{"id":10999,"date":"2019-03-23T12:23:33","date_gmt":"2019-03-23T17:23:33","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=10999"},"modified":"2019-03-23T12:23:33","modified_gmt":"2019-03-23T17:23:33","slug":"ax-welate-min-ah-vatanim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/ax-welate-min-ah-vatanim\/","title":{"rendered":"AX! WELATE M\u0130N \u2013 AH! VATANIM"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/074.JPG\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><b> <span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">Haydar Eren &#8211; Mehmet Y\u0131lmaz<\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\">Ba\u015frollerini Bruce Willis\u00a0ve Haley Joel Osment\u2019in payla\u015ft\u0131klar\u0131 Alt\u0131nc\u0131 His\u00a0adl\u0131 unutulmaz film birbirinden\u00a0 \u00e7arp\u0131c\u0131 sahnelerle dolu. Ancak hi\u00e7 kimsenin akl\u0131ndan gitmeyen bir kare varsa o da Anna Crowe\u2019un (Olivia Williams) elinden kocas\u0131n\u0131n alyans\u0131n\u0131n yere d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc ve kendini canl\u0131 zanneden Dr. Malcolm Crowe\u2019un (Bruce Willis) \u00e7oktan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn (seyircilerle ayn\u0131 anda) fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131 sahne.<\/p>\n<p>Filmin senaristi M. Night Shyamalan\u00a0\u00f6l\u00fc insanlarla canl\u0131lar\u0131 bir arada, ayn\u0131 evde, \u015fehirde \u201cya\u015fatmak\u201d i\u00e7in ilgin\u00e7 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmu\u015ftu: \u00d6l\u00fcler canl\u0131lar\u0131 g\u00f6rebiliyor ama onlar taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclemiyorlar ve tabi duyulam\u0131yorlard\u0131. \u0130\u015fte s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz sahnede Dr. Malcolm Crowe bu korkun\u00e7 duyguyu tecr\u00fcbe ediyordu: Yok say\u0131lmak.<\/p>\n<p>Bir insan i\u00e7in tahamm\u00fcl\u00fc hakaretten daha zor bir \u015fey varsa o da <em><strong>yok say\u0131lmak<\/strong><\/em>. Fiziksel bir sald\u0131r\u0131ya u\u011framak bile yok say\u0131lmaktan daha kolay. Bir an i\u00e7in Shyamalan\u2019\u0131n atmosferinde farz edin kendinizi: Aynaya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kendinizi g\u00f6remiyorsunuz, e\u015fyalar\u0131n\u0131z\u0131n \u00fczerini yava\u015f yava\u015f toz kapl\u0131yor\u2026 Sevdikleriniz yoklu\u011funuza al\u0131\u015fm\u0131\u015f, siz onlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz ama onlar sizi g\u00f6rm\u00fcyor. Kom\u015fular\u0131n\u0131z size selam vermiyor. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131z sizi \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131yor yere d\u00fc\u015f\u00fcnce\u2026<\/p>\n<p>Bu duruma maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda var oldu\u011funuza kendinizi ve \u00e7evrenizi ikna etmek i\u00e7in bir \u015feylerin yerini, \u015feklini de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fabilirsiniz s\u00f6z gelimi. Ancak uzun s\u00fcre bu durumu ya\u015fayan bir insan\u0131n \u00e7\u0131ld\u0131rmas\u0131 hatta cinnet ge\u00e7irerek sald\u0131rganla\u015fmas\u0131 bile beklenebilir.<\/p>\n<p><strong>Yok Say\u0131lman\u0131n Bedeli<br \/>\n<\/strong><br \/>\nHapishanelerdeki tecrit h\u00fccrelerinde\u00a0mahkumlar\u0131n ak\u0131l sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 yitirmeleri, uzun s\u00fcre i\u015fsiz kalan insanlar\u0131n \u00e7evreleriyle ili\u015fkilerinin bozulmas\u0131 hep bu <em><strong>\u201cyok say\u0131lma\u201d<\/strong><\/em> denen bir t\u00fcr pasif sald\u0131r\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131. Var olma iste\u011fi \u00f6yle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir istek ki insan e\u011fer sevilmiyorsa nefret edilen, korkulan biri olmaya bile raz\u0131.<\/p>\n<p>\u0130\u015fsiz g\u00fc\u00e7s\u00fcz, yer edinememi\u015f gen\u00e7leri g\u00f6zledi\u011fimizde de teorimizin do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz: S\u0131rf elinde sallad\u0131\u011f\u0131 bayra\u011f\u0131n renkleri ba\u015fka bir futbol tak\u0131m\u0131n\u0131 temsil ediyor diye <strong>M\u00fcsl\u00fcman, T\u00fcrk, hem\u015fehri ve ya\u015f\u0131t olan iki insan\u0131n<\/strong> birbirlerine ta\u015flar, sopalar hatta d\u00f6ner b\u0131\u00e7aklar\u0131yla sald\u0131rmas\u0131 ba\u015fka nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir? A\u011fa\u00e7lara, hel\u00e2 duvarlar\u0131na yaz\u0131 yazan, telefon kul\u00fcbelerine, otob\u00fcs duraklar\u0131na sald\u0131ran insanlar\u0131n imdat \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duymamak ne m\u00fcmk\u00fcn?<\/p>\n<p><em>\u201cHey! Bana bak\u0131n! Ben var\u0131m ve buraday\u0131m! Beni yok saymay\u0131n art\u0131k!\u201d<\/em><\/p>\n<p><strong><em>\u201cBen bir hazine idim, bilinmek istedim\u201d<\/em><\/strong> diyen iradenin s\u0131fatlar\u0131n\u0131n tecellig\u00e2h\u0131 olan kullar yok say\u0131lmay\u0131 nas\u0131l hazmedebilirler?