{"id":11290,"date":"2019-03-25T10:41:14","date_gmt":"2019-03-25T15:41:14","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=11290"},"modified":"2019-03-25T10:41:14","modified_gmt":"2019-03-25T15:41:14","slug":"yildiz-kahramanlari-tarihin-derinliklerinden-isiltilari-bize-ulasan-kahramanlarimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/yildiz-kahramanlari-tarihin-derinliklerinden-isiltilari-bize-ulasan-kahramanlarimiz\/","title":{"rendered":"YILDIZ KAHRAMANLARI &#8211; TAR\u0130H\u0130N DER\u0130NL\u0130KLER\u0130NDEN I\u015eILTILARI B\u0130ZE ULA\u015eAN KAHRAMANLARIMIZ"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/464.JPG\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><b><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">\u015eHALAHO Abu<br \/>\n<\/span> <\/b><span style=\"font-family: Arial;\"> \u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial;\">(\u2026) K\u0131r\u0131m ve Astrahan Hanl\u0131klar\u0131 ile T\u00fcrk ve Kalm\u0131klara kar\u015f\u0131 Adigelerin vermi\u015f olduklar\u0131 yi\u011fit\u00e7e direni\u015fler ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri u\u011fruna canlar\u0131n\u0131 vermekten ka\u00e7\u0131nmam\u0131\u015f olmalar\u0131 <b>&#8220;Tatartup Sava\u015f\u0131&#8221;, &#8220;Kaneko Yeljer\u0131ko&#8221;, &#8220;Bah\u00e7esaray&#8221;, Kalm\u0131k Ordusu&#8221;<\/b> ve <b>\u201cKun\u00e7&#8217;\u0131ko Da\u011f\u0131&#8221;<\/b> (\u041a\u044a\u0443\u043d\u043a1\u044b\u043a\u044a\u043e \u0438\u0431\u0433) adl\u0131 \u00f6yk\u00fc ve \u015fark\u0131larda anlat\u0131l\u0131r. <b> Aydemirkan<\/b>&#8216;\u0131n yi\u011fitli\u011fi de ayn\u0131 konuyu i\u015fler. Tatar ve Mo\u011follardan korunmak i\u00e7in Adigelerin vermi\u015f olduklar\u0131 direni\u015fleri i\u015fleyen temalar, Adige s\u00f6zl\u00fc anlat\u0131m\u0131nda XII. y\u00fczy\u0131lda belirmeye ba\u015flar ve giderek XVI-XVIII. y\u00fczy\u0131llar\u0131n ana konular\u0131 haline gelirler. Ancak ayn\u0131 s\u0131ralarda ba\u015fka bir konu daha belirir. Adigelerin (Adige topluluklar\u0131n\u0131n) kendi aralar\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015f olan kanl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ve didi\u015fmeler de anlat\u0131mlara kat\u0131l\u0131rlar. <b>&#8220;Ve\u015fneu Sava\u015f\u0131&#8221;<\/b> (\u041e\u0449\u043d\u044d1\u0443 \u0437\u0430\u0443) ve <b>&#8220;Bz\u0131yko Sava\u015f\u0131&#8221; <\/b>(*) adl\u0131 eski \u015fark\u0131, \u00f6yk\u00fc, vb bu temay\u0131 i\u015flerler.<\/p>\n<p>Toplumsal ve s\u0131n\u0131fsal m\u00fccadele Adige s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131nda pek erken bir \u00e7a\u011fda boy g\u00f6sterdi. Bu olgu, Nart destan\u0131n\u0131n da bir temel konudur. S\u0131n\u0131fsal m\u00fccadele, \u00a0Adige toplumunda, egemenli\u011fi elde bulunduran ac\u0131mas\u0131z g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 koyma bi\u00e7iminde ba\u015flad\u0131. Ya\u015famda ger\u00e7ekle\u015fmekte olan bu t\u00fcr kar\u015f\u0131t olaylar folklorumuzun aynas\u0131ndan g\u00f6r\u00fcnmektedirler. <b>H\u0131m\u0131\u015f\u0131ko Peterez<\/b>&#8216;in hesap sordu\u011fu ki\u015fi s\u0131radan bir Mar\u0131ko de\u011fil, <b>Bey Mar\u0131ko<\/b>&#8216;dur (\u041c\u0430\u0440\u044b\u043a\u044a\u043e\u043f\u0449\/Mar\u0131kop\u015f). O s\u0131ralar, sonralar\u0131 sosyal bir anlam kazanacak olan \u00a0<b>&#8220;p\u015f\u0131&#8221;<\/b> (\u043f\u0449\u044b\/bey) unvan\u0131 hen\u00fcz belirmemi\u015fti denilebilir. Ancak, bilinmelidir ki ba\u015fkanlar\u0131n (toplum liderlerinin) s\u0131radan ki\u015filerden farkl\u0131la\u015fmaya, dilediklerini yapmaya, di\u011fer ki\u015filere boyun e\u011fdirmeye kalk\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 da g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ancak <b>Peterez<\/b>, kitleleri bask\u0131 alt\u0131na almaya kalk\u0131\u015fan bu t\u00fcrden \u201cbeylere\u201d (liderlere) kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin<b>, \u201dHerkes eyleminin \u00a0hesab\u0131n\u0131 vermeli<\/b>\u201d der Peterez, babas\u0131 H\u0131m\u0131\u015f\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcren Bey Mar\u0131ko\u2019yu (Mar\u0131kop\u015f) \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u2026<\/p>\n<p>XVI-XIX. y\u00fczy\u0131llarda Adigelerin sosyal ve s\u0131n\u0131fsal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 daha da bir \u015fiddetlenir ve belirginle\u015fir. S\u0131n\u0131fsal bilinci hen\u00fcz olu\u015fma a\u015famas\u0131nda olan