![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/271.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Hans-Lukas Kieser Naziler g\u00f6re Yahudiler ulusal v\u00fccudu hasta eden parazitler idi. \u0130ttihat ve Terakki’de, parti ideolojisinde s\u00f6z sahibi olan \u00e7ok say\u0131daki t\u0131p doktorlar\u0131 benzer g\u00f6r\u00fc\u015flere sahipti. \u00d6rne\u011fin 1915 May\u0131s’\u0131nda Diyarbak\u0131r’da ilk tehciri uygulayan ki\u015fi o d\u00f6nemin Valisi Dr. \u00c7erkes Re\u015fid de bunlardan biriydi.<\/p>\n Tanzimat d\u00f6neminde Osmanl\u0131 devleti \u00e7o\u011fu K\u00fcrt, baz\u0131lar\u0131 da S\u00fcryani veya Ermeni olan yerel y\u00f6netimlerin yerine Do\u011fu Anadolu’da merkezi sistemi ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu, ancak bunu ba\u015faramad\u0131. Tanzimat ile, hukuk devleti ve dini e\u015fitlik ilan edildi, fakat Tanzimat, dini ve etnik gruplar aras\u0131nda \u00f6nceden var olan hiyerar\u015fik d\u00fczenin bozulmas\u0131na ve de \u00f6zellikle ta\u015frada anar\u015fi ve kin olu\u015fmas\u0131na neden oldu. Bunun \u00e7e\u015fitli sebepleri vard\u0131. O zamanki (Mekteb-i M\u00fclkiye \u00f6\u011fretmeni Andreas Mordtmann’\u0131n deyi\u015fle) \u00ab\u0130stanbul efendileri ve pa\u015falar\u0131\u00bb b\u00f6lgenin ger\u00e7eklerini ara\u015ft\u0131r\u0131p kabul ederek ve varolan \u015fartlara g\u00f6re bir siyasi sistem olu\u015fturmak yerine, Fransa’n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 merkeziyet\u00e7i idari sistemini ithal ettiler. Hedefleri: Modern ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir devlet olmak, ve kendi iktidarlar\u0131n\u0131 korumakt\u0131. Bu hedef o zamanki Bat\u0131 devletlerin, \u00f6zellikle \u0130ngiltere’nin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygundu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ngiltere i\u00e7in Rusya ile olan rekabetinde jeostratejik a\u00e7\u0131dan sa\u011flam bir Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu \u00f6nemli idi. Rusya M\u00fcsl\u00fcman kar\u015f\u0131t\u0131 ve yay\u0131lmac\u0131 bir politika izliyordu. Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu 18inci ve 19uncu y\u00fczy\u0131lda Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’na dek Rusya’ya kars\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn sava\u015flar\u0131n\u0131 kaybetti. (Tek istisna K\u0131r\u0131m Sava\u015f\u0131\u2019d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sava\u015fta Osmanl\u0131lar Avrupa’dan \u00e7ok geni\u015f askeri destek g\u00f6rd\u00fcler.)<\/p>\n Bu modern tarih \u00e7er\u00e7evesinde do\u011fu vilayetlerinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir i\u00e7 geli\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi. Aksine, 16nc\u0131 y\u00fczy\u0131ldan beri b\u00f6lgesel iktidara sahip olmakla birlikte, padi\u015fah\u0131 da kabul eden K\u00fcrt h\u00fck\u00fcmetleri ve beyliklerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla, yani 1830’lardan sonra, o b\u00f6lge b\u00fcy\u00fck sosyal felaketlere sahne oldu. Katliam, zul\u00fcm, pogrom, jenosid, tehcir ve bitmeyen s\u0131k\u0131y\u00f6netim. Ermeni halk\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc 1915’ten sonra imha edildi. K\u00fcrt k\u00fclt\u00fcr\u00fcne 1923’ten sonra b\u00fcy\u00fck bask\u0131 uyguland\u0131. Resmi olarak \u00abK\u00fcrdistan seferi\u00bb olarak adland\u0131r\u0131lan i\u00e7 sava\u015f 1830\u2019larda ba\u015flad\u0131 ve ancak y\u00fcz sene sonra 1938 Dersim harek\u00e2t\u0131 ile sona erdi. Bildi\u011fimiz gibi bu sona erme ge\u00e7ici idi. 170 y\u0131ldan bu yana devlet b\u00f6lgedeki egemenli\u011fini g\u00fc\u00e7 ve \u015fiddetle koruyabildi. Fakat ne Tanzimat\u00e7\u0131 h\u00fck\u00fcmet ne kendisini yeni, modern bir devlet g\u00f6steren Cumhuriyet kalk\u0131nma, refah ve de huzur getiremedi; aksine, bitmeyen sava\u015f ve s\u0131k\u0131y\u00f6netim ko\u015fullar\u0131 insanlar\u0131n emeklerini yok etti. Bildi\u011finiz gibi bug\u00fcn bile bir\u00e7ok yerde en zorunlu gereksinmeler dahi kar\u015f\u0131lanam\u0131yor.