![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/450.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ali \u0130hsan Aksamaz<\/span><\/b><\/p>\n \u00c7kin kianas mince va’uns, Sosyalist bir s\u00fcre\u00e7ten ge\u00e7mi\u015f olan etnik gruplar\u0131n, “k\u0131z\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ba\u015fka fakt\u00f6rler” (!) olsa bile, “stat\u00fc”leri ve ba\u015fka sebeplerle birbirleriyle kanl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara girmeleri ve birbirlerine di\u015f bilemeleri ve “tarihsel topraklar\u0131m\u0131z” s\u00f6ylemini kendilerine dayanak yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 anla\u015f\u0131labilir bir durum mudur? Kafkasya neden bir “barut f\u0131\u00e7\u0131s\u0131”d\u0131r?<\/p>\n Kafkasya, Sovyet Devrimi \u00f6ncesi, \u00c7arl\u0131k Rusya’s\u0131n\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda bulunan b\u00f6lgelerden biriydi yaln\u0131zca. Sovyet y\u00f6netimi iktidara gelince, Kafkasya’daki baz\u0131 etnik gruplar\u0131 “birlik- Cumhuriyeti”, \u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fclerine kavu\u015fturmu\u015ftur.<\/p>\n Kafkasya’daki etnik gruplar\u0131n “birlik cumhuriyeti” stat\u00fcs\u00fcnde \u00f6rg\u00fctlendirilenlerini bir tarafa b\u0131rak\u0131rsak, say\u0131ca daha az olan baz\u0131 etnik gruplar\u0131n “\u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde \u00f6rg\u00fctlendirilmeleri hangi k\u0131staslara dayan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir? Bu k\u0131staslar bug\u00fcn bile a\u00e7\u0131k se\u00e7ik olarak bilinmemektedir. Daha do\u011frusu belirli k\u0131staslar\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 bile ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir tart\u0131\u015fma konusudur. O halde, Sovyet y\u00f6netimi, say\u0131ca daha az bir etnik grubun “\u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcyle \u00f6rg\u00fctlendirmesinde hangi k\u0131staslara dayanarak hareket etmi\u015fti? Muhtemel k\u0131staslar\u0131 sorular sorarak ortaya \u00e7\u0131karmaya ve Kafkasya’daki uygulamalara dayanarak cevap vermeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m:<\/p>\n 1) Etnik grubun n\u00fcfusu k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi?<\/p>\n <\/b>Bu soruya ilk cevap “evet”tir.<\/p>\n Etnik gruplar\u0131n 1926’daki n\u00fcfuslar\u0131n\u0131 verelim: Abhazlar 56 bin 957, \u00c7erkesler 65 bin 270, Kabardeyler 139 bin 925, Kara\u00e7aylar 55 bin 123, Balkarlar 33 bin 307, Osetler 272 bin 272, \u0130ngu\u015flar 74 bin 097, \u00c7e\u00e7enler 318 bin 522, Acarlar 71 bin 426.<\/p>\n Bu etnik gruplar, Sovyetler Birli\u011fi da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015fu stat\u00fclerde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumdayd\u0131lar: Abhazya \u00d6zerk Cumhuriyet, Adige \u00d6zerk B\u00f6lgesi, Kara\u00e7ay-\u00c7erkes \u00d6zerk B\u00f6lgesi, Kabardey-Balkar \u00d6zerk Cumhuriyeti, Kuzey Osetya \u00d6zerk Cumhuriyeti ve G\u00fcney Osetya \u00d6zerk B\u00f6lgesi, \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f \u00d6zerk Cumhuriyeti ve Acaristan \u00d6zerk Cumhuriyeti.<\/p>\n Bu etnik gruplar\u0131n n\u00fcfuslar\u0131 k\u0131stas al\u0131narak ‘\u00f6zerk cumhuriyet’ veya ‘\u00f6zerk b\u00f6lge’ stat\u00fcs\u00fcyle \u00f6rg\u00fctlendirilmesinde bile baz\u0131 \u00e7eli\u015fkilerin bulundu\u011fu a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n \u00c7erkesler, 1926’da Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan \u00c7erkes ve Kabardey olarak ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcrken, 1959 ve 1970’de neden Adigeler, \u00c7erkesler ve Kabardeyler olarak \u00fc\u00e7e b\u00f6l\u00fcnd\u00fcler? Neden ayn\u0131 dili konu\u015fmalar\u0131na ra\u011fmen, tek bir y\u00f6netim alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlendirilmelidir? Yine ayn\u0131 \u015fekilde, ayn\u0131 dili konu\u015fan T\u00fcrkik Kara\u00e7aylar ve Balkarlar neden tek bir y\u00f6netim alt\u0131nda \u00f6rg\u00fctlendirilmediler?