<\/p>\n<p>Yunanistan\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkler bir Yunan devlet adam\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131ndan \u201cYunanistan\u2019da T\u00fcrk yoktur, onlar Osmanl\u0131n\u0131n zorla M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Yunanl\u0131lard\u0131r\u201d laf\u0131n\u0131 duydu\u011fu zaman ne hisseder? T\u00fcrk Tarih Kurumu ba\u015fkan\u0131 Hala\u00e7o\u011flu\u00a0\u201cAlevi K\u00fcrt\u00a0yoktur, onlar asl\u0131nda d\u00f6nme Ermenilerdir\u201d diye konu\u015ftu\u011funda k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan kalplerin tamiri bir insan \u00f6mr\u00fcne s\u0131\u011fabilir mi?<\/p>\n<p><strong>Ulus-Devlet A\u00e7maz\u0131<br \/>\n<\/strong><br \/>\nOsmanl\u0131 olman\u0131n dedelerimize ve ninelerimize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck l\u00fcks belki de <em>\u201cvar say\u0131lma &#8211; devlet taraf\u0131ndan oldu\u011fu gibi kabul edilme\u201d<\/em> l\u00fcks\u00fc idi. Zira Osmanl\u0131 devletinin kurucular\u0131 din\u00ee ve etnik aidiyetlerin son derecede <em><strong>dinamik ve duygusal (mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131)<\/strong><\/em> yap\u0131lanmalar oldu\u011funun fark\u0131ndalard\u0131. Ulus kavram\u0131 gibi bir aidiyet duygusunun strateji ve mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde kurulmu\u015f, so\u011fuk, kat\u0131 bir kurum olan devlet ile ili\u015fkilendirilmesinin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda Roma veya Osmanl\u0131 gibi yap\u0131lanmalar\u0131n sahip olduklar\u0131 <em><strong>siyas\u00ee zek\u00e2y\u0131<\/strong><\/em> g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ulus-devletlerinde bulam\u0131yoruz. O siyas\u00ee zek\u00e2 ki b\u00fcy\u00fck imparatorluklar\u0131n geni\u015f co\u011frafyalara ve b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu kadar heterojen halk kitlelerine as\u0131rlarca hakim olmalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Hem de bug\u00fcnk\u00fc teknolojik imk\u00e2nlara sahip olmadan. Daha a\u00e7\u0131k bir deyi\u015fle <em><strong>farkl\u0131 dinden, \u0131rktan ve etnik k\u00f6kenden insanlar\u0131 bir arada ya\u015fatma<\/strong><\/em> kapasitesi diye tan\u0131mlayabilece\u011fimiz bu siyas\u00ee zek\u00e2 adalet-ihsan eksenine dayan\u0131yordu.<\/p>\n<p><strong>Ulus Bilinci Kamula\u015ft\u0131r\u0131labilir mi?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nUlus alg\u0131s\u0131n\u0131n devlet kurumu ile ili\u015fkilendirilmesi ger\u00e7ekte sorun \u00fcretebilecek bir yakla\u015f\u0131m. Bir ulusun fertleri aras\u0131nda ulus alg\u0131s\u0131 b\u00f6lgeden b\u00f6lgeye de\u011fi\u015febilir. Bu alg\u0131 zaman i\u00e7inde de evrim ge\u00e7irebilir. Mesel\u00e2 T\u00fcrkl\u00fck kimileri i\u00e7in daha \u00e7ok co\u011fraf\u00ee bir ba\u011f iken ba\u015fkalar\u0131 i\u00e7in kan ba\u011f\u0131 ile \u00f6ne ge\u00e7ebilir. \u0130stanbul\u2019da ya\u015famayan bir\u00e7ok T\u00fcrk i\u00e7in <em><strong> \u201cYahudi T\u00fcrk\u201d<\/strong><\/em> veya <em><strong>\u201cH\u0131ristiyan T\u00fcrk\u201d<\/strong><\/em> ifadeleri anlams\u0131z olabilir. \u00dcstelik bu alg\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llarda da de\u011fi\u015fecek toplumun kendisi gibi. O halde devlet ile halk\u0131n ili\u015fkilerini ulusal aidiyet \u00fczerine oturtmak eninde sonunda gerginlik \u00fcretecektir.<\/p>\n<p>Pascal Salin\u2019in Lib\u00e9ralsme\u00a0adl\u0131 kitab\u0131n\u0131n 11ci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde belirtti\u011fi gibi:<\/p>\n<p><em>\u201c\u202620ci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda devlet\u00e7ili\u011fin alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131 diyebilece\u011fimiz bir d\u00f6nemde milliyet\u00e7ilik ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n doru\u011fa t\u0131rmanm\u0131\u015f olmas\u0131 rastlant\u0131 olabilir mi?<\/em><em><br \/>\n\u2026<br \/>\nUlus bir toplulu\u011fa ait olma duygusundan do\u011far. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in ulus devlet anormal, mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 bir olu\u015fumdur. Duygular kamula\u015ft\u0131r\u0131lamaz. Her kamula\u015ft\u0131rmada olan yine olur : Devlet kendi yarar\u0131na bir tekel kurar ve onu savunur. Bunu savunmak i\u00e7in yerel farkl\u0131l\u0131klara, \u00f6zel kimliklere sava\u015f a\u00e7ar\u2026 Bunun \u00f6rneklerinden biri de Fransa\u2019da 19cu y\u00fczy\u0131lda Cumhuriyet\u00e7i e\u015fitlik ad\u0131na yerel dillerin yok edilmesidir.<br \/>\n\u2026<br \/>\nUlus devlet [ayn\u0131 zamanda] ki\u015file\u015ftiriliyor da. Tabi bu ulus ile devletin ayn\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Mesel\u00e2 \u2018Fransa karar verdi\u2019 veya \u2018Fransa ihracat yapt\u0131\u2019 deniyor\u2026 Asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu ayn\u0131la\u015ft\u0131rma \u00e7abalar\u0131n\u0131n bir amac\u0131 var o da ulusun devlete ait oldu\u011fu fikrini insanlara kabul ettirmek\u2026\u201d<\/em><\/p>\n<p><strong>\u201cBa\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc Sorunu\u201d ve\u00a0\u201dK\u00fcrt Sorunu\u201d<br \/>\n<\/strong><br \/>\n&#8221;K\u00fcrt Sorunu&#8221; terimi tuhaf bir l\u00e2f. Adeta sorun K\u00fcrtlerin K\u00fcrt olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yormu\u015f gibi bir \u00f6n kabul i\u00e7eriyor. May\u0131nl\u0131 bir kelime gibi, her an elimizde patlamaya haz\u0131r. Hava kirlili\u011fi sorunu, trafik sorunu, \u2026 