{"id":11178,"date":"2019-03-25T09:47:44","date_gmt":"2019-03-25T14:47:44","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=11178"},"modified":"2019-03-25T09:47:44","modified_gmt":"2019-03-25T14:47:44","slug":"hacilyas-varol-ve-naib-muhammed-emine-iliskin-bir-anlatisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/hacilyas-varol-ve-naib-muhammed-emine-iliskin-bir-anlatisi\/","title":{"rendered":"HAC\u0130LYAS VAROL VE NA\u0130B MUHAMMED EM\u0130N&#8217;E \u0130L\u0130\u015eK\u0130N B\u0130R ANLATISI"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/272.JPG\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"> <span class=\"baslik1\">HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z<\/span><\/span><\/b><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial;\"> Rahmetli <b>Hacilyas Varol<\/b> (\u00f6lm.1950\u2019li y\u0131llar), kendi k\u00f6y\u00fcmden, D\u00fczce ili merkez il\u00e7esi <b>Kovk&#8217;ehable<\/b> (Sarayyeri) k\u00f6y\u00fcnden, d\u00f6neminin \u00fcnl\u00fc\u00a0 bir halk \u015fark\u0131c\u0131s\u0131 (\u043e\u0440\u044d\u0434\u04301\u043e), destanc\u0131 ve \u00f6yk\u00fc anlat\u0131c\u0131s\u0131yd\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir haf\u0131zas\u0131 ve alg\u0131lama yetene\u011fi vard\u0131, okuma yazma bilmezdi. Bir\u00e7ok kez kendi kendine destan okumakta oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. \u201d\u0413\u044a\u044b\u0431\u0437\u044d\u0445\u044d\u0440 \u0441\u044d\u0440 \u0441\u044d\u0440\u044d\u0443 \u043a\u044a\u044d\u0441\u044b\u043c1\u043e\u043c\u044d \u0441\u0449\u044b\u0433\u044a\u0443\u043f\u0448\u044d\u0448\u0442\u201d (\u015eark\u0131lar\u0131 kendi kendime tekrarlamazsam unuturum) derdi. Toplant\u0131 ve \u015fark\u0131 \u015f\u00f6lenlerine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r ve a\u011f\u0131rlan\u0131rd\u0131 ama bir grup, topluluk mensubu de\u011fildi, y\u00f6renin \u015fark\u0131c\u0131lar\u0131ndand\u0131. Askerli\u011fini Mekke&#8217;de <b>Berket\u0131ko Osman Pa\u015fa&#8217;<\/b>n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler, an\u0131lar\u0131n\u0131 anlat\u0131rd\u0131. \u00d6rne\u011fin Afrika\u2019dan getirilen \u00e7ocuklar\u0131n kum \u00fczerine serilen battaniyelere s\u0131rt\u00fcst\u00fc yat\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131, el ve ayaklar\u0131ndan d\u00f6rt kaz\u0131\u011fa ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131rmamalar\u0131 i\u00e7in de a\u011f\u0131zlar\u0131na bez sar\u0131lm\u0131\u015f tahta par\u00e7alar\u0131 konuldu\u011funu, ustura ile yumurtalar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaraya tuz bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n \u00fc\u00e7 g\u00fcn b\u00f6yle yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, iyile\u015ftikten sonra pazara sat\u0131\u015fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Yine anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, babas\u0131,<b> \u015eamil\u2019in<\/b> \u00c7erkesler aras\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi ve 1848-1859 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Adigeler aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olan naibi <b>Muhammed Emin\u2019in muhaf\u0131zlar\u0131ndand\u0131<\/b> (\u0431\u0433\u044a\u044d\u0434\u044d\u0442). Muhammed Emin i\u00e7in, \u201dRuslar\u0131n adam\u0131yd\u0131\u201d derdi. Kendisinin bir \u00e7ok anlat\u0131s\u0131na tan\u0131k oldum, \u00e7ocuk oldu\u011fumdan bunlar\u0131n \u00f6nemini kavrayamam\u0131\u015ft\u0131m, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011funu ak\u0131lda