![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/235.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Hakan Eken<\/span><\/strong><\/p>\n B\u00f6l\u00fcm 1.<\/p>\n <\/strong> Bir sosyolog olmamakla beraber, ulus, etnisite kavramlar\u0131 ve \u00c7erkeslerin konumu hakk\u0131nda sosyolog arkada\u015flar\u0131n ne mail ortam\u0131nda ne de bas\u0131l\u0131 eserlerde yaz\u0131lar\u0131na pek rastlayam\u0131yoruz. Bu nedenle, bir ulusun geli\u015fim evrelerine ili\u015fkin temel \u015femalardan yola \u00e7\u0131karak \u00c7erkes ulusunun (?) hangi noktada oldu\u011funa ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi, kuyuya bir ta\u015f atmak bab\u0131ndan sizlerle payla\u015fmak istedim.<\/p>\n Uluslar\u0131n geli\u015fim ve yap\u0131lanma s\u00fcreci ile ilgili olarak, en alt basamaktan en tepeye do\u011fru kabaca \u015f\u00f6yle bir s\u0131ralama yap\u0131labilir:<\/p>\n Familia\u00a0 \/ Aile,\u00a0 s\u00fclale Araplarda ara kategoriler biraz daha fazla olmak \u00fczere s\u0131ralama ayn\u0131 d\u00fczende \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n A\u015firet (Aile) T\u00fcrklerde ise yine basit\u00e7e \u015f\u00f6yle bir s\u0131ralama vard\u0131r.<\/p>\n Aile \/ S\u00fclale \u00c7erkesler i\u00e7in ise yine a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 \u015f\u00f6yle bir dizili\u015f iddia edilebilir: Saptamalar:<\/strong><\/p>\n 1)<\/strong> Son y\u0131llarda yayg\u0131n bir bi\u00e7imde \u00c7erkes tan\u0131m\u0131n\u0131n sadece Adigeleri; baz\u0131lar\u0131na g\u00f6re, Adigeler ve Abhazlar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131; yukar\u0131daki s\u0131ralamaya g\u00f6re tribu seviyesindeki her grubun ayr\u0131 ayr\u0131 ulus oldu\u011fu ya da olmas\u0131 gerekti\u011fi s\u00f6ylenmeye, hatta kabullenilmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 2)<\/strong> \u00c7erkeslerin kendi aras\u0131nda ise en yayg\u0131n tan\u0131mlay\u0131c\u0131 kimlik ise s\u00fclale d\u00fczeyinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u0130nsanlar birbirlerini s\u00fclale adlar\u0131 ile kimliklendirmekte, ona atfetti\u011fi olumlu ve olumsuz de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 ile de\u011ferlendirmektedirler.<\/p>\n 3)<\/strong> Tribu d\u00fczeyinde ulus yaratma \u00e7abalar\u0131 olsa da, belli baz\u0131 ailelerden her klan ve hatta her tribu da bulunabilmektedir ki, bu da asl\u0131nda ortak ulus \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n daha yukar\u0131da olu\u015fmas\u0131 s\u00fcrecinin Kafkasya\u2019n\u0131n i\u015fgalinden \u00f6nce ciddi bi\u00e7imde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, hatta s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 kayna\u015fma s\u0131ras\u0131nda bir s\u00fcre i\u00e7in bunu daha ilerletti\u011fi, ancak diaspora ko\u015fullar\u0131n\u0131n genel olumsuzluklar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde ise sona erdi\u011fi g\u00f6zlenebilmektedir.