<\/p>\n Askeri g\u00fc\u00e7le uzun vadeli huzurun sa\u011flanmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. Siyasetin eksikli\u011fi, kirli y\u00f6netimin izleri ve su\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a kendini g\u00f6stermektedir. Ama \u015funu da belirtmek gerekir ki tarih \u015fartlar\u0131na g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekenler hi\u00e7 de kolay de\u011fildi. Modernle\u015fme konusunda daha tecr\u00fcbeli olan ve ekonomik g\u00fcce sahip ba\u015fka bir devlet de bunlar\u0131 ba\u015faramayabilirdi. Avrupa ancak 20nci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ciddi olarak dini ve etnik \u00e7o\u011fulculu\u011fu demokratik \u015fekilde \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131. Bu \u00f6\u011frenim son Osmanl\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re \u00e7ok daha olumlu \u015fartlarda ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Ve yine de, sizlerin yabanc\u0131 olarak yakinen bildi\u011finiz gibi, Avrupa bu konularda b\u00fct\u00fcn hedeflerine daha ula\u015famad\u0131. \u00d6rne\u011fin yabanc\u0131lar\u0131n siyasi haklara sahip olmamas\u0131 gibi.<\/p>\n Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce Do\u011fu Anadolu’da yap\u0131lmas\u0131 gereken: B\u00f6lgede sa\u011flam bir hukuk devleti olu\u015fturmak, din ve etnik gruplar aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve bu \u00e7er\u00e7evede kalk\u0131nmaya ve refaha olanak sa\u011flamak olurdu. Bug\u00fcn yerli H\u0131ristiyanlar\u0131n yok denecek kadar az olmas\u0131na ra\u011fmen s\u00f6z edece\u011fim gibi uzun vadeli benzer bir perspektif \u00e7izilebilir: Bu b\u00f6lgedeki \u00fclkelerin kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131 tamamlamalar\u0131 ve \u00e7o\u011fulcu siyasi liberalle\u015fmeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmeleri durumunda, bu devletler aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlar a\u00e7\u0131labilir ve t\u0131pk\u0131 Basel-Alsace-Schwarzwald Regio’su \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi serbest dola\u015f\u0131m hakk\u0131, s\u0131n\u0131r \u00f6tesi ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel i\u015fbirli\u011fi sa\u011flanabilir. K\u00fcrt sorunu var olan hi\u00e7 bir s\u0131n\u0131r de\u011fi\u015ftirilmeden K\u00fcrt Regio’su yarat\u0131larak \u00e7\u00f6z\u00fclebilir. Ermeniler ile de bu \u015fekilde yine s\u0131n\u0131rlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeksizin s\u0131n\u0131r \u00f6tesi b\u00f6lgesi olu\u015fturularak bar\u0131\u015f sa\u011flanabilir ve de Ermenilere ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar \u00fczerine yine ya\u015fama \u015fans\u0131 verilebilir.<\/p>\n 19uncu y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131kan Do\u011fu Anadolu’nun \u0131slahat\u0131 yani modernle\u015ftirilmesi ve bar\u0131\u015fa kavu\u015fturulmas\u0131 hala gelece\u011fin misyonudur. Bar\u0131\u015f ve refah ancak sa\u011flam ve demokratik bir \u00e7o\u011fulcuk i\u00e7inde do\u011far, krizden krize giden yar\u0131 otoriter ve mafyan\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu bir sistem i\u00e7inde elbette ki de\u011fil. Art\u0131k T\u00fcrkiye’nin Cumhurba\u015fkan\u0131 ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 bile yolsuzluk ve kirli y\u00f6netimi \u00fclkenin en \u00f6nemli problemi olarak ifade ediyorlar. T\u00fcrkiye’yi tan\u0131yan g\u00f6zlemciler bunu eskiden beri bilmektedirler. Krizleri bahane edip, yapay g\u00fcndem yaratarak, kendi varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve imtiyazlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan iktidar sahipleri bug\u00fcne kadar yabanc\u0131 komplolar\u0131, b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck, K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck, Alevi sorunu, \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131 hep birer kriz nedeni g\u00f6sterdiler ve bu sebeplerle vatan\u0131n tehlikede oldu\u011funu yineleyip durdular. Oysa 19uncu y\u00fczy\u0131ldan beri as\u0131l problem y\u00f6netimdir. Di\u011fer s\u00f6z edilen konular \u00f6nemli olmakla birlikte, bunlar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde y\u00f6netimden kaynaklanan problemlerdir.