<\/p>\n “Pontuslular”\/ Rumlar neden yok say\u0131ld\u0131lar?<\/p>\n Hem\u015finliler neden s\u00fcr\u00fcld\u00fcler?<\/p>\n Birinci soruya, a\u015fa\u011f\u0131daki etnik gruplara y\u00f6nelik uygulamay\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak bu kez “hay\u0131r” cevab\u0131n\u0131 veriyoruz.<\/p>\n 1926’daki etnik n\u00fcfuslar\u0131 242 bin 990 (1897’de 239 bin 625) olan Megreller ve yine etnik n\u00fcfusu 13 bin 218 olan Svanlar , “\u00d6zerk Cumhuriyet” veya “\u00d6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r. \u00dcstelik Svanlara ve dilsel n\u00fcfuslar\u0131 284 bin 834 olan Megrellere k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131 da verilmeyip “yok say\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.”<\/p>\n 2) Etnik grubun yo\u011fun olarak topluca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge veya b\u00f6lgeler k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi?<\/p>\n <\/b>Bu soruya ilk cevap “evet” tir.<\/p>\n Abhazlar, \u00c7erkesler, Kabardeyler, Kara\u00e7aylar, Balkarlar, Osetler, \u0130ngu\u015flar ve \u00c7e\u00e7enlerin yo\u011fun olarak topluca ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lge veya b\u00f6lgelerin, bu etnik gruplar i\u00e7in bir k\u0131stas olarak ele al\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funu anl\u0131yoruz.<\/p>\n Bu soruya da ikinci cevap “hay\u0131r”d\u0131r.<\/p>\n “Yok say\u0131lan” Megreller ve Svanlar\u0131n yo\u011fun olarak topluca ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve otokton olduklar\u0131 b\u00f6lge ve b\u00f6lgeler do\u011fal olarak (!) k\u0131stas al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 3) Etnik grubun anadili k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi?<\/p>\n <\/b>Bu soruya ilk cevap “evet” tir.<\/p>\n Evet; Abhazlar, \u00c7erkesler, Kabardeyler, Kara\u00e7aylar, Balkarlar, Osetler, \u0130ngu\u015flar, \u00c7e\u00e7enler i\u00e7in anadilleri k\u0131stas olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Hay\u0131r; Megreller ve Svanlar i\u00e7in anadilleri k\u0131stas olarak al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 4) Etnik grubun dini k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi? 5) Etnik grubun tarihi k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi? Lazika (yani Egrisi) Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki miras\u00e7\u0131s\u0131, H\u0131ristiyan Megreller ve M\u00fcsl\u00fcman Lazlar ve di\u011fer etnik grup Svanlar i\u00e7in ise “hay\u0131r”.<\/p>\n 6) Etnik grubun, “etnik bilin\u00e7 d\u00fczeyi” k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi? Hay\u0131r. \u00d6nceleri yaln\u0131zca k\u00fclt\u00fcrel haklar verilen Sovyetler Birli\u011fi Lazlar\u0131n\u0131n bu haklar\u0131n\u0131n daha sonra iptal edilmesi ve kendilerinin yak\u0131n akrabalar\u0131 Megreller gibi yok say\u0131lmalar\u0131 ger\u00e7e\u011fi, T\u00fcrkiye’deki Laz n\u00fcfusunun bir k\u0131stas olarak ele al\u0131nmam\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n 8) S\u0131ralanan bu k\u0131staslardan birka\u00e7\u0131 veya tamam\u0131 , akl\u0131m\u0131za gelmeyen (!) ba\u015fka k\u0131staslarla birlikte temel al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi? Sovyetler birli\u011fi y\u00f6netimi, “\u00f6zerk cumhuriyeti” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde \u00f6rg\u00fctlendirerek ” k\u00fclt\u00fcrel haklar ” verdi\u011fi baz\u0131 etnik gruplar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalan etnik gruplardan baz\u0131lar\u0131na yaln\u0131zca ” k\u00fclt\u00fcrel haklar ” vermi\u015ftir.