<\/p>\n 4) <\/strong>S\u00fclale adlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklara babadan ge\u00e7mesi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ne anlam ta\u015f\u0131maktad\u0131r? Bilimsel olarak genler ana ve babadan ortak olarak al\u0131nmakta, k\u00fclt\u00fcrel bilgi aktar\u0131m\u0131\u00a0 ve dil \u00f6\u011fretimi ise \u00e7ocukla ili\u015fkileri nedeniyle daha \u00e7ok anne kanal\u0131yla olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca 3-4 ya da daha eski ku\u015faklardan bir X s\u00fclalesinden gelen erke\u011fin anneleri, b\u00fcy\u00fck anneleri \u00e7o\u011funlukla, hatta zorunlu olarak ba\u015fka s\u00fclalelerden olmakta ve ilk s\u00fclalenin son \u00e7ocu\u011fa ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gen (ya da kan oran\u0131 diyelim) minimize olmaktad\u0131r. Hem bu nedenlerle, hem ulusal kimlik geli\u015fiminin \u00f6n\u00fcnde ciddi bir engel olu\u015fturdu\u011fundan, s\u00fclale kimliklerinin i\u015flevi art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.Yava\u015f yava\u015f geri plana g\u00f6nderilmesi daha anlaml\u0131 olacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. <\/strong> Yaz\u0131m\u0131zda ele\u015ftiri noktalar\u0131 olabilir. Amac\u0131m\u0131z \u015fu an diaspora da hatta Bat\u0131 Kafkasya’da bir hem\u015fehrilik duygusu \u015feklinde giden \u00c7erkeslik olgusunun bir ulusla\u015fma s\u00fcrecine gitme olana\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmak, varsa buna en ufak bir katk\u0131m\u0131z olursa onu sa\u011flamak.<\/p>\n \u015eimdi yukar\u0131da de\u011finilen sosyolojik tan\u0131mlamalara ek olarak iki tane daha eklemek istiyorum. <\/strong> Ulusal sorun \u00e7ok basit\u00e7e bir etnik yap\u0131n\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu ge\u00e7erli durumda, varl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, ulusal bilin\u00e7se; bu ihtiya\u00e7lar\u0131n fark\u0131nda olma durumunu ve \u00e7\u00f6zme dinami\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n Bir etnik yap\u0131n\u0131n dilini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc canl\u0131 tutma olanaklar\u0131 kadar ba\u015fka uluslarla (ya da etnik yap\u0131larla) olan ili\u015fkilerinin durumu, o ulusun ulusal sorunun problem halinde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Sizce bizim i\u00e7in durum nedir?<\/p>\n E\u011fer \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken bir problem varsa, bunu \u00f6nemseyen ve \u00e7\u00f6zmek isteyen en az\u0131ndan bir anlaml\u0131 z\u00fcmreye ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Bu da o ulusun (etnisitenin i\u00e7indeki) s\u0131n\u0131flardan biri ya da birka\u00e7\u0131ndan \u00e7\u0131kar. Hangi kesim daha duyarl\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc ise o ulusal sorunu \u00e7\u00f6zecek bilincin siyasi, iktisadi ve k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fini belirler. Ne dersiniz ? Sizce \u00c7erkes ulusal sorununu (var ise), \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in yana yak\u0131la ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir sosyal katman\u0131m\u0131z var m\u0131? Bu modern kapitalist toplumun \u00fcretti\u011fi i\u015f\u00e7i, kapitalist, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva, vb s\u0131n\u0131flar olabilece\u011fi gibi, feodal yap\u0131m\u0131zdan kalan sosyal s\u0131n\u0131flar da olabilir, asillerimiz, sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z, ruhban\u0131m\u0131z, k\u00f6lelerimiz (!) gibi. <\/strong> Ulusal sorunumuz oldu\u011fu ger\u00e7ekten tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr bir konu.