![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/019.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Kamil Agacan<\/span><\/b><\/p>\n Giri\u015f Fakat s\u00f6z konusu devrimlerin tek sebebi Moskova\u2019n\u0131n etkisinin azalmas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, RF\u2019nun etkisinin azalmas\u0131n\u0131n da tek sebebi bu devrimler de\u011fildir. Her iki olgunun nedenlerinin incelenmesi daha uzun soluklu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n hedefi ise daha m\u00fctevaz\u0131 olup G\u00fcney Kafkasya alt sistemi itibar\u0131yla, RF\u2019nun etkinli\u011fini sa\u011flayan ara\u00e7lar\u0131n t\u00fckendi\u011fini g\u00f6stermektir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak bu makalede RF\u2019nun mevcut G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131n\u0131n giderek a\u00e7maza s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi ve de\u011fi\u015fime gebe oldu\u011fu iddia edilmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131n\u0131n belli ba\u015fl\u0131 ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde durulacak ve etkinli\u011fi do\u011frulanacakt\u0131r.<\/p>\n RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya Politikas\u0131\u2019n\u0131n Ara\u00e7lar\u0131 SSCB’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan k\u0131sa bir duraklama evresi ge\u00e7iren Rusya, h\u0131zla kendisini toparlayarak eski Sovyet mekan\u0131 \u00fczerinde tek s\u00f6z sahibi olmak i\u00e7in yeniden m\u00fccadeleye giri\u015fmi\u015ftir. RF\u2019nun m\u00fccadelesinin ana g\u00fcd\u00fcs\u00fc, kaybetmi\u015f oldu\u011fu eski “b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7” stat\u00fcs\u00fcn\u00fc yeniden sa\u011flamakt\u0131. Rus siyasi ve askeri se\u00e7kinleri eski Sovyet b\u00f6lgesinde hakimiyet tesis edemeyen RF\u2019nun bu stat\u00fcye kavu\u015famayaca\u011f\u0131na inanmaktayd\u0131lar. (1) Bu \u00e7er\u00e7evede Moskova’da 1993’te kabul edilen askeri doktrin ve d\u0131\u015f politika konsepti, eski SSCB mekan\u0131n\u0131 “yak\u0131n \u00e7evre” olarak de\u011ferlendirmi\u015f ve kendi etki alan\u0131 i\u00e7inde sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. (2) Buna ba\u011fl\u0131 olarak da, eski Sovyet cumhuriyetlerini kendi etraf\u0131nda birle\u015ftirmeyi ve bunun do\u011fal sonucu olarak di\u011fer g\u00fc\u00e7 merkezlerinin b\u00f6lgedeki etkinli\u011fini s\u0131n\u0131rland\u0131rmay\u0131 hedefle yeni ikili ve \u00e7ok tarafl\u0131 olu\u015fumlara gitmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya cumhuriyetlerine y\u00f6nelik kulland\u0131\u011f\u0131 belli ba\u015fl\u0131 bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131 \u015f\u00f6yleydi: Ba\u011f\u0131ms\u0131z Devletler Toplulu\u011fu (BDT), etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar, askeri \u00fcsler, boru hatlar\u0131.<\/p>\n BDT G\u00fcrcistan, BDT’ye girmeyi 1993 y\u0131l\u0131na kadar reddetmi\u015ftir. Fakat, 1992’de G\u00fcney Osetya’n\u0131n, Eyl\u00fcl 1993’de Abhazya\u2019n\u0131n kaybedilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, Rusya’ya baz\u0131 konularda taviz verilmedi\u011fi s\u00fcrece \u00e7ok etkili ve siyasi olarak istikrars\u0131z bir yap\u0131da tahriklerin devam edece\u011fini ve G\u00fcrc\u00fc devletinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde da\u011f\u0131l\u0131p gidece\u011fini g\u00f6ren \u015eevardnadze, Rus askerlerini topraklar\u0131na kabul etmek ve BDT \u00fcyeli\u011fine r\u0131za g\u00f6stermek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. (3)<\/p>\n 8 Ekim 1993’de