<\/p>\n Kafkasya’daki baz\u0131 etnik gruplara yaln\u0131zca ” k\u00fclt\u00fcrel haklar “verilmesinde de belirli k\u0131staslar\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulup bulundurulmad\u0131\u011f\u0131 ve birtak\u0131m k\u0131staslar olmu\u015f olsa bile bunlar\u0131n her etnik grup i\u00e7in dikkate al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 yine bir tart\u0131\u015fma konusudur.Burada muhtemel k\u0131staslar tahmininde bulunmak yerine, “k\u00fclt\u00fcrel halklar” verilen baz\u0131 etnik gruplardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n 1926’daki n\u00fcfuslar\u0131n\u0131 vermek daha do\u011fru olacakt\u0131r:<\/p>\n Avarlar 158 bin 769, Lezgiler 134 bin 529, Dargiler 108 bin 963, Kumuklar 94 bin 549, Laklar 40 bin 380, Nogaylar 36 bin 274, Tabasaranlar 31 bin 983, Abazalar 13 bin 825.<\/p>\n ”K\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131” verilmeyen baz\u0131 etnik gruplar\u0131n 1926’daki n\u00fcfuslar\u0131 da \u015f\u00f6yleydi: Megreller 242 bin 990, Kaytaklar 14 bin 430, Svanlar 13 bin 218.<\/p>\n 1926 n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda g\u00f6z\u00fcken etnik gruplardan baz\u0131lar\u0131 daha sonraki n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131nda birden ortadan kaybolmu\u015ftur! Ortadan kaybolan(!) Kafkasya’daki etnik gruplardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r: 242 bin 990 Megrel, 71 bin 426 Acar, 14 bin 430 Kaytak, 13 bin 218 Svan, 7 bin 840 Andi, 5 bin 305 Karata, 3 bin 812 Tindi, 3 bin 683 Ahvah, 3 bin 438 \u00c7amala, 3 bin 354 Botlih, 3 bin 276 Dido, 3 bin 54 Bagula, 2 bin 371 Kuba\u00e7i, 1 bin 448 Bezheta, 1 bin 425 Godoberi, 1 bin 019 Hvar\u015fi, 863 Ar\u00e7i, 670 Dzhek ,106 Hunzal , 105 Hinalug, 7 Bats(Tu\u015f), 1 Buduh.<\/p>\n 1926 n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda g\u00f6z\u00fcken ve daha sonra ortadan kaybolan (!) baz\u0131 etnik gruplardan ikisinin, tarihsel olarak topluca ya\u015fad\u0131klar\u0131 ve otokton olduklar\u0131 di\u011fer b\u00f6lgelerde de de\u011fil , yaln\u0131zca Abhazya \u00d6zerk Cumhuriyet’in 1991 n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda yeniden g\u00f6z\u00fckmeleri olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir! Burada s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim iki halk, Megreller ve Svanlar’d\u0131r.<\/p>\n 1991 Abhazya \u00d6zerk Cumhuriyeti n\u00fcfus say\u0131m\u0131na g\u00f6re; Megrellerin n\u00fcfus say\u0131m\u0131na g\u00f6re, Megrellerin n\u00fcfusu 155 bin 000, Svanlar\u0131n n\u00fcfusu 25 bindir. Samegrelo (yani Megrelya’daki) Megrellerin ve Svaneti’deki Svanlar\u0131n n\u00fcfuslar\u0131 hala belli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar 1939’dan beri “G\u00fcrc\u00fc”d\u00fcr!<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netimi, baz\u0131 etnik gruplar\u0131 “\u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde \u00f6rg\u00fctlendirerek “k\u00fclt\u00fcrel halklar” vermekle veya baz\u0131 etnik gruplara yaln\u0131zca “k\u00fclt\u00fcrel haklar” sa\u011flamakla kalmam\u0131\u015f, bu iki grupta yer alan etnik gruplar\u0131 bir de “ulusla\u015fmadaki evrim d\u00fczeyleri”ne g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Burada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00fc\u00e7 terim \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. “Natsiya”, “natsionalnost” ve “narodnost”.