![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image2\/280-insanB.GIF\")
<\/p>\n<\/p>\n
Mehmet Eser
\n<\/b> \u00d6\u011fretim G\u00f6revlisi
\nCumhuriyet \u00dcniversitesi<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011f\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli kavramlar\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz insan haklar\u0131<\/strong> ve demokrasi<\/strong> kavramlar\u0131d\u0131r. Irk, renk, cinsiyet, dil, din ulusal k\u00f6ken farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen insan, en de\u011ferli varl\u0131k olarak uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde yerini alm\u0131\u015f, g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve uluslar\u00fcst\u00fc hukukun korumas\u0131na girmi\u015ftir. \u0130nsan\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine y\u00f6nelik bu kavramlar\u0131n\/anlay\u0131\u015flar\u0131n yerle\u015fmesi i\u00e7in insanl\u0131k tarihi boyunca \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar vererek bu a\u015famaya ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131ndaki geli\u015fmeler, y\u00fczy\u0131llara yay\u0131lan \u00e7etin ve zorlu m\u00fccadeleler sonunda elde edilebilmi\u015ftir.<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131; \u201cinsan\u0131n salt insan olmakla kazand\u0131\u011f\u0131 haklard\u0131r\u201d. Bireye, insan olarak sahip oldu\u011fu ortak de\u011ferlerin s\u00f6m\u00fcr\u00fc, bask\u0131, \u015fiddet, sald\u0131r\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc olumsuz d\u0131\u015f etkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda korunmas\u0131n\u0131 isteyebilmesi yetkisini verir, evrensel niteliklidir. \u0130nsan\u0131n y\u00fczy\u0131llar boyunca \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcnsel alanda, daha sonra, s\u0131ras\u0131yla, anayasal belge ve bildirilerde, anayasalarda ve uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde yer alan ve korunmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda ortak kan\u0131ya dayanan de\u011ferler b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 insan do\u011fas\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, insan\u0131n bulundu\u011fu her alan insan haklar\u0131n\u0131n kapsam\u0131ndad\u0131r, bu anlamda da insan haklar\u0131 evrenseldir. \u201cEvrensellik, t\u00fcm insanlar i\u00e7in, her zaman ve her yerde ge\u00e7erli olma \u00f6zelli\u011fidir\u201d. (1) Bir ki\u015fi hangi \u00fclke, co\u011frafya ve toplumda ya\u015farsa ya\u015fas\u0131n, hangi cins, \u0131rk ve inan\u00e7tan olursa olsun bu \u00f6zelliklerinden kaynaklanan bir ayr\u0131ma u\u011framadan bu haklardan yararlanabilmelidir. \u0130nsan olmak, bu haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda\/ ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde tek \u00f6l\u00e7\u00fctt\u00fcr.<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n do\u011fu\u015fu ve geli\u015fimi s\u00fcrecinde; \u201cevrensel bildiriler d\u00f6nemine ge\u00e7ilmeden \u00f6nce ilan edilen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bildirgeleri ile baz\u0131 \u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 temel metinler, t\u00fcm insanl\u0131\u011fa \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve haklar konusunda yeni \u0131\u015f\u0131klar sa\u00e7arken ayn\u0131 zamanda da, d\u00fcnya \u00fczerinde bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ve haklar\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de olu\u015fturuyordu. Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck bildirgeleri ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsel a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 metinler, siyasal ve toplumsal platformda evrensel insan haklar\u0131 metinlerine giden yolu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r\u201d. (2)<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel temellerinin \u00e7ok eskilere dayanmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bu haklar\u0131n bir kavram olarak bi\u00e7imlenmesi 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda Avrupa\u2019da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. (3)<\/p>\n D\u00fc\u015f\u00fcnsel alanda geli\u015fen ve olu\u015fan “insan hakk\u0131”n\u0131n, ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde korunmas\u0131 ve ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan ilk ara\u00e7 anayasal belgeler ve anayasalar olmu\u015ftur.<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 g\u00fcvenceye kavu\u015fturulmas\u0131na y\u00f6nelik ilk uygulama, 1948 tarihli BM, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2019dir.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130nsan haklar\u0131na ili\u015fkin kavramlar\u0131n evrenselli\u011fi konusundaki anlay\u0131\u015f birli\u011finin giderek g\u00fc\u00e7lendi\u011fi ve demokratik toplumlar\u0131n temelini olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n uygulanma alan\u0131n\u0131n siyasi boyutu a\u015farak, ekonomik, toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel boyutlarda da yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 s\u00f6zkonusudur.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr; en genel anlam\u0131yla insanlar\u0131n yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu maddi ve maddi olmayan \u015feylerin toplam\u0131n\u0131 ifade eder. \u0130nsan bir k\u00fclt\u00fcr ortam\u0131n\u0131n i\u00e7inde do\u011far ve bu ortamdan edindiklerinin\/kazand\u0131klar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapar. K\u00fclt\u00fcr b\u00f6ylece ku\u015faklar boyu \u00e7o\u011falarak\/zenginle\u015ferek devam eder. Ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcr bir arada ya\u015fayan insan topluluklar\u0131n\u0131n ortak \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011fu gibi, geri d\u00f6nerek insanlar\u0131n toplum i\u00e7erisinde bir arada ya\u015fama kurallar\u0131n\u0131\/ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr, \u00e7al\u0131\u015fan insan\u0131n yap\u0131t\u0131 olarak ve ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ara\u00e7 olarak -ya\u015famas\u0131n\u0131, bir g\u00fcvenlik, konfor ve g\u00f6nen\u00e7 standard\u0131 yaratmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir ara\u00e7 olarak, kendisine hayvansal, organik yeteneklerini a\u015fan bir g\u00fc\u00e7 veren, mallar ve de\u011ferler yaratmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir ara\u00e7 olarak- b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n i\u00e7inde ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla, insan\u0131 bir sonuca g\u00f6t\u00fcren bir ara\u00e7 olarak anla\u015f\u0131lmal\u0131, yani yararl\u0131l\u0131k yada i\u015flevsellik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. (4)<\/p>\n Toplumlarda varolan kurallar dizgesi toplumsal ya\u015fam\u0131 ve insan ili\u015fkilerini d\u00fczenlemeye y\u00f6neliktir, bu kurallar dizgesi ayn\u0131 zamanda hukuk kurumunca d\u00fczenlenip kontrol edilir. Toplumsal yasalar, nelerin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131ndan \u00e7ok, nelerin yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, ne t\u00fcr cezalar verilece\u011fini dile getirir, bu yasalar\u0131n t\u00fcm\u00fcnde toplum \u00fcyesi bireylerin t\u00fcm\u00fcne e\u015fit \u015fekilde uygulanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde evrensel bir ilke ge\u00e7erlidir.<\/p>\n Yasalar\u0131n toplumdan topluma ve zaman i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck farklar g\u00f6sterdi\u011fini g\u00f6zlemleyen toplum ve insanbilimciler, do\u011fabilimleri alan\u0131nda oldu\u011fu gibi, b\u00fct\u00fcn toplumlarda, her zaman ge\u00e7erli olmu\u015f b\u00fcy\u00fck\/evrensel yasalar olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. (5)<\/p>\n Toplumlar\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f ve evrensel ya\u015fama uymalar\u0131, onun onurlu bir \u00fcyesi olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeleri, kendi i\u00e7lerine kapanmas\u0131yla de\u011fil bir yandan ulusal k\u00fclt\u00fcrlerini de\u011ferlendirip \u00e7a\u011fda\u015f bir a\u00e7\u0131dan \u00f6z\u00fcmlerken, di\u011fer yandan ba\u015fka k\u00fclt\u00fcrlerle ili\u015fki kurarak, de\u011fi\u015fik kaynaklardan beslenmeleri, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fcnyan\u0131n, insanl\u0131k evreninin \u00fcretimini ve zenginliklerini payla\u015fmalar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Bu anlamda \u201c\u00fclkemizin ba\u015fka \u00fclkelerle birlikte varoldu\u011fu, ulusal k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn evrensel k\u00fclt\u00fcre kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yetkinle\u015fece\u011fi unutulmamal\u0131\u201dd\u0131r. (6)<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131, insan\u0131n do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrce ifadesine olanak haz\u0131rlamas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle anlaml\u0131d\u0131r. Bu anlamda insan haklar\u0131 ki\u015fi, grup, toplum ya da k\u00fclt\u00fcrlere g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermez, insana ili\u015fkin etik de\u011ferler i\u00e7ermesi y\u00f6n\u00fcyle evrenseldir.