B\u00f6yle bir ba\u015fka may\u0131nl\u0131 ifade de \u2018\u2018Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc sorunu\u2019\u2018. Sanki sorun insanlar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtmesinden geliyormu\u015f gibi. <em><strong>Dindar Yahudilerin ve H\u0131ristiyanlar\u0131n da ba\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6rtt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc<\/strong><\/em> ve Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda bunu as\u0131rlarca yapt\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlarsak bu iki sorun aras\u0131nda bir benzerlik dikkati \u00e7ekiyor :<\/p>\n<ul>\n<li>&#8221;K\u00fcrt Sorunu&#8221; K\u00fcrtlerden mi kaynaklan\u0131yor yoksa \u2018\u2018\u00d6z T\u00fcrk olmayanlar\u0131n, T\u00fcrk vatan\u0131nda bir hakk\u0131 vard\u0131r; o da hizmet\u00e7i k\u00f6le olmakt\u0131r\u2019\u2018 diyen zihniyetten mi? (T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin ilk adalet bakan\u0131 olan Mahmut Esat Bozkurt, Anadolu gazetesi 18 Eyl\u00fcl 1930)<br \/>\n\u2022\u00a0 \u2018\u2018Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc sorunu\u2019\u2018 ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtenlerden mi kaynaklan\u0131yor yoksa \u2018\u2018kamusal alan\u2019\u2018 kavram\u0131ndan m\u0131?<\/li>\n<\/ul>\n<p>Vatanda\u015flar\u0131n\u0131 belirli kal\u0131plar i\u00e7ine sokma \u00e7abas\u0131 olan devletlerin farka tahamm\u00fclleri azal\u0131yor. Zira bireysel ve y\u00f6resel farkl\u0131l\u0131klar rejimin ulusu kamula\u015ft\u0131rma projesinin y\u00fcr\u00fcmedi\u011fini \u0131spat ediyor. Bu <em><strong> ayn\u0131la\u015ft\u0131rma-standart \u2018\u2018T\u00fcrk yaratma\u2019\u2018<\/strong><\/em> projesine her muhalefet rejimin d\u00fc\u015fman\u0131 oluyor:<\/p>\n<ul>\n<li>Ermenilerin kiliselerini tamir etmeleri engelleniyor,<br \/>\n\u2022\u00a0H\u0131ristiyan vak\u0131flar\u0131n mallar\u0131na el konuyor,<br \/>\n\u2022\u00a0Aleviler yok say\u0131larak S\u00fcnni n\u00fcfus i\u00e7inde asimile ediliyor,<br \/>\n\u2022\u00a0K\u00fcrt\u00e7e yasaklan\u0131yor,<br \/>\n\u2022\u00a0Ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc k\u0131zlar \u00fcniversitelere sokulmuyor.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir yandan <em><strong>\u2018\u2018%99.99\u2019u M\u00fcsl\u00fcman bir \u00fclkeyiz\u2019\u2018<\/strong><\/em> diyerek Alevilerin fark\u0131 yok say\u0131l\u0131rken di\u011fer yandan laiklik ad\u0131na namaz k\u0131lanlar potansiyel fanatik olarak g\u00f6steriliyor. Gayr\u0131 M\u00fcslimlerden geriye kalanlar gayr\u0131-s\u00fcnn\u00ee, onlardan arta kalanlar da \u2018\u2018dindar\u2019\u2018 ve \u2018\u2018modern\u2019\u2018 olarak ay\u0131rd ediliyor.<\/p>\n<p><strong>B\u00fcy\u00fck Resim<br \/>\n<\/strong><br \/>\nBize bu sahte sorunlar\u0131 dayatanlar\u0131n istedikleri a\u00e7\u0131dan bakmak yerine bir ad\u0131m geri atarak resmin tamam\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde \u015funun bilincine var\u0131yoruz :<br \/>\nM\u00fcsl\u00fcman, H\u0131ristiyan, K\u00fcrt, Ermeni, \u00c7erkes, ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rten \u00f6rtmeyen bir s\u00fcr\u00fc insan ayn\u0131 ailede, apartmanda, i\u015f yerinde ya\u015f\u0131yor, \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, evleniyoruz. G\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131m\u0131z\u0131n GER\u00c7EK SORUNLARI birbirine benziyor :<\/p>\n<ul>\n<li>Karn\u0131m\u0131z\u0131 doyurmak,<br \/>\n\u2022\u00a0Kiram\u0131z\u0131 \u00f6demek,<br \/>\n\u2022\u00a0\u00c7ocuklar\u0131m\u0131za bizimkinden daha iyi bir hayat sa\u011flamak.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ad\u0131na devlet dedi\u011fimiz ve kendi i\u015flerimizi g\u00f6rmek i\u00e7in kurdu\u011fumuz bir kurum her g\u00fcn gezindi\u011fimiz yollara, \u00e7ar\u015f\u0131, pazar ve meydana bir tak\u0131m k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler \u00e7ekiyor :<\/p>\n<p><em>\u2018\u2018Ne Mutlu T\u00fcrk\u00fcm\u2019\u2018 diyenler ve demeyenler hatt\u0131,<\/em><em><br \/>\nBa\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtenler ve \u00f6rtmeyenler hatt\u0131,<br \/>\nErmeni oldu\u011funu \u00e7akt\u0131rmayanlar ve \u00f6tekiler hatt\u0131,<br \/>\n\u2026.<\/em><\/p>\n<p>Bir bak\u0131yorsunuz ki eni\u015fteniz birinci \u00e7izginin, kuzeniniz ikinci \u00e7izginin arkas\u0131nda kalm\u0131\u015f! Peki biz bu k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri hi\u00e7 \u00e7izmeseydik daha iyi olmaz m\u0131yd\u0131?<\/p>\n<p><em>\u2018\u2018Temel\u00a0 ilke\u2019\u2018, \u2018\u2018kurucu prensip\u2019\u2018, \u2018\u2018olmazsa olmaz\u2019\u2018<\/em> gibi isimler verilen bu k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgiler u\u00e7suz bucaks\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131n\u0131 bir satran\u00e7 tahtas\u0131 gibi karelere b\u00f6l\u00fcyor. Ger\u00e7ekte bir zenginlik olan renkli kimliklerimiz y\u00fcz\u00fcnden biz s\u0131radan insanlar <em> <strong>kurallar\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz bir satran\u00e7 oyununun piyonlar\u0131 oluyoruz<\/strong><\/em>. Komplo teorileriyle g\u00f6lgemizden korkar hale geliyoruz.<\/p>\n<p><strong>Kimli\u011fimizin Derdi Devletimizi Neden Gerdi?