{"id":10732,"date":"2020-03-22T09:40:54","date_gmt":"2020-03-22T14:40:54","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=10732"},"modified":"2021-02-17T15:19:29","modified_gmt":"2021-02-17T21:19:29","slug":"vimar-birsey-ilk-yazar-ve-yayincimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/vimar-birsey-ilk-yazar-ve-yayincimiz\/","title":{"rendered":"VIMAR BIRSEY: \u0130LK YAZAR VE YAYINCIMIZ"},"content":{"rendered":"<p align=\"left\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-15981\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/VIMAR-BIRSEY-b.jpg\" alt=\"\" width=\"541\" height=\"304\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/VIMAR-BIRSEY-b.jpg 541w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/VIMAR-BIRSEY-b-300x169.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 541px) 100vw, 541px\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><span class=\"baslik1\"><span style=\"font-size: small;\"><strong>Marite J\u0131lase<\/strong><br \/>\n<\/span> <\/span><span style=\"font-family: Arial;\">Adige Psatle Gazetesi E\u011fitim ve Bilim B\u00f6l\u00fcm\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc<\/span><span class=\"baslik1\"><br \/>\n\u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z<br \/>\nAdge Psatle, 13 Mart 2008<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">Bu y\u0131l, Adige yaz\u0131 dilinin 5.y\u0131l\u0131n\u0131 yery\u00fcz\u00fcndeki Adigeler olarak kutluyoruz. Bundan be\u015f y\u0131l \u00f6nce, Mart 2003&#8217;te D\u00fcnya Adige Khase (\u0425\u0430\u0441\u044d) kurulu\u015funca, 14 Mart g\u00fcn\u00fc bir Kutlama G\u00fcn\u00fc olarak kabul edilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 14 Mart 1853 g\u00fcn\u00fc ilk Adigece yaz\u0131lm\u0131\u015f kitap yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131. &#8220;\u0410\u0434\u044b\u0433\u044d\u0431\u0437\u044d \u043f\u0441\u0430\u043b\u044a\u0430\u043b\u044a\u044d\u0440&#8221; (Adigece S\u00f6zl\u00fck) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bu ilk Adigece kitap b\u00fcy\u00fck bir bilim insan\u0131m\u0131z olan V\u0131mar BIRSEY (\u0411\u044b\u0440\u0441\u0435\u0439 \u0423\u043c\u0430\u0440) taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n<p>Y\u00fcksek e\u011fitimden ge\u00e7mi\u015f bilgin bir Adige ayd\u0131n\u0131 olan V\u0131mar B\u0131rsey 1807 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015f, hen\u00fcz 8 ya\u015f\u0131nda iken de ka\u00e7\u0131r\u0131larak Osmanl\u0131 \u00fclkesine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, M\u0131s\u0131r Valisi Kavalal\u0131 Mehmet Ali Pa\u015fa&#8217;ya sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. K\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ocu\u011fun \u00e7ok zeki biri oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131 ve b\u00f6ylece kendisine e\u011fitim yolu a\u00e7\u0131ld\u0131 (*). B\u0131rsey, daha 18 ya\u015f\u0131nda iken Frans\u0131zca, Tatarca, T\u00fcrk\u00e7e, Fars\u00e7a ve Arap\u00e7a&#8217;y\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015fti.<\/p>\n<p>1825&#8217;te \u00f6\u011frenim g\u00f6rmek \u00fczere Frans\u0131z ba\u015fkenti Paris&#8217;e g\u00f6nderildi. Orada \u00fc\u00e7 y\u0131l Politeknik Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nde okudu. Ard\u0131ndan do\u011fdu\u011fu topraklara, Kafkasya&#8217;ya d\u00f6nd\u00fc. 1843\u2019te Kafkasya&#8217;daki Rus Ordu Karargah\u0131&#8217;nda \u00e7evirmenlik g\u00f6revine ba\u015flad\u0131. Ard\u0131ndan Stavropol kentindeki bir okula, Adigece dersi ba\u015f\u00f6\u011fretmeni olarak atand\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6\u011fretmenli\u011fi boyunca ara\u015ft\u0131rma ve derleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da yapt\u0131. Bunlardan biri de s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz Adigece ilk kitap olan &#8220;Adigece S\u00f6zl\u00fck&#8221;t\u00fcr. Rusya Bilimler Akademisi\u2019nden bilim adamlar\u0131, Adigece&#8217;de bulunan \u00e7ok say\u0131da sesi, de\u011fi\u015fik harflerle ifade etmenin s\u0131radan bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir yetenek ve ba\u015far\u0131 \u00f6rne\u011fi oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>Bu b\u00fcy\u00fck Adige bilgininin Adigece&#8217;ye ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dilimizin geli\u015fmesinde, ku\u015fkusuz \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 ve bilim adamlar\u0131 hala B\u0131rsey&#8217;in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan yararlanmaya devam etmektedirler.