<\/p>\n \u00c7izdi\u011fim bu tabloyu \u015fimdi yak\u0131ndan \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda inceleyelim, \u00f6zellikle de az tan\u0131nan son Osmanl\u0131 d\u00f6neminden s\u00f6z etmek istiyorum.<\/p>\n 1) 19uncu y\u00fczy\u0131lda K\u00fcrt ve Ermeni sorunun do\u011fu\u015fu ve geli\u015fimi<\/p>\n 2) Gen\u00e7 T\u00fcrk hareketi ve Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131<\/p>\n 3) T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerin idealleri ve ger\u00e7ekler Askeri g\u00fcc\u00fc K\u00fcrt emirliklerini yok etmeye yettiyse de, Osmanl\u0131 devletin sivil g\u00fcc\u00fc yeni d\u00fczeni kurmaya yetmedi. Osmanl\u0131 ordusunda g\u00f6rev yapan ve K\u00fcrdistan seferine kat\u0131lan Alman subay Helmut Moltke 1838\u2019de Harput’ta iken \u015funlar\u0131 yazd\u0131: \u00abBu zafer yaln\u0131zca silahl\u0131 olanlar\u0131n de\u011fil, binlerce savunmas\u0131z kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun da ya\u015fam\u0131na maloldu, binlerce yerle\u015fim yeri y\u0131k\u0131ld\u0131 ve y\u0131llar\u0131n eme\u011fi yok oldu. E\u011fer K\u00fcrtlerden al\u0131nan \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin yeri iyi bir y\u00f6netim ile doldurulamazsa, bu zaferin muhtemelen daha \u00f6ncekiler gibi ge\u00e7ici olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00fcz\u00fcc\u00fcd\u00fcr.\u00bb Ne yaz\u0131k ki Moltke’nin s\u00f6zleri 20nci y\u00fczy\u0131lda hala ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r.<\/p>\n Tanzimat’tan sonraki padi\u015fah Abd\u00fclhamid K\u00fcrt krizini kararl\u0131 bir islam birli\u011fi politikas\u0131yla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve bunu, k\u0131smen de olsa, ba\u015fard\u0131. Hamidiye alaylar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131yla olarak bir\u00e7ok S\u00fcnni K\u00fcrt a\u015firet yine siyasi, hukuki ve ekonomik imtiyazlar\u0131n\u0131 kazand\u0131lar. K\u00fcrtler dolays\u0131yla Abd\u00fclhamid’e \u00abK\u00fcrt babas\u0131\u00bb, \u00abB\u00e2ve Kurdan\u00bb unvan\u0131 verdiler. Abd\u00fclhamid yerel S\u00fcnni liderlerle resmen anla\u015farak do\u011fu vilayetlerindeki hakimiyetlerini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Tanzimat d\u00f6neminde bile, ilan etti\u011fi kendi prensiplerine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, bu anla\u015fma gayr\u0131 resmi olarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte idi. Yoksa devlet iktidar\u0131n\u0131 koruyamazd\u0131. Hamidiyelerden en \u00e7ok zarar g\u00f6renler Ermeniler, Yezidiler ve Dersim’in d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Aleviler idi.<\/p>\n Bu d\u00f6nemde baz\u0131 gen\u00e7 Ermeniler tepki g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131lar. Protestan misyoner okullar\u0131nda, kendi Ermeni okullar\u0131nda ya da Avrupa’da bat\u0131l\u0131 liberal e\u011fitim g\u00f6ren bu gen\u00e7ler h\u00fck\u00fcmete isyan etmeyi kararla\u015ft\u0131lar. \u00d6nce 1887’de Cenevre’de, daha sonra da Tiflis’te devrimci dernekler kurdular. Bunlar do\u011fu vilayetlerinde liberal ve sosyalist propaganda yapmaya ve, az da olsa, baz\u0131 gerilla faaliyetleri s\u00fcrd\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131lar. \u201cGavurlar\u0131n\u201d bir \u0130slam devletini protesto eden bu davran\u0131\u015flar\u0131 yerel beyleri ve padi\u015fah\u0131 son derece rahats\u0131z etti. Abd\u00fclhamid baz\u0131 S\u00fcnni \u015feyhleriyle var olan ili\u015fkilerini kullan\u0131p M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kendi haklar\u0131 savunmaya \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, derneklerin bu faaliyetlerini b\u00f6l\u00fcc\u00fc bir Ermeni isyan\u0131 olarak nitelendirerek toplumu Ermenilere kars\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131. B\u00f6ylece -belki de tam istemeden- \u00e7ok geni\u015f katliamlara yol a\u00e7t\u0131. Sonbahar 1895’te birka\u00e7 hafta i\u00e7inde S\u00fcnni K\u00fcrtler, T\u00fcrkler ve \u00c7erkesler yakla\u015f\u0131k 100 bin Ermeni \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Katillerin \u00e7o\u011fu k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lan, bunu kendilerinin var olma m\u00fccadelesi olarak alg\u0131layan sivil S\u00fcnni erkeklerdi. Kurbanlar\u0131n % 99,9 masum, militan siyasete kar\u0131\u015fmayan Ermeniler ve de baz\u0131 S\u00fcryaniler idi.