tutamad\u0131m ya da par\u00e7a par\u00e7a akl\u0131mda kald\u0131. Kendisine do\u011frudan sordu\u011fum sorular ve ald\u0131\u011f\u0131m yan\u0131tlar da oldu. Bunlar\u0131 ileride yazmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Hacilyas\u2019\u0131n Muhammed Emin&#8217;e ili\u015fkin anlat\u0131lar\u0131ndan biri de akl\u0131mda kald\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla \u015f\u00f6yledir:<b><\/p>\n<p>Naib<\/b> (Naib\u2019in biyografisi i\u00e7in bk. Muhammed Emin, Vikipedi, internet) ve yan\u0131ndaki alimler (din adamlar\u0131) birinin <span style=\"font-size: small;\">(1) <\/span> iki katl\u0131 evinin balkonunda topland\u0131lar. \u00d6nce Kuran\u2019dan ayetler okudular, dua ettiler; ard\u0131ndan \u015feriata (dini hukuk kurallar\u0131na) kar\u015f\u0131 gelen \u00fc\u00e7 muhalif ki\u015finin idam edilmesine karar verdiler <span style=\"font-size: small;\">(2). <\/span> H\u00fckm\u00fc tebli\u011f ve infaz i\u00e7in ilkin <b>Ham\u0131ze<\/b>\u2019nin (\u0425\u044c\u0430\u043c\u044b\u0437\u044d)\u00a0 evine gittiler. Ham\u0131ze halk\u0131n sevdi\u011fi, mert ama yoksul ve sade biriydi. Sonralar\u0131 <b>\u0425\u044c\u0430\u043c\u044b\u0437\u044d \u0442\u0445\u044c\u043c\u044b\u0449\u043a1\u044d<\/b> (Zavall\u0131 Ham\u0131ze) diye y\u0131llarca an\u0131lm\u0131\u015f, ac\u0131s\u0131 kalplerde ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ham\u0131ze\u2019ye;<\/p>\n<p>&#8211; \u015eeriat gere\u011fi idama mahkum oldun, h\u00fckm\u00fc infaz i\u00e7in geldik, dediler.<br \/>\n&#8211; \u015eeriat \u00f6l\u00fcm\u00fcme karar verdiyse, boynum k\u0131ldan ince, dedi ve direnmedi Ham\u0131ze.<\/p>\n<p>Ham\u0131ze&#8217;yi bir duvar dibinde kur\u015funa dizdiler.<\/p>\n<p>\u0130kinci ki\u015fi varl\u0131kl\u0131, o\u011ful, akraba ve taraftar\u0131 \u00e7ok olan g\u00fc\u00e7l\u00fc biriydi. Muhammed Emin&#8217;i ve yan\u0131ndakileri dost\u00e7a kar\u015f\u0131lad\u0131: &#8220;Konuklar i\u00e7in hemen dana ve koyun kesin, sofralar\u0131 da bir an \u00f6nce getirin. Atlar\u0131na yem vermeyi, t\u0131mar etmeyi de ihmal etmeyin&#8221; dedi adamlar\u0131na.<\/p>\n<p>&#8211; Ama biz \u015eeriat Mahkemesi&#8217;nin sizin i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fc tebli\u011f ve infaz i\u00e7in geldik, bir an \u00f6nce g\u00f6revimizi yerine getirip d\u00f6nmemiz gerekiyor, dediler kendisine.<br \/>\n&#8211; Beni aptal m\u0131 sand\u0131n\u0131z siz, diyerek sert bir kar\u015f\u0131l\u0131k verdi ev sahibi. \u201dSizin \u015feriat dedi\u011finiz \u015feyin, evdeki kar\u0131lar\u0131 itaat alt\u0131nda tutmak i\u00e7in uydurulmu\u015f bir \u015fey oldu\u011funu bilmedi\u011fimi mi sand\u0131n\u0131z? Uzatmay\u0131n ve oturup uslu uslu yeme\u011finizi yiyin, konu\u011fum oldu\u011funuzu da unutmay\u0131n, kimse de bir terbiyesizli\u011fe kalk\u0131\u015fmas\u0131n!\u201d.<\/p>\n<p>Muhammed Emin ve adamlar\u0131n\u0131n onunla boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fecek ya da sofras\u0131n\u0131 tepecek g\u00fcc\u00fc yoktu, hepsini orac\u0131kta \u00f6ld\u00fcrtecek g\u00fc\u00e7te biriydi o. \u00c7aresiz oturup yemeklerini yediler ve h\u00fckm\u00fc uygulayamadan, uslu uslu geri d\u00f6nd\u00fcler.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi ise \u00e7ok zengin ve \u00e7ok kurnaz bir ihtiyard\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;\u015eeriat, hakk\u0131mda h\u00fck\u00fcm (\u00f6l\u00fcm karar\u0131) verdiyse, boynum k\u0131ldan ince, kabul ediyorum, dedi. Ancak \u015feriat gere\u011fi, benim de h\u00fckme kar\u015f\u0131 bir <b>bedel \u00f6ne s\u00fcrme<\/b> hakk\u0131m var. Elimdeki bu <b>alt\u0131n asay\u0131<\/b> (\u0434\u044b\u0448\u044a\u044d \u0431\u044d\u0449) al\u0131n, kabul edecek olursan\u0131z, ilave olarak, d\u00fcnyada daha de\u011ferlisi bulunamayacak ba\u015fka bir bedel daha sunaca\u011f\u0131m size, diye s\u00f6z\u00fcn\u00fc bitirdi ihtiyar.