<\/p>\n Bir etnik grubun “natsiya”, “natsionalnost” veya”narodnost” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin k\u0131staslar\u0131n\u0131n bu kez a\u00e7\u0131k ve net oldu\u011fu izlenimi uyanmaktad\u0131r. Ancak bu kez sorun, Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin bu k\u0131staslar\u0131 her etnik grup i\u00e7in g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurup bulundurmad\u0131\u011f\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n Sovyet etnografi teorisi teorisine g\u00f6re, etnik gruplar “natsiya”, “natsionalnost” ve “narodnost” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r: “Natsiya” “ulus”; “natsionalnost” “milliyet” ve “narodnost” “ulus -alt\u0131 stat\u00fcs\u00fcnde olan” anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n Bir etnik grubun “natsiya” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, Sovyet y\u00f6netimi o etnik grupta \u015fu \u015fartlar\u0131 arar: “Dil birli\u011fi”, “b\u00f6lge birli\u011fi”, “ekonomik hayat birli\u011fi” ve “k\u00fclt\u00fcrel birlik”.<\/p>\n “Natsionalnost”, “natsiya”n\u0131n politik \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maz!<\/p>\n “Narodnost” ile “natsionalnost” aras\u0131ndaki fark, “ekonomik hayat birli\u011fi”yle ilgilidir. Buna g\u00f6re, Sovyet etnografi teorisi, “300 binin alt\u0131nda bir n\u00fcfusa sahip bir etnik grubun”, “ekonomik hayat birli\u011finin” olamayaca\u011f\u0131n\u0131 savunur. B\u00f6yle bir etnik grup “narodnost” olarak grupland\u0131r\u0131l\u0131r! K\u0131stas n\u00fcfusun \u00fczerindeki bir etnik grup ise “natsionalnost” veya “natsiya” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r;<\/p>\n Ancak daha sonraki kullan\u0131mlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za iki terim \u00e7\u0131kmaktad\u0131r: “Natsiya” ve “narodnost”.<\/p>\n 1960 \u015eubat’\u0131nda Kafkasya’daki baz\u0131 etnik gruplar\u0131n, kendi adlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan veya ta\u015f\u0131mayan “\u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lgeler”deki “evrim d\u00fczeyleri” ve 1959’daki n\u00fcfuslar\u0131 \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n 79 bin 631 Adige: “narodnost”; 30 bin 453 \u00c7erkes: “narodnost”, 203 bin 620 Kabardey: “natsiya”; 65 bin 430 Abhaz: “Natsiya”; 19 bin 591 Abaza: “Narodnost”; 412 bin 592 Oset: “Natsiya”; 418 bin 756 \u00c7e\u00e7en: “Narodnost”; 105 bin 980 \u0130ngu\u015f: “Narodnost”; 38 bin 583 Nogay: “Narodnost”; 81 bin 403 Kara\u00e7ay: “Narodnost”; 42 bin 408 Balkar: “Narodnost” ; 270 bin 394 Avar: “Narodnost”; 223 bin 129 Lezgi: “narodnost”; 158 bin 149 Dargi: “Narodnost”; 63 bin 529 Lak: “Narodnost”; 34 bin 700 Tabasaran: “Narodnost”.<\/p>\n “Natsiya” veya “narodnost” s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131nda da adil davran\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu adaletsizlik yaln\u0131zca “var say\u0131lan” etnik gruplar aras\u0131nda de\u011fildir. “Yok say\u0131lan” Megrellerin 1926’daki n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n bile, 1960’da “natsiya” g\u00f6z\u00fcken baz\u0131 etnik gruplar\u0131n n\u00fcfusundan \u00e7ok fazla oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa adaletsizli\u011fin boyutu daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netimini, 1928’lere kadar esas ald\u0131\u011f\u0131 “do\u011fal evrim”den hareket etmeyi terk ederek “y\u00f6nlendirilmi\u015f bir evrim”i desteklemesi, baz\u0131 etnik gruplar\u0131 “hi\u00e7bir k\u0131stas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmaks\u0131z\u0131n”, istedi\u011fi gibi “s\u0131n\u0131fland\u0131rma”s\u0131 ve baz\u0131 etnik gruplar\u0131 da “yok sayma”s\u0131 i\u00e7in bir mazeret olu\u015fturmu\u015ftur.Buna g\u00f6re, bir etnik grubun “natsiya” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in aranan,”dil birli\u011fi” “b\u00f6lge birli\u011fi” , “ekonomik hayat birli\u011fi” ve “k\u00fclt\u00fcrel birlik” \u015fartlar\u0131n\u0131n son \u00fc\u00e7\u00fcnden vazge\u00e7ilerek, “dil birli\u011fi” \u015fart\u0131 esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.B\u00f6ylece “ulusal yerle\u015fim b\u00f6lgesinde” az\u0131nl\u0131kta olmak bile “natsiya” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaya engel te\u015fkil etmemi\u015ftir!