Kremlin’de yap\u0131lan, Rusya ve \u00fc\u00e7 Kafkasya cumhuriyetinin devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Kafkasya Zirvesi’nden sonra \u015eevardnadze, BDT \u00fcyeli\u011finin G\u00fcrcistan\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in son \u00e7are oldu\u011funu belirtmi\u015f ve “BDT \u00fcyesi olman\u0131n \u00fclkelerinin \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun oldu\u011fu konusunda ikna oldum” a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015ftur. (4)<\/p>\n BDT’nin kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda Azerbaycan’da iktidarda bulunan Ayaz Mutallibov, BDT antla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalam\u0131\u015f olmakla birlikte, muhalefetin g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu parlamentoda onaylatamam\u0131\u015ft\u0131r. Mutallibov sonras\u0131 iktidara gelen El\u00e7ibey y\u00f6netimi de BDT toplant\u0131lar\u0131na temsilci g\u00f6ndermekle birlikte, BDT Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n parlamentoda onaylanmas\u0131na yana\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. (5) Azerbaycan ancak, Haziran 1993 darbesinden sonra, Aliyev d\u00f6neminde yo\u011fun Rus bask\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00f6z konusu anla\u015fmay\u0131 onaylayarak BDT’ye \u00fcye olmu\u015ftur.<\/p>\n BDT’ye \u00fcye olmakla birlikte, Azerbaycan ve G\u00fcrcistan, RF’nin BDT \u00e7er\u00e7evesinde ili\u015fkilerin derinle\u015ftirilmesi ve merkezile\u015ftirilmesi \u00e7abalar\u0131na direnen cumhuriyetlerin ba\u015f\u0131nda gelmi\u015ftir. Bu cumhuriyetler Rusya\u2019n\u0131n isteklerine tek ba\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 koymaktan ka\u00e7\u0131narak BDT i\u00e7inde farkl\u0131 aray\u0131\u015flara y\u00f6nelmi\u015flerdir. Bunun da ba\u015f\u0131nda BDT konusunda ayn\u0131 endi\u015feleri ta\u015f\u0131yan Ukrayna’yla ortak hareket edilmesi gelmektedir. Bu \u00fc\u00e7 devlet 1997’de Kisinyov’da yap\u0131lan BDT Zirvesi\u2019nde bir deklarasyon yay\u0131nlayarak “Rusya\u2019n\u0131n hegemonyac\u0131 siyasetini devam ettirmesi durumunda BDT’den ayr\u0131lma konusunu g\u00fcndeme getirebileceklerini” bildirmi\u015ftir. 6 \u015eubat 1997’de Sevardnadze hem Ukrayna\u2019y\u0131, hem de Azerbaycan\u2019\u0131 ziyaret etmi\u015f ve bu ziyaretlerde stratejik i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu giri\u015fimlerin sonucunda BDT i\u00e7inde alternatif bir yap\u0131lanmaya gidilmi\u015f, ad\u0131n\u0131 \u00fcyelerinin ba\u015f harflerinden alan GUUAM (G\u00fcrcistan, \u00d6zbekistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova) olu\u015fturulmu\u015ftur. (7) Dolay\u0131s\u0131yla Rus bask\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda BDT’ye \u00fcye olmalar\u0131na ra\u011fmen Azerbaycan ve G\u00fcrcistan, bu kurumun \u00fclkenin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak bir y\u00f6ne evirilmesine kar\u015f\u0131 bir politika izlemi\u015flerdir. Putin’in 2000’de iktidara gelmesinden sonra, eski zirvelerdeki \u015fa\u015faal\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc yeniden verilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131ysa da kurumsal olarak BDT, zaten s\u0131n\u0131rl\u0131 olan eski etkinlik d\u00fczeyine bir daha ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte \u00e7e\u015fitli sebeplerle GUUAM da etkin olamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeplerin ba\u015f\u0131nda her \u015feyden \u00f6nce \u015eevardnadze, Ku\u00e7ma ve Aliyev’in Moskova\u2019y\u0131 daha fazla “k\u0131zd\u0131rmamak” y\u00f6n\u00fcndeki tutumlar\u0131 gelmekteydi. G\u00fcrcistan ve Ukrayna devrimleri bu durumu k\u00f6k\u00fcnden de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Bug\u00fcn Ukrayna ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n yo\u011fun \u00e7abas\u0131yla GUUAM etkinle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. (8) Bir taraftan “renkli devrimler”, di\u011fer taraftan GUUAM’\u0131 etkinle\u015ftirme giri\u015fimleri, zaten varl\u0131\u011f\u0131 ve etkinli\u011fi kalmam\u0131\u015f BDT’nin de sonunu getirebilecek; b\u00f6ylece Rusya \u00f6nemli bir ara\u00e7tan yoksun kalabilecektir. (9)<\/p>\n Etnik \u00c7at\u0131\u015fmalar RF, 1990’lar boyunca bu b\u00f6lgeye y\u00f6nelik gerginlikleri t\u0131rmand\u0131rma, \u00fclkelerde kendine ba\u011fl\u0131 “cepler” olu\u015fturma ve ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketleri destekleme politikas\u0131 izlemi\u015ftir. Ya\u015fanan karga\u015fa sebebiyle, Bat\u0131l\u0131 B\u00f6ylece, liberaller jeopolitik kay\u0131plar\u0131n ekonomik kazan\u0131mlarla telafi edilebilece\u011fini savunmaktad\u0131rlar. (10) \u00d6te yandan \u00f6zellikle askeri \u00e7evrelerin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 “neo-emperyalist” olarak adland\u0131r\u0131labilecek ve mevcut politikalar\u0131n uygulanmas\u0131nda \u0131srarl\u0131 olan kesim, Azerbaycan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flama \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 takdirde RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya’daki stratejik konumunu kaybedece\u011fini ileri s\u00fcrmektedir. Kafkasya\u2019n\u0131n kuzeyi ve g\u00fcneyiyle birlikte tek bir stratejik b\u00fct\u00fcnl\u00fck olu\u015fturdu\u011funu savunan “neo-emperyalistler” G\u00fcney Osetya’dan \u00e7\u0131karak Kuzey Osetya’da kalman\u0131n, G\u00fcrcistan’dan \u00e7ekilip Kafkasya\u2019da jeopolitik n\u00fcfuzunu koruman\u0131n imkans\u0131z oldu\u011funu iddia etmektedirler.<\/p>\n RF\u2019nun mevcut politikalar\u0131 kendi i\u00e7inde ciddi ikilemler ve a\u00e7mazlar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. ABD’nin tek ba\u015f\u0131na veya ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi \u00f6rg\u00fctler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla giderek bu b\u00f6lgede n\u00fcfuzunu art\u0131rmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda RF, G\u00fcney Kafkasya cumhuriyetlerinin ABD’ye kar\u015f\u0131 kendi yan\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 arzulamaktad\u0131r. Fakat 90’lar\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren uygulam\u0131\u015f oldu\u011fu politikalar RF’nu bu konuda \u00e7\u0131kmaza sokmaktad\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce bu cumhuriyetler RF’nun uygulad\u0131\u011f\u0131 kaba askeri emperyalizmin ac\u0131lar\u0131 sebebiyle Amerika\u2019y\u0131 kurtar\u0131c\u0131 olarak alg\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla RF’nun bu cumhuriyetleri kendi yan\u0131na \u00e7ekmeye y\u00f6nelik askeri kaba emperyalist y\u00f6nteme dayal\u0131 politikalar\u0131 ters tepkiyle bu cumhuriyetlerin daha fazla ABD’ye s\u0131\u011f\u0131nmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Mevcut politikalar\u0131n devam etmesi ayni zamanda RF’nun di\u011fer bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n etkisini de s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Gelinen noktada, RF\u2019nun Azerbaycan ve G\u00fcrcistan’la ili\u015fkileri kendi i\u00e7inde bir ba\u015fka ikilem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Moskova, bug\u00fcne