<\/p>\n Derneklerin ve internet gruplar\u0131n\u0131n \u00c7erkes camias\u0131nda ne kadarl\u0131k bir y\u00fczdeye tekab\u00fcl etti\u011fi malum. Bu gruplar i\u00e7inde bile yazanlar \u00e7ok fazla de\u011fil. Yazanlar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in T\u00fcrkiyeli olmakla \u00c7erkes olmak \u00e7eli\u015fkili bir durum de\u011fil. Hatta T\u00fcrkiye’nin demiyorum ama resmi ideolojinin toplumun hemen her kesimine sinmi\u015f arg\u00fcmanlar\u0131 ile \u00c7erkeslerin talepleri tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011funluk aman ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmeyelim kayg\u0131s\u0131 ile ilkinden yana tav\u0131r koyuyor.<\/p>\n Derneklerin ve mail gruplar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00c7erkes d\u00fcnyas\u0131nda ise (en az\u0131ndan T\u00fcrkiye diasporas\u0131 i\u00e7in), bu yap\u0131lara kat\u0131lmay\u0131 te\u015fvik edecek kadar bile bir kayg\u0131 ta\u015f\u0131nm\u0131yor (olanaks\u0131zl\u0131klar nedeniyle, kat\u0131lamayan istisnalar hari\u00e7).<\/p>\n Yani bir ulus ya da ulus oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen toplum kendisi i\u00e7in kayg\u0131 duymuyorsa; bir k\u0131sm\u0131 duysa bile ilgili yap\u0131lanmalara kat\u0131lm\u0131yorsa; kat\u0131lsa bile resmi ideolojinin arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde g\u00f6r\u00fcyorsa; o toplumun k\u00fclt\u00fcr ve dili u\u00e7urumun e\u015fi\u011fine gelmi\u015f olsa bile, nas\u0131l bir ulusal sorundan bahsedilebilir. <\/strong><\/p>\n \u00c7o\u011funluk i\u00e7in b\u00f6yle olsa da biz tespitimizi yap\u0131p ge\u00e7elim.<\/p>\n Kendi fark\u0131nda olmasa da, diaspora da (ve hatta Kafkasya\u2019da) ya\u015fayan \u00c7erkes toplumu, kendini di\u011fer uluslardan ay\u0131ran her t\u00fcrl\u00fc \u00f6zelli\u011fini kaybetmek noktas\u0131na h\u0131zla ilerlemektedir. Bunun ba\u015fl\u0131ca nedeni de diasporan\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye’de ne \u00c7erkeslere ne de di\u011fer uluslara ve etnik olu\u015fumlara, \u00f6zg\u00fcr ve yayg\u0131n bir bi\u00e7imde kendi dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmesini sa\u011flayacak, e\u011fitim, yay\u0131n, \u00f6rg\u00fctlenme ve temsil haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00dcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck, bu konuda \u00c7erkes toplumundan ciddi bir talep gelmemi\u015f olmas\u0131 ve \u00c7erkes Ethem sendromundan kaynaklanan (hakedilmemi\u015f) su\u00e7luluk kompleksinin varl\u0131\u011f\u0131, durumu bir felaket haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n Peki, ulusal sorun var ama ulusal bilin\u00e7 var m\u0131? Bunun cevab\u0131n\u0131 da k\u0131smen yukar\u0131da verdik. Ancak tespit \u015feklinde olan a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131z\u0131 bir sisteme oturtal\u0131m. Neden b\u00f6yle oldu\u011funu anlamaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n Bir toplum varolu\u015fu ile ilgili bir ulusal sorun problematikine sahipken, bunu hissedip, \u00e7\u00f6zme g\u00fcd\u00fc ve enerjisi ta\u015f\u0131yan bir z\u00fcmre ya da s\u0131n\u0131fa sahip olmas\u0131 halinde, kendini ileri g\u00f6t\u00fcrebilir.<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcnelim.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan \u00c7erkeslerden birisi, kendi kimli\u011fini T\u00fcrk toplumu i\u00e7inde ve gerekti\u011finde kamusal kurumlar \u00f6n\u00fcnde gizlemiyor olsun (ki illa \u00c7erkesligini birilerinin g\u00f6z\u00fcne sokmas\u0131 gerekmiyor, t\u00fcm do\u011fall\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde kendi kimli\u011finin gerektirdi\u011fi davran\u0131\u015flar\u0131 sergiliyor olmas\u0131 bizim i\u00e7in yeterli). \u00d6rne\u011fin bir burjuva, yani i\u015f adam\u0131, sanayici ya da t\u00fcccar; kendi i\u015f faaliyetini yaparken engellendi\u011fini ya da engellenmese bile \u00c7erkes kimli\u011finin resmen tan\u0131n\u0131yor olmas\u0131n\u0131n, i\u015fleri i\u00e7in daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse, onun i\u00e7in ulusal sorun ger\u00e7ek bir hayatiyet kazan\u0131r, ulusal bilin\u00e7 billurla\u015f\u0131r ve sosyal ekonomik konumuna g\u00f6re olu\u015fturaca\u011f\u0131, politik, k\u00fclt\u00fcrel bir m\u00fccadele \u00e7izgisi i\u00e7inde \u00c7erkes ulusunun bekas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadeleye ba\u015flar. \u0130ster d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fc olarak, ister kal\u0131\u015f\u00e7\u0131 ya da ba\u015fka bir stratejiye dayanarak.<\/p>\n Benzer niteliklere sahip bir \u00c7erkes i\u015f\u00e7i kimli\u011finden dolay\u0131 daha olumsuz \u015fartlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa ya da \u00c7erkes kimli\u011finin resmen tan\u0131nmas\u0131 halinde ko\u015fullar\u0131n\u0131n daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa, kendi i\u015f\u00e7i olmaktan kaynaklanan sorunlar\u0131 ile ulusal sorununu bir potaya d\u00f6kerek ulusal davaya g\u00fc\u00e7l\u00fc enerjisi ile kat\u0131l\u0131r.<\/p>\n Bir \u00c7erkes k\u00f6yl\u00fc, \u00fcrettiklerinin daha iyi ko\u015fullarda sat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, k\u0131rsal kesimde di\u011fer milletlerden ya da resmi g\u00fc\u00e7lerden bask\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrse; ya da bir k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva \u00c7erkes (\u00f6rne\u011fin bir memur), daha iyi e\u011fitim alamamas\u0131n\u0131n, mesle\u011finde daha y\u00fckse\u011fe \u00e7\u0131kamamas\u0131n\u0131n nedenini kendi farkl\u0131 ulusal kimli\u011fine yap\u0131lan bir engelleme olarak alg\u0131larsa ulusal davaya t\u00fcm g\u00fcc\u00fcyle kat\u0131labilir. O zaman ulusal sorun g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve tutulur bir \u015fey olur, her sosyal kesim (ya da en az\u0131ndan birisi) kendi sorununu ve ulusal sorununu bir potada eriterek \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi ile birlikte ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ulusal bilin\u00e7 topluma daha h\u0131zla mal olur.<\/p>\n Burada bir kez daha hat\u0131rlatal\u0131m, hangi kategoride olursa olsun bir \u00c7erkes bu kimli\u011fini saklam\u0131yor ve ortaya koyuyorken bu \u00e7eli\u015fkiler ortaya \u00e7\u0131kabilir. Kimli\u011fini ortaya koymuyorsa, do\u011fal olarak bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015fmaz. Bireysel olarak i\u015fini g\u00f6r\u00fcr ama ulusal olarak bir kand\u0131rmacaya alet olur. <\/strong><\/p>\n Bu modern s\u0131n\u0131flara dayal\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yukar\u0131da hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z geleneksel katmanlar\u0131m\u0131z da, soylular, ruhbanlar, \u00e7ift\u00e7iler gibi, kendi sorunlar\u0131n\u0131n ulusal olarak farkl\u0131 bir kimlikte olup, bunun tan\u0131nmamas\u0131, yads\u0131nmas\u0131 