<\/p>\n Abhazya’n\u0131n 1921’de G\u00fcrcistan ile ittifak antla\u015fmas\u0131yla tam bir cumhuriyet olarak Transkafkasya Federasyonu’na dahil edilmesi ve 1931’de “\u00f6zerk cumhuriyet” stat\u00fcs\u00fcnde \u00f6rg\u00fctlendirilmesi ve 1921’de Kuzey Kafkasya Da\u011fl\u0131lar\u0131 Cumhuriyeti’nin kurulmas\u0131 ve bu cumhuriyetin \u00e7ok ge\u00e7meden stat\u00fc ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 s\u00fcrekli de\u011fi\u015ftirilen etkisiz bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin Kafkasya’daki etnik gruplara y\u00f6nelik tutars\u0131z uygulamalar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin Kafkasya’ya y\u00f6nelik uygulamalar\u0131ndan biri de, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda “Almanlar ile i\u015fbirli\u011fi” yapt\u0131klar\u0131 gerek\u00e7esiyle baz\u0131 etnik gruplar\u0131 “s\u00fcrg\u00fcn” etmesiyle ilgili olan\u0131d\u0131r.Kara\u00e7ay-Balkarlar,\u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar, baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman ve Protestan G\u00fcrc\u00fcler, Hem\u015finliler, Ah\u0131ska T\u00fcrkleri, Lazlar uydurma belgelerle s\u00fcrg\u00fcn edildi.Kara\u00e7ay-Balkarlar ve \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015flar\u0131n adlar\u0131 Sovyet haritalar\u0131ndan silindi ve topraklar\u0131 kom\u015fu \u00fclkeler aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n Oysa Ruslar da dahil olmak \u00fczere, “Almanlar ile i\u015fbirli\u011fi” yapmayan hi\u00e7bir etnik grup yoktu!<\/p>\n Etnik gruplardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n “\u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde yap\u0131land\u0131r\u0131larak “k\u00fclt\u00fcrel haklar” verilmesi; baz\u0131lar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca “k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131n” tan\u0131nmas\u0131; baz\u0131lar\u0131n\u0131n “k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n\u0131n” sonradan iptal edilmesi; baz\u0131lar\u0131n\u0131n “yok say\u0131lmas\u0131”; baz\u0131lar\u0131n\u0131n “natsiya” veya “narodnost” kabul edilmesi; baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u00fclmesi; baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6nmelerine izin verilmesi ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00fcrg\u00fcnden d\u00f6nmelerine izin verilmemesi Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin Kafkasya’da uygulad\u0131\u011f\u0131 “milliyetler politikas\u0131n\u0131n” yaln\u0131zca bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin, milliyetler politikas\u0131n\u0131n Kafkasya’daki baz\u0131 etnik gruplar aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli ho\u015fnutsuzluklara sebep oldu\u011fu biliniyordu.1985’de Gorba\u00e7ov iktidara gelince, ho\u015fnutsuzluklar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zemin haz\u0131rlad\u0131.B\u00f6ylece sorunlar su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu.Tart\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131nda da muhtemel baz\u0131 y\u00f6nlendirmelerle \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flam\u0131\u015f oldu: Ermeni \u00e7o\u011funlu\u011fa sahip Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131n hangisine ba\u011flanaca\u011f\u0131yla ilgili olarak Ermenistan ile Azerbaycan aras\u0131nda \u00e7\u0131kan sava\u015f; G\u00fcney Osetya’n\u0131n stat\u00fcs\u00fc ile ilgili olarak Osetler ile G\u00fcrc\u00fcler aras\u0131nda \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalar; Abhazya’n\u0131n stat\u00fcs\u00fc ile ilgili olarak Abhazya ile G\u00fcrcistan aras\u0131nda \u00e7\u0131kan sava\u015f ve \u00c7e\u00e7enlerin Rusya Federasyonu d\u0131\u015f\u0131nda kalmak i\u00e7in verdi\u011fi ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam eden sava\u015f…<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu \u00e7at\u0131\u015fmalar sonucu on binlerce insan hayat\u0131n\u0131 kaybetti ve y\u00fcz binlerce insan da m\u00fclteci durumuna d\u00fc\u015ft\u00fc. Kafkasya’n\u0131n bir\u00e7ok yerinde demografik yap\u0131 \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcrede de\u011fi\u015fti.