kadar uygulanan politikalar\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve hedeflenen sonuca ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. Fakat bu politikalardan vazge\u00e7ip, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 y\u00f6netimleri desteklemez, dahas\u0131 bu cumhuriyetlerin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olursa toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f Azerbaycan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n daha fazla, hatta tamamen ABD’ye y\u00f6nelip y\u00f6nelmeyece\u011fini kestirememektedir. Bu belirsizli\u011fe ra\u011fmen, son se\u00e7ene\u011fin i\u00e7inde G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ve Azerbaycan\u2019\u0131n RF ile ili\u015fkilerini k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmeyip ABD ve RF aras\u0131nda dengeli bir politika izleme ihtimali bulunmaktad\u0131r. Fakat mevcut politikalar b\u00f6yle bir denge politikas\u0131na f\u0131rsat tan\u0131mamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc denge politikalar\u0131 daha \u00e7ok bar\u0131\u015f d\u00f6neminin politikalar\u0131d\u0131r. E\u011fer bir \u00fclkenin topraklar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131smi i\u015fgal edilmi\u015fse i\u015fgalci devletle denge politikas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. \u0130\u015fgalci devletle denge politikas\u0131ndan bahsetmek, toprak kayb\u0131n\u0131n kabullenilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Ama g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Azerbaycan ve G\u00fcrcistan topraklar\u0131n\u0131n kayb\u0131n\u0131 kabullenmi\u015f de\u011fildirler. Topraklar\u0131 i\u015fgal edilmi\u015f zay\u0131f devletin g\u00fc\u00e7l\u00fc i\u015fgalciye kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc politika bir t\u00fcr ittifak politikas\u0131d\u0131r.<\/p>\n RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131n\u0131n bir di\u011fer a\u00e7maz\u0131 Kuzey Kafkasya\u2019d\u0131r. Kuzey Kafkasya’daki ve \u00f6zellikle \u00c7e\u00e7enistan’daki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 e\u011filimlerin G\u00fcney Kafkasya’daki geli\u015fmelerden ne kadar etkilendi\u011fi hep sorgulana gelmi\u015ftir. G\u00fcney Kafkasya’da RF\u2019nun destekledi\u011fi, te\u015fvik etti\u011fi ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kla \u00c7e\u00e7enistan’daki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k aras\u0131ndaki nedensellik ba\u011f\u0131 bilinmemekle birlikle bu olaylar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fiminden iki sonu\u00e7 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce RF\u2019nun \u00c7e\u00e7enistan politikas\u0131, G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131n\u0131 me\u015fruiyetten ve tutarl\u0131l\u0131ktan yoksun b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n RF \u00c7e\u00e7enistan’da sava\u015f hukukunu ihlal ederek, binlerce sivil insanin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi pahas\u0131na toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylerken, kendi ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 y\u00f6netimlerine RF’ndaki federe cumhuriyetlerden daha fazla yetki vermeye haz\u0131r olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan Azerbaycan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerle toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerini sa\u011flamalar\u0131na engel olmaktad\u0131r. Bu durum, RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131 i\u00e7in ciddi bir