ile ilgili oldu\u011funa inan\u0131rlarsa ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 ya\u015fanabilir. Ki geleneksel \u00c7erkes toplumunun bug\u00fcn en yaral\u0131 kesimi (tarihsel olarak gelece\u011fi olmasa da) bu kategorilerdeki insanlard\u0131r. Yine tarihimizde yak\u0131n zamana kadar bir yara olan, pek an\u0131lmak istenmeyen ama izleri hala s\u00fcren k\u00f6le kategorisinde tabir edilen aileler, hem \u00c7erkes toplumu i\u00e7inde hem \u00fclke genelinde u\u011frad\u0131klar\u0131 haks\u0131zl\u0131klar\u0131, hem kendilerini hem de \u00c7erkes toplumunu \u00f6zg\u00fcrlestirici bir hareketle \u00f6zde\u015fle\u015ftirebilirlerse ulusal sorun ve ulusal bilin\u00e7 bir realite haline gelebilir.<\/p>\n Ancak b\u00f6yle olmuyor.<\/p>\n Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkler ve T\u00fcrkiye bizi bir ulus olarak tan\u0131yor mu? Yoksa biz 1920’nin verdi\u011fi ac\u0131lardan dolay\u0131, bir daha ortal\u0131kta kendi ad\u0131m\u0131z ve kimli\u011fimizle g\u00f6r\u00fcnmemeye yemin ettikte ondan m\u0131? D\u00fc\u011f\u00fcnlerimiz kendi i\u00e7imizde, cenazelerimiz kendi i\u00e7imizde, folklorumuz kendi i\u00e7imizde. T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fct\u00fcn sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinden, k\u00fclt\u00fcr, sanat ve folklor ya\u015fam\u0131nda soyutlanm\u0131\u015f bir ya\u015fama gayretiyle, kendimizi unutturdukta ondan m\u0131? \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za \u00c7erkesce adlar verdi\u011fimizde en \u00e7ok yads\u0131yanlar\u0131n kendi b\u00fcy\u00fcklerimiz olmas\u0131ndan m\u0131?<\/p>\n Bu davran\u0131\u015f\u0131n tek nedeni elbette 1920\u2019de olanlar de\u011fil ama bu yaz\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00e7ok zorlar.<\/p>\n Toparlayacak olursak, kendi i\u00e7indeki sosyal yap\u0131lardan en az birinin, kendi s\u0131n\u0131fsal sorunlar\u0131 ile ulusal kimli\u011fi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00f6rememesi, g\u00f6rse de ba\u011flant\u0131y\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koy(a)mamas\u0131, \u00c7erkes ulusal kimli\u011finin ve bilincinin geli\u015fimini duraklatmaktad\u0131r. Bu da varolan sorunla ancak, belli duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 olan, ayd\u0131n \u00c7erkeslerin ya da farkl\u0131 ideolojik \u00e7izgilerde olup, kendi ulusal sorununu bilin\u00e7li ve \u00f6ncelikli olarak de\u011fil ama bir dinamik olarak, kendi i\u00e7inde bulundu\u011fu politik harekete sokmak isteyen \u00c7erkeslerin ilgilenmesine ve bir anlamda fantezi d\u00fczeyinde bir u\u011fra\u015f\u0131ya yol a\u00e7maktad\u0131r. \u00d6nemli not, bu saptama asla k\u00fc\u00e7\u00fcmsemek i\u00e7in de\u011fildir. \u00c7erkes ulusu i\u00e7in yap\u0131lan en ufak etkinlik bile e\u015fsiz de\u011ferdedir. Ancak, t\u00fcm \u00c7erkes toplumu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sonu\u00e7 olu\u015fturabilmesi i\u00e7in, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz dinamikler do\u011fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bireysel, onurlu \u00e7abalar olarak kalmaya mahkumdur.