<\/p>\n \u00d6zellikle Abhazya-G\u00fcrcistan Sava\u015f\u0131 yaln\u0131zca Kafkasya’daki di\u011fer etnik gruplarla G\u00fcrc\u00fcler aras\u0131nda etkisini uzunca bir s\u00fcre s\u00fcrd\u00fcrecek bir husumete yol a\u00e7makla kalmad\u0131, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan Kafkasya k\u00f6kenliler aras\u0131nda da anlams\u0131z bir safla\u015fmaya sebep oldu. Aradan be\u015f y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zaman ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Abhazya-G\u00fcrcistan Sava\u015f\u0131’n\u0131n T\u00fcrkiye’deki taraflar\u0131 Abhazya konusunu sa\u011fl\u0131kl\u0131 olarak de\u011ferlendirememi\u015f ve ilk g\u00fcnk\u00fc sorgulanmam\u0131\u015f duru\u015flar\u0131n\u0131 bug\u00fcne kadar korumu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Yaln\u0131zca Abhazya-G\u00fcrcistan Sava\u015f\u0131’n\u0131n T\u00fcrkiye’deki taraflar\u0131 de\u011fil, Kafkasya’daki di\u011fer \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n taraflar\u0131 da, Kafkasya’da ya\u015fanan kanl\u0131 olaylar\u0131 objektif olarak de\u011ferlendirmemi\u015fler ve kendi taraflar\u0131n\u0131n “hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131” ispatlamaya giri\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin ” \u00f6zerk cumhuriyet” veya “\u00f6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde yap\u0131land\u0131rarak “k\u00fclt\u00fcrel haklar” verdi\u011fi veya yaln\u0131zca “k\u00fclt\u00fcrel haklar” verdi\u011fi etnik gruplardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 “natsiya” ve baz\u0131lar\u0131n\u0131 da “narodnost” olarak s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 Sovyet etnografi teorisinin tuhafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n “Var say\u0131lan” say\u0131ca daha az etnik gruplar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bug\u00fcn \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken “resmi dil” stat\u00fcs\u00fcndeki anadillerin durumudur.Bu, say\u0131ca daha az etnik gruplar\u0131n, Sovyet y\u00f6netimi taraf\u0131ndan “tan\u0131nd\u0131klar\u0131 an”dan ba\u015flamak \u00fczere Sovyetler Birli\u011fi’nin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131na kadar zaman i\u00e7inde anadilleri nas\u0131l bir geli\u015fim izlemi\u015ftir? “Resmi dil” stat\u00fcs\u00fcndeki bu diller, izleyen y\u0131llara g\u00f6re hangi noktadan hangi noktaya gelmi\u015ftir?Bu, bug\u00fcn yaln\u0131zca T\u00fcrkiye’deki sokaktaki adam\u0131n de\u011fil, T\u00fcrkiye’deki Kafkasyal\u0131 ayd\u0131nlar\u0131n da bilgi ve ilgisi d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r:<\/p>\n Sovyetler Birli\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fclme s\u00fcrecine girdi\u011finde, Bat\u0131, \u00f6ncelikli olarak Sovyetler Birli\u011fi’ni olu\u015fturan 15 birlik- cumhuriyetiyle ili\u015fkilerini geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.1991’de Sovyetler Birli\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcnce de bu birlik – cumhuriyetlerini tan\u0131ma yoluna gitti. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam eden s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de, Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin, bu birlik-cumhuriyetlerinin baz\u0131lar\u0131nda sebep oldu\u011fu haks\u0131zl\u0131klar\u0131 \u00f6nemsenmedi ve dikkate al\u0131nmad\u0131.