<\/p>\n O d\u00f6nemde \u0130svi\u00e7reli (\u00f6zellikle de Basel’li) baz\u0131 doktor ve \u00f6\u011fretmenler insani ama\u00e7lar ile Ermeni-K\u00fcrt b\u00f6lgelerine, \u00f6rne\u011fin Sivas, Elaz\u0131\u011f, Van ve Urfa’ya gidip hastane, yetimhane, okul ve el sanatlar\u0131 at\u00f6lyeleri kurdular. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 1923’e de\u011fin s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. (Diyebiliriz ki Basel’in o b\u00f6lge ile ili\u015fkisi 105 sene \u00f6nce ba\u015flad\u0131.)<\/p>\n 1895’te genelde yerel halk devletin deste\u011fiyle katliamlar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, sosyal bilimler bunlar\u0131 pogrom<\/em> olarak adland\u0131rmaktad\u0131r. Baz\u0131 tarih\u00e7iler ise bu olaylar\u0131 partial genocide<\/em> (k\u0131smi soyk\u0131r\u0131m) olarak kabul etmektedirler, ve buna gerek\u00e7e olarak da kurban say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgeler aras\u0131 organizasyonu g\u00f6stermekteler. Bu su\u00e7u muhalefette bulunan b\u00fct\u00fcn Gen\u00e7 T\u00fcrkler a\u00e7\u0131k\u00e7a kabul etmelerine ra\u011fmen, T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri ise hem 1895 pogromlar\u0131 hem 20 sene sonraki genel soyk\u0131r\u0131m\u0131 1915’ten sonra inkar ettiler. \u0130ttihat\u00e7\u0131 rejim 1914 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131nda uluslararas\u0131 bask\u0131larla Do\u011fu vilayetleri i\u00e7in \u00f6nemli bir reform plan\u0131 imzalamak zorunda kald\u0131. T\u0131pk\u0131 1998’de Kosova i\u00e7in oldu\u011fu gibi, fakat daha yumu\u015fak \u015fekilde, bu plan uluslar aras\u0131 kontrol, yerel se\u00e7imler ve yerel dillerin tan\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmekteydi. Fakat \u0130ttihat’\u00e7\u0131 elit ayn\u0131 senede Almanya’n\u0131n yan\u0131nda D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na b\u00fcy\u00fck bir istekle kat\u0131ld\u0131 ve Ekim 1914\u2019te Rusya’ya sald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. B\u00f6ylece kendi as\u0131l problemlerini bir kenara b\u0131rak\u0131p \u015fu hedeflere ula\u015fmak istemekteydi:<\/p>\n Enver Pa\u015fa’n\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131 hayalleri \u00fczerine kurulan Kafkasya seferi 1914\u2019\u00fcn son g\u00fcnlerinde korkun\u00e7 bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131. Sar\u0131kam\u0131\u015f\u2019ta hemen hemen b\u00fct\u00fcn ordu, yani b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc K\u00fcrt olan 90.000 asker k\u0131\u015f f\u0131rt\u0131nalar\u0131nda \u00f6ld\u00fc. Rus ordusu Do\u011fu Anadolu’ya girmeye ba\u015flad\u0131. \u0130ttihat\u00e7\u0131 diktat\u00f6rler o zaman kendilerine kolay bir hedef olarak zay\u0131f bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7tiler: T\u00fcm Ermenileri vatan hainli\u011fiyle su\u00e7lay\u0131p ortadan kald\u0131rmaya karar verdiler.<\/p>\n Yani belirlenen bu sava\u015f \u00e7er\u00e7evesinde Ermeni jenosidi meydana geldi. Elbette ki Ermenilerin daha \u00f6nce ya\u015fad\u0131klar\u0131 ac\u0131 olaylar nedeniyle o d\u00f6nemde var olan rejime g\u00fcvenleri kalmam\u0131\u015ft\u0131, do\u011fal olarak Rus egemenli\u011fi alt\u0131nda bulunan di\u011fer Ermenilere sempati duymaktayd\u0131lar. Fakat 1890’larda oldu\u011fu gibi 1915’te de Ermeni halk\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun militan siyasetle hi\u00e7 ilgisi yoktu. Yine de \u0130ttihat\u00e7\u0131 parti rejimi 1915 Nisan\u2019\u0131ndan itibaren sadece sava\u015f b\u00f6lgesinde bulunanlar\u0131 de\u011fil, b\u00fct\u00fcn Ermenileri, b\u00f6lgelere g\u00f6re s\u0131rayla \u00f6l\u00fcme g\u00f6nderdi. Jandarmalar\u0131n, \u00e7e\u015fitli \u00e7etelerin, s\u0131k s\u0131k da yerel S\u00fcnni K\u00fcrtlerin kat\u0131l\u0131m\u0131 ile Ermeni erkekleri, kad\u0131n ve \u00e7ocuklardan ay\u0131r\u0131p, hemen katlettirdi, di\u011ferlerini ise tehcir s\u0131ras\u0131nda ve sonunda da Suriye’deki \u00e7\u00f6l toplama kamplar\u0131nda \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc. Elaziz Vilayeti\u2019nde G\u00f6lc\u00fck g\u00f6l\u00fc kenar\u0131nda ise imha kamplar\u0131 bulunmakta idi. \u00c7e\u015fitli silahlar ile orada en az\u0131ndan\u00a0\u00a0\u00a0 10 bin kad\u0131n ve \u00e7ocuk \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, ve de \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u00f6nce paralar\u0131n\u0131, alt\u0131nlar\u0131n\u0131 ve elbiselerini vermek zorunda kald\u0131lar. Yani ac\u0131mas\u0131z s\u00f6m\u00fcr\u00fc bu de\u011fin ileriye gitti. Harput Amerikan konsolosu ve oradaki Amerikan hastanesinin ba\u015fhekimi tan\u0131k olduklar\u0131 bu olaylar\u0131 detayl\u0131 bir rapor halinde anlatarak d\u00fcnyaya \u00f6nemli belgeler b\u0131rakt\u0131lar. \u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc tehcir ile ilgili olan di\u011fer \u00f6nemli bir raporu Urfa’daki \u0130svi\u00e7reli hastanenin m\u00fcd\u00fcr\u00fc Jakob K\u00fcnzler yazd\u0131.<\/p>\n T\u00fcrkiye ve do\u011fu Anadolu bu insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar \u00fczerine bir kez y\u00fcrekten gelen ideolojisiz bir a\u011f\u0131t yakt\u0131 m\u0131? Bireysel istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda ne yaz\u0131k ki hay\u0131r, a\u011f\u0131t yerine sadece inkar, tehdit, kafa tutmay\u0131 tercih etmektedir ve b\u00f6ylece Jenosid kurbanlar\u0131n\u0131n, kendi \u00f6l\u00fclerinin ve b\u00fct\u00fcn evlatlar\u0131n\u0131n huzuruna engel olmaktad\u0131r.<\/p>\n Bu soyk\u0131r\u0131m konusunu biraz daha yak\u0131ndan inceleyelim: Nazi sava\u015f rejimi alt\u0131ndaki Yahudilerin kaderi ile 25 sene \u00f6nceki \u0130ttihat’\u00e7\u0131 diktat\u00f6rl\u00fck alt\u0131ndaki Ermenilerin kaderi bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan birbirine benzerler:<\/p>\n Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 ger\u00e7e\u011fini ortaya koyan ba\u015fl\u0131ca kaynaklar \u015funlard\u0131r: <\/strong><\/p>\n Do\u011fu Anadolu tarihinde en kara leke 1915 olaylar\u0131d\u0131r. S\u00f6ylemek gerekir ki, bu y\u0131lda baz\u0131 Ermeniler tehciri kabul etmeyerek Karahisar, Van ve Urfa’da silahl\u0131 olarak kendilerini savunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. 1918’de -Rus ordusunun Erzurum’dan \u00e7ekili\u015fi s\u0131ras\u0131nda- Ermeni milisleri zul\u00fcm ve intikam cinayetleri gibi a\u011f\u0131r su\u00e7lar i\u015flediler. Ancak, bunlara dayanarak her \u015fey sivil sava\u015f olarak nitelendirmek, yani iki tarafl\u0131 bir sava\u015f oldu\u011funu ve zay\u0131f olan taraf\u0131n kaybetti\u011fini ve yok oldu\u011funu iddia etmek, bilimsellikten ve ciddiyetten uzak, sa\u00e7ma bir tezdir. Yahudilerin Var\u015fova isyan\u0131 ve Almanlara kar\u015f\u0131 Rusya\u2019y\u0131 destekleyen gerilla faaliyetlerini gerek\u00e7e g\u00f6stererek, Yahudi jenosidini bir sivil sava\u015f\u0131n \u201cdo\u011fal\u201d sonucu olarak a\u00e7\u0131klamak ak\u0131l ve mant\u0131\u011f\u0131n kabul etmeyece\u011fi bir \u015feydir.<\/p>\n Ne yaz\u0131k ki Cumhuriyet kurucular\u0131 tarihi \u015fanslar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131p yeni bir devlet kurarken, eski devlet y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda meydana gelen olaylar ile ger\u00e7ek\u00e7i ve a\u00e7\u0131k olmad\u0131lar. Neden yak\u0131n tarih ile ilgili yeni sayfa a\u00e7mad\u0131lar? Ni\u00e7in do\u011frulu\u011fu tart\u0131\u015fmal\u0131 konular\u0131 ayd\u0131nlatmay\u0131 tercih etmediler? Bunun yan\u0131t\u0131 olduk\u00e7a basit: Gen\u00e7 Cumhuriyet elitinin \u00e7o\u011funun \u0130ttihat’\u00e7\u0131 bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131. Hepsi T\u00fcrk milliyet\u00e7i olan bu insanlar, baz\u0131lar\u0131 sava\u015f rejimin yapt\u0131klar\u0131na direkt kat\u0131ld\u0131lar, di\u011ferleri de, o ku\u015fakla dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde bulunmaktayd\u0131. Bir \u00e7o\u011fu o \u015fiddetli de\u011fi\u015fmelerden \u00f6nemli maddi veya siyasi faydalar sa\u011flad\u0131lar. Milli iktisad\u0131n kurulmas\u0131 amac\u0131yla, ekonomide s\u00f6z sahibi ve g\u00fcc\u00fc olan Rumlar ve Ermeniler ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Ermenilerin imhas\u0131 sayesinde zenginlesen mal ve m\u00fclk sahibi olanlar\u0131n say\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fc.