me\u015fruiyet sorunu do\u011furmaktad\u0131r. Kuzey ve g\u00fcneyin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fiminin ikinci sonucu ise RF\u2019nun ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131klar\u0131 destekleyerek, Azerbaycan ve G\u00fcrcistan’\u0131 zay\u0131f d\u00fc\u015f\u00fcrerek g\u00fcneyde yaratt\u0131\u011f\u0131 istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kuzeydeki kaosla beslemesidir. Ekonomik durumu pek parlak olmayan Moskova; Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f, Abhazya ve G\u00fcney Osetya\u2019n\u0131n ekonomik gereksinimlerini kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131ndan buradaki ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 y\u00f6netimlerin ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k, uyu\u015fturucu, silah ticareti gibi gayrime\u015fru gelir kaynaklar\u0131na g\u00f6z yummakta, f\u0131rsat tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n Abhazya ve G\u00fcney Osetya’da olu\u015fan bu yap\u0131n\u0131n, fiilen b\u00fct\u00fcnle\u015fti\u011fi Kuzey Kafkasya federe cumhuriyetlerine bula\u015fmamas\u0131na imkan bulunmamaktad\u0131r. Bu da Kuzey Kafkasya federe cumhuriyetlerinde \u00f6rg\u00fctl\u00fc su\u00e7 \u015febekelerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na, zaten Kuzey Kafkasya’ da s\u0131n\u0131rl\u0131 RF\u2019nun ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 y\u00f6netimlere verdi\u011fi deste\u011fin merkezinde Ermeni, Abhaz ve Oset uluslar\u0131na duydu\u011fu yak\u0131nl\u0131k de\u011fil, jeopolitik m\u00fccadelede Azerbaycan ve G\u00fcrcistan \u00fczerinde daha fazla n\u00fcfuz edinme emeli yatmaktad\u0131r. Fakat me\u015fru ve savunulabilir olmaktan uzak bu politikalar tam tersi etkiyle ABD’nin Azerbaycan ve G\u00fcrcistan’da n\u00fcfuzunu daha da art\u0131rmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7lerin devam etmesi halinde Azerbaycan ve G\u00fcrcistan \u00fczerinde n\u00fcfuz edinemeyen, dahas\u0131 Rus d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fckleyen, ABD’nin artan n\u00fcfuzunu engelleyemeyen Moskova\u2019n\u0131n, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011fa verdi\u011fi destek iyiden iyiye anlams\u0131zla\u015facakt\u0131r<\/p>\n Askeri \u00fcsler: RF\u2019nun G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca unsurlar\u0131ndan birisini b\u00f6lgedeki Rus askeri \u00fcsleri olu\u015fturmaktad\u0131r. Bug\u00fcn RF\u2019nun G\u00fcrcistan’da iki, Ermenistan’da ise bir askeri \u00fcss\u00fc bulunmaktad\u0131r. G\u00fcrcistan’da konu\u015flanan Rus \u00fcsleri Avrupa Konvansiyonel Kuvvet Antla\u015fmas\u0131\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcney kanad\u0131 tavanlar\u0131n\u0131 a\u015fmaktad\u0131r. Bu sebeple de bu \u00fcslerin kapat\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci ya\u015fanmaktad\u0131r. Her ne kadar Moskova bu s\u00fcreci durdurmaya veya geciktirmeye \u00e7al\u0131\u015fsa da G\u00fcrcistan’daki Rus \u00fcslerinin kapat\u0131lmas\u0131 hususu AGIT Zirve kararlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Haziran 2004’te \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lan NATO Zirvesi’nin Sonu\u00e7 Bildirgesi\u2019nde de yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca G\u00fcrcistan y\u00f6netiminin de bu konuda giderek sertle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Nitekim 10 Mart 2005’te G\u00fcrcistan Parlamentosu bu konuda karar alm\u0131\u015ft\u0131r. Kararda Moskova\u2019n\u0131n \u00fcslerin kapat\u0131lmas\u0131na yana\u015fmamas\u0131 halinde, 01 Ocak 2006’da \u00fcslerin yasad\u0131\u015f\u0131 ilan edilerek ablukaya al\u0131naca\u011f\u0131 bildirilmektedir.