emek\u00e7i kitleler, \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ve haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in m\u00fccadele vermeye ve derebeylerinin (\u043f\u0449\u044b-\u043e\u0440\u043a\u044a\/p\u015f\u0131 ve verklerin) zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 koymaya ba\u015flarlar. Toplumsal ve s\u0131n\u0131fsal m\u00fccadelenin ana temas\u0131 XVI. y\u00fczy\u0131lda geli\u015fiyor. Bu teman\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f yerinin Ye\u00e7\u2019en\u0131ko<b> (Yek\u2019en\u0131ko) karde\u015fler<\/b> (\u0415\u043a1\u044d\u043d\u044b\u043a\u044a\u043e \u0437\u044d\u0448\u0438\u04421\u0443) ve Aydemirkan (\u0410\u0439\u0434\u044d\u043c\u044b\u0440\u043a\u044a\u0430\u043d) \u00a0\u00fczerine s\u00f6ylenen \u015fark\u0131 ve anlat\u0131lara dayand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Adigeler d\u0131\u015f\u0131nda Osetya, \u0130ngu\u015fya ve \u00c7e\u00e7enya\u2019da da Aydemirkan tan\u0131n\u0131r. Aydemirkan\u2019a ili\u015fkin \u015fark\u0131lar\u0131n baz\u0131lar\u0131 Balkarlar, Kara\u00e7aylar ve Kumuklar aras\u0131nda da s\u00f6ylenir. Aydemirkan ile iki Yek\u2019en\u0131ko karde\u015fe ili\u015fkin anlat\u0131lar (\u0446\u0438\u043a\u043b) Adige s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131 i\u00e7inde geni\u015f bir yer tutar. 400 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcreden beri bu yi\u011fitlere ili\u015fkin \u015fark\u0131 ve \u00f6yk\u00fcler, an\u0131lan bu halklar aras\u0131nda co\u015fkuyla anlat\u0131l\u0131r ve dinlenir.<\/p>\n<p>O d\u00f6nemde d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlara kar\u015f\u0131 Adige topra\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in Adigelerce verilmi\u015f olan direni\u015flere <b>Verzemes<\/b> (\u041e\u0440\u0437\u044d\u043c\u044d\u0441), <b>Temirkan<\/b> ve <b>Aydemirkan<\/b> da kat\u0131l\u0131rlar. <b>K\u0131r\u0131m Hanl\u0131\u011f\u0131<\/b> ile <b>Astrahan Hanl\u0131\u011f\u0131na<\/b> kar\u015f\u0131 Adigelerin s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc direni\u015flerde bu ki\u015filer kahramanl\u0131klar\u0131 dillere destan olurlar. \u0130\u015f bununla da kalmaz, bu yi\u011fitlerin Adige topra\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bask\u0131 ve haks\u0131zl\u0131klara da kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 ve \u00f6zverili direni\u015flerde bulunduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu halk kahramanlar\u0131, gittikleri her yerde emek\u00e7i insanlara zulmeden azg\u0131n derebeylerine hadlerini bildirirler. Bu nedenle derebeyleri de onlar\u0131 hedef al\u0131rlar. Aydemirkan\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in gizli planlar yaparlar, sonunda bu halk kahraman\u0131n\u0131 hileli yollarla \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Aydemirkan\u2019\u0131n ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 olaylar, o d\u00f6nemde bir ba\u015f\u0131na (bireysel) m\u00fccadeleyle\u00a0 zulme son verilemeyece\u011fi ger\u00e7e\u011fini \u00f6\u011fretmektedir.<\/p>\n<p>Yi\u011fit karde\u015fler olan <b>Ye\u00e7\u2019en\u0131ko Verzemes<\/b> ile Temirkan da, t\u0131pk\u0131 Aydemirkan gibi, \u00a0iki y\u00f6nl\u00fc, yani i\u00e7 ve d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ederler, d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir sava\u015fta her iki yi\u011fit de canlar\u0131n\u0131 verirler. Yek\u2019en\u0131ko karde\u015flerin yi\u011fit\u00e7e can veri\u015fleri \u00fczerine k\u0131sa bir anlat\u0131y\u0131, \u00a0<b>Hanger\u0131y<\/b>\u2019\u0131n (**) <b> \u201cZapiski o \u00c7erkesii\u201d<\/b>\u00a0 (\u00c7erkesya An\u0131lar\u0131) adl\u0131 yap\u0131t\u0131ndan da \u00f6\u011freniyoruz. XIX. y\u00fczy\u0131l kahramanl\u0131k \u015fark\u0131lar\u0131ndan s\u00f6z ederken, <b>N. Dubrovin<\/b> (***) de Yek\u2019en\u0131ko karde\u015flerin par\u0131ldayan birer yeni y\u0131ld\u0131z gibi Adige topra\u011f\u0131nda \u0131\u015f\u0131ldamakta olduklar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131r. Adigeler kahramanlar\u0131n\u0131n kahramanl\u0131k derecesini vurgulamak i\u00e7in, Verzemes ile Temirkan\u2019\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct olarak g\u00f6sterirlerdi, kahramanlar\u0131 onlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rlard\u0131.<\/p>\n<p>XVIII. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131 ile XIX. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcnl\u00fc kahramanlar\u0131 aras\u0131nda <b>Hath\u2019\u0131lar\u0131n\u00a0 Ko\u00e7\u2019as<\/b>\u2019\u0131 (\u0425\u044c\u0430\u0442\u0445\u044b \u044f \u041a\u044a\u043e\u043a1\u0430\u0441), <b>Hath\u2019\u0131 M\u0131hamet \u011fuaz, \u00a0Mafeko V\u0131r\u0131sb\u0131y, Koceberd\u0131ko M\u0131hamet, T\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbek<\/b> (\u0422\u044b\u0433\u044a\u0443\u0436\u044a\u044b\u043a\u044a\u043e \u041a\u044a\u044b\u0437\u0431\u044d\u0447), <b>\u015e\u0131r\u0131huko T\u0131\u011fuj<\/b> (\u0429\u044b\u0440\u044b\u0445\u044a\u0443\u043a\u044a\u043e \u0422\u044b\u0433\u044a\u0443\u0436\u044a) ve <b>Haneh\u2019eko K\u0131mker\u0131y<\/b> (\u0425\u044c\u0430\u043d\u044d\u0445\u044d\u043a\u044a\u043e \u041a\u044a\u044b\u043c\u0447\u044d\u0440\u044b\u0439) bulunmaktad\u0131r. Bu kahramanlar \u00fczerine s\u00f6ylenmi\u015f anlat\u0131 ve \u015fark\u0131lar da Adige s\u00f6zl\u00fc edebiyat\u0131nda geni\u015f bir yer tutar.<\/p>\n<p>Yi\u011fitlik \u00fczerine anlat\u0131lar\u0131n (\u00f6yk\u00fclerin) ve eski \u015fark\u0131lar\u0131n e\u011fitici olma y\u00f6n\u00fcnden i\u00e7erik ve anlamlar\u0131 da \u00f6nemliydi. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcnde tek bir sanatsal ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel konsept bulunmaktayd\u0131:O da d\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na\u00a0 \u00f6l\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131 koymak, zalimlere ge\u00e7it vermemek, zay\u0131fa yard\u0131mc\u0131 olmak, dara d\u00fc\u015fenin imdad\u0131na ko\u015fmak, bu arada insan\u0131 insanca duyguyla dolu olarak, yani bir insan olarak yeti\u015ftirmek\u2026<\/p>\n<p>Adige yi\u011fitlik \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n e\u011fitici y\u00f6nden g\u00fcc\u00fcn\u00fc belirtme anlam\u0131nda Hanger\u0131y \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: \u201d\u00c7ok eski Adige \u015fark\u0131lar\u0131, kendilerinden sonra gelen\u00a0\u00a0 ku\u015faklar\u0131 e\u011fitmek y\u00f6n\u00fcnden \u00e7ok etkili ve g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcrler, \u00f6rne\u011fin bu \u015fark\u0131lar\u0131n Adige toplumunda olu\u015fturduklar\u0131 etki, <b> Tasso<\/b>\u2019nun \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n \u0130talya\u2019da olu\u015fturdu\u011fu etkiden daha az de\u011fildir, diyebilirim.\u201d (Han-Girey, \u0130zbr. proiz. Nal\u2019\u00e7ik, \u00a01974, \u00a0s. 121)<\/p>\n<p>Hanger\u0131y, g\u00fc\u00e7s\u00fczleri koruma, iyi olana, \u00a0g\u00fczele ve g\u00fczelli\u011fe de\u011fer verme bak\u0131m\u0131ndan Adige \u015fiirinin \u00e7ok geli\u015fmi\u015f ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fiir oldu\u011funun da alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. B\u00fct\u00fcn bu s\u00f6ylenen \u015feylerin s\u00f6zde kalmad\u0131\u011f\u0131, aksine bireyleri geli\u015fmi\u015f insanc\u0131l duygularla y\u00fckl\u00fc, yi\u011fit ve kendine g\u00fcvenen insanlar haline getiren ve onlar\u0131 harekete ge\u00e7iren as\u0131l itici (devindirici) g\u00fcc\u00fcn Adige \u015fiiri (\u015fark\u0131lar\u0131) oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 da \u00e7izmektedir.<\/p>\n<p>\u015eiirlere konu olmay\u0131 ba\u015faran adlar, \u00f6l\u00fcm olay\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda titremeyen ve canlar\u0131n\u0131 vermekten ka\u00e7\u0131nmayan kahramanlar\u0131n adlar\u0131d\u0131r. Bu ki\u015filer g\u00fc\u00e7 ve yeteneklerini kendi ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullanmazlar, aksine darda kalan\u0131n yard\u0131m\u0131na ko\u015farlar, g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin \u00fcstesinden gelmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, kitlelerin kurtulu\u015fu i\u00e7in ellerinden geleni yaparlar, zoru ve \u00f6l\u00fcm\u00fc kendileri y\u00fcklenir, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da kitlelerin g\u00fcvenli\u011fini, huzur i\u00e7inde ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmelerini ve \u00f6zg\u00fcr kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. K\u0131l\u0131c\u0131n\u0131n kabzas\u0131 fildi\u015finden, oklu\u011fu da \u015fim\u015firden olan, e\u011ferine ejderha misali kurulan <b> Verzemes<\/b> i\u015fte b\u00f6yle bir yi\u011fittir. Ustura gibi keskin k\u0131l\u0131c\u0131 ile d\u00fc\u015fman\u0131 do\u011frayan, yi\u011fitleri alt eden bir ba\u015fyi\u011fittir <b>Aydemirkan<\/b>. D\u00fc\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na, er