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nGece yar\u0131s\u0131 bildirisinde s\u00f6ylenen \u2018\u2018Ne Mutlu T\u00fcrk\u00fcm demeyen herkes T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r ve \u00f6yle kalacakt\u0131r\u2019\u2018 s\u00f6z\u00fcn\u00fc kaleme alanlar bizleri omuzlar\u0131m\u0131zdan tutup silkelemek, \u2018\u2018hey dostum, sen T\u00fcrks\u00fcn! sen T\u00fcrks\u00fcn!\u2019\u2018 demek istediler belki de? Yeni anayasada\u00a0kime T\u00fcrk denece\u011fi de ate\u015fli tart\u0131\u015fma konusu oldu.<\/p>\n<p>Kimlik kavram\u0131 ger\u00e7ekte son derecede psikolojik hatta mahrem bir olgu. Buna devletin organlar\u0131n\u0131n kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ve \u00fclkenin bu kadar gerilmesinin sebebi nedir?<\/p>\n<p>Bir kere kimlik bir dert, bir sorun bile de\u011fil bir\u00e7o\u011fumuz i\u00e7in. Kimlik bir s\u00fcre\u00e7. \u0130nsan\u0131n kendini aray\u0131\u015f s\u00fcreci. Gelece\u011fe ve ge\u00e7mi\u015fe bak\u0131\u015f tarz\u0131. Anne taraf\u0131ndan Arnavut, baba taraf\u0131ndan \u00c7erkes\u00a0olan bir T\u00fcrk hem Kafkas\u00a0hem de Balkan\u00a0halklar\u0131na yak\u0131nl\u0131k duyabilir. Oralara hi\u00e7 gitmese bile d\u00fc\u011f\u00fcnleri, yemekleri onlar\u0131nkine benzer. Ayn\u0131 T\u00fcrk Orta Asya\u2019ya\u00a0 hatta s\u0131rf T\u00fcrk\u00e7e konu\u015ftuklar\u0131 i\u00e7in Sibirya\u2019da\u00a0ya\u015fayan Yakut T\u00fcrklerine\u00a0de sempati duyabilir.<\/p>\n<p>\u015fu halde Anadolu\u2019daki Ermeni\u00a0kiliselerine M\u00fcsl\u00fcman bir T\u00fcrk\u2019ten farkl\u0131 duygularla bakan bir Ermeni k\u0131z\u0131 neden T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fc\u015fman\u0131 olsun? Neden bir \u00c7erkes doktor veya K\u00fcrt m\u00fchendis \u2018\u2018Orta Asya\u2019dan gelen atalar\u0131m\u0131z\u2019\u2018 diye konu\u015fmak zorunda kals\u0131n? M\u00fcbadele y\u0131llar\u0131nda\u00a0Yunanistan\u2019dan\u00a0kopart\u0131lan T\u00fcrklerin Yunanca konu\u015fmalar\u0131, o m\u00fczikte ve mutfakta kendilerini bulmalar\u0131ndan daha do\u011fal ne olabilir ve buna devlet neden kar\u0131\u015f\u0131r?<\/p>\n<p><strong>Hangi \u0130nsanlar\u0131n Kimlikle &#8221;Bir Problemi&#8221; Olabilir?<\/strong><\/p>\n<p>\u2018\u2018Kimlik Sorunu\u2019\u2018, \u2018\u2018Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc sorunu\u2019\u2018 ve \u2018\u2018K\u00fcrt Sorunu\u2019\u2018 gibi deyimler hastal\u0131kl\u0131, \u00e7arp\u0131k bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00fcretti\u011fi <strong>YAPAY SORUNLARIN<\/strong> ifadesi. Bunlar\u0131 vir\u00fcsl\u00fc, may\u0131nl\u0131, her an sirayet edebilecek veya patlayabilecek ifadeler gibi azam\u00ee dikkatle kullanmal\u0131y\u0131z. Bu t\u00fcr fikir kirliliklerinin \u00fclkemize verebilece\u011fi zararlar\u0131 daha iyi kavramam\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan T\u00fcrk Solu Dergisi\u2019nde yay\u0131nlanan \u2018\u2018K\u00fcrt istilas\u0131\u2019\u2018\u00a0adl\u0131 paranoyak makaleye ve \u00e7izdikleri haritalara bak\u0131labilir.<\/p>\n<p>Ba\u015flang\u0131\u00e7ta de\u011findik, var say\u0131lmak, dikkate al\u0131nmak, sayg\u0131 g\u00f6rmek insan olarak hepimizin temel bir ihtiyac\u0131. Bu sayg\u0131y\u0131 ailemizden, i\u015fyerimizden, kom\u015fular\u0131m\u0131zdan bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ne olur? Ortaya iyi, g\u00fczel ve do\u011fru ad\u0131na bir eser koyamayan insanlar \u00f6lm\u00fc\u015f atalar\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f kemiklerinde bir teselli, bir s\u0131\u011f\u0131nak ararlar.<\/p>\n<p>\u2019\u2018Kendimi kenarlar\u0131 kal\u0131n \u00e7izgilerle \u00e7izilmi\u015f bir \u00e7emberin i\u00e7ine hapsetmek istiyorum\u2019\u2018 diyen, kimli\u011fi bir alg\u0131lay\u0131\u015f s\u00fcreci olarak de\u011fil de bir s\u0131\u011f\u0131nak olarak g\u00f6ren insanlar i\u00e7in ger\u00e7ekten bir dert olabilir bu kimlik konusu.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz insanlar d\u0131\u015f\u0131nda kimlik problemi olanlar ulus-devlet modeline s\u0131ms\u0131k\u0131 yap\u0131\u015fan oligar\u015fi ve onun teorisyenleri. Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Toplulu\u011fu\u2019ndan Mustafa Erdo\u011fan\u2019\u0131n bir makalesinden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0ulus devlet modelinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u015fu sat\u0131rlar\u0131 okunmaya de\u011fer :<\/p>\n<p><em>\u2018\u2018Esasen modern devletler esas olarak \u2018\u2018ulus\u2019\u2018 temelinde kurulmu\u015f olan devletlerdir. Uluslar ise hi\u00e7bir yerde verili ger\u00e7eklikler olmay\u0131p devletlerce \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde in\u015fa edilmi\u015f kolektif kimliklerdir. Bu in\u015fa s\u00fcreci devletin egemenlik alan\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn halklar\u0131n ve topluluklar\u0131n etnik ve k\u00fclt\u00fcrel bak\u0131mdan homojenle\u015ftirilmesini zorunlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Modern ulus devletin bu \u00f6zelli\u011finin, toplumun \u00e7o\u011funlu\u011fundan etnik, k\u00fclt\u00fcrel veya din\u00ee olarak farkl\u0131la\u015fan topluluklar i\u00e7in bir