<\/p>\n \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde Kafkasya’da hangi sebeplerden dolay\u0131, hangi etnik gruplar aras\u0131nda veya hangi etnik gruplarla hangi otoriteler aras\u0131nda, hangi \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ne zaman patlak verece\u011fi \u00f6nceden kestirmek olduk\u00e7a zor. Ancak Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6netiminin milliyetler politikas\u0131n\u0131n patlamaya haz\u0131r bir “barut f\u0131\u00e7\u0131s\u0131” haline getirdi\u011fi Kafkasya’da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde de yeni \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n patlak verece\u011fini kestirmek i\u00e7in kahin olmak gerekmemektedir.<\/p>\n KAYNAKLAR: Ali İhsan Aksamaz Çkin kianas mince va’uns, Vai çkini uça dğasu (Bizim ülkemizin koruyanı yok, vay bizim kara günlerimize.) (Megrel-Laz Atasözü) Sosyalist bir süreçten geçmiş olan etnik grupların, “kızıştırıcı başka faktörler” (!) olsa bile, “statü”leri ve başka sebeplerle birbirleriyle kanlı çatışmalara girmeleri ve birbirlerine diş bilemeleri ve “tarihsel topraklarımız” söylemini kendilerine dayanak yapmaya çalışmaları anlaşılabilir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29,135],"tags":[],"class_list":["post-11278","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","category-yazarlar-ali-ihsan-aksamaz-laz-kulturu","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11278"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11280,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11278\/revisions\/11280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nVai \u00e7kini u\u00e7a d\u011fasu<\/strong>
\n(Bizim \u00fclkemizin koruyan\u0131 yok,
\nvay bizim kara g\u00fcnlerimize.<\/b><\/em>)
\n(Megrel-Laz Atas\u00f6z\u00fc)<\/p>\n
\n<\/b>
\nAcaristan’da “evet; yaln\u0131zca Kafkasya i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm Sovyetler Birli\u011fi etnik gruplar\u0131 i\u00e7in “hay\u0131r”. Ancak adlar\u0131n\u0131 bug\u00fcn bile ta\u015f\u0131yan bir \u00f6zerk cumhuriyet ihdas edilen Acarlar daha sonra yok say\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\nEvet; Abhazlar, \u00c7erkesler, Kabardeyler, Kara\u00e7aylar, Balkarlar, Osetler, \u0130ngu\u015flar, \u00c7e\u00e7enler i\u00e7in tarihleri k\u0131stas olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\n“\u00d6zerk cumhuriyet” veya “\u00d6zerk b\u00f6lge” stat\u00fcs\u00fcnde \u00f6rg\u00fctlendirilen etnik gruplar veya “yok say\u0131lan” Megrellerin, Svanlar\u0131n ve di\u011ferlerinin 1920’lerdeki “etnik bilin\u00e7 d\u00fczeyleri’nin ne durumda oldu\u011funu ortaya koyan objektif \u00e7al\u0131\u015fmalar olmad\u0131\u011f\u0131ndan, bu soruya hem “evet” hem de “hay\u0131r” \u015feklinde bir cevap verilebilir.
\n
\n7) Etnik grubun Kafkasya, yani Sovyetler Birli\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir \u00fclkedeki diasporas\u0131 k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015f olabilir mi?
\n<\/b>
\nEvet. Kafkasya’daki Kuzey Kafkasyal\u0131 etnik gruplar\u0131n ve Acarlar\u0131n T\u00fcrkiye’de ya\u015fayan diasporas\u0131 muhtemelen k\u0131stas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\nBu soruya, yukar\u0131daki sorulara verdi\u011fimiz \u00e7eli\u015fkili cevaplardan hareket ederek hem “evet” hem de “hay\u0131r” \u015feklinde, yine \u00e7eli\u015fkili bir cevap verebiliriz!<\/p>\n
\n1) <\/b>“Abhazya Parlamentosu’nun a\u00e7\u0131klamas\u0131”, Kafkasya Yaz\u0131lar\u0131, say\u0131 6, \u0130lkbahar 1999.
\n 2<\/b><\/span>) <\/b> Acaristan \u00d6zerk Cumhuriyeti* , “Batum ve Havalisi K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi”, \u0130znik, tarihsiz.