meydan\u0131nda bir kara sis gibi dikilip, k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7ekip bir hayk\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcn\u00fc patlatan biri, i\u015fte \u00f6ylesine korkun\u00e7 bir sava\u015f\u00e7\u0131d\u0131r Aydemirkan. \u0130\u015fte <b> Hath\u2019\u0131 O\u011flu Ko\u00e7\u2019as<\/b>, geyikleri ba\u011f\u0131rtan, ejderhalara bile \u00e7\u0131\u011fl\u0131k att\u0131ran korkusuz bir yi\u011fittir o da. \u0130\u015fte babas\u0131 <b>Kocaberd<\/b> gibi boyun e\u011fmeyen <b>M\u0131hamet<\/b> de, \u00a0bir kez k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7ekmesin tek, onu art\u0131k kimse durduramaz. <b><\/p>\n<p>Kaynak:<\/b> \u0428\u044a\u0445\u044c\u044d\u043b\u044d\u0445\u044a\u043e \u0410\u0431\u0443, \u0428\u044a\u044b\u043f\u043a\u044a\u0430\u0433\u044a\u044d\u0440-\u0448\u044d\u0442\u0430\u043f\u043a\u044a\u044d, \u041c\u044b\u0435\u043a\u044a\u0443\u0430\u043f\u044d, 1990, s. 95-98, \u201d\u0416\u044a\u043e\u0433\u044a\u043e \u0447\u044b\u0436\u044c\u044d\u0445\u044d\u043c \u044f\u043d\u044d\u0444\u201d (Uzaktaki Y\u0131ld\u0131zlardan\u00a0 I\u015f\u0131lt\u0131lar) adl\u0131 b\u00f6l\u00fcmden \u00e7eviri.<br \/>\n<b>(*)<\/b> Adige yazar\u0131 \u0130shak Me\u015fba\u015f\u2019\u0131n ayn\u0131 adl\u0131 roman\u0131 Yenem\u0131ko Mel\u00fct Atalay taraf\u0131ndan \u201cBitmeyen Umutlar\u201d ad\u0131yla T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015ftir. HCY<br \/>\n<b>(**)<\/b> Hanger\u0131y (Han-Girey, \u0425\u044a\u0430\u043d\u0434\u0436\u044d\u0440\u044b\u0439), Adige as\u0131ll\u0131 bir Rus subay\u0131. HCY<br \/>\n<b>(***)<\/b> N. Dubrovin, tan\u0131nm\u0131\u015f bir Rus tarih\u00e7isi. HCY<\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial;\">Bu yi\u011fitler de\u011fi\u015fik d\u00f6nemlerin \u00e7ocuklar\u0131d\u0131rlar, ama k\u00f6kleri ayn\u0131 topraklardan beslenmekte ve birbirlerini bulmakta, biri \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn devam\u0131 ve her biri birer \u00f6rnek insan olan bu kahramanlar birbirlerinin uzant\u0131lar\u0131 konumundad\u0131rlar. Bunlar g\u00fc\u00e7 ve olanaklar\u0131n\u0131 kendi ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in kullanm\u0131yorlar, halk\u0131n elindekini ya\u011fmalay\u0131p zengin olmak i\u00e7in \u00e7al\u0131p \u00e7\u0131rpanlardan de\u011fildirler, b\u00f6ylesine ama\u00e7lar ta\u015f\u0131m\u0131yorlar. G\u00fc\u00e7 ve olanaklar\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fcy\u00fc tepeleme, iyiye arka \u00e7\u0131kma y\u00f6n\u00fcnde kullan\u0131yorlar. D\u00fc\u015fman ordusunun y\u00fcz atl\u0131s\u0131 ile ba\u015fa \u00e7\u0131kmak <b>Aydemirkan<\/b> i\u00e7in i\u015ften bile de\u011fildir, dara d\u00fc\u015fen (zor duruma d\u00fc\u015fen)\u00a0 iki atl\u0131 kafilesini korumak, o iki atl\u0131 grubunun pe\u015fine d\u00fc\u015fen d\u00fc\u015fman ordusu geri p\u00fcsk\u00fcrtmek Aydemirkan i\u00e7in az gelir bile. <b>Ye\u00e7&#8217;en\u0131kolar<\/b> da \u00e7ocuk ka\u00e7\u0131ran ve insan ticareti yapan derebeylerine (p\u015f\u0131 ve verklere) kar\u015f\u0131 amans\u0131z bir m\u00fccadele verirler, ka\u00e7\u0131r\u0131lanlar\u0131 geri getirir, \u00a0\u00a0\u00f6zg\u00fcrle\u015ftirirler. T\u00fcrk\u00fc (p\u015f\u0131natl\/\u043f\u0449\u044b\u043d\u0430\u043b\u044a) \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n<p><b> &#8220;Verzemes&#8217;in iyili\u011fi,<br \/>\nG\u00fcr otlar\u0131nkinden \u00a0(\u0413\u044b\u043d\u044b \u0443\u0446) daha \u00e7oktur,<br \/>\nYe\u00e7&#8217;en\u0131kuaye k\u00f6yl\u00fclerinin \u00e7o\u011funu,<br \/>\nAt\u0131n\u0131n \u00fczerinde (\u0428\u044b\u043f\u0448\u044a\u044d\u0440\u044b\u043b\u044a\u043a1\u044d) geri getiren de o\u2019dur&#8221;. <\/b><\/p>\n<p>Gerek duyduklar\u0131 tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerini ve i\u015f aletlerini ya\u011fmalamak i\u00e7in sefere \u00e7\u0131kan derebeylerini kararlar\u0131ndan vazge\u00e7irten ki\u015filer aras\u0131nda Ye\u00e7&#8217;en\u0131kolar d\u0131\u015f\u0131nda, <b> Mafeko V\u0131r\u0131sb\u0131y, Hanah&#8217;eko<\/b> <b>K\u0131mker\u0131y<\/b> (K\u0131m\u00e7er\u0131y) ve daha ba\u015fkalar\u0131 da \u00fcnlenmi\u015f olanlardand\u0131r. Eski Adige \u015fark\u0131s\u0131nda s\u00f6ylendi\u011fi gibi:<b> &#8220;Verzemes k\u00f6yde dendi\u011finde, Ya\u011fmac\u0131 h\u0131rs\u0131zlar&#8221; k\u00f6y\u00fc ya\u011fmalamaktan korkuyorlard\u0131<\/b>. Sava\u015fta kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan d\u00fc\u015fman sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131, bana m\u0131s\u0131n demeden, \u00a0karg\u0131s\u0131n\u0131n sivri ucuna tak\u0131p \u00f6b\u00fcr sava\u015f\u00e7\u0131ya uzatan da odur:<b><\/p>\n<p>&#8220;D\u00f6rt ok sald\u0131,<br \/>\nKar\u015f\u0131s\u0131ndakinin dik\/inat boynunu k\u0131rd\u0131,<br \/>\nDebelene debelene onu \u00a0-at\u0131ndan-\u00a0 ala\u015fa\u011f\u0131 etti&#8221; Verzemes.