<\/p>\n<p>Yery\u00fcz\u00fcndeki dillerin en eskilerinden biri olarak kabul edilen Adigece, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6nemli sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya; bu durum Birle\u015fmi\u015f Milletler&#8217;in dillerle ilgili \u00e7al\u0131\u015fma komisyonu kay\u0131tlar\u0131na da ge\u00e7mi\u015f durumda. S\u00f6z konusu BM belgelerine g\u00f6re, Adigece geli\u015fen ve bir gelecek umudu vaad eden dillerden biri de\u011fildir. Ayr\u0131ca K\u0131z\u0131l Kitap\u2019ta geli\u015fme umudu vaad eden Rusya dilleri aras\u0131nda Abhaz-Adige dillerinden hi\u00e7biri yer almamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu olumsuz durum,Adigece&#8217;nin geli\u015fmesi i\u00e7in yo\u011fun \u00e7abalar harcayan sanat ve bilim adamlar\u0131m\u0131z\u0131 derinden kayg\u0131land\u0131rmaktad\u0131r. Adigece&#8217;nin koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve yeniden eski konumuna ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 (canland\u0131r\u0131lmas\u0131) ama\u00e7l\u0131 bir karar Kabardey Balkar Cumhuriyeti Parlamentosu taraf\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u0131l birka\u00e7 (20 kadar okul -HCY) okulun ilk s\u0131n\u0131flar\u0131nda Adigece (ve Kara\u00e7ay-Balkarca -HCY) e\u011fitime yeniden ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun Adigece&#8217;nin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda at\u0131lm\u0131\u015f kal\u0131c\u0131 bir ilk ad\u0131m olmas\u0131n\u0131 diliyoruz.<\/p>\n<p>Adige ayd\u0131n\u0131 \u015eor NEGUME (1794-1844), halk\u0131m\u0131z\u0131n mutlu ve ayd\u0131nl\u0131k bir gelece\u011fe kavu\u015fmas\u0131 \u00f6zlemi i\u00e7indeydi: &#8220;Bug\u00fcnk\u00fc ve gelecekteki karde\u015flerimden (y\u00f6neticilerden) tek iste\u011fim, anadilimize a\u015fk ve sevgiyle ba\u011flanacak yeni ku\u015faklar yeti\u015ftirmeleridir&#8221; diyordu. Bu b\u00fcy\u00fck bilim adam\u0131m\u0131z\u0131n bu y\u00fcce \u00f6zlemini bo\u015fa \u00e7\u0131karmamal\u0131y\u0131z,&#8221;dilimizi yitirdi\u011fimizde&#8221; ulusal varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyece\u011fimizi &#8220;ya\u015fayan her Adige insan\u0131n\u0131n&#8221; (\u043b\u044a\u044b \u0437\u044b\u04481\u044d\u0442 \u0430\u0434\u044b\u0433\u044d \u043f\u0441\u043e\u043c) bilmesi gerekir.<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial;\"><b>(*) <\/b>O zamanki Osmanl\u0131 gericili\u011fine kar\u015f\u0131n, Kavalal\u0131 Mehmet Ali Pa\u015fa Frans\u0131z uzmanlardan yararlanarak M\u0131s\u0131r\u2019da reformlar\u0131 ve Bat\u0131 tipi modern e\u011fitimi ba\u015flatm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck bir kalk\u0131nma faaliyeti i\u00e7ine girmi\u015fti. Bu ba\u011flamda Fransa\u2019ya \u00f6\u011frenciler g\u00f6nderiliyordu. HCY<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marite J&#305;lase Adige Psatle Gazetesi E&#287;itim ve Bilim B&ouml;l&uuml;m&uuml; M&uuml;d&uuml;r&uuml; &Ccedil;eviri: HAP&#304; Cevdet Y&#305;ld&#305;z Adge Psatle, 13 Mart 2008 Bu y&#305;l, Adige yaz&#305; dilinin 5.y&#305;l&#305;n&#305; yery&uuml;z&uuml;ndeki Adigeler olarak kutluyoruz. Bundan be&#351; y&#305;l &ouml;nce, Mart 2003&rsquo;te D&uuml;nya Adige Khase (&#1061;&#1072;&#1089;&#1101;) kurulu&#351;unca, 14 Mart g&uuml;n&uuml; bir Kutlama G&uuml;n&uuml; olarak kabul edilmi&#351;tir. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; 14 Mart 1853 g&uuml;n&uuml; ilk [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"class_list":["post-10732","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ed-sairlerimiz-yazarlarimiz","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10732"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10732\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15982,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10732\/revisions\/15982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}