dezavantaj olu\u015fturdu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu durum, tabiat\u0131yla s\u00f6z konusu grup veya topluluklarda genel toplumdan farkl\u0131 olduklar\u0131na dair bir kimlik bilinci yaratm\u0131\u015f veya zaten var olan bu bilinci peki\u015ftirmi\u015ftir\u2019\u2018<\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kuruldu\u011fu y\u0131llarda b\u00fct\u00fcn Avrupa milliyet\u00e7ilik ak\u0131mlar\u0131yla sars\u0131l\u0131yordu. \u0130mparatorluklar b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor, yeni kurulan devletler tarihte hi\u00e7 var olmam\u0131\u015f milletler olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131 ulus devletlerini me\u015fru k\u0131lmak i\u00e7in. Atat\u00fcrk\u00a0ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 Avrupa fa\u015fizminin temsilcileri olan Mussolini Hitler\u00a0ile \u00e7a\u011fda\u015ft\u0131. Bug\u00fcn Tayyip Erdo\u011fan\u00a0veya Abdullah G\u00fcl\u00a0nas\u0131l piyasa ekonomisi ve k\u00fcreselle\u015fme d\u0131\u015f\u0131nda hareket edemezse Atat\u00fcrk de o atmosfer d\u0131\u015f\u0131nda hareket edemezdi.<\/p>\n<p>Mesel\u00e2 1870\u2019lerde \u0130talya\u2019n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131\u00a0i\u00e7in m\u00fccadele eden \u0130talya halklar\u0131 (Sicilya, Lombard ve Venedikliler\u2026) Prusya\u2019n\u0131n Fransa\u2019y\u0131 yenmesinden faydalanarak Frans\u0131z ordusunu \u00fclkelerinden d\u0131\u015far\u0131 att\u0131lar. Ancak birle\u015fmeden sonra \u00f6yle \u015fa\u015fk\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015flerdi ki Mark Twain\u2019in alaylar\u0131na bile maruz kald\u0131lar : <em>\u2018\u2018\u0130talya politika piyangosundan bir fil kazand\u0131 ancak onu nas\u0131l besleyece\u011fini bilmiyor!\u2019\u2018.<\/em> Garipli\u011fin fark\u0131nda olan Milli Kurtulu\u015f Hareketi liderleri daha ger\u00e7ek\u00e7iydi: <em><strong> \u2018\u2018\u0130talya\u2019y\u0131 yaratt\u0131k, s\u0131ra \u0130talyanlar\u0131 yaratmada!\u2019\u2018<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Samsun\u2019a bir <em>\u2018\u2018g\u00fcne\u015f gibi\u2019\u2018<\/em> do\u011fanlar, T\u00fcrk milletini <em>\u2018\u2018yoktan var edenler\u2019\u2018<\/em> de acaba demi\u015fler midir <em><strong>\u2018\u2018T\u00fcrkiye\u2019yi yaratt\u0131k, s\u0131ra T\u00fcrk Milletini yaratmaya geldi\u2019\u2018<\/strong><\/em> diye? Peki yeniden yarat\u0131lmak istemeyen, Allsh taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olmakla yetinenleri ne yapt\u0131lar? Yok mu say\u0131ld\u0131lar?<\/p>\n<p><strong>Lazlar, \u00c7erkesler ve K\u00fcrtler Nas\u0131l \u2018\u2018Yok\u2019\u2018 Oldu?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nAtat\u00fcrk 1 May\u0131s 1920 tarihli Meclis konu\u015fmas\u0131nda, <em> \u2018\u2018Meclis-i alinizi te\u015fkil eden zevat yaln\u0131z T\u00fcrk, yaln\u0131z \u00c7erkes, yaln\u0131z K\u00fcrt, yaln\u0131z Laz\u00a0de\u011fildir. Fakat hepsinden m\u00fcrekkep (olu\u015fan) anas\u0131r-\u0131 \u0130slamiye\u2019\u2018dir, samimi bir mecmuad\u0131r\u2019\u2018<\/em> diyordu.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn ise bu m\u00fccadele okul \u00e7ocuklar\u0131na \u2018\u2018T\u00fcrk\u2019\u2018 Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 diye \u00f6\u011fretiliyor.\u00a0 Lazlar, \u00c7erkesler ve K\u00fcrtler yok say\u0131l\u0131yor. Aradan ge\u00e7en y\u0131llarda ne oldu?<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn 1920\u2019de sarf etti\u011fi s\u00f6zler \u00f6yle rastgele, durumu kurtarmak i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f s\u00f6zler de\u011fildi. Mill\u00ee m\u00fccadelenin rengi daha ba\u015ftan belirlenmi\u015f, yeni kurulacak d\u00fczende \u0130slam\u2019\u0131n rol\u00fc ve K\u00fcrtlerin yeri de siyah m\u00fcrekkep ile beyaz ka\u011f\u0131t \u00fczerine defalarca yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Acaba Atat\u00fcrk ve \u2018\u2018dava arkada\u015flar\u0131\u2019\u2018 ulus devlet projelerini halktan gizlediler mi? Mesel\u00e2 Can D\u00fcndar\u2019\u0131n \u2018\u2018K\u0131z\u0131l tepeli kalpak\u2019\u2018\u00a0adl\u0131 belgeselinde anlatt\u0131\u011f\u0131 gibi Stalin\u2019e ve kom\u00fcnizme g\u00f6z k\u0131rp\u0131lmas\u0131 sadece taktik ise \u0130sl\u00e2m karde\u015fli\u011fi de ayn\u0131 kategoriye konabilir mi?<\/p>\n<p>Tabi bu soruya \u2018\u2018evet\u2019\u2018 demek ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fu s\u0131ras\u0131nda halk\u0131n aldat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Ortaya at\u0131labilecek ikinci bir tez ise \u015fu: Bir\u00e7ok bak\u0131mdan Osmanl\u0131 say\u0131labilecek bir devlet kurulacakt\u0131. Ama \u0130ngiltere ve Fransa, Halife sayesinde M\u00fcsl\u00fcman s\u00f6m\u00fcrgelere liderlik edebilecek bir T\u00fcrkiye istemedi, Lozan\u2019da bunun i\u00e7in bast\u0131rd\u0131. Ger\u00e7ekten de Lozan s\u00fcreci \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7ok eserde \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn Avrupal\u0131larla \u00f6zel g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131\u011f\u0131 ve Atat\u00fcrk ile telgrafla\u015ft\u0131\u011f\u0131, b\u00fct\u00fcn bilgileri T\u00fcrk heyetinin di\u011fer \u00fcyeleriyle payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ayr\u0131nt\u0131lar var.