<\/p>\n Bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 normlar\u0131, b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011fda\u015f demokratik toplumlar\u0131n anayasa ve yasalar\u0131n\u0131n temel de\u011feri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcrel haklar kapsamlar\u0131na ve boyutlar\u0131na g\u00f6re, genel ve \u00f6zel olarak ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fcnme, konu\u015fma, yazma, yay\u0131n, e\u011fitim ve \u00f6rg\u00fctlenme haklar\u0131 genel kapsaml\u0131 temel k\u00fclt\u00fcrel haklar olarak say\u0131labilirler. \u00d6zel k\u00fclt\u00fcrel haklar ise; k\u00fclt\u00fcr\u00fc istemek hakk\u0131, kat\u0131lma, geli\u015fme, \u00f6zerklik, korunma haklar\u0131 \u015feklinde olabilir. (6)<\/p>\n K\u00fclt\u00fcrel haklar, yirminci y\u00fczy\u0131lda yeni yeni ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flayan bir haklar grubudur. \u0130nsan haklar\u0131 u\u011fruna verilen sava\u015flar ile beraber, siyasal ve toplumsal geli\u015fmelerin bir arada etkileri b\u00f6ylesine bir sonucu haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fmelerle beraber yeni yeni k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n da g\u00fcndeme gelmesi beklenmelidir. Son geli\u015fmelere bak\u0131larak k\u00fclt\u00fcrel alanda kurumla\u015fma, \u00f6zg\u00fcnl\u00fck, ulusall\u0131k, evrensellik, s\u00fcreklilik, \u00e7o\u011fulculuk ve b\u00fct\u00fcnle\u015fme gibi olgular\u0131n zamanla yeni k\u00fclt\u00fcrel haklar olarak ortaya \u00e7\u0131kmalar\u0131 beklenebilir. (8) <\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel boyutuna, tarih s\u0131ralamas\u0131n\u0131 esas alarak bakacak olursak, uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerinde ve bildirgelerinde \u015funlar\u0131 g\u00f6rmekteyiz:<\/p>\n \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi<\/strong>\u2019nin 26. maddesi e\u011fitim hakk\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki bi\u00e7imde yer vermektedir;<\/p>\n BM \u00fcye olan devletler taraf\u0131ndan imzalanarak 1945 y\u0131l\u0131nda kurulan UNESCO<\/strong> ise, bir uluslar aras\u0131 e\u011fitim, bilim ve k\u00fclt\u00fcr \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr. UNESCO s\u00f6zle\u015fmesinde k\u00fclt\u00fcr ve k\u00fclt\u00fcrel haklar ile ilgili olarak, K\u00fclt\u00fcr\u00fcn geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde yay\u0131lmas\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n gelenekleri, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde gerekli oldu\u011fu gibi, t\u00fcm uluslar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131m ve ilgi anlay\u0131\u015f\u0131 ile yerine getirmeleri gereken kutsal bir \u00f6devdir. (9)<\/p>\n UNESCO s\u00f6zle\u015fmesi d\u00fcnya uluslar\u0131na k\u00fclt\u00fcrel haklar konusunda g\u00fcvenceler getirmi\u015f ve yol g\u00f6stermi\u015ftir. Nitekim yeni uyanmakta olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bu \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olarak s\u0131k\u0131 bir dayan\u0131\u015fma i\u00e7ine girmi\u015fler ve b\u00fcy\u00fck devletlerin s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri k\u00fclt\u00fcr emperyalizmine kar\u015f\u0131 uluslar aras\u0131 alanda ortak bir sava\u015f\u0131m ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. UNESCO s\u00f6zle\u015fmesinin getirdi\u011fi ilkeler, yeni kurulan devletlerin k\u00fclt\u00fcr haklar\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutmu\u015f ve insanl\u0131\u011f\u0131n di\u011fer kesimlerine de k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131na sahip olabilmeleri s\u00fcrecinde olumlu bir katk\u0131 getirmi\u015ftir. (10)<\/p>\n Avrupa Konseyi ve \u0130nsan Haklar\u0131 <\/strong> (11)<\/p>\n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS) 4 Kas\u0131m 1950 y\u0131l\u0131nda Roma\u2019da imzalanm\u0131\u015f ve 1953 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Antla\u015fma, s\u00f6zle\u015fme ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan haklar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 denetleyecek iki ayr\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z organ kurulmu\u015ftur: Bu organlar, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu (1954) ve Avrupa\u00a0\u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi<\/strong>\u2019dir ( 1959)<\/strong>.<\/p>\n Konsey, \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131: Etkili denetim ve koruma mekanizmalar\u0131 ile bireylerin sivil ve siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, sosyal, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131na sayg\u0131y\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alarak Avrupa Birli\u011fi\u2019ni g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. A\u0130HS,<\/strong> ayn\u0131 zamanda,1948 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler (BM) taraf\u0131ndan kabul edilen Evrensel \u0130nsan Haklar\u0131 Beyannamesi\u2019nde ifadesini bulan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in at\u0131lan ilk ba\u015far\u0131l\u0131 giri\u015fimdir.<\/p>\n Avrupa Konseyi\u2019nin insan haklar\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcrel boyutuna ili\u015fkin di\u011fer temel belgeler ise, \u015funlard\u0131r;<\/p>\n Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131 Koruma \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi<\/strong>, ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131 koruyan ve yasal olarak ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan \u00e7ok tarafl\u0131 ilk belgedir. S\u00f6zle\u015fme, ulusal kurumlar ve politikalar yoluyla uygulan\u0131r. S\u00f6zle\u015fme, imzac\u0131 devletlerin sayg\u0131 g\u00f6stermeleri gereken prensipleri belirlemektedir. Kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik, k\u00fclt\u00fcr, dil, din, gelenek ve kimliklerini koruma ve geli\u015ftirmek i\u00e7in uygun ko\u015fullar\u0131n te\u015fvik edilmesi, medyaya ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak, di\u011fer \u00fclkelerde me\u015fru olarak ikamet edenlerle s\u0131n\u0131r \u00f6tesi serbest ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 temas\u0131n kurulmas\u0131 al\u0131nan ilke kararlar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. <\/p>\n Irk\u00e7\u0131l\u0131k ve Ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011fe Kar\u015f\u0131 Avrupa Komisyonu<\/strong>, Avrupa Konseyi\u2019ne \u00fcye b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fckle m\u00fccadele etmeye \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmekte ve bunlara kar\u015f\u0131 yasal ve siyasal korumay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede mevcut ulusal ve uluslararas\u0131 \u00f6nlemlerin etkinli\u011fini de\u011ferlendirmekte ve bunlar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi i\u00e7in \u00f6neriler sunmaktad\u0131r. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, demokratik toplumun temel ta\u015f\u0131d\u0131r. A\u0130HS\u2018nin belirledi\u011fi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere yasal koruma sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda Avrupa Konseyi\u2019nin medya ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ifade ve enformasyon \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc geni\u015fletmek ve bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden yararlanmak i\u00e7in yasal uyum ve siyasi ara\u00e7lar\u0131 geli\u015ftirme amac\u0131na y\u00f6neliktir. Medya ve kamu \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in enformasyon ve e\u011fitim faaliyetlerini sa\u011flamak bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. <\/p>\n Avrupa Antla\u015fmalar\u0131<\/p>\n Avrupa K\u00fclt\u00fcr Antla\u015fmas\u0131<\/strong>, Avrupa Konseyi \u00fcye \u00fclkeleri taraf\u0131ndan 19 Aral\u0131k 1954 tarihinde Paris\u2019te imzalanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0K\u00fclt\u00fcr konusundaki maddelerin i\u00e7erikleri \u015fu \u015fekildedir;<\/p>\n Madde 1<\/strong> Her\u00a0 Akit\u00a0 Taraf Avrupa\u2019n\u0131n\u00a0 m\u00fc\u015fterek\u00a0 k\u00fclt\u00fcr\u00a0 mamelekindeki milli\u00a0 pay\u0131n\u0131\u00a0 idame ettirmek ve bunun inki\u015faf\u0131n\u0131\u00a0 te\u015fvik\u00a0 etmek i\u00e7in kendisine has tedbirleri alacakt\u0131r.<\/p>\n Madde 2<\/strong> Her Akit Taraf, imkan nispetinde.<\/p>\n a<\/strong> Vatanda\u015flar\u0131n\u0131 di\u011fer Akit Taraflar\u0131n medeniyet, tarih ve dillerini tetkik etmeye te\u015fvik edecek, di\u011fer Akitlere de kendi \u00fclkesinde bu gibi tetkiklerde bulunmak hususunda kolayl\u0131k g\u00f6sterecek, ve<\/p>\n b<\/strong> Di\u011fer Akit Taraflar \u00fclkesinde kendi medeniyet, tarih, dil veya dillerinin tetkikine geli\u015fmesine ve bu Akit Taraflar\u0131n vatanda\u015flar\u0131na da kendi \u00fclkesi \u00fczerinde bu kabul tetkikleri yapmalar\u0131 imkan\u0131n\u0131n bahsedilmesine gayret sarf edecektir.<\/p>\n Madde 3<\/strong> Akit Taraflar Avrupa menfaatine olan k\u00fclt\u00fcrel faaliyetlerinin inki\u015faf\u0131n\u0131 temine matuf m\u00fc\u015fterek hareketlerini hem ahenk k\u0131lmak gayesiyle Avrupa Konseyi \u00e7er\u00e7evesi dahilinde isti\u015farelerde bulunacaklard\u0131r.<\/p>\n Madde 4<\/strong> Her Akit Taraf, imkan nispetinde, ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddenin tatbiki gayesiyle k\u00fclt\u00fcrel k\u0131ymeti haiz e\u015fyan\u0131n oldu\u011fu gibi \u015fah\u0131slar\u0131n da tedav\u00fcl ve m\u00fcbadelesini kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n Madde 5<\/strong> Her Akit Taraf, Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7in bir k\u0131ymet ifade edip kendi kontrol\u00fc alt\u0131nda bulunan e\u015fyalar\u0131 Avrupa’n\u0131n m\u00fc\u015fterek k\u00fclt\u00fcr mamelekinin ayr\u0131lmaz bir c\u00fcz\u00fc olarak telakki edecek, onlar\u0131 korumak i\u00e7in l\u00fczumlu tedbirleri alacak ve bu e\u015fyalar\u0131n tetkik edilebilmelerini kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n BM \u201cEkonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u201d <\/strong>3 Ocak 1966 New York, T\u00fcrkiye s\u00f6zle\u015fmeyi 15 A\u011fustos 2000 tarihinde imzalam\u0131\u015ft\u0131r. Ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar s\u00f6zle\u015fmesinin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Uluslar\u0131n Kendi Kaderini Tayin Hakk\u0131<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda birinci maddesinde \u015funlardan s\u00f6z etmektedir;<\/p>\n BM Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 15. Madde\u2019<\/strong>sinde ifade edilen, K\u00fclt\u00fcrel Ya\u015fama Kat\u0131lma Hakk\u0131 \u015funlar\u0131 i\u00e7ermektedir;<\/p>\n Yeni Bir Avrupa \u0130\u00e7in Paris \u015eart\u0131, <\/strong> Paris 21 Kas\u0131m 1990. Yani Bir Demokrasi, Bar\u0131\u015f ve Birlik \u00c7a\u011f\u0131.<\/p>\n Paris \u015eart\u0131n\u0131n \u0130nsan Haklar\u0131, Demokrasi ve Hukukun \u00dcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda; \u201cBir ulus i\u00e7indeki az\u0131nl\u0131klar\u0131n soy, k\u00fclt\u00fcr, dil ve din y\u00f6n\u00fcnden sahip olduklar\u0131 kimli\u011fin korunaca\u011f\u0131n\u0131 ve az\u0131nl\u0131klara mensup ki\u015filerin hi\u00e7bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n kanun \u00f6n\u00fcnde tam bir e\u015fitlik i\u00e7inde bu kimli\u011fi serbest\u00e7e dile getirmek, korumak ve geli\u015ftirmek hakk\u0131na sahip olduklar\u0131n\u0131 belirtiriz\u201d denmektedir. (12)<\/p>\n Yine Paris \u015eart\u0131nda K\u00fclt\u00fcr<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u015funlar vurgulanmaktad\u0131r; \u201cK\u0131tan\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in ortak Avrupa K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ve payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z de\u011ferlerin \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131s\u0131 oldu\u011funu kabul ediyoruz. Bu y\u00fczden yarat\u0131c\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe olan, t\u00fcm zenginli\u011fi ve \u00e7e\u015fitlili\u011fi ile k\u00fclt\u00fcrel ve manevi miras\u0131m\u0131z\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesine olan ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 vurguluyoruz\u2026 Halklar\u0131m\u0131z aras\u0131nda daha fazla tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6teki kat\u0131lan devletlerin kentlerinde k\u00fclt\u00fcr merkezleri kurulmas\u0131n\u0131, i\u015fitsel-g\u00f6rsel alanda daha fazla i\u015fbirli\u011fini ve m\u00fczik, tiyatro, edebiyat ve sanat alan\u0131nda daha geni\u015f de\u011fi\u015fimleri destekliyoruz. \u00d6zellikle gen\u00e7ler aras\u0131nda, k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimleri, e\u011fitimin t\u00fcm dallar\u0131nda i\u015fbirli\u011fi, daha a\u00e7\u0131k olarak di\u011fer k\u0131talar\u0131n devletlerin dillerinde \u00f6\u011fretim ve e\u011fitim yolu ile insanlar\u0131n birbirlerini daha iyi anlamas\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek \u00fczere ulusal politikalar\u0131m\u0131zda \u00f6zel \u00e7aba harcamaya kararl\u0131y\u0131z\u201d denmektedir. (13)<\/p>\n Kopenhag Kriterleri<\/strong> 22 Haziran 1993 tarihinde yap\u0131lan Kopenhag Zirvesi’nde, adayl\u0131k i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunan \u00fclkelerin tam \u00fcyeli\u011fe kabul edilmeden \u00f6nce kar\u015f\u0131lamas\u0131 gereken kriterleri belirtmi\u015ftir. Bu kriterler siyasi, ekonomik ve topluluk mevzuat\u0131n\u0131n benimsenmesi olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 grupta toplanm\u0131\u015ft\u0131r. Konumuzla ilgili olarak k\u00fclt\u00fcrel boyutuyla ilgili olanlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Siyasi Kriterler <\/strong>i\u00e7erisinde; \u00fclkede demokrasi, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, insan haklar\u0131na ve az\u0131nl\u0131k haklar\u0131na sayg\u0131y\u0131 teminat alt\u0131na alan istikrarl\u0131 kurumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na de\u011finilmektedir.<\/p>\n Avrupa Antla\u015fmalar\u0131<\/strong><\/p>\n Ulusal Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131 i\u00e7in \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fme<\/strong> Strasbourg,\u00a0 01.02.1995<\/p>\n 9 Ekim 1993 tarihinde Viyana’da Avrupa Konseyi’ne \u00fcye Devletlerin Devlet Ba\u015fkanlar\u0131 ve Ba\u015fbakanlar\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilen bildirinin devam\u0131n\u0131 arzulayarak;<\/p>\n Kendi topraklar\u0131nda, ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n mevcudiyetini korumaya kararl\u0131 olarak; ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131n\u0131n istikrar, demokratik g\u00fcvence ve bu k\u0131tadaki bar\u0131\u015f i\u00e7in gerekli oldu\u011funu, Avrupa tarihindeki karga\u015falar\u0131n ortaya koydu\u011funu dikkate alarak;<\/p>\n \u00c7o\u011fulcu ve ger\u00e7ekten demokratik bir toplumun, sadece ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferdin etnik, k\u00fclt\u00fcrel, dilbilimsel ve dinsel kimli\u011fine sayg\u0131 g\u00f6stermekle kalmay\u0131p bu kimli\u011fin dile getirilmesi, korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi\u00a0 i\u00e7in elveri\u015fli \u015fartlar\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131 da sa\u011flamas\u0131 gerekti\u011fini dikkate alarak;<\/p>\n Bir ho\u015fg\u00f6r\u00fc\u00a0 ve diyalog ortam\u0131 olu\u015fturulmas\u0131n\u0131n, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fin, bir toplumun b\u00f6l\u00fcnmesinin de\u011fil, b\u00f6l\u00fcnme i\u00e7in\u00a0 de\u011fil,\u00a0 zenginle\u015fmenin kayna\u011f\u0131 ve etkeni olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gerekli oldu\u011funu dikkate alarak;<\/p>\n Ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve m\u00fcreffeh bir Avrupa yarat\u0131lmas\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca devletler aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fine dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her Devletin anayasa ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne zarar vermemek kayd\u0131 ile b\u00f6lgesel ve yerel y\u00f6netimler aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131r \u00f6tesi i\u015fbirli\u011fini gerektirdi\u011fini de dikkate alarak;<\/p>\n \u0130nsan Haklar\u0131 ve Temel \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin Korunmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni ve protokollerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak denerek; birinci b\u00f6l\u00fcmden ba\u015flayarak \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmde ve yirmi iki maddede ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin ilkeleri belirlemektedir.