<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck bir bedel almay\u0131 bekleyen Hey&#8217;et de, &#8220;olur, kabul&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Bunun \u00fczerine ihtiyar i\u00e7eri girdi, bir alt\u0131n tepsi \u00fczerinde alt\u0131ndan yaz\u0131larla yaz\u0131lm\u0131\u015f (\u0434\u044b\u0448\u044a\u044d\u043f\u0441\u0433\u044c\u044d \u0442\u0445\u044b\u0433\u044a\u044d\u0443) \u00a0bir <b>Kuran-\u0131 Kerim<\/b> getirdi. Heyet, Kuran&#8217;a de\u011fersizdir diyemeyece\u011finden, d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde sessizce ayr\u0131l\u0131p gitti.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 g\u00f6ren halk, &#8220;bu adamlar\u0131n \u015feriat dedikleri \u015fey, sadece Ham\u0131ze gibi zavall\u0131lara i\u015fliyor, g\u00fc\u00e7l\u00fcye ve zengine ise i\u015flemiyor\u201d diyerek harekete ge\u00e7ti. Bir\u00e7ok yerde \u015feriat mahkemesi binalar\u0131 ate\u015fe verildi, yak\u0131ld\u0131, mollalar ve Naib taraftarlar\u0131 Abzegh b\u00f6lgesine do\u011fru kovaland\u0131. Naib\u2019e sadece Abzeghler (\u0410\u0431\u0434\u0437\u0430\u0445\u044d\u0445\u044d\u0440) arka \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n<p><b> <span>D\u0130PNOTLAR<br \/>\n1) <\/span><\/b> <span>Hacilyas bu evin nerede bulundu\u011funu ve ev sahibinin ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti ama o zamanlar\u00a0 not etmedi\u011fimden an\u0131msayamad\u0131m, o\u011flu Ahmedali ve ye\u011feni Bahri de art\u0131k \u00a0hayatta de\u011fil. Bu ikisi, \u00f6zellikle Bahri Varol (\u043b1\u044b\u0449\u044d), k\u00f6y\u00fcn sevilen\u00a0 \u00f6yk\u00fc ve masal anlat\u0131c\u0131lar\u0131ndand\u0131. Rahmetli Fuat I\u015f\u0131k (\u011e\u0131rb\u0131\/\u0413\u044a\u044b\u0440\u0431\u044b)\u00a0 da k\u00f6y\u00fcn tan\u0131nm\u0131\u015f masalc\u0131lardand\u0131.<b><br \/>\n2) <\/b>\u00dc\u00e7 h\u00fck\u00fcml\u00fcden ikisinin ad\u0131n\u0131 da o zamanlar s\u00f6ylenmi\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n yine an\u0131msayamad\u0131m.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>HAP&#304; Cevdet Y&#305;ld&#305;z Rahmetli Hacilyas Varol (&ouml;lm.1950&rsquo;li y&#305;llar), kendi k&ouml;y&uuml;mden, D&uuml;zce ili merkez il&ccedil;esi Kovk&rsquo;ehable (Sarayyeri) k&ouml;y&uuml;nden, d&ouml;neminin &uuml;nl&uuml;&nbsp; bir halk &#351;ark&#305;c&#305;s&#305; (&#1086;&#1088;&#1101;&#1076;&#1072;1&#1086;), destanc&#305; ve &ouml;yk&uuml; anlat&#305;c&#305;s&#305;yd&#305;. G&uuml;&ccedil;l&uuml; bir haf&#305;zas&#305; ve alg&#305;lama yetene&#287;i vard&#305;, okuma yazma bilmezdi. Bir&ccedil;ok kez kendi kendine destan okumakta oldu&#287;unu g&ouml;rm&uuml;&#351;t&uuml;m. &rdquo;&#1043;&#1098;&#1099;&#1073;&#1079;&#1101;&#1093;&#1101;&#1088; &#1089;&#1101;&#1088; &#1089;&#1101;&#1088;&#1101;&#1091; &#1082;&#1098;&#1101;&#1089;&#1099;&#1084;1&#1086;&#1084;&#1101; &#1089;&#1097;&#1099;&#1075;&#1098;&#1091;&#1087;&#1096;&#1101;&#1096;&#1090;&rdquo; (&#350;ark&#305;lar&#305; kendi kendime tekrarlamazsam unuturum) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-11178","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11180,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11178\/revisions\/11180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}