<\/p>\n Uluslararas\u0131 sistemin yap\u0131s\u0131nda ciddi bir de\u011fi\u015fiklik ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, Rus \u00fcslerinin orta vadede G\u00fcrcistan’daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmesi olanaks\u0131z g\u00f6z\u00fckmektedir. G\u00fcrcistan’daki \u00fcslerin kapat\u0131lmas\u0131 halinde Ermenistan’daki Rus \u00fcss\u00fc anlam\u0131n\u0131 ve i\u015flevini kaybedecektir. Ermenistan’la do\u011frudan kara ba\u011flant\u0131s\u0131ndan yoksun olan RF, bu \u00fcsle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 G\u00fcrcistan\u2019\u0131n izin verece\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flayabilecektir.<\/p>\n Boru Hatlar\u0131: Hatta ya\u015fanan jeopolitik rekabeti sadece petrol ve boru hatlar\u0131 m\u00fccadelesi olarak g\u00f6ren de\u011ferlendirmeler bile yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu Kaynaklar\u0131n uluslararas\u0131 piyasalara ta\u015f\u0131nmas\u0131nda tek g\u00fczergah olmaya \u00e7al\u0131\u015fan Rusya\u2019n\u0131n tutumu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki “B\u00fcy\u00fck Oyunu” an\u0131msatan bir oyun ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Moskova, Hazar petrollerinin mevcut RF \u00fczerinden ge\u00e7en borularla ta\u015f\u0131nmas\u0131nda \u0131srar etmi\u015ftir. Bu RF\u2019nun b\u00fct\u00fcn kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na ra\u011fmen Azerbaycan petrolleri i\u00e7in ana ihra\u00e7 g\u00fczergah\u0131 olarak Baku-Tiflis-Ceyhan hatt\u0131 belirlenmi\u015f ve in\u015faat\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Eyl\u00fcl 200S’te s\u00f6z konusu projenin tamamlanmas\u0131 ve bu g\u00fczergahla petrol ta\u015f\u0131nmas\u0131 beklenmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla RF\u2019nun bu Sonu\u00e7<\/p>\n <\/b>Moskova\u2019n\u0131n G\u00fcney Kafkasya cumhuriyetlerine y\u00f6nelik kulland\u0131\u011f\u0131 belli ba\u015fl\u0131 bask\u0131 ara\u00e7lar\u0131 iflas etmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7leri e\u015f zamanl\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde mevcut politikalar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmenin imkans\u0131z oldu\u011funu, Rusya\u2019n\u0131n G\u00fcney Kafkasya politikas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fime gebe oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde bu de\u011fi\u015fimin “devletlerin egemen e\u015fitli\u011fi\u201dne do\u011fru olaca\u011f\u0131 da kestirilebilir. Bu durum, Kafkasya’da Moskova\u2019n\u0131n ba\u015fat konumunun sonu, yeni bir d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu hi\u00e7 de 200 y\u0131ll\u0131k bir Rus etkisinin b\u00f6lge hayat\u0131ndan silindi\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. B\u00f6yle bir \u015feyin bir anda veya birka\u00e7 y\u0131lda olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi Rusya b\u00f6lgede her zaman dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli g\u00fc\u00e7lerdendir. Yeni olan, Moskova\u2019n\u0131n belirleyici konumunun ortadan kalkmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/span>D\u0130P NOTLAR Kamil Agacan Giriş “Renkli Devrimler”le eski Sovyet coğrafyasında yeni bir süreç yaşanmaktadır. Bu sürecin en önemli sonuçlarından birisi, söz konusu coğrafyanın eski “efendisi”, başat gücü Rusya Federasyonu’nun (RF) etkinliğinin hızla erimesidir. Bu devrimlerin mi RF’nun etkisini azalttığı, yoksa RF’nun etkisi azaldığı için mi devrimlerin ortaya çıktığı önemli bir tartışma konusudur. Bu iki olgu arasında karşılıklı […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10963","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10963"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10965,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10963\/revisions\/10965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b>