<\/p>\n B\u00f6l\u00fcm I Madde 1<\/strong><\/p>\n Ulusal az\u0131nl\u0131klar ve bu az\u0131nl\u0131klara mensup fertlerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131, insan haklar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 korunmas\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve b\u00f6ylelikle uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi alan\u0131nda yer al\u0131r.<\/p>\n Madde 2<\/strong> \u0130\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin h\u00fck\u00fcmleri, anlay\u0131\u015f ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc temeliyle iyi kom\u015fuluk, dostane ili\u015fkiler ve devletler aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi ilkelerine uyum i\u00e7inde, iyi niyetle uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n Madde 3<\/strong><\/p>\n 1<\/strong> Ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her fert, b\u00f6yle bir muamele g\u00f6rme veya g\u00f6rmemeyi \u00f6zg\u00fcrce se\u00e7me hakk\u0131na sahip olacakt\u0131r ve b\u00f6yle bir se\u00e7imden ya da bu se\u00e7imle ba\u011flant\u0131l\u0131 haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131ndan hi\u00e7bir sak\u0131nca ortaya \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r.<\/p>\n 2<\/strong> Ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertler, bireysel oldu\u011fu gibi ba\u015fkalar\u0131yla topluca, i\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesinde belirtilen ilkelerden do\u011fan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri kullanabilirler.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n B\u00f6l\u00fcm II Madde 4<\/strong><\/p>\n 1 <\/strong> Taraflar ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup her ferde kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik hakk\u0131n\u0131 ve kanunlarca e\u015fit olarak korunma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almay\u0131 taahh\u00fct ederler. Bu bak\u0131mdan, ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensupluk \u00fczerine kurulu her ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yasaklanacakt\u0131r.<\/p>\n 2 <\/strong> Taraflar, bir ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertler ile \u00e7o\u011funlu\u011fa mensup olanlar aras\u0131nda, ekonomik, sosyal, politik ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda, tam ve etkin bir e\u015fitlik sa\u011flamak amac\u0131yla, gerekti\u011fi yerde, uygun tedbirleri almay\u0131 taahh\u00fct ederler. Bu bak\u0131mdan, Taraflar ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertlerin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikkate alacaklard\u0131r.<\/p>\n 3<\/strong> 2.f\u0131kra \u00e7er\u00e7evesinde al\u0131nan tedbirler ayr\u0131mc\u0131l\u0131k olarak kabul edilmeyecektir.<\/p>\n Madde 5-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertlere k\u00fclt\u00fcrlerini s\u00fcrd\u00fcrme ve geli\u015ftirmenin yan\u0131nda, kimliklerinin temel unsurlar\u0131n\u0131; dil, din, gelenekler ve k\u00fclt\u00fcrel miraslar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 te\u015fvik etmeyi taahh\u00fct ederler.<\/p>\n 2<\/strong> B\u00fct\u00fcnle\u015fme ile ilgili genel politikalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde al\u0131nan tedbirlere zarar vermemek kayd\u0131yla, taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertlerin istekleri d\u0131\u015f\u0131nda, sindirmeye y\u00f6nelik her politika veya uygulamadan sak\u0131nacaklar ve bu fertleri, bu t\u00fcr sindirmeye y\u00f6nelik her faaliyete kar\u015f\u0131 koruyacaklard\u0131r.<\/p>\n Madde 6-<\/strong> 1 <\/strong>Taraflar, topraklar\u0131 \u00fczerinde ya\u015fayan t\u00fcm fertler aras\u0131nda etnik, k\u00fclt\u00fcrel, dilbilimsel veya dinsel kimliklerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve k\u00fclt\u00fcrler aras\u0131 diyalogu te\u015fvik edecekler ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve anlay\u0131\u015f\u0131 ve i\u015fbirli\u011fini te\u015fvik etmek i\u00e7in \u00f6zellikle e\u011fitim, k\u00fclt\u00fcr ve medya alanlar\u0131nda etkili tedbirler alacaklard\u0131r.<\/p>\n 2 <\/strong> Taraflar, etnik, k\u00fclt\u00fcrel, dilbilimsel veya dinsel kimlikleri nedeniyle tehdit veya ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, d\u00fc\u015fmanl\u0131k veya \u015fiddet eylemlerine maruz kalabilecek herhangi bir ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertleri korumak i\u00e7in uygun tedbirler almay\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n Madde 7<\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferdin, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olarak toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, dernek kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fcnce, vicdan ve din \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini temin edeceklerdir.<\/p>\n Madde 8<\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferde, dinini ve inanc\u0131n\u0131 uygulama hakk\u0131n\u0131 ve dini kurum, \u00f6rg\u00fct ve dernekler kurma haklar\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n Madde 9-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferdin, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131n, g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu yetkililerinin m\u00fcdahalesi olmadan ve s\u0131n\u0131rlara bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n az\u0131nl\u0131k dilinde bilgi veya d\u00fc\u015f\u00fcnceleri alma ve iletme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tan\u0131may1 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n Taraflar, kendi yasal sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertlerin medya organlar\u0131na ula\u015f\u0131mda ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa maruz\u00a0 b\u0131rak\u0131lmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131r.<\/p>\n 2<\/strong> Birinci f\u0131kra, Taraflar\u0131n, radyo, televizyon yay\u0131nlar\u0131 yap\u0131lmas\u0131 veya sinema \u015firketlerinin kurulmas\u0131n\u0131, ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yapmadan ve nesnel kriterlere dayanarak izne ba\u011flamalar\u0131n\u0131 engellemez.<\/p>\n 3<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertlerin, yaz\u0131l\u0131 bas\u0131n organlar\u0131 kurma ve bunlar\u0131 kullanmas\u0131n\u0131 engellemeyeceklerdir. Radyo ve televizyon yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yasal \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde, Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertlere kendi medya organlar\u0131n\u0131 kurma ve kullanma olana\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde ve 1.f\u0131kran\u0131n h\u00fck\u00fcmleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak sa\u011flayacaklard\u0131r.<\/p>\n 4 <\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup fertlerin medya organlar\u0131na ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcy\u00fc te\u015fvik etmek ve k\u00fclt\u00fcrel \u00e7o\u011fulculu\u011fu sa\u011flamak i\u00e7in, kendi yasal sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde uygun tedbirler alacaklard\u0131r.