<\/p>\n<p>(\u0429\u044d \u0431\u0437\u044b\u043f\u043b1 \u0440\u0438\u04421\u0443\u043f\u0449\u0438,<br \/>\n\u0418\u043f\u0448\u044a\u044d \u0433\u0443\u043a\u044a\u044d \u0437\u044d\u0440\u0438\u0443\u0442\u0438,<br \/>\n\u041f\u044d\u0440\u0430\u0437\u044d\u0443 \u0440\u0438\u0443\u0442\u044d\u0445\u044b\u0433\u044a)<\/b><\/p>\n<p>Sonunda Veremes \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir kur\u015fun yedi, a\u011f\u0131r yaral\u0131, &#8220;Omuz ba\u015f\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015f, bald\u0131r kemi\u011finin ba\u015f taraf\u0131 (\u043a\u043e\u043f\u043a\u044a\u044b\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d) kopmu\u015f&#8221; durumda, at\u0131ndan d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yerde yatarken, at\u0131n\u0131n \u00fczerinde bir d\u00fc\u015fman sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131 ko\u015fup ba\u015f\u0131n\u0131 u\u00e7urmak i\u00e7in k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi bir s\u0131rada, Verzemes eline bir ok ald\u0131, yay\u0131 g\u00f6be\u011fine dayay\u0131p oku takt\u0131 ve oku d\u00fc\u015fman\u0131n tam kalbine \u00e7akt\u0131, sava\u015f\u00e7\u0131 at\u0131n\u0131n k\u0131\u00e7 taraf\u0131ndan bir \u00e7uval gibi yere yuvarland\u0131. Atl\u0131ya do\u011fru uzand\u0131 ve onu kendisine do\u011fru \u00e7ekti, onu yast\u0131\u011f\u0131 yap\u0131p son nefesini verdi<b>:&#8221;Kendim gibi bir yi\u011fidi ba\u015f yast\u0131\u011f\u0131m yapmadan can\u0131m\u0131 vermem&#8221;<\/b> (\u0421\u044d\u0449 \u0444\u044d\u0434\u044d \u043b1\u044b\u0445\u044a\u0443 \u0441\u0438\u043c\u044b\u043f1\u044d\u0448\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a\u044d\u0443 \u0441\u043f\u0441\u044d \u0441\u0442\u044b\u043d\u044d\u043f&#8221; diye annesine vermi\u015f oldu\u011fu s\u00f6z\u00fcn\u00fc de yerine getirmi\u015f oldu. Bu olu\u015fum \u015fark\u0131da, yani ulusal menk\u0131bede de aynen yer ald\u0131:<b><\/p>\n<p>&#8220;Nart benzeri birini ba\u015f\u0131na yast\u0131k yap\u0131p,<br \/>\nYery\u00fcz\u00fc ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 terk eden ki\u015fi,<br \/>\nYe\u00e7&#8217;en\u0131ko Verzemes&#8217;tir&#8221;.<\/p>\n<p>(\u0424\u044d\u0434\u044d \u043d\u0430\u0440\u0442 \u0438\u043f1\u044d\u0448\u044a\u0445\u044c\u0430\u0433\u044a\u044d\u0443,<br \/>\n\u0414\u0443\u043d\u044d\u0435 \u043d\u044d\u0444\u044b\u043c \u0435\u0445\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a\u044d\u0440,<br \/>\n-\u0415\u043a1\u044d\u041d\u044b\u043a\u044a\u043e \u041e\u0440\u0437\u044d\u043c\u044d\u0441). <\/b><\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fi <b>Temirkan<\/b> da a\u011fabeyi Verzemes&#8217;den geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eark\u0131da (ulusal menk\u0131bede) \u015f\u00f6yle yer alm\u0131\u015ft\u0131r:<b><\/p>\n<p>&#8220;Sava\u015f\u0131rken g\u00f6\u011fs\u00fc\u00a0 par\u0131ld\u0131yor,<br \/>\nE\u011feri \u00fczerinde oldu\u011funda kendi \u00a0par\u0131ld\u0131yor,<br \/>\nD\u00fc\u015fman yi\u011fitlerinin ba\u015f\u0131n\u0131 u\u00e7uran,<br \/>\nG\u00f6mle\u011fi z\u0131rhtan olan Temirkan&#8217;d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>(\u0417\u0430\u043e\u043c \u0445\u044d\u0442\u043c\u044d \u044b\u0431\u0433\u044a\u044d\u0433\u0443\u0445\u044d\u0440 \u043a\u044a\u044b\u0444\u044d\u043b\u044b\u0434\u044b,<br \/>\n\u041e\u043d\u044d\u0433\u0443\u043c\u0438 \u043a\u044a\u0435\u043b\u044b\u0434\u044b,<br \/>\n\u041b1\u044b\u0445\u044a\u0443\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d\u0445\u044d\u0440 \u04481\u043e\u0437\u044b\u0433\u044a\u044d\u043a1\u044b\u0445\u044d\u0440\u044d\u0440,<br \/>\n\u0422\u0435\u043c\u044b\u0440\u043a\u044a\u0430\u043d\u044d \u0438\u0430\u0448\u044a\u043e\u0434\u0436\u0430\u043d). <\/b><\/p>\n<p>Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda bir ba\u015ftan ba\u015flay\u0131p \u00f6b\u00fcr ba\u015fa d\u00fc\u015fman\u0131 p\u00fcsk\u00fcrterek yoluna devam eder, yi\u011fitli\u011fini sergiler, \u015fark\u0131da s\u00f6ylendi\u011fi gibi:<b><\/p>\n<p>&#8220;Bindi\u011fi