\n“Renkli Devrimler”le eski Sovyet co\u011frafyas\u0131nda yeni bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fanmaktad\u0131r. Bu s\u00fcrecin en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan birisi, s\u00f6z konusu co\u011frafyan\u0131n eski “efendisi”, ba\u015fat g\u00fcc\u00fc Rusya Federasyonu’nun (RF) etkinli\u011finin h\u0131zla erimesidir. Bu devrimlerin mi RF\u2019nun etkisini azaltt\u0131\u011f\u0131, yoksa RF\u2019nun etkisi azald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi devrimlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma konusudur. Bu iki olgu aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fimin var oldu\u011fu g\u00f6z ard\u0131 edilemez.<\/p>\n
\n<\/b>
\nAral\u0131k 1991′ de SSCB ‘nin da\u011f\u0131lmas\u0131 \u00fczerine olu\u015fturulan BDT, RF\u2019nun eski Sovyet cumhuriyetlerini kendi n\u00fcfuz alan\u0131nda tutmaya y\u00f6nelik en kapsaml\u0131 giri\u015fimi olmu\u015ftur. \u00dc\u00e7 G\u00fcney Kafkasya cumhuriyetinden Ermenistan BDT’ye \u00fcye olurken, Azerbaycan ve G\u00fcrcistan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve Rus n\u00fcfuz alan\u0131ndan uzakla\u015fmak iste\u011fiyle BDT \u00fcyeli\u011fine direnmi\u015ftir. BDT, bu cumhuriyetlerde Moskova\u2019n\u0131n eski SSCB’yi diriltme \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\n1997 Zirvesi\u2019nden sonra BDT belini do\u011frultamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\nEtnik \u00e7at\u0131\u015fmalar, Moskova\u2019n\u0131n G\u00fcney Kafkasya cumhuriyetleri \u00fczerindeki en etkin arac\u0131 olmu\u015ftur. SSCB’nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan 14 y\u0131l gibi bir s\u00fcre ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bu cumhuriyetlerden hi\u00e7birisinin tam anlam\u0131 ile Rusya\u2019n\u0131n n\u00fcfuz alan\u0131ndan \u00e7\u0131kamam\u0131\u015f olmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde buna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hem Azerbaycan hem G\u00fcrcistan, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sorununu, ba\u015f\u0131ndan itibaren kendi dinamikleri olan bir sorun olarak g\u00f6rmekten \u00e7ok, bu \u00fclkeleri kendi egemenli\u011fi alt\u0131nda tutmak i\u00e7in Rusya\u2019n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\nsermayenin ve \u00fclkelerin bu b\u00f6lgeye girmesinin engellenece\u011fi ve kendi i\u00e7 sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zen ve g\u00fc\u00e7lenen Rusya\u2019n\u0131n yeniden bu b\u00f6lgelere d\u00f6nece\u011fi varsay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat, gelinen noktada bunun ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Ayr\u0131ca, Bat\u0131l\u0131 devletlerin bu b\u00f6lgeye girmesi ve n\u00fcfuz edinmesi engellenemedi\u011fi gibi ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011fa verdi\u011fi destek Azerbaycan ve G\u00fcrc\u00fc halk\u0131nda yo\u011fun Rus nefretine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Rus liberal \u00e7evreleri art\u0131k, eski b\u00f6l-y\u00f6net politikalar\u0131n\u0131n savunulabilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu y\u00fczdende Rusya\u2019n\u0131n geleneksel politikas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek asli cumhuriyetleri yan\u0131na \u00e7ekmesi ve ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkileri geli\u015ftirmesi gerekti\u011fini belirtmektedirler.<\/p>\n