<\/p>\n Madde 10-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferdin, az\u0131nl\u0131k dilini, serbest\u00e7e ve engelsiz oldu\u011fu gibi topluluk \u00f6n\u00fcnde de s\u00f6zl\u00fc ve yaz\u0131l\u0131 olarak kullanma hakk\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n 2<\/strong> Geleneksel olarak veya say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan ulusal az\u0131nl\u0131klar taraf\u0131ndan iskan edilmi\u015f bulunan b\u00f6lgelerde, bu ki\u015filer taraf\u0131ndan talep edilmi\u015f ise ve bu talebin ger\u00e7ek bir ihtiyaca dayand\u0131\u011f\u0131 yerlerde, Taraflar, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, az\u0131nl\u0131k dillerinin bu kimseler aras\u0131nda ve idari makamlarca kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n 3 <\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferdin, en k\u0131sa zamanda anlad\u0131\u011f\u0131 dilde, tutuklanma nedenleri kendisine y\u00f6neltilen su\u00e7un cinsi ve nedeni konusunda bilgi verilmesi ve bu dilde, gerekirse bir terc\u00fcman\u0131n paras\u0131z yard\u0131m\u0131yla kendini savunma hakk\u0131n\u0131 garanti etmeyi taahh\u00fct ederler.<\/p>\n Madde 11-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferde, az\u0131nl\u0131k dilindeki soyad\u0131n\u0131 (aile ad\u0131n\u0131) ve ad\u0131n\u0131 kullanma hakk\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n resmen tan\u0131nmas\u0131 hakk\u0131n\u0131 kendi yasal sistemlerindeki y\u00f6ntemlere g\u00f6re sa\u011flamay\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n 2<\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferdin kendi az\u0131nl\u0131k dilindeki i\u015faretleri, yaz\u0131lar\u0131 ve \u00f6zel nitelikteki her t\u00fcrl\u00fc bilgiyi kamuya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde te\u015fhir etme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n 3<\/strong> Geleneksel olarak veya say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan ulusal az\u0131nl\u0131klar taraf\u0131ndan iskan edilmi\u015f b\u00f6lgelerde, Taraflar, kendi yasal sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde, uygun yerlerde di\u011fer Devletlerle anla\u015fma halleri dahil olmak \u00fczere ve kendi \u00f6zel ko\u015fullar\u0131n\u0131 da dikkate alarak, yeteri kadar talep oldu\u011fu zaman, kamuya a\u00e7\u0131k geleneksel, y\u00f6resel isimleri, sokak isimleri ve di\u011fer topografik i\u015faretleri az\u0131nl\u0131k dilinde de belirtmek hususunda gayret g\u00f6stereceklerdir.<\/p>\n Madde 12-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, uygun olan hallerde, ulusal az\u0131nl\u0131klar\u0131n ve \u00e7o\u011funluk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, tarihinin, dilinin ve dininin tan\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma alanlar\u0131nda \u00f6nlemler alacaklard\u0131r.<\/p>\n 2<\/strong> Bu ba\u011flamda, Taraflar, di\u011fer tedbirler yan\u0131nda \u00f6\u011fretmen yeti\u015ftirilmesi ve okul kitaplar\u0131na ula\u015f\u0131m i\u00e7in yeterince imkan yaratacaklar ve de\u011fi\u015fik toplumlar aras\u0131nda \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frenci temas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131racaklard\u0131r. .<\/p>\n 3<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertler i\u00e7in her d\u00fczeyde e\u011fitime giri\u015fte \u015fans e\u015fitli\u011fini te\u015fvik etmeyi taahh\u00fct ederler.<\/p>\n Madde 13- 1<\/strong> Taraflar, kendi e\u011fitim sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertlere kendilerine \u00f6zg\u00fc \u00f6zel e\u011fitim ve yeti\u015ftirme\u00a0 kurumlar\u0131n\u0131 kurma ve y\u00f6netme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131yacaklard\u0131r.<\/p>\n 2<\/strong> Bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 Taraflar i\u00e7in herhangi bir mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck getirmeyecektir.<\/p>\n Madde 14- 1<\/strong> Taraflar, ulusal bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup her ferde az\u0131nl\u0131k dilini \u00f6\u011frenme hakk\u0131n\u0131 tan\u0131may\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n 2<\/strong> Geleneksel olarak veya say\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan ulusal az\u0131nl\u0131klar taraf\u0131ndan iskan edilmi\u015f b\u00f6lgelerde, Taraflar, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde ve kendi e\u011fitim sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde, yeterli talep oldu\u011fu takdirde, az\u0131nl\u0131klara mensup kimselerin, az\u0131nl\u0131k dilini \u00f6\u011frenmeleri veya bu dilde ders almalar\u0131 i\u00e7in uygun imkanlar yaratmaya \u00e7al\u0131\u015facaklard\u0131r.<\/p>\n 3<\/strong> \u0130\u015fbu maddenin 2.f\u0131kras\u0131 resmi dilin \u00f6\u011frenilmesine veya bu dilde e\u011fitime zarar vermeden uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n Madde 15<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup \u015fah\u0131slar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve ekonomik hayat ile kamu i\u015flerine, \u00f6zellikle kendilerini etkileyenlere fiili kat\u0131l\u0131mlar\u0131 i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 yaratacaklard\u0131r.<\/p>\n Madde 16<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup \u015fah\u0131slar\u0131n ikamet etti\u011fi co\u011frafi alanda n\u00fcfus oranlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren ve i\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesinde belirtilen ilkelerden do\u011fan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere zarar verme amac\u0131 g\u00fcden tedbirler almaktan ka\u00e7\u0131nacaklard\u0131r.<\/p>\n Madde 17-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup \u015fah\u0131slar\u0131n ba\u015fka devletlerde yasal olarak bulunan, \u00f6zellikle etnik, k\u00fclt\u00fcrel, dilbilimsel veya dinsel kimli\u011fi payla\u015ft\u0131klar\u0131 veya ortak k\u00fclt\u00fcrel mirasa sahip olan \u015fah\u0131slarla, \u00f6zg\u00fcr ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ili\u015fki kurma ve devam ettirme hakk\u0131n\u0131 engellememeyi taahh\u00fct ederler.<\/p>\n 2<\/strong> Taraflar, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertlerin sivil \u00f6rg\u00fctlerin hem ulusal hem de uluslararas\u0131 d\u00fczeydeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131lma hakk\u0131n\u0131 engellememeyi taahh\u00fct ederler.<\/p>\n Madde 18-<\/strong> 1<\/strong> Taraflar, gereken hallerde, ilgili ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup \u015fah\u0131slar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in ba\u015fka Devletlerle, \u00f6zellikle kom\u015fu Devletlerle, \u00e7ift tarafl\u0131 ve \u00e7ok tarafl\u0131 S\u00f6zle\u015fmeler yapmaya gayret edeceklerdir.<\/p>\n 2<\/strong> Uygun olan hallerde, Taraflar, s\u0131n\u0131r \u00f6tesi i\u015fbirli\u011fini te\u015fvik etmeyi ama\u00e7layan \u00f6nlemler alacaklard\u0131r.<\/p>\n Madde19<\/strong> Taraflar, i\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesinin i\u00e7erdi\u011fi ilkelere sayg\u0131 g\u00f6stermeyi ve gerekti\u011fi hallerde, uluslararas\u0131 hukuki belgelerde, \u00f6zellikle \u0130nsan Haklar\u0131 ve Temel \u00d6zg\u00fcrl\u00fcklerin Korunmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve Protokollerinde, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama, k\u0131s\u0131tlama veya ayr\u0131lmalar\u0131, bu prensiplerden do\u011fan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere uygun oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulamay\u0131 taahh\u00fct ederler.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n B\u00f6l\u00fcm III Madde 20\u00a0<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilkelerden do\u011fan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin uygulamas\u0131nda, ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup herhangi bir ki\u015fi, ulusal mevzuata ve ba\u015fkas\u0131n\u0131n haklar\u0131na, \u00f6zellikle \u00e7o\u011funlu\u011fa veya di\u011fer ulusal az\u0131nl\u0131klara mensup fertlerin haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterecektir.<\/p>\n Madde 21<\/strong> \u0130\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesinin hi\u00e7bir h\u00fckm\u00fc, uluslararas\u0131 hukukun temel ilkelerine ve \u00f6zellikle, Devletlerin egemen e\u015fitli\u011fi, toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile ters d\u00fc\u015fen bir eylem yapmak veya bu t\u00fcr bir faaliyete giri\u015fmek hakk\u0131n\u0131n mevcut oldu\u011funu ima edecek \u015fekilde yorumlanamaz.<\/p>\n Madde 22<\/strong> \u0130\u015fbu \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesinin hi\u00e7 bir h\u00fckm\u00fc Akit bir Taraf\u0131n kanunlar\u0131 ile veya Taraf oldu\u011fu anla\u015fmalar ile sa\u011flanan insan haklar\u0131 ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri k\u0131s\u0131tlayacak veya onlarla ters d\u00fc\u015fecek bir \u015fekilde yorumlanamaz.