<\/p>\n O d\u00f6nemdeki baz\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 T\u00fcrk milliyet\u00e7ileri sava\u015f ve soyk\u0131r\u0131m su\u00e7lar\u0131n\u0131 inkar etmekle yetinmeyip birde, bu olaylarla \u00f6v\u00fcnerek i\u00e7 d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6rd\u00fckleri di\u011fer gruplar\u0131 da sindirmeyi ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131. \u00d6rne\u011fin Ko\u00e7giri ayaklanma s\u0131ras\u0131nda K\u00fcrt Alevilerine ve 1923’ten sonra asimile olmayan K\u00fcrtlere yapt\u0131klar\u0131 gibi. O zamanki D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Tevfik R\u00fc\u015ft\u00fc ve Adalet Bakan\u0131 Mahmut Esat Bozkurt’un baz\u0131 soysaldarwinist ve \u0131rk\u00e7\u0131 a\u00e7\u0131klamalar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 Nazi s\u00f6ylemleri ile \u00f6rt\u00fc\u015fmekte idi. T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u0130svi\u00e7re’de e\u011fitimlerini yapm\u0131\u015f ve de, \u0130svi\u00e7re\u2019yi idealize edip onu model olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Bir \u0130svi\u00e7reli tarih\u00e7i olarak bu benim i\u00e7in ilgin\u00e7tir. \u015eimdi T\u00fcrk elitlerin s\u00f6ylediklerini ve yapt\u0131klar\u0131n\u0131 kendi ifade ettikleri de\u011ferler ve kavramlara g\u00f6re inceleyelim. \u0130deal ve realite aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fki b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Kendi hareketlerini \u201chalk\u00e7\u0131\u201d olarak nitelendirmelerine ra\u011fmen, elit ve halk aras\u0131nda bir u\u00e7urum vard\u0131. Yani toptan b\u00fct\u00fcn ideallerini kendilerine yabanc\u0131 olan sosyal bir ger\u00e7ek i\u00e7inde ya\u015fama ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. \u0130svi\u00e7re sistemini ve tarihi geli\u015fmelerini tam anlayamadan, onu idealize etmi\u015flerdi. Positivist d\u00fc\u015f\u00fcnceyle, \u0130svi\u00e7re’nin ve di\u011fer Avrupa devletlerinin modern ve prestij sa\u011flayan yanlar\u0131n\u0131 g\u00f6rebildiler ve bunlar\u0131 alg\u0131layabildikleri kadar\u0131yla taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Milliyet\u00e7i idealistlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc iyi niyetli idi. Ama\u00e7lar\u0131 T\u00fcrkiye’yi modern ve \u00fcniter bir devlet olarak g\u00f6rmekti. Ancak parlak hedeflere k\u0131sa yoldan ula\u015fabilece\u011fine inand\u0131lar. (Ayn\u0131 hatay\u0131 o d\u00f6nemdeki Bol\u015fevikler de yapmaktayd\u0131.)<\/p>\n E\u011fitimini ve doktoras\u0131n\u0131 \u0130svi\u00e7re’de yapan Mahmut Esat Bozkurt, Eugen Huber’in \u00fcnl\u00fc \u0130svi\u00e7re medeni hukuk yasas\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi aynen T\u00fcrk hukuk sistemine aktarm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131sa yoldan, insanlar\u0131 inand\u0131rmadan, onlar\u0131 kazanmadan, zor ve \u015fiddet ile, k\u00f6kl\u00fc reformlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir: Bu ac\u0131 ger\u00e7ek \u00f6zellikle Do\u011fu Anadolu i\u00e7in ge\u00e7erlidir. 1937 Dersim harekat\u0131 esnas\u0131nda devletin slogan\u0131, bu b\u00f6lgede bir \u0130svi\u00e7re yaratmak, Dersim’e medeniyet getirmek idi. Oysa uygulamada ise medeniyet de\u011fil, \u015fiddet ve y\u0131k\u0131m vard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc hedeflerin sa\u011flam temeli, yani b\u00f6lgenin tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel ger\u00e7ekleri entegre eden demokratik bir \u00e7er\u00e7eve hi\u00e7 yoktu. Y\u00f6neticiler ilan ettikleri hedeflerinin \u00e7ok uza\u011f\u0131nda kald\u0131lar.