131kla, \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde T\u00fcrkle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n

    Az\u0131nl\u0131klar:
    \n<\/strong>Lozan antla\u015fmas\u0131yla \u00fc\u00e7 guruba “az\u0131nl\u0131k stat\u00fcs\u00fc” tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan Rumlar\u0131n n\u00fcfusu bug\u00fcn 10 binin, Yahudilerin n\u00fcfusu 25 binin alt\u0131ndad\u0131r. Ermenilerin n\u00fcfusu ise 40-60 bin aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Etniki Etarya Alevi Formu  21 Mayıs 2003 Ülkemizde Çerkes olarak tanımlanan gurubu oluşturan unsurları bu üst kimlikte birleştiren etken, çarlık Rusya’sınca 1864’te topluca sürgün edilmiş olmalarının yarattığı büyük acı ve dayanışma duygusudur. Türkiye’ deki Çerkesler esasen dilleri ve soyları tamamen farklı çok sayıda Kuzey Kafkas topluluklarıdır. Kendi kökenine, geleneklerine bağlı, etnik kimliğiyle onur duyan bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10576","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10576","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10576"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10576\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10578,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10576\/revisions\/10578"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10576"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10576"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10576"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}