<\/p>\n Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, K\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin insan toplumu i\u00e7in temel bir ko\u015ful oldu\u011funu, Yeni ileti\u015fim teknolojileri, k\u00fcreselle\u015fme ve geli\u015fen \u00e7ok tarafl\u0131 ticaret politikalar\u0131n\u0131n, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fi \u00fczerinde etkisi oldu\u011funu,<\/p>\n Avrupa toplumlar\u0131nda k\u00fclt\u00fcr i\u015fbirli\u011finin ve demokratik norm ve yap\u0131lar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, korunmas\u0131 ve te\u015fvikinin Avrupa Komisyonu\u2019nun temel g\u00f6revi oldu\u011funu,<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin Avrupa\u2019n\u0131n temel bir niteli\u011fi oldu\u011funu ve Avrupa\u2019n\u0131n yap\u0131la\u015fma s\u00fcrecinin ba\u015fl\u0131ca siyasi hedefini te\u015fkil etti\u011fini, ve 21 .YY\u2019 da bunun enformasyon ve bilgiye dayal\u0131 toplum yap\u0131s\u0131nda \u00f6zel bir \u00f6nemi oldu\u011funu,<\/p>\n Yasa d\u00fczenine dayal\u0131 b\u00fct\u00fcn demokratik toplumlar\u0131n ge\u00e7mi\u015fte, kendi k\u00fclt\u00fcr ve medya politikalar\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel \u00e7o\u011fulculu\u011fu s\u00fcrd\u00fcrecek ve koruyacak \u00f6nlemler geli\u015ftirmi\u015f oldu\u011funu,<\/p>\n Avrupa Konseyi\u2019nin k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fini korumak ye g\u00fc\u00e7lendirmek gelene\u011fini dikkate alarak ve bu \u00e7er\u00e7evede te\u015fkilat\u0131n Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve Avrupa K\u00fclt\u00fcr S\u00f6zle\u015fmesi esaslar\u0131na g\u00f6re gerekli ara\u00e7lar\u0131 geli\u015ftirmi\u015f oldu\u011funu,<\/p>\n K\u00fcresel pazar\u0131n, k\u00fclt\u00fcrler ve k\u00fclt\u00fcr al\u0131\u015fveri\u015fi \u00fczerindeki etkileri \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde modern, demokratik \u00fclkelerin yeni bir g\u00f6rev olarak, kendi h\u00fck\u00fcmranl\u0131k\u00a0 b\u00f6lgeleri i\u00e7erisinde bir arada ya\u015fayan her \u015fekildeki k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin tan\u0131nmas\u0131 ve iade edilmesini sa\u011flayacak politikalar geli\u015ftirmeleri zorunda olduklar\u0131n\u0131, Avrupa Komisyonu \u00fcye devletlerinin medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine ve medya \u00e7o\u011fulculu\u011funu k\u00fclt\u00fcr de\u011fi\u015fimleri i\u00e7in bir \u00f6n \u015fart olarak savunma ve geli\u015ftirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kabul ettiklerini hat\u0131rlatarak ve medya \u00e7o\u011fulculu\u011funun demokrasi ve k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi i\u00e7in \u015fart oldu\u011funu,<\/p>\n Bu bak\u0131mdan kamu hizmetleri yay\u0131nc\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak \u00fcye devletlerle Avrupa K\u00fclt\u00fcr S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne taraf di\u011fer devletlerin bu g\u00f6revi k\u00fclt\u00fcrel olarak belirgin bir a\u00e7\u0131dan yerine getireceklerine, fakat ortak k\u00fcresel bir yap\u0131 i\u00e7erisinde geli\u015fme i\u00e7in her d\u00fczeyde k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve uygulanmas\u0131 i\u00e7in tutarl\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturacak prensipler dizisinin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fine, \u00fcye devletlerin k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fini te\u015fvik edecek uluslararas\u0131 k\u00fclt\u00fcrel i\u015fbirli\u011fi anla\u015fmalar\u0131m geli\u015ftirmek konusundaki me\u015fru ama\u00e7lar\u0131na sayg\u0131 duyulmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek bu konular\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u015fl\u0131klar \u015fekilde ifade etmi\u015ftir:<\/p>\n Birinci madde de K\u00fclt\u00fcr \u00c7e\u015fitlili\u011fi<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, \u201ck\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 uygulamalar\u0131n bir arada varolu\u015flar\u0131ndan ve m\u00fcbadelesinden ve k\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 hizmet ve \u00fcr\u00fcnlerin sa\u011flanmas\u0131 ve t\u00fcketilmesinde ifadesini bulur.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi serbest yarat\u0131c\u0131 ifade ko\u015fulu, \u00f6zellikle audiovisuel hizmetler bak\u0131m\u0131ndan olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc k\u00fclt\u00fcr al\u0131\u015fveri\u015finin serbestli\u011fi olmadan ifade edilemez.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin s\u00fcrekli olarak geli\u015ftirilmesi kavram\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak olan teknolojik ve di\u011fer geli\u015fmelerin gelecek nesillerin k\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 hizmet, \u00fcr\u00fcn ve uygulamalar\u0131 \u00fcretmek, sa\u011flamak ve m\u00fcbadele etmek bak\u0131m\u0131ndan olanaklar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamamal\u0131d\u0131r\u201d denilerek, ikinci olarak K\u00fcreselle\u015fmi\u015f d\u00fcnyada s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel ve audiovisuel politikalar<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, \u201cK\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fini geli\u015ftirecek ve sayg\u0131nla\u015ft\u0131racak k\u00fclt\u00fcrel ve audiovisuel politikalar ticaret politikalar\u0131n\u0131n gerekli bir tamamlay\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi bili\u015fim ekonomisinin geli\u015fmesinde esasl\u0131 bir ekonomik rol oynayacakt\u0131r. Dil \u00e7e\u015fitlili\u011fi, artistik ifade, ger\u00e7ek \u00e7e\u015fitlili\u011fi aksettirdikleri takdirde g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u00fclt\u00fcr sanayileri taraf\u0131ndan te\u015fvik edildikleri takdirde, \u00e7o\u011fulculuk, yarat\u0131c\u0131l\u0131k, rekabet ve istihdam \u00fczerine olumlu etki yapacakt\u0131r.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr bak\u0131m\u0131ndan farkl\u0131 yap\u0131m ve uygulama \u015fekilleri teknolojik geli\u015fmeler taraf\u0131ndan k\u0131s\u0131tland\u0131r\u0131lmamal\u0131 aksine g\u00fc\u00e7lendirilmelidir.<\/p>\n Farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcn ve hizmetlerinin geni\u015f bir bi\u00e7imde da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel uygulamalar\u0131n genel olarak m\u00fcbadelesi yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 artt\u0131rabilir ve bu t\u00fcr \u00fcr\u00fcn ve hizmetlere ula\u015f\u0131m\u0131 ve geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde sa\u011flamay\u0131 te\u015fvik eder.<\/p>\n Kamu hizmeti yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumada \u00f6nemli bir rol oynar.<\/p>\n Yeni hizmetlerde \u00e7al\u0131\u015facak olan meslek elemanlar\u0131n\u0131n ve kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n e\u011fitim ve yeti\u015ftirilmesi ve k\u00fclt\u00fcr ve audiovisuel \u00fcretimlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fini artt\u0131racak \u00f6nemli etkenlerdir\u201d derken,<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ve uygulanmas\u0131<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ise; \u201c\u00fcye devletler yeni global \u00e7evrede ve her d\u00fczeyde k\u00fclt\u00fcr ve dil farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme ve te\u015fvik etmenin yollar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya,<\/p>\n \u00dcye devletler Avrupa Konseyi\u2019nin ilgili belgeleri do\u011frultusunda, bu belgeleri zedeleyecek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri benimsemeye davet edildikleri di\u011fer uluslararas\u0131 alanlarda k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrme ve te\u015fvik etme gereksinimine \u00f6zel dikkat g\u00f6stermeye,<\/p>\n Avrupa Konseyi\u2019nin ilgili organlar\u0131 yeni k\u00fcresel ekonomi \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7erisinde \u00f6zel bir dikkat gerektiren k\u00fclt\u00fcr politikas\u0131 konular\u0131n\u0131 belirlemeye ve \u00fcye \u00fclkelere k\u00fclt\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrme ve uygulama gayretlerinde faydal\u0131 olacak \u00f6nlemleri tasnif etmeye davet edilirler\u201d.