Talusten\u2019in \u00f6n\u00fcne,<br \/>\nHi\u00e7bir yavuz atl\u0131 ge\u00e7emez,<br \/>\nD\u00fcnya ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 terk eden ki\u015fi,<br \/>\nYe\u00e7&#8217;en\u0131ko Temirkan&#8217;d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>(\u0422\u0430\u043b\u044a\u044d\u0443\u0441\u0442\u044d\u043d\u044d\u0443 \u0437\u044d\u0440\u044b\u0441\u044b\u043c,<br \/>\n\u0417\u044b \u043b1\u044b \u044f\u0431\u0433\u0438 \u0449\u044b\u043f\u0430\u043c\u044b\u04481\u044d\u0443,<br \/>\n\u0414\u0443\u043d\u044d\u0435 \u043d\u044d\u0444\u044b\u043c \u0435\u0445\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044d\u0440,<br \/>\n\u0415\u043a1\u044d\u043d\u044b\u043a\u044a\u043e \u0422\u0435\u043c\u044b\u0440\u043a\u044a\u0430\u043d). <\/b><\/span><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial;\"><b>Ko\u00e7&#8217;as:<\/p>\n<p><\/b> Ad\u0131 b\u00fct\u00fcn Adige topluluklar\u0131 aras\u0131nda sayg\u0131yla an\u0131lan, \u00f6yk\u00fcs\u00fc dilden dile anlat\u0131lan ve \u015fark\u0131s\u0131 co\u015fkuyla s\u00f6ylenen kahraman\u0131m\u0131zdan biri de Hath\u2019\u0131lar\u0131n<b> Ko\u00e7&#8217;as&#8217;<\/b>\u0131d\u0131r (*) (\u0425\u044c\u0430\u0442\u0445 \u044f \u041a\u044a\u043e\u043a1\u0430\u0441). \u0130ki y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcreden beri \u201cha\u00e7&#8217;e\u015f\u201dlerimizde (konuk odalar\u0131nda) Ko\u00e7&#8217;as \u00fczerine \u015fark\u0131lar s\u00f6ylenmekte, \u00f6yk\u00fcleri de anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u015fark\u0131 ve \u00f6yk\u00fcler g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin bu bi\u00e7imde ya\u015fayagelmi\u015ftir. Ko\u00e7&#8217;as, \u00a0e\u011fitim s\u00fcre\u00e7leri boyunca, gen\u00e7lerimiz i\u00e7in bir model, bir \u00f6rnek kahramand\u0131. Ko\u00e7&#8217;as, korkusuzlu\u011fu ve \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6ze alma anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 sergileyen ba\u015fat bir \u00f6rnektir.<\/p>\n<p>Ko\u00e7&#8217;as, zalim ve ya\u011fmac\u0131 derebeylerinin (p\u015f\u0131 ve verklerin) amans\u0131z bir d\u00fc\u015fman\u0131yd\u0131, onlara yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bedelini \u00f6detmekten ka\u00e7\u0131nmayan biriydi. Beyler de bu nedenle, kendilerine boyun e\u011fmeyen Ko\u00e7\u2019as\u2019a cephe alm\u0131\u015f ve onu \u00f6ld\u00fcrme planlar\u0131 yapmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n<p>Sonunda derebeyi <b>Deveyep\u015f<\/b> (\u0414\u044d\u043e\u0435\u043f\u0449) yan\u0131na elli adam\u0131n\u0131 al\u0131p Ko\u00e7&#8217;as&#8217;\u0131n kamp\u0131n\u0131 bast\u0131 ve onunla \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131. O denli \u00e7ok d\u00fc\u015fman kar\u015f\u0131s\u0131nda Ko\u00e7&#8217;as korkup ka\u00e7mad\u0131, yi\u011fit\u00e7e direndi, Deveyep\u015f de i\u00e7lerinde olmak \u00fczere sald\u0131rganlar\u0131n birka\u00e7\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc, kendi de \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u015eark\u0131n\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 i\u015fte bu olayd\u0131r. Ko\u00e7&#8217;as \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n bilinmeyen ozan\u0131 (\u0443\u0441\u0430\u043a1\u043e), Ko\u00e7&#8217;as&#8217;\u0131n eme\u011fi ile ge\u00e7inen halktan yana d\u00fczg\u00fcn bir insan oldu\u011funu, onlara dost\u00e7a ve sevecen yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak d\u00fc\u015fman kar\u015f\u0131s\u0131nda korkun\u00e7 bir Azrail\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015febildi\u011fini sergilemeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Bir y\u00f6n\u00fcyle kom\u015fular\u0131 olan k\u00f6yl\u00fclere semiz geyik eti yedirir, ama ba\u015fka bir y\u00f6n\u00fcyle de halk\u0131 s\u00f6m\u00fcrenlere kar\u015f\u0131 sert ve ac\u0131mas\u0131zd\u0131r. T\u00fcfe\u011fi ilkbahar mevsimi g\u00f6k g\u00fcrlemeleri gibi g\u00fcr\u00fclder, t\u00fcfe\u011finin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 duman ortal\u0131\u011f\u0131 kara bir bulut gibi kaplar, att\u0131\u011f\u0131 kur\u015fun d\u00fc\u015fman\u0131n\u0131n nefes borusuna yap\u0131\u015f\u0131r ve onu -bey Deveyep\u015f h&#8217;afe\u2019yi- can \u00e7eki\u015fen bir ejderha gibi ba\u011f\u0131rt\u0131r\u2026<\/p>\n<p>Bu halk kahraman\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00fcz\u00fcnt\u00fcye neden olmu\u015fsa da \u00f6l\u00fcmden