<\/p>\n T\u00fcm d\u00fcnyada ulusal hareketler, mevcut konumundan rahats\u0131zl\u0131k duyan toplum katmanlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fik siyasi renklerle de olsa, s\u0131n\u0131fsal sorun ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131, ulusunun sorun ve \u00e7\u0131karlar\u0131 ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirip, bunu en geni\u015f kitleye anlat\u0131p onlar\u0131 ikna etmeleriyle ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Yoksa sadece ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k karakteri ve di\u011fer \u00f6zellikler, hi\u00e7bir ulusal hareketin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131na yeterli olmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/strong> \u00c7erkesya Rusya’n\u0131n i\u015fgaline u\u011framasayd\u0131, \u00c7erkeslerin nas\u0131l bir ulusal geli\u015fim \u00e7izgisi olacakt\u0131? Bug\u00fcn i\u00e7in cevab\u0131 art\u0131k bilinemeyecek bir soru. Temelleri Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131nda at\u0131lan, Sovyetler taraf\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen ve bug\u00fcn de diaspora ayd\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan kabul g\u00f6ren, her kabile’yi (tribe) bir ulus olarak var\u0131lacak en \u00fcst nokta olarak g\u00f6steren iddiaya uygun bir ulusla\u015fma mi olacakt\u0131 (Adige ulusu, Kara\u00e7ay-Balkar ulusu, Oset Ulusu, Lezgi ulusu, \u0130ngu\u015f ulusu, vb.); yoksa hepsi \u00c7erkes ulus kimli\u011fi alt\u0131nda bir ulus, bir devlet olma yolunda mi ilerleyecekti? Ne yaz\u0131k ki yan\u0131t\u0131 hi\u00e7bir zaman \u00f6\u011frenilemeyecek.<\/p>\n Bug\u00fcn Kafkasya’da ve diasporada da\u011f\u0131lm\u0131\u015f, ufalanm\u0131\u015f par\u00e7ac\u0131klardan, yeniden bir \u00fcst noktaya s\u0131\u00e7ranabilir mi? Anka Ku\u015fu, k\u00fcllerinden yeniden do\u011fabilir mi? Yoksa “kendi ba\u015f\u0131na dolu ya\u011fan d\u00fcnyay\u0131 f\u0131rt\u0131na i\u00e7inde sanarm\u0131\u015f” misali, kimsenin takmad\u0131\u011f\u0131 bir antik par\u00e7alar k\u00fcmesinden ibaret b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fczle, ak\u0131p gitmi\u015f olan ya\u015fam\u0131n geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 tortunun i\u00e7inde seyircisiz bir oyunu mu oynuyoruz?<\/p>\n Bug\u00fcn Kafkasya’da her biri 2000 km\u00b2 ile 13000 km\u00b2 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen devlet\u00e7iklere (\u00f6zel konumu nedeniyle Da\u011f\u0131stan hari\u00e7) b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve kendi i\u00e7inde homojen olmayan ve \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde de az\u0131nl\u0131k durumunda bulunulan anavatan\u0131m\u0131zda ve ba\u015fta T\u00fcrkiye olmak \u00fczere t\u00fcm diasporada resmen tan\u0131nmamaktan, tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yerlerde de yeterli altyap\u0131 sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131ndan h\u0131zla asimile olan \u00c7erkes toplumu, zaten yok denecek kadar az olan, kendisini ulus stat\u00fcs\u00fcne ta\u015f\u0131yabilecek s\u0131n\u0131fsal g\u00fc\u00e7lerini daha da b\u00f6lmeli midir? Yoksa bir araya m\u0131 getirmelidir? Soruyu s\u00fcbjektif bir kal\u0131ptan \u00e7\u0131kar\u0131p, objektif bir kal\u0131pta tekrarlayal\u0131m. Sosyolojik, iktisadi ve siyasi veriler, genelde \u00c7erkes olarak bilinen toplumu meydana getiren kabileler i\u00e7indeki s\u0131n\u0131flar\u0131n, ayr\u0131 ayr\u0131 ulusal kimlikler i\u00e7in mi, yoksa b\u00fct\u00fcn bir \u00c7erkes ulusu i\u00e7in mi \u00f6rg\u00fctlenip hareket etmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemektedir? \u00a0Bu sorunun cevab\u0131 \u015fu noktada acil ve bir\u00e7ok ampirik (deneysel) ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma gere\u011fini icap ettirse de, bir yandan ve yine onun kadar acil olarak, bireysel duyarl\u0131l\u0131klar\u0131n da devreye girmesi gerekti\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Ancak bu bireysel duyarl\u0131l\u0131klar, bug\u00fcne kadar oldu\u011fu gibi, il ve b\u00f6lge baz\u0131nda s\u0131n\u0131f kimliksiz, dolay\u0131s\u0131yla politikas\u0131z hem\u015fehri dernekleri \u015feklinde olursa beklenen geli\u015fmelere hizmet edemez.<\/p>\n Do\u011frudan do\u011fruya \u00c7erkes toplumunun (60’lara kadar s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 k\u0131rsal kabuktan \u00e7\u0131k\u0131p) art\u0131k ya\u015fam\u0131n i\u00e7ine at\u0131lm\u0131\u015f, de\u011fi\u015fik seviyelerde ve bi\u00e7imlerde her g\u00fcn di\u015fe di\u015f, g\u00f6ze g\u00f6z bir ya\u015fam m\u00fccadelesi veren insanlar\u0131n\u0131n, kendi etkinlik alanlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6rg\u00fctlenmek zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Daha \u00f6nce \u00c7erkes ya\u015fam alanlar\u0131 olarak \u00f6nerdi\u011fim bu yap\u0131lar, \u00c7erkeslerin hayatlar\u0131n\u0131 kazand\u0131klar\u0131 s\u0131n\u0131fsal karaktere sahip yap\u0131lar ve bireysel alanlarda kendilerini ifade ettikleri (k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel ve sanatsal) alanlardaki \u00f6rg\u00fctlenmeler \u015feklinde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n B\u00f6ylelikle; varolu\u015fu i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6nemde olan bir alanda ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00c7erkes kimlikli (ya da \u00e7ok laz\u0131msa Adige, Abaza, Oset, vb. kimlikli) \u00f6rg\u00fctler, toplumun farkl\u0131 s\u0131n\u0131fsal katmanlar\u0131n\u0131n, kendi s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131karlar\u0131 ile ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcrmelerini sa\u011flayacakt\u0131r. \u00a0Aksi takdirde \u00c7erkes \u00f6rg\u00fctlenmeleri t\u00fcm iyi niyetlerine ra\u011fmen birer fantezi kurulu\u015flar\u0131 olarak kalacakt\u0131r.<\/p>\n \u00c7ok daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc bunlardan baz\u0131lar\u0131, globalizmin vah\u015fice sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, s\u0131n\u0131fsal, ulusal bilin\u00e7 ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131ndan, baz\u0131 ba\u015fka \u00fclkelerin ve \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n, Kafkasya ve diasporadaki 5.kolu durumuna d\u00fc\u015febileceklerdir. 1940’larda 1950’lerde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n Son olarak, do\u011fal ve hakl\u0131 olarak s\u0131k s\u0131k de\u011finilen \u00c7e\u00e7en sorununda bug\u00fcnk\u00fc durumu anlamak i\u00e7in \u015fu soruya yan\u0131t vermek gerekmektedir.