<\/p>\n \u0130nsan haklar\u0131na ili\u015fkin sorunlar\u0131n bir i\u00e7 hukuk sorunu olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin getirdi\u011fi d\u00fczenlemeler ve organlar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131 do\u011frultusunda taraf devletler i\u00e7 hukuklar\u0131n\u0131 S\u00f6zle\u015fme ile uyumlu k\u0131lma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131ndad\u0131r. Bu do\u011frultuda, i\u00e7 hukukta d\u00fczenlenen hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere getirilen s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n da uluslar aras\u0131 normlara uygun olmas\u0131 gerekir. (14)<\/p>\n 23 Mart 1976 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren ve T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan 15 A\u011fustos 2000 tarihinde imzalanan \u201cBM Siyasi ve Medeni Haklar Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u201d<\/strong> ise insan haklar\u0131 ve demokratikle\u015fme konusunda evrensel normlar\u0131 belirleyen en \u00f6nemli uluslararas\u0131 belgelerden biri olarak kabul edilir.<\/p>\n S\u00f6zle\u015fmenin ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131nda; <\/strong> \u201cBu s\u00f6zle\u015fmeye taraf devletler, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131’nda ilan edilen prensiplere g\u00f6re insanl\u0131k ailesinin b\u00fct\u00fcn \u00fcyelerinin do\u011fu\u015ftan sahip olduklar\u0131 insanl\u0131k onurunu ve e\u015fit ve vazge\u00e7ilmez haklar\u0131n\u0131 tan\u0131man\u0131n, yery\u00fcz\u00fcndeki \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, adalet ve bar\u0131\u015f\u0131n temeli oldu\u011funu dikkate alarak,<\/p>\n Bu haklar\u0131n insan\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu insanl\u0131k onurundan t\u00fcredi\u011fini kabul ederek,<\/p>\n \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisi’ne uygun bir bi\u00e7imde, korkudan ve yoksulluktan kurtulma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanabilen \u00f6zg\u00fcr insan idealinin ekonomik ve sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131 ile birlikte ki\u015fisel ve siyasal haklar\u0131n\u0131 da kullanabildi\u011fi \u015fartlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 halinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fini kabul ederek,<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131’na g\u00f6re devletlerin insan haklar\u0131na ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine her yerde sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini sa\u011flama ve bu haklara ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere uygun davranma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc dikkate alarak,<\/p>\n \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 topluma ve di\u011fer bireylere kar\u015f\u0131 \u00f6devleri bulunan bireylerin, bu s\u00f6zle\u015fmede tan\u0131nm\u0131\u015f olan haklar\u0131 ilerletme ve bu haklara uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6sterme sorumlulu\u011fu bulundu\u011funun fark\u0131nda olarak, belirtilen h\u00fck\u00fcmlerde anla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r\u201d denmektedir.<\/p>\n Bu h\u00fck\u00fcmlerden birinci b\u00f6l\u00fcmde \u201c Halklar\u0131n Kendi Kaderini Tayin Hakk\u0131<\/strong>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, \u015funlardan s\u00f6z eder;<\/p>\n Ayn\u0131 s\u00f6zle\u015fmenin 27. maddesinde ise, Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131<\/strong> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda;<\/p>\n \u201cEtnik, dinsel veya dilsel az\u0131nl\u0131klar\u0131n bulundu\u011fu bir devlette, b\u00f6yle bir az\u0131nl\u0131\u011fa mensup bulunan ki\u015filer grubun di\u011fer \u00fcyeleri ile birlikte toplu olarak kendi k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131 kullanma, kendi dinlerinin gere\u011fi ibadeti etme ve uygulama veya kendi dillerini kullanma haklar\u0131 engellenmez\u201d denmektedir.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler<\/strong><\/p>\n Ulusal Veya Etnik, Dinsel Veya Dilsel Az\u0131nl\u0131klara Mensup Olan Ki\u015filerin Haklar\u0131na Dair Bildiri<\/strong> \u00a020 Aral\u0131k 1993.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletlerin temel ama\u00e7lar\u0131ndan birinin, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131’nda ilan edildi\u011fi \u00fczere \u0131rk, cinsiyet, dil veya din gibi bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa tabi tutmaks\u0131z\u0131n herkesin insan haklar\u0131na ve temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine sayg\u0131y\u0131 te\u015fvik etme ve geli\u015ftirme oldu\u011funu yeniden teyit ederek,<\/p>\n Temel insan haklar\u0131na, insanl\u0131k onuruna ve insan\u0131n de\u011ferine, erkekler ve kad\u0131nlar ile k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n e\u015fit haklara sahip olduklar\u0131na dair inanc\u0131n\u0131 yeniden teyit ederek,<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u015eart\u0131\u2019nda, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirisi\u2019nde, Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7unun \u00d6nlenmesi ve Cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde, Her T\u00fcrl\u00fc Irk Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tasfiye edilmesine dair Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fme’de, Ki\u015fisel ve Siyasal Haklar Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde, Ekonomik, Sosyal ve K\u00fclt\u00fcrel Haklar Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde, Din veya \u0130nanca Dayanan Her T\u00fcrl\u00fc Ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n Tasfiye edilmesine dair Bildiri’de, ve \u00c7ocuk Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nde ve ayr\u0131ca evrensel veya b\u00f6lgesel d\u00fczeyde kabul edilmi\u015f olan ve Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00dcyesi Devletlerin kendi aralar\u0131nda meydana getirmi\u015f olduklar\u0131 di\u011fer uluslararas\u0131 belgelerde yer alan prensiplerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini sa\u011flamay\u0131 arzu ederek,<\/p>\n Ki\u015fisel ve Siyasal Haklar Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin etnik, dinsel veya dilsel az\u0131nl\u0131klara mensup olan ki\u015filerin haklar\u0131 ile ilgili Yirmi yedinci maddesindeki h\u00fck\u00fcmlerden esinlenerek,<\/p>\n Ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel az\u0131nl\u0131klara mensup ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n ve geli\u015ftirilmesinin, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131 Devletin siyasal ve sosyal istikrar\u0131na katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131n\u0131 dikkate alarak,<\/p>\n Bir b\u00fct\u00fcn olarak toplumsal geli\u015fme i\u00e7inde ve hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayanan demokratik bir yap\u0131da b\u00fct\u00fcnleyici bir par\u00e7a olarak ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel az\u0131nl\u0131klara mensup olan ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde geli\u015ftirmenin ve ger\u00e7ekle\u015ftirmenin halklar ile Devletler aras\u0131nda dostlu\u011fu ve i\u015fbirli\u011fini g\u00fc\u00e7lendirmeye katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak,<\/p>\n Az\u0131nl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletlerin \u00f6nemli bir rol oynayabilece\u011fini dikkate alarak,<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler sistemi i\u00e7inde, \u00f6zellikle \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu\u2019nun, Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131 ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00d6nlenmesi Altkomisyonu\u2019nun, \u0130nsan Haklar\u0131 Uluslararas\u0131 S\u00f6zle\u015fmeleri ve ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel az\u0131nl\u0131klara mensup ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi ile ilgili di\u011fer uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 belgelerine g\u00f6re kurulmu\u015f olan organlar\u0131n bug\u00fcne kadar yapt\u0131klar\u0131 i\u015fi ak\u0131lda tutarak,<\/p>\n Az\u0131nl\u0131klar\u0131n korunmas\u0131nda ve ulusal veya etnik, dinsel veya dinsel az\u0131nl\u0131klara mensup ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve korunmas\u0131nda H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u00f6rg\u00fctler ile h\u00fck\u00fcmetlerd\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlerin \u00f6nemli i\u015fler yapm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 dikkate alarak,<\/p>\n Ulusal veya etnik, dinsel veya dilsel az\u0131nl\u0131klara mensup ki\u015filerin haklar\u0131 konusunda uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 belgelerinin etkili bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131 daha fazla g\u00fcvence alt\u0131na alma ihtiyac\u0131n\u0131 kabul ederek,<\/p>\n Ulusal veya Etnik, Dinsel veya Dilsel Az\u0131nl\u0131klar\u0131n Korunmas\u0131na dair Bildiri<\/strong>\u2019yi ilan eder:<\/p>\n \u201cMadde 1<\/p>\n Madde 2<\/p>\n Madde 3<\/p>\n Madde 4<\/p>\n Madde 5<\/p>\n Madde 6 Devletler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 anlay\u0131\u015f ve g\u00fcveni geli\u015ftirmek amac\u0131yla bilgi ve tecr\u00fcbe al\u0131\u015f veri\u015fi yapmak gibi, az\u0131nl\u0131klara mensup ki\u015filerle ilgili sorunlar hakk\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yapar.