<br \/>\nDemek ki elimizde iki ihtimal var :<\/p>\n<p><strong>1)<\/strong>\u00a0Elit subaylar karga\u015fadan istifade ettiler ve 1930 model Avrupa ulus devletlerini \u00f6rnek alarak, halka ra\u011fmen halk i\u00e7in bir devrim yapt\u0131lar,<br \/>\n<strong>2)<\/strong>\u00a0Osmanl\u0131y\u0131 kurtarmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f Osmanl\u0131 subaylar\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n devlerine direnemediler Bat\u0131 emperyalizminin deniza\u015f\u0131r\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 tehdit etmeyecek, \u2018\u2018M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 ehlile\u015ftirilmi\u015f\u2019\u2018 bir devlet kurdular. (Hilafet\u2019in kalkmas\u0131, Diyanetin kurulu\u015fu, Millet kavram\u0131n\u0131n din\u00ee anlam\u0131n\u0131 bo\u015faltarak etnik i\u00e7erik ile doldurulmas\u0131, Milliyet\u00e7ili\u011fin devlet ilkesi yap\u0131lmas\u0131\u2026)<\/p>\n<p><strong>Mill\u00ee M\u00fccadele Ne Kadar Ulusald\u0131?<br \/>\n<\/strong><strong><br \/>\n<\/strong>Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n \u2018\u2018anayasas\u0131\u2019\u2018 say\u0131labilecek belgeler var. Erzurum ve Sivas kongre tutanaklar\u0131, sava\u015ftan \u00f6nce ve sava\u015f s\u0131ras\u0131nda \u00e7ekilmi\u015f telgraflar, gizli yaz\u0131\u015fmalar\u2026<\/p>\n<p>Mesel\u00e2 mart 1919\u2019da toplanan Erzurum Kongresinde\u00a0ne dendi? Ne kararlar al\u0131nd\u0131?<\/p>\n<p><em>\u2018\u20181- T\u0131rabuzon Vil\u00e2yeti (Rize, T\u0131rabuzon, G\u00fcm\u00fc\u015fhane, Giresun, Ordu) ve Canik (Samsun) Sanca\u011f\u0131\u2019yla, Vil\u00e2y\u00e2t\u0131 \u015earkiyye n\u00e2m\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan: (Bayaz\u0131d\/A\u011fr\u0131 ili Erzurum, kuzey Bing\u00f6l, Ki\u011f\u0131, Yusufeli ve Bayburd\u2019u i\u00e7ine alan) Erzurum, (Amasya, Tokat, \u015eark\u00eekarahisar\/\u015eebinkarahisar, Sivas\/Merkez Sancaklar\u0131yla) Sivas, (Siverek, Diyarbekir, Mardin ve Palu kesimini i\u00e7ine alan) Diyarbekir, (Ad\u0131yaman, Malatya, Dersim\/Tunceli, Harput\/Elaziz\u2019i i\u00e7ine alan) M\u00e2m\u00fbretilaz\u00eez, (Hak\u00e2ri ve Van illerini i\u00e7ine alan) Van, (Si\u2019ird, Bitlis\/Merkez, Mu\u015f ve G\u00fcney Bing\u00f6l\/Gen\u00e7 b\u00f6lgelerinden kurulu) Bitlis Vil\u00e2y\u00e2t\u0131 ve bu saha dahilindeki (Erzincan ve Samsun gibi) Elviyei M\u00fcstak\u0131lle, hi\u00e7bir sebeb ve bah\u00e2ne ile, yekdi\u011ferinden ve Cami\u2019ai Osm\u00e2niyye\u2019den ayr\u0131lmak imkan\u0131 tasavvur edilmeyen, bir k\u00fclld\u00fcr\u2026. \u015eark\u00ee-Anadolu Vil\u00e2yetleri\u2019nde de, ekseriyyeti kaahireyi \u0130sl\u00e2mlar te\u015fk\u00eel eden; ve hars\u00ee, iktis\u00e2d\u00ee tefavvuku M\u00fcsl\u00fcmanlar\u2019a \u2018aid bulunan; ve yekdi\u011ferinden gayrikaabili infik\u00e2k \u00f6zkarda\u015f olan \u2026\u2019\u2018<\/em><\/p>\n<p>K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler de an\u0131larak \u2018\u2018Cami\u2019ai Osm\u00e2niyye\u2019\u2018 ve etnik de\u011fil din\u00ee anlam\u0131 olan \u2018\u2018millet\u2019\u2018 kavram\u0131na vurgu yap\u0131l\u0131yor. Ortada \u2018\u2018T\u00fcrk milleti\u2019\u2018 diye bir \u015fey yok.<\/p>\n<p>Peki 4-11 eyl\u00fcl tarihlerinde yap\u0131lan Sivas Kongresi\u2019nde\u00a0ne kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131?<\/p>\n<ul>\n<li>Az\u0131nl\u0131klar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcvenli\u011fi sa\u011fland\u0131\u011f\u0131ndan siyasi egemenlik ve toplum dengesini bozacak ayr\u0131cal\u0131klar verilemez.<br \/>\n\u2022\u00a0Mondros M\u00fctarekesi imzaland\u0131\u011f\u0131 tarihte s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z i\u00e7inde bulunan, halk\u0131 M\u00fcsl\u00fcman olan topraklar \u00fczerindeki tarihi, \u0131rk\u00ee, dini ve co\u011frafi haklar\u0131m\u0131za sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini ve bunlara ayk\u0131r\u0131 giri\u015fimlerin ge\u00e7ersiz hale getirilmesini bekleriz<br \/>\n\u2022\u00a0Mill\u00ee vicdandan do\u011fan cemiyetler birle\u015fmi\u015f, Anadolu ve Rumeli M\u00fcdafaa-i Hukuk Cemiyeti ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu cemiyet her t\u00fcrl\u00fc f\u0131rkac\u0131l\u0131k cereyanlar\u0131ndan, \u015fahsi ihtiraslardan uzakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcman vatanda\u015flar bu cemiyetin tabii \u00fcyesidirler.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ne kongre kararlar\u0131nda ne de Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda <em><strong>\u2018\u2018T\u00fcrk milleti\u2019\u2018<\/strong><\/em> diye bir s\u00f6z yok. T\u00fcrkl\u00fckten bahis dahi yok. <em><strong>\u2018\u2018Yoksa bu ulusal bir m\u00fccadele de\u011fil miydi?\u2019\u2018<\/strong><\/em> diye sormak geliyor insan\u0131n akl\u0131na.