korkmam\u0131\u015f, \u00e7ok say\u0131da d\u00fc\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fcrk\u00fcp ka\u00e7mam\u0131\u015f olmas\u0131, y\u00fcreklili\u011fi ile kahramanlara \u00f6rnek olmu\u015f oluyor. \u00d6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc halde, moral \u00fcst\u00fcnl\u00fck, yine de Ko\u00e7\u2019as\u2019da kal\u0131yor. Ko\u00e7&#8217;as ad\u0131na s\u00f6ylenen \u015fark\u0131da ortaya konmu\u015f olan \u00f6rnek, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck u\u011fruna her zorlu\u011fu y\u00fcklenen ve \u00f6zveriye katlanan, korkmayan ve \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6ze alan bir yi\u011fitlik \u00f6rne\u011fidir. \u0130\u015fte bu g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6z ve kurulu\u015f, \u015fark\u0131y\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin ya\u015fatan ana etkendir. <b><\/p>\n<p>Kocaberd\u0131ko M\u0131hamet:<\/b><b><\/p>\n<p>Kocaberd\u0131ko M\u0131hamet<\/b> (Kocaberd o\u011flu Muhammed)\u00a0 19\u2019ncu y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f bir halk kahraman\u0131d\u0131r. \u00c7ok say\u0131da kahramanca davran\u0131\u015f\u0131n da \u00f6rne\u011fidir. Derebeylerinin (p\u015f\u0131 ve verklerin) ka\u00e7\u0131r\u0131p satmak \u00fczere Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131na g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri \u00e7ok say\u0131da \u00e7ocu\u011fu geri getiren, ailelerine teslim eden, \u00a0\u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve insanl\u0131k do\u011frultusunda m\u00fccadele eden, bu yolda Adige topra\u011f\u0131nda \u00fcnlenmi\u015f olan bir kahramand\u0131r M\u0131hamet. \u015eark\u0131s\u0131nda i\u015fte bu olu\u015fumlar dile getirilmektedir:<b> \u201cM\u0131hamet\u2019in keskin k\u0131l\u0131c\u0131 \u00e7ok say\u0131da \u00e7ocu\u011fu kurtard\u0131\u201d <\/b>(\u041c\u044b\u0445\u044c\u0430\u043c\u044d\u0442\u044b \u0438\u0447\u044d\u0442\u044d\u0443\u0442\u044b\u043c \u0441\u0430\u0431\u044b\u0438\u0431\u044d \u043a\u044a\u044b\u0444\u044b\u043a\u044a\u043e\u043d\u044d\u0436\u044c). M\u0131hamet\u2019in ki\u015fili\u011fi \u015fark\u0131da da (ulusal menk\u0131bede de) \u015f\u00f6yle yer al\u0131r:<b><i><\/p>\n<p>\u201cEski yaras\u0131 irinle\u015fmi\u015f durumdayken, <\/i><\/b><b> <i><br \/>\n\u00dcst\u00fcne yeni yaralar alan\u201d<\/i><\/b> biridir. <b><i><\/p>\n<p>(\u04231\u044d\u0433\u044a\u044d\u0436\u044a\u044b\u043c \u0449\u044b\u043d\u044b\u0440 \u043a\u044a\u044b\u043a1\u044d\u043a1\u044d\u0443,<br \/>\n\u04231\u044d\u0433\u044a\u0430\u043a1\u044d\u0440 \u0437\u044b\u0442\u044b\u0440\u044f\u0431\u0433\u044a\u0430\u0449)<\/i><\/b><\/p>\n<p>O, geri \u00e7ekilmeyi ve boyun e\u011fmeyi bilmeyen biridir. Halk, M\u0131hamet\u2019in \u00f6rnek ki\u015fili\u011fini \u015fark\u0131ya sa\u011flam bir bi\u00e7imde yerle\u015ftirmi\u015ftir:<b><i><\/p>\n<p>\u201cB\u00fcy\u00fck baban Koceberd\u0131j,<br \/>\nAsla geri \u00e7ekilmeyen biriydi,<br \/>\nGeri \u00e7ekilmeyen,<br \/>\nBu y\u00fczden kendini \u00f6ld\u00fcrten de Kocaberdlerin M\u0131hamet\u2019idir\u201d.<\/p>\n<p>(\u0423\u044f\u0442\u044d\u0436\u044a\u044d\u0443 \u041a\u044a\u043e\u0434\u0436\u044d\u0431\u044d\u0440\u0434\u044b\u0436\u044a\u044b\u0440<br \/>\n\u0415\u0433\u044a\u0430\u04481\u044d\u043c \u0448\u044b\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d \u043c\u044b\u0433\u044a\u0430\u0437,<br \/>\n\u041a\u044a\u044b\u043c\u044b\u0433\u044a\u0430\u0437\u044d\u0443 \u0437\u044f\u0437\u0433\u044a\u0443\u043a1\u044b\u0433\u044a\u044d\u0440<br \/>\n\u041a\u044a\u043e\u0434\u0436\u044d\u0431\u044d\u0440\u0434\u043c\u044d \u044f \u041c\u044b\u044c\u0430\u043c\u044d\u0442). <\/i><\/b><\/p>\n<p>Bir ba\u015fka yi\u011fitlik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc de ba\u015fa gelene, kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan umars\u0131z ac\u0131lara da katlanmay\u0131 bilmektir. Kahramanlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6rnek alma yoluyla, \u00a0gen\u00e7lerimiz de ac\u0131lara katlanmay\u0131 ve inildememeyi \u00f6\u011freniyorlard\u0131. Eski yaras\u0131 hen\u00fcz iyile\u015fmemi\u015f, yaras\u0131ndan irin akarken M\u0131hamet, yara \u00fcst\u00fcne yeni yaralar alm\u0131\u015ft\u0131. Dizkapa\u011f\u0131 yar\u0131lm\u0131\u015f bir s\u00f6\u011f\u00fct dal\u0131 gibi par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131. Halk hekimleri par\u00e7alanan yere yama i\u00e7in v\u00fccudunun ba\u015fka bir yerinden bir par\u00e7a