\nolan merkezi y\u00f6netimin otoritesinin iyiden iyiye azalmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
\nG\u00fcrcistan’daki Rus \u00fcslerinin kapat\u0131lmas\u0131 geri d\u00f6n\u00fclmez bir asamaya gelmi\u015ftir.<\/p>\n
\n<\/b>
\nSovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ile b\u00f6lge, Hazar havzas\u0131nda bulunan zengin petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131 ile g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Azerbaycan\u2019\u0131n do\u011frudan denize \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n olmamas\u0131, sahip oldu\u011fu petrol\u00fcn ve do\u011fal gaz\u0131n uluslararas\u0131 piyasalara \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda g\u00fczergah sorununu g\u00fcndeme getirmi\u015ftir. Bu enerji kaynaklar\u0131n\u0131 ve ihra\u00e7 edilece\u011fi g\u00fczergahlar\u0131 kontrol etme \u00e7abas\u0131, h\u0131zla b\u00f6lgede So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 siyasetin temel konular\u0131ndan birisi haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
\ndurum yeni ba\u011f\u0131ms\u0131z cumhuriyetlerin RF’na ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131. Bu bak\u0131mdan, petrol boru hatlar\u0131 RF\u2019nun b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u00f6nemli ara\u00e7lardan birisi olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\nkonudaki giri\u015fimleri ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur.<\/p>\n
\n1) <\/b>GerhardMangott, “Dizlerinin \u00dcst\u00fcne \u00c7\u00f6ken Dev:Rusya\u2019n\u0131n K\u00fcresel Rol\u00fc \u00dczerindeki Yap\u0131sal K\u0131s\u0131tlamalar”,Y\u0131lmaz Tezkan (der),Kadim Kom\u015fumuz Yeni Rusya,\u00dclke Yay\u0131nlar\u0131, \u0130slanbul, 2001, ss.64-93, s.75
\n2)<\/b> \u0130dilTuncer,”RusyaFederasyonu’nunYeniG\u00fcvenlikDoktrini:’Yakin\u00c7evre’ ve T\u00fcrkiye”, Gencer \u00d6zcan ve \u015eule Kut (der.), En Uzun On Y\u0131l. T\u00fcrkiye’nin Ulusal G\u00fcvenlik ve D\/ Politika G\u00fcndemindeki Doksanl\u0131 Y\u0131llar, Buke Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2000,ss.435-460; Jonathan Valdez,”The Near Abroad, the West,and Nationalldentityin Russian Foreign Policy”, Adeed Dawisha ve KarenDawisha (der.),The Makingof Foreign Policyin Russiaand the
\nNew Statesof Eurasia, M.E. Sharpe, NewYork,1995,ss. 84-109; Andranik Migranyan, “Rossiyai Blijnee Zarubejye”,Nezavisimaya Gazeta, Moskova, 18 Ocak 1994.
\n3)<\/b> Svante E.Comel!,”Geopolitics And Strategic Alignments In The Caucasus And Central Asia”, Perceptions, Haziran-AQustos1999, C. 4, No. 2 http:\/\/www.mfa.gov.tr\/grupa\/percepVdefault.htm; David Darchiashvili,
\nGeorgia-TheSearchfor StateSecurity,Tiflis,Aralik 1997,5.4.
\n4)<\/b> Cumhuriyet,9 Ekim1993ve 10Ekim 1993.
\n5)<\/b> Naz\u0131m Cafersoy, El\u00e7ibey D6nemi Azerliayean D\/ Politikasi, ASAM Yayinlan, Ankara, 2001,ss.100-102.
\n6)<\/b> \u00d6mer Faruk \u00dcnal, “Azerbaycan-G\u00fcrcistan \u0130li\u015fkileri”, Kafkas \u00dcniversitesi Dergisi, Bak\u00fc, :\/\/www.qafqaz.edu.azIJOURNALJvoI3.1\/azerbaycan..gurcustan.html
\n7)<\/b> GUUAM’la ilgili daha geni\u015f bilgi i\u00e7in bkz. Mustafa Ayd\u0131n, New Geopolitics of Central Asiaand the Caueasus.Causesof InstabiUtyand Predieament, Stratejik \u0130nceleme Raporu<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"