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda mutlaka okunmas\u0131 gereken ba\u015fka baz\u0131 belgelerde\u00a0T\u00fcrk ve K\u00fcrt kelimeleri ge\u00e7iyor ama s\u00f6ylenenler bug\u00fcn bize dayat\u0131lan resm\u00ee tezlerle \u00e7ok uyumlu de\u011fil:<\/p>\n<p><em>\u2018\u2018M\u00dcDAFAA\u0130 HUKUK CEM\u0130YET\u0130<\/em><em><br \/>\nERZURUM \u015eUBE KONGRES\u0130NE G\u0130ZL\u0130 RAPOR<br \/>\nT\u00fcrk ve K\u00fcrd\u00fcn kimli\u011fi<br \/>\nDo\u011fu Vil\u00e2yetleri tarihi K\u00fcrt ile T\u00fcrk\u00fcn ortak faaliyetinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bug\u00fcn de Do\u011fu Vil\u00e2yetleri\u2019nin kimli\u011fi, bu iki karde\u015f kavmin kimli\u011finden ibarettir. (\u2026) Do\u011fu Vil\u00e2yetleri\u2019ndeki T\u00fcrk ile K\u00fcrd\u00fc ay\u0131rmak tabi\u00ee de\u011fildir ve imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. \u0130ktisad\u00ee, din\u00ee, k\u00fclt\u00fcrel bir surette birbiriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olan K\u00fcrt ile T\u00fcrk\u00fcn ayn\u0131 zamanda akrabal\u0131k ve di\u011fer toplumsal sebeplerle de kanlan o kadar kar\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ki, bir K\u00fcrt ayn\u0131 zamanda bir T\u00fcrk\u00fcn day\u0131s\u0131, halazadesi, damad\u0131, eni\u015ftesidir. (\u2026) Do\u011fu Vil\u00e2yetleri\u2019nde T\u00fcrk K\u00fcrts\u00fcz, K\u00fcrt T\u00fcrks\u00fcz ya\u015fayamaz. Musul\u2019un g\u00fcneyinden ba\u015flayarak Urfa\u2019ya, Halep\u2019e ve Hazer denizinden K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019ya kadar uzanan arazide T\u00fcrkler \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturmakta ve K\u00fcrt topluluklar\u0131 bu iki \u00e7izgi aras\u0131nda T\u00fcrklerle kar\u0131\u015fm\u0131\u015f bir halde bulunuyorlar. \u015eu tabiat ve arazi durumu dikkate al\u0131n\u0131rsa, ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi gelecekte de, T\u00fcrk ile K\u00fcrd\u00fcn ayn\u0131 tarih, ayn\u0131 menfaat, ayn\u0131 hayat sahibi olacaklar\u0131n\u0131 kabul etmemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu kadar derin ve esasl\u0131 ba\u011flarla birbirine ba\u011fl\u0131 bulunan Do\u011fu Vil\u00e2yetleri T\u00fcrk\u00fc ile Kurdunu ay\u0131rmak her ikisini de \u00d6l\u00fcme mahkum etmek demektir. (\u2026) Do\u011fu Vil\u00e2yetleri\u2019ndeki \u0130sl\u00e2m varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131, ancak T\u00fcrk ile K\u00fcrd\u00fcn ittifak\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ittifak -her ne surette olursa olsun- bozuldu\u011fu g\u00fcn bizim i\u00e7in kesin \u00f6l\u00fcm dakikalar\u0131na girilmi\u015f olur.<\/em><\/p>\n<p><em>8 Haziran 1919*<\/em><em><br \/>\nVil\u00e2yat\u0131 \u015earkiye M\u00fcdafaai Hukuku Milliye Cemiyeti Erzurum \u015eubesi\u2019nin 17 Haziran 1919 Kongresine verdi\u011fi rapor. (Bekir S\u0131tk\u0131 Baykal, s.45)<br \/>\n*17 Haziran\u2019da toplanan Kongre\u2019ye sunulan Rapor\u2019un \u00fczerine Cevad Dursuno\u011flu\u2019nun el-yaz\u0131s\u0131yla 8 Haziran 1919 tarihi d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015f.\u2019\u2018<\/em><\/p>\n<p><strong>Sevres Anla\u015fmas\u0131 S\u0131ras\u0131nda K\u00fcrtlerin Tutumu<br \/>\n<\/strong><br \/>\nK\u00fcrt A\u015firet Liderleri Sevres antla\u015fmas\u0131n\u0131 protesto ettiler. Yani Ankara\u2019ya verdikleri s\u00f6zleri tuttular, Avrupa\u2019dan esen milliyet\u00e7ilik r\u00fczg\u00e2rlar\u0131na kap\u0131lmad\u0131lar. Ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 Mustafa Akyol\u2019un T\u00fcrkler, K\u00fcrtler ve Osmanl\u0131lar adl\u0131 makalesinden \u00f6\u011frenelim :<\/p>\n<p><em>\u2018\u2018Anadolu\u2019\u2018da bunlar olurken, Avrupa\u2019\u2018da ise ba\u015fka bir geli\u015fme ya\u015fand\u0131. Osmanl\u0131 miras\u0131 \u00fczerinde payla\u015f\u0131m kavgas\u0131n\u0131n verildi\u011fi Sevr Konferans\u0131\u2019\u2018na, milliyet\u00e7i entelekt\u00fcellerden olu\u015fan bir grup K\u00fcrt temsilci de kat\u0131ld\u0131. Ba\u015flar\u0131nda Osmanl\u0131 ordusunda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f bir K\u00fcrt olan \u015eerif Pa\u015fa vard\u0131. Ama\u00e7lar\u0131 Ermenilerle anla\u015farak bir \u2018\u2018K\u00fcrt Devleti\u2019\u2018 kurmak i\u00e7in Avrupal\u0131 devletlerden onay almakt\u0131. A\u011fustos 1920\u2033de imzalanan Sevr Antla\u015fmas\u0131\u2019\u2018n\u0131n 62. maddesi, \u2018\u2018K\u00fcrtlerin yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelere yerel otonomi\u2019\u2018 verilmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. 64. madde ise \u2018\u2018K\u00fcrt halklar\u0131\u2019\u2018n\u0131n \u2018\u2018T\u00fcrkiye\u2019\u2018den ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k elde etmeleri\u2019\u2018nin yolunu a\u00e7\u0131yordu.<\/em><em><br \/>\nNe var ki \u2018\u2018J\u00f6n\u2019\u2018 K\u00fcrtler, Avrupal\u0131 diplomatlardan ald\u0131klar\u0131 deste\u011fin bir benzerini g\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019\u2018da bulamad\u0131. K\u00fcrtler aras\u0131nda bu habere duyulan \u015fiddetli tepki, Paris\u2019\u2018e bir seri telgraf\u0131n yollanmas\u0131na sebep oldu. Bu telgraflarda K\u00fcrtlerin T\u00fcrklerden ayr\u0131lmak istemedi\u011fi, iki halk\u0131n soy ve din itibar\u0131yla karde\u015f oldu\u011fu savunuluyordu. Erzincan\u2019\u2018dan 10 ayr\u0131 K\u00fcrt a\u015firet lideri, Frans\u0131z Y\u00fcksek Komiserli\u011fine, \u015eerif Pa\u015fa\u2019\u2018n\u0131n hareketlerini protesto eden bir telgraf yollad\u0131. Benzer telgraflar Ocak 1920\u2033de, Milli Misak\u2019\u2018\u0131n kabul\u00fcnden iki g\u00fcn \u00f6nce, Osmanl\u0131 Parlamentosu\u2019\u2018na da yolland\u0131. Mart 1920\u2033de \u0130slami dayan\u0131\u015fmay\u0131 vurgulayan ve K\u00fcrtlerle T\u00fcrkleri ay\u0131rma \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kan bir deklarasyon, 22 K\u00fcrt a\u015firetinin lideri taraf\u0131ndan imzaland\u0131.