<\/p>\n Rusya’n\u0131n, Kafkasya’n\u0131n, ABD’nin ve genel olarak D\u00fcnya konjonkt\u00fcr\u00fcn\u00fcn seyri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sava\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilip, geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde hukuki ve askeri bir avantaj yakalanm\u0131\u015fken; emekleme a\u015famas\u0131ndaki \u00c7e\u00e7en demokratik kurumlar\u0131n\u0131 tahrip ve tasfiye ederek, \u0130slami bir Kafkasya yaratmak (en az\u0131ndan bir an \u00f6nce yaratmak) gayreti, d\u00fcn ve bug\u00fcn \u00f6zelde \u00c7e\u00e7enistan’daki genelde Kafkasya’daki hangi sosyal s\u0131n\u0131flar\u0131n, katmanlar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil ediyordu? Kendi tarihini yeniden yazmak, dilini, edebiyat\u0131n\u0131 geli\u015ftirip k\u00f6kle\u015ftirmek, d\u0131\u015f ili\u015fkiler kurup Kafkasya’da \u00f6nder bir hale gelmek, geni\u015f \u00c7e\u00e7en halk katmanlar\u0131n\u0131n ekonomik refah\u0131n\u0131, ulusal zenginliklerini kullanarak y\u00fckseltmek dururken ikinci sava\u015fa meydan verecek bir sava\u015f\u0131 k\u00f6r\u00fcklemek kimin \u00e7\u0131kar\u0131na yar\u0131yordu? \u0130\u015fin i\u00e7indeki b\u00fcy\u00fck ve k\u00fc\u00e7\u00fck oyunlar\u0131 bir tarafa b\u0131raksak bile ve tamamen iyi niyetli olundu\u011funu varsaysak bile, bir grubun siyasi ideallerinin, o toplum i\u00e7inde \u00e7o\u011funluk i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6nem arz etmeyen hedeflerine zorla da ula\u015fma \u00e7abas\u0131, ne \u00c7e\u00e7enya i\u00e7in ne de Kafkasya i\u00e7in bir yarar sa\u011flamam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki bug\u00fcnden sonra bir askeri zafer elde edilse bile o \u00c7e\u00e7enya iktisadi, siyasi ve sosyal olarak 1990’lar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u00f6re hangi noktadan kendini yeniden in\u015fa etmeye ba\u015flayacakt\u0131r ve ne kadar ba\u011f\u0131ml\u0131 ne kadar ba\u011f\u0131ms\u0131z bir noktada olacakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6zetle toplumun dinamiklerine uymayan, ona dayanmayan hareket ve \u00f6rg\u00fctlenmeler tamamen iyi niyetli olsa da yarar de\u011fil zarar getirmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hakan Eken Bölüm 1. Bir sosyolog olmamakla beraber, ulus, etnisite kavramları ve Çerkeslerin konumu hakkında sosyolog arkadaşların ne mail ortamında ne de basılı eserlerde yazılarına pek rastlayamıyoruz. Bu nedenle, bir ulusun gelişim evrelerine ilişkin temel şemalardan yola çıkarak Çerkes ulusunun (?) hangi noktada olduğuna ilişkin düşüncelerimizi, kuyuya bir taş atmak babından sizlerle paylaşmak istedim. Ulusların […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10613","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10613"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10615,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10613\/revisions\/10615"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nClan\u00a0 \/ Klan
\nTribe \/ Kabile
\nNation \/\u00a0 Ulus<\/p>\n
\nFas\u0131la (Oba)
\nFahz (Oymak)
\nAmare (Boy)
\nKabile (il)<\/p>\n
\nOba
\nOymak
\nBoy
\n\u0130l (Ulus) (\u00f6rne\u011fin: O\u011fuzlar 24 boyun birle\u015fmesinden olu\u015fuyor.)<\/p>\n
\nFamilia\u00a0 \/ Aile , s\u00fclale\u00a0 (\u00f6rnek: Hapae, Jamoukha, Kushatra, Log, Zor)
\nClan\u00a0 \/\u00a0 Klan\u00a0 (\u00f6rnek: Abzeh, Besney, Kabardey, Abazin, \u0130ron, Digoron)
\nTribu\u00a0 \/ Kabile (\u00f6rnek: Adige, Abaza, Oset, \u00c7e\u00e7en)
\nNation \/ Ulus (\u00c7erkes ya da baz\u0131 \u00f6nerilere g\u00f6re Kafkasyal\u0131)<\/p>\n
\n B\u00f6l\u00fcm 2.<\/p>\n
\n Ulusal sorun ve ulusal bilin\u00e7:<\/p>\n
\n B\u00f6l\u00fcm 3<\/p>\n
\n B\u00f6l\u00fcm 4<\/p>\n