<\/p>\n \u0130svi\u00e7re tarihini ve buna g\u00f6re olu\u015fturulan siyasi sistemini benimsemi\u015f olsalard\u0131, o vakit Do\u011fu Anadolu’da da modern, \u00e7o\u011fulcu bir hukuk devleti d\u00fczeni kurmak i\u00e7in bu sistemin temelini olu\u015fturan baz\u0131 ilkelerin ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu her halde kabul ederlerdi. Bu anlamda bilinmesi gerekir ki:<\/p>\n T\u00fcrk siyasi geli\u015fimi i\u00e7in ciddi bir engel de kendi jeostratejik \u00f6nemidir. Kendi dengeleriyle ayakta duramayan bir sistem ve silahl\u0131 g\u00fc\u00e7leri, Bat\u0131’n\u0131n milyarlarca dolarl\u0131k deste\u011fiyle, kendi seyri i\u00e7in de normal denebilecek i\u00e7 geli\u015fmelere ve silahs\u0131z demokratik m\u00fccadelelere kar\u015f\u0131 durmaktad\u0131r. Tabi ki hepimizin dile\u011fi ve beklentisi odur ki, Bat\u0131 ve \u00f6zellikle Avrupa Birli\u011fi’nin T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerinde \u00f6l\u00e7\u00fcn\u00fcn sadece stratejik ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131 de\u011fil, siyasi, sosyal ve hukuki do\u011frular ve hedefler olmas\u0131d\u0131r. Bu haftadaki Avrupa Birli\u011fi Kat\u0131l\u0131m Ortakl\u0131\u011f\u0131 Belgesi K\u00fcrt sorununu ayr\u0131ca a\u00e7\u0131klamamas\u0131na ra\u011fmen yine de as\u0131l problemleri net \u015fekilde g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Sonu\u00e7<\/strong> olarak k\u0131saca \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: Kendi tarihi ile bar\u0131\u015fmak, yani ideoloji yapmadan serinkanl\u0131l\u0131kla ger\u00e7ekleri kabul etmek, b\u00f6ylece gelecek \u00fczerinde g\u00f6lge olmas\u0131na izin vermemek, T\u00fcrkiye’nin i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in son derece \u00f6nemlidir. Tarihi ger\u00e7ekler, s\u00f6yledi\u011fimiz gibi: K\u00fcrtlerin k\u00fclt\u00fcrel ve siyasi miraslar\u0131n\u0131n hi\u00e7e say\u0131lmas\u0131, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131, T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fin dinin yerini almas\u0131 ve de uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn eksikli\u011fidir. T\u00fcrkiye ger\u00e7eklerini kabullenip bug\u00fcnk\u00fc problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015farmak i\u00e7in, \u00f6ncellikle kendi demokratik g\u00fc\u00e7lerine g\u00fcvenmek, sivil toplumu g\u00fc\u00e7lendirmek, i\u00e7 dinamiklerini harekete ge\u00e7irmek ve de d\u0131\u015fardan, yani Avrupa’dan gelen \u00f6neri ve ele\u015ftirileri tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k olmak zorundad\u0131r. Bence k\u00f6kl\u00fc ad\u0131mlar atabilmek ve ya\u015fama ge\u00e7irebilmek i\u00e7in T\u00fcrk siyasi ya\u015fam\u0131nda tam bir ku\u015fak de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Avrupa’daki farkl\u0131 siyasi k\u00fclt\u00fcrleri tan\u0131yan K\u00fcrt ve T\u00fcrk diasporas\u0131 bu uzun vadeli demokratikle\u015fme ve bar\u0131\u015f s\u00fcrecisinde gayet \u00f6nemli bir rol oynamal\u0131d\u0131r. \u0130nan\u0131yorum ki milliyet\u00e7i komplekslerinden kurtulmu\u015f bir ku\u015fak ancak gelece\u011fe y\u00f6nelik uzun vadeli ve kararl\u0131 politikalar s\u00fcrd\u00fcrebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hans-Lukas Kieser Basel, 11 Kasım 2000, Gökkuşağı Derneği Naziler göre Yahudiler ulusal vücudu hasta eden parazitler idi. İttihat ve Terakki’de, parti ideolojisinde söz sahibi olan çok sayıdaki tıp doktorları benzer görüşlere sahipti. Örneğin 1915 Mayıs’ında Diyarbakır’da ilk tehciri uygulayan kişi o dönemin Valisi Dr. Çerkes Reşid de bunlardan biriydi. Sonbahar 1895’te birkaç hafta içinde Sünni […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10631","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10631"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10633,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10631\/revisions\/10633"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/strong>Basel, 11 Kas\u0131m 2000, G\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131 Derne\u011fi<\/p>\n\n
![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/271-4.JPG\")
<\/p>\n
\n1) 19uncu y\u00fczy\u0131lda K\u00fcrt ve Ermeni sorunun do\u011fusu ve geli\u015fimi
\n<\/strong>