\n3) <\/b>Ah\u0131ska T\u00fcrkleri’nin S\u00fcrg\u00fcn\u00fcyle \u0130lgili Bir Belge”, Kafkasya Ger\u00e7e\u011fi, say\u0131 10, Ekim 1992.
\n4) <\/b> Ali \u0130hsan Aksamaz* “Haydi T\u00fcrkiye Demokratikle\u015fmeye…” Yeni Kafkasya, Temmuz, 1994.
\n5) <\/b>Yura G. Argun*, “Abhazya’da Ya\u015fam ve K\u00fclt\u00fcr”, Nart Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul , 1990.
\n6) <\/b>\u0130smail Avc\u0131 Bucakli\u015fi*, “…Hasan Helimi\u015fi”, Kafkasya Yaz\u0131lar\u0131, say\u0131 7, Sonbahar, 1999.
\n7) <\/b>\u0130smail Avc\u0131 Bucakli\u015fi*, “Lazuri Nena\/Laz dili”,Mjora, say\u0131 1, K\u0131\u015f 2000.
\n8) <\/b>H\u00fcseyin Demirel*, “Kafkasya’da Neler Oluyor?”,Bir Ad\u0131m, say\u0131 1, Haziran, 1999.
\n9) <\/b>Ayd\u0131n O. Erkan* ,”Tarih Boyunca Kafkasya” ,\u00c7iviyaz\u0131lar\u0131, \u0130stanbul,1999.
\n10) <\/b>Hayri Ersoy*, “Abazalar (Abhazlar) \u00dczerine Tarih\u00e7e”, Kafkasya Yaz\u0131lar\u0131, say\u0131 1, \u0130lkbahar , 1997.
\n11) <\/b>Dr. Vasfi G\u00fcsar, Cevdet Hapi, Rahmi Tuna, \u0130zzet Aydemir, Orhan Alparslan, Ya\u015far Ba\u011f*,” Kafkasya \u00dczerine Be\u015f Konferans”, K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi, \u0130stanbul, 1977.
\n12) <\/b>B. George Hewitt*, “\u00c7e\u00e7enler ve Kom\u015fular\u0131”, Birikim, say\u0131 78, Ekim, 1995.
\n13) <\/b>B.George Hewitt*,”G\u00fcney Kafkasya ve Megrel-Lazlar\u0131n K\u00fclt\u00fcrel Haklar\u0131”, Birikim, say\u0131 85, May\u0131s, 1996.
\n14) <\/b>B.George Hewitt*,”Diller Da\u011f\u0131: Kafkasya” , Tarih ve Toplum, say\u0131 189, Eyl\u00fcl, 1999.
\n15) <\/b>N.S.Kru\u015f\u00e7ev*, “Kongre Gizli Raporu”, Pencere Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1991.
\n16) <\/b>J.Stalin*,” Marksizm ve Ulusal Sorun ve S\u00f6m\u00fcrge Sorunu”, Sol Yay\u0131nlar\u0131, Ankara, 1994.
\nM. Agtzidis, “The Persecution of Pontic Greeks in the Soviet Union”, Journal of Refugee Studies, Vol. 4, no:4, 1991.
\n17) <\/b>Ronald Wixman*,” Language Aspects of Ethnic Patterns\/Processes in the North Caucasus”. The University of Chicago, \u0130llionis, 1980.
\n18) <\/b>Ronald Wixman*, “The People of the USSR”, Michigan, 1984.
\n19) <\/b> aksamaz@gmail.com<\/a>
\n20) <\/b>“Tarih ve Toplum<\/b>” (Ayl\u0131k Ansiklopedik Dergi) Temmuz 2000 <\/b>(Cilt 34, Say\u0131 199), \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul. (Not: Ayr\u0131ca 5 \u015fema ve a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in bak\u0131n\u0131z : DO\u011eU KARADEN\u0130Z ‘ DE RESM\u0130 \u0130DEOLOJ\u0130LER KU\u015eATMASI”<\/b>
\n21) <\/b> http:\/\/www.nadirkitap.com\/dogu-karadeniz-de-resmi-ideolojiler-kusatmasi-ali-
\nihsan-aksamaz-kitap156322.html<\/a>)
\n22) <\/b> http:\/\/www.netkitap.com\/kitap\/46765\/dogu_karadeniz_de_resmi_ideolojiler_
\nkusatmasi.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"