<\/p>\n Madde 7<\/p>\n Devletler bu Bildiri\u2019de yer alan haklara sayg\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapar.<\/p>\n Madde 8<\/p>\n Madde 9<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler i\u00e7indeki uzman kurulu\u015flar ve di\u011fer \u00f6rg\u00fctler, kendilerinin ihtisas alanlar\u0131na girdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, bu Bildiri\u2019de yer alan haklar\u0131n ve prensiplerin tam olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine katk\u0131da bulunurlar\u201d denmektedir.<\/p>\n K\u00fclt\u00fcr, insanl\u0131\u011f\u0131n tarihsel birikiminin, g\u00fcncel de\u011ferler, yarat\u0131mlar ve \u00fcr\u00fcnlerinin, gelece\u011fe ili\u015fkin tasar\u0131mlar ve e\u011filimlerinin toplam\u0131d\u0131r veya anlat\u0131m\u0131d\u0131r. (15)<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda farkl\u0131 uluslar ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi, ileti\u015fim teknolojilerindeki kullan\u0131m ve yayg\u0131nla\u015fma toplumlar aras\u0131ndaki etkile\u015fimin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7makta, k\u00fclt\u00fcrel kabul ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 aktar\u0131m\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu geli\u015fmeler toplumlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr politikalar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fi gibi, \u00fclkelerin olu\u015fturduklar\u0131 \u00fcst birliklerde k\u00fclt\u00fcre verilen \u00f6nemi artt\u0131rmaktad\u0131r. Toplumlar ve \u00fclkeler aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 k\u00fclt\u00fcrel payla\u015f\u0131m ve aktar\u0131m sadece maddi k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnlerinde de\u011fil, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n Toplumsal ve siyasal y\u00f6nden gelecekleri konusunda politikalar \u00fcretmek i\u00e7in ortak \u00e7\u0131karlar ad\u0131na bir araya gelen farkl\u0131 toplumlar ve \u00fclkeler, ortak k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerini en do\u011fru bi\u00e7imde insan haklar\u0131 kavram\u0131nda ifadelendirebilirler.<\/p>\n D\u0130PNOTLAR:<\/strong> KAYNAK\u00c7A<\/strong> NOT:<\/strong> Nart \u0130ki Ayl\u0131k D\u00fc\u015f\u00fcn ve K\u00fclt\u00fcr Dergisi, Say\u0131 41-42, Ankara 2005. \u00a0Makalenin metnidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mehmet Eser Öğretim Görevlisi Cumhuriyet Üniversitesi Yaşadığımız çağın öne çıkan en önemli kavramları hiç kuşkusuz insan hakları ve demokrasi kavramlarıdır. Irk, renk, cinsiyet, dil, din ulusal köken farklılığı gözetilmeden düşünülen insan, en değerli varlık olarak uluslararası sözleşmelerde yerini almış, güvence altına alınmış ve uluslarüstü hukukun korumasına girmiştir. İnsanın hak ve özgürlüklerine yönelik bu kavramların\/anlayışların yerleşmesi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11043","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11043","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11043"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11045,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11043\/revisions\/11045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
27. Madde ise k\u00fclt\u00fcrel haklara y\u00f6nelik olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/h4>\n
\n
\n
\n
Avrupa Antla\u015fmalar\u0131<\/h4>\n
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin 7 Aral\u0131k 2000 tarihli toplant\u0131s\u0131nda kabul edilen<\/h4>\n
K\u00fclt\u00fcrel \u00c7e\u015fitlilik Deklarasyonu;<\/h4>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n<\/strong> 1)<\/strong> Oktay UYGUN: \u201c\u0130nsan Haklar\u0131 Kuram\u0131\u201d, \u0130nsan Haklar\u0131<\/strong>, <\/em>Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2000. s. 25.
\n2)<\/strong> \u00c7E\u00c7EN: \u0130nsan Haklar\u0131<\/strong>, G\u00fcndo\u011fan Yay\u0131nlar\u0131, 2. Bask\u0131, Ankara, 1995. s.194.
\n3)<\/strong> \u00c7E\u00c7EN: a.g.e.,<\/strong> s.11
\n4)<\/strong> Bronislav MAL\u0130NOSK\u0130: \u0130nsan ve K\u00fclt\u00fcr,<\/strong> \u00c7ev. Fatih G\u00fcm\u00fc\u015f, Verso Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ankara, 1990. s.66.
\n5)<\/strong> Bozkurt G\u00dcVEN\u00c7: K\u00fclt\u00fcr\u00fcn ABC\u2019si<\/strong>, Yap\u0131 Kredi Yay\u0131nlar\u0131, 1. Bask\u0131, \u0130stanbul, 1997. s.109.
\n6)<\/strong> Nedim G\u00dcRSEL: Yerel K\u00fclt\u00fcrlerden Evrensele<\/strong>, <\/em>Cem Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 1985. s. 125.
\n7)<\/strong> An\u0131l \u00c7E\u00c7EN, \u0130nsan Haklar\u0131<\/strong>, G\u00fcndo\u011fan Yay\u0131nlar\u0131, 2. Bask\u0131, Ankara, 1995.s.203-210.
\n8)<\/strong> An\u0131l \u00c7E\u00c7EN, a.g.e.,s.214.
\n9)<\/strong> An\u0131l \u00c7E\u00c7EN, a.g.e.\u00a0 s.199.
\n10)<\/strong> An\u0131l \u00c7E\u00c7EN, a.g.e. s.201.
\n11)<\/strong> Kaynak: http:\/\/www.avrupakonseyi.org.tr\/ Avrupa Konseyi Halkla \u0130li\u015fkiler Servisi
\n12)<\/strong> \u0130nsan Haklar\u0131 ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckleri (Derleme), Petrol-\u0130\u015f Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul,1992. s.,522.
\n13)<\/strong> a.g.e. s. 532.
\n14)<\/strong> I\u015f\u0131l KARAKA\u015e: \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131<\/strong>, T\u00fcrkiye\u2019de Demokrasi (i\u00e7.), Yeni Y\u00fczy\u0131l Kitapl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin Sorunlar\u0131 Dizisi 17. (Bas\u0131m tarihi ve yeri yok). s. 65.
\n15)<\/strong> Onur Bilge KULA: Demokratikle\u015fme S\u00fcreci ve Ele\u015ftirel K\u00fclt\u00fcr Bilinci<\/strong>, G\u00fcndo\u011fan Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1992. s.,27.<\/p>\n
\n– AL\u0130EFEND\u0130O\u011eLU, Y\u0131lmaz: \u0130nsan Haklar\u0131 ve Sivil Toplum \u00d6rg\u00fctleri, \u0130HV. Kurulu\u015f Etkinlikleri, Ankara, 10 Aral\u0131k 1999.
\n– CAN AKTAN, Co\u015fkun (ed.) vd.: Haklar ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Antolojisi, Hak- i\u015f Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 2000.
\n– \u00c7E\u00c7EN, An\u0131l: \u0130nsan Haklar\u0131, G\u00fcndo\u011fan Yay\u0131nlar\u0131, 2. Bask\u0131, Ankara, 1995.
\n– G\u00dcRSEL, Nedim: Yerel K\u00fclt\u00fcrlerden Evrensele, <\/em>Cem Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 1985.
\n– KAPAN\u0130, M\u00fcnci: \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131n Uluslararas\u0131 Boyutlar\u0131, Bilgi Yay\u0131nevi, 3. Bask\u0131, Ankara, 1996.
\n– KARAKA\u015e, I\u015f\u0131l: \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Boyutlar\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de Demokrasi (i\u00e7.), Yeni Y\u00fczy\u0131l Kitapl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin Sorunlar\u0131 Dizisi 17. (Bas\u0131m tarihi ve yeri yok).
\n– KULA, Onur Bilge: Demokratikle\u015fme S\u00fcreci ve Ele\u015ftirel K\u00fclt\u00fcr Bilinci, G\u00fcndo\u011fan Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1992.
\n– MAL\u0130NOSK\u0130, Bronislav: \u0130nsan ve K\u00fclt\u00fcr, \u00c7ev. Fatih G\u00fcm\u00fc\u015f, Verso Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ankara, 1990.
\n– TAN\u0130LL\u0130, Server: Y\u00fczy\u0131l\u0131n Ger\u00e7e\u011fi ve Miras\u0131, VI. Cilt, Adam Yay\u0131nlar\u0131, \u0130kinci Bask\u0131, \u0130stanbul, 1999.
\n– \u0130nsan Haklar\u0131 ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fckleri (Derleme), Petrol-\u0130\u015f Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul,1992.
\n– http:\/\/www.avrupakonseyi.org.tr\/<\/a> \u0130nsan Haklar\u0131\/<\/p>\n