\nKendi emirliklerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla birlikte K\u00fcrtler derin ve bitmeyen bir kimlik krizine s\u00fcr\u00fcklendiler. Kendi eski siyasi<\/em> miraslar\u0131 -yani kabul ettikleri bir h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131n alt\u0131nda kendi b\u00f6lgesel otonomileri s\u00fcrd\u00fcrebilme haklar\u0131- hi\u00e7e say\u0131ld\u0131. Daha sonra \u00fcniter Cumhuriyet’in kurulusuyla kendi k\u00fclt\u00fcrel<\/em> miraslar\u0131 da tamamen inkar edildi. Tanzimat’la beraber S\u00fcnni K\u00fcrt \u00f6z g\u00fcvenini bozan ayr\u0131 ciddi bir problem daha \u00e7\u0131kt\u0131: Gayr\u0131 M\u00fcslimlerle, M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda hukuki ve siyasi e\u015fitlik ilan edilmesi K\u00fcrtlerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famdaki \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sorgulanmas\u0131na neden oldu. Demek ki Tanzimat’\u0131n getirdi\u011fi de\u011fi\u015fiklikleri K\u00fcrtlere \u00e7ok \u015fey kaybettirdi, fakat hi\u00e7 bir \u015fey kazand\u0131rmad\u0131. M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n ve Alevilerin durumlar\u0131 farkl\u0131 idi. S\u00fcnnilerin dini imtiyazlar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lad\u0131lar: Modern hukuk devletini ve e\u015fitli\u011fi hakl\u0131 olarak kendiler i\u00e7in \u00f6nemli bir soysal d\u00fczenleme say\u0131yorlard\u0131, dolays\u0131yla reformlar genellikle b\u00fcy\u00fck \u00fcmit ile bekliyorlard\u0131. Fakat ne yaz\u0131k ki: onlar da hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frad\u0131lar. Neden? Reformlar\u0131n tatl\u0131 y\u00fcz\u00fc – yani refah, g\u00fcvenlik ve e\u015fitlik – yaln\u0131zca baz\u0131 b\u00fcy\u00fck kentlerde az \u00e7ok kendisini g\u00f6sterebildi. Ta\u015frada ise genel durum daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc eski d\u00fczen yerine, beklenen yeni bir d\u00fczen gelmedi. Bundan dolay\u0131 karmasa ve g\u00fcvensizlik iyice art\u0131. Bu durumdan en \u00e7ok zarar g\u00f6renler S\u00fcnni olmayan az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131 idi. Kendi devletlerinin onlar\u0131 koruyamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131klar\u0131nda, sadece H\u0131ristiyanlar de\u011fil, Aleviler ve Yezidiler de art\u0131k d\u0131\u015far\u0131dan yard\u0131m beklediler. B\u00f6lgede bulunan misyonerler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00fcper devletlerden destek ve koruma istediler. B\u00f6ylece uluslararas\u0131 diplomaside Ermeni sorunu, \u00abla question arm\u00e9nienne\u00bb, do\u011fdu. 1878 Berlin Antla\u015fmas\u0131n\u0131n 61inci maddesi Do\u011fu Anadolu’daki Ermeniler i\u00e7in bir uluslar aras\u0131 koruma \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. Ancak ger\u00e7ekte hi\u00e7 bir zaman uygulanmad\u0131.<\/p>\n
\n2) Gen\u00e7 T\u00fcrk hareketi ve Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131
\n<\/strong>
\nY\u00fcz sene \u00f6nce Abd\u00fclhamid’e kar\u015f\u0131 olan d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131 b\u00fct\u00fcn Osmanl\u0131 muhalefetini, \u00f6zellikle de Gen\u00e7 T\u00fcrkleri, devrimci Ermenileri ve de baz\u0131 K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 birle\u015ftirdi. Cenevre’de gurbette bulunan Osmanl\u0131larda bu durumu net \u015fekilde g\u00f6rmekteyiz. Gen\u00e7 T\u00fcrk hareketi 1908’de iktidara geldi\u011finde, insanlar liberal, \u00e7o\u011fulcu ve demokratik bir Osmanl\u0131 d\u00f6nemin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na inanmaktayd\u0131lar. Fakat 5 sene sonra, yani 1913’te, \u0130ttihat ve Terakki merkez \u00fcyeleri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen, antiliberal bir parti diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc kuruldu. Talat’lar, Cemal’lar, Enver’ler, Dr. Naz\u0131m, Dr. \u00c7erkes Re\u015fid ve di\u011ferleri hepsi o zamanki emperyalist Avrupa’n\u0131n en k\u00f6t\u00fc ideolojilerini, yani antih\u00fcmanist Sosyal-Darwinizm’i, materyalizmi ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 benimsediler. Milliyet\u00e7i positivizm elitlerde dinin yerini ald\u0131; \u015fiddet ve zorlama ile kendi uluslar\u0131n\u0131 y\u00fckseltmeyi ama\u00e7lad\u0131lar. Ba\u015fka dini ve etnik gruplarla beraber ya\u015fayabilmek yerine, onlar\u0131 boyunduru\u011funa almak, kovmak ya da yok etmek Sosyal-Darwinizm doktrinidir.<\/p>\n\n
\n
\n
\n3) T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerin idealleri ve ger\u00e7ekler<\/strong><\/p>\n\n