\u2019\u2018<\/em><\/p>\n<p><strong>\u015eehitlerimizin Kan\u0131 Helal mi?<br \/>\n<\/strong><br \/>\nYaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda insanlar\u0131 yok sayman\u0131n pasif bir sald\u0131rganl\u0131k oldu\u011funa ve buna maruz kalan insanlar\u0131n \u015fiddete y\u00f6nelebilece\u011fine de\u011findik. \u0130zleyen paragraflarda ulus kavram\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, ulus devlet modelinin mevcut sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek \u015f\u00f6yle dursun yenilerini ekledi\u011fini anlatt\u0131k.<\/p>\n<p>Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fu i\u00e7in <em><strong>\u2018\u2018olmazsa olmaz\u2019\u2018<\/strong><\/em> bir ko\u015fuldu. Bu sava\u015f\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken ittifak Osmanl\u0131l\u0131kta bulundu. Osmanl\u0131 Devleti belki resmen y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ama Osmanl\u0131 vatanda\u015f\u0131 olarak do\u011fmu\u015f milyonlarca insan hayattayd\u0131. Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 Osmanl\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn \u00fclkemiz ge\u00e7mi\u015fte verdi\u011fi ancak sonradan tutmad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 s\u00f6zlerin s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekmekte. En yo\u011fun bi\u00e7imde g\u00fcndemi i\u015fgal gelen \u2018\u2018Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc sorunu\u2019\u2018 ve \u2018\u2018K\u00fcrt Sorunu\u2019\u2018 \u015funlar\u0131 akla getiriyor :<\/p>\n<p><strong>1)<\/strong>\u00a0K\u00fcrt \u015fehitler K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin yasaklanaca\u011f\u0131n\u0131, torunlar\u0131n\u0131n \u2018\u2018Varl\u0131\u011f\u0131m T\u00fcrk varl\u0131\u011f\u0131na arma\u011fan olsun, Ne mutlu T\u00fcrk\u2019\u00fcm\u2019\u2018 diye hayk\u0131rmak zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 bilselerdi yine canlar\u0131n\u0131 verirler miydi bu vatan i\u00e7in?<br \/>\n<strong>2)<\/strong>\u00a0Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131nda \u00f6len \u015fehitler yeni kurulacak devlette kad\u0131nlar\u0131n ba\u015f\u00f6rt\u00fclerinin yasaklanaca\u011f\u0131n\u0131 bilselerdi gene hayatlar\u0131n\u0131 feda ederler miydi? \u00d6lmeden \u00f6nce onlara T\u00fcrkiye\u2019de namaz k\u0131lman\u0131n, Kuran kurslar\u0131n\u0131n, mescitlerin, ilah\u00ee okuyan k\u0131zlar\u0131n sorun haline getirilece\u011fi s\u00f6ylenseydi ayn\u0131 g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6lebilirler miydi?<\/p>\n<p>E\u011fer bu sorulara samimiyetle \u2018\u2018evet\u2019\u2018 diyemiyorsak \u015fehitlerimizin de haklar\u0131n\u0131n helal oldu\u011funu s\u00f6yleyemeyiz. Bu M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in \u00e7ok tehlikeli bir durum arz eder. Zira vefa borcu ba\u015fka bor\u00e7lara benzemez. Vefa hamd duygusunun tecellisidir. Hamdetmek ise insan\u0131 \u015firkten korur.<\/p>\n<p><strong><em>Welate Min<\/em><\/strong><em><br \/>\nDibejin ku zor e diltezin ji bo welat<br \/>\nTu car xelasnabe ev \u00e7iroke \u015fewat<br \/>\nEz bibinim bi \u00e7are xwe carkedin welate xwe<br \/>\nEz bibinim bajare xwe newal \u00fc \u00e7iyayen xwe<br \/>\nWelate min, ax pir d\u00fcre, welate m ikerba dile min<br \/>\nAx welate min, ax welate min<br \/>\nPir dur e welate min<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Vatan\u0131m<\/em><\/strong><em><br \/>\nDiyorlar ki zordur, vatan i\u00e7in y\u00fcrek s\u0131z\u0131s\u0131<br \/>\nHi\u00e7 bir zaman bitmez bu ate\u015fli (ac\u0131kl\u0131) hikaye<br \/>\nBen g\u00f6reyim g\u00f6z\u00fcmle bir daha vatan\u0131m\u0131<br \/>\nBen g\u00f6reyim \u015fehrimi, vadi ve da\u011flar\u0131m\u0131<br \/>\nVatan\u0131m ah \u00e7ok uzakt\u0131r, vatan\u0131m y\u00fcre\u011fimin ac\u0131s\u0131d\u0131r.<br \/>\nAh vatan\u0131m, ah vatan\u0131m<br \/>\n\u00c7ok uzakt\u0131r vatan\u0131m<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haydar Eren &ndash; Mehmet Y&#305;lmaz Ba&#351;rollerini Bruce Willis&nbsp;ve Haley Joel Osment&rsquo;in payla&#351;t&#305;klar&#305; Alt&#305;nc&#305; His&nbsp;adl&#305; unutulmaz film birbirinden&nbsp; &ccedil;arp&#305;c&#305; sahnelerle dolu. Ancak hi&ccedil; kimsenin akl&#305;ndan gitmeyen bir kare varsa o da Anna Crowe&rsquo;un (Olivia Williams) elinden kocas&#305;n&#305;n alyans&#305;n&#305;n yere d&uuml;&#351;t&uuml;&#287;&uuml; ve kendini canl&#305; zanneden Dr. Malcolm Crowe&rsquo;un (Bruce Willis) &ccedil;oktan &ouml;ld&uuml;&#287;&uuml;n&uuml;n (seyircilerle ayn&#305; anda) fark&#305;na vard&#305;&#287;&#305; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-10999","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11001,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10999\/revisions\/11001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}