al\u0131p, temizlenen yere yama yaparlarken, \u00e7ekti\u011fi onca dayan\u0131lmaz ac\u0131y\u0131 belli etmedi, \u00a0i\u00e7ine g\u00f6md\u00fc. \u0130nlemedi, g\u00f6zlerinden bir\u00a0 yak\u0131nma \u00a0ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc yans\u0131mad\u0131. Hekimler (1\u044d\u0437\u044d\u0436\u044a\u044b\u0445\u044d\u0440) cerrahi operasyonu tamamlad\u0131klar\u0131nda, i\u015fin zor taraf\u0131n\u0131 atlatm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131, M\u0131hamet\u2019in art\u0131k iyile\u015fece\u011fini san\u0131yorlard\u0131. Ancak M\u0131hamet, umars\u0131z durumunu \u00e7oktan anlam\u0131\u015ft\u0131, g\u00fcl\u00fcmseyerek bir kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. M\u0131hamet \u00f6l\u00fcm\u00fcn yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilincindeydi, \u00f6l\u00fcm\u00fcn ayaklar\u0131ndan ba\u015flayarak, ge\u00e7ti\u011fi yerleri so\u011futarak (dondurarak)\u00a0 yukar\u0131ya do\u011fru geldi\u011fini, \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00f6\u011fs\u00fcne ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011funun fark\u0131ndayd\u0131. Ancak \u00f6l\u00fcm kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fclmedi. G\u00fcl\u00fcmsedi. Dudaklar\u0131ndaki bu son g\u00fcl\u00fcmsemeyle birlikte son nefesini de verdi. \u015eark\u0131s\u0131 (menk\u0131besi) bir b\u00fct\u00fcn halinde ola\u011fan\u00fcst\u00fc ve o \u00f6l\u00e7\u00fcde de g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Bir yi\u011fitlik ve bir ulusal mar\u015f \u00f6rne\u011fidir, \u00f6l\u00fcme giden ama ad\u0131 ve yi\u011fitli\u011fi \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015fen bir an\u0131tt\u0131r\u2026<b><\/p>\n<p>\u015eark\u0131lardaki g\u00fc\u00e7:<\/b><\/p>\n<p>\u015eark\u0131larda ulusun ya\u015fam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olan \u00f6nemli olaylar d\u0131\u015f\u0131nda, bu \u015fark\u0131larda g\u00fc\u00e7l\u00fc sanatsal \u00f6zellik ve \u00f6\u011feler de yer alm\u0131\u015flard\u0131r. \u015eark\u0131larda ge\u00e7mi\u015f olaylar t\u00fcm y\u00f6nleriyle g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriliyor, burada taraf ki\u015filer olanca canl\u0131l\u0131klar\u0131yla sergileniyorlar, yi\u011fit ve korkak olan, dost ve d\u00fc\u015fman ortaya konuyor, sevilen ya da nefret edilen ki\u015filer, sanatsal y\u00f6nden ve sanatsal olanaklarla sergileniyorlar. \u015eark\u0131 dizelerinde ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde kurgulanm\u0131\u015f k\u0131talarda kahramanlar\u0131n \u00e7elikle\u015fmi\u015f y\u00fczlerini, koca kartal kanad\u0131n\u0131 and\u0131ran a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f yam\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, ku\u015f gibi u\u00e7an atlar\u0131na binmi\u015f yi\u011fitlerin er meydan\u0131nda yar\u0131\u015fmakta olduklar\u0131n\u0131, sava\u015f\u0131n en k\u0131z\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlarda, bu yi\u011fitlerin <b>\u201ca\u00e7 birer aslan gibi korkusuzca d\u00fc\u015fmana sald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131\u201d <\/b> g\u00f6rebiliyorsunuz. G\u00f6rebiliyorsunuz \u015fim\u015fek gibi oklar\u0131n\u00a0 ya\u011fmakta oldu\u011funu, yi\u011fitlerin can verdi\u011fini, g\u00f6rebiliyorsunuz yi\u011fitlerden bo\u015fanan kan seli i\u00e7inde y\u00fczen yi\u011fitlerin cesetlerini<b>, \u201catlar taraf\u0131ndan \u00e7ekilen sedyelerde\u201d<\/b> (\u0448\u044b \u043f\u0445\u044a\u044d\u0431\u043b\u044d \u043f\u044b\u0442\u044d\u043a1\u044d) ta\u015f\u0131nan a\u011f\u0131r yaral\u0131lar\u0131, tutu\u015fmu\u015f evlerde ve ekin y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 i\u00e7inde yanmakta olan insanlar\u0131 ve ba\u011f\u0131rt\u0131lar\u0131n\u0131, duyabiliyorsun atlar\u0131n yerleri titreten ayak (nal) (**) seslerini, k\u0131l\u0131\u00e7 \u015fak\u0131rt\u0131lar\u0131n\u0131, can vermekte olan sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n inilti ve can \u00e7eki\u015fme seslerini\u2026<\/p>\n<p>Ancak bu dizelerde yi\u011fitlerin ki\u015fiye \u00f6zg\u00fc tam ve a\u00e7\u0131k (karakteristik) portreleri sunulmamaktad\u0131r. Yi\u011fide ancak ayr\u0131nt\u0131 d\u00fczeyde \u00f6zel bir yer ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclebiliyor:<b> \u201cBir aya\u011f\u0131 aks\u0131yor\u201d<\/b> (\u042b\u043b\u044a\u044d\u043a\u044a\u043e \u043b\u044a\u044d\u043d\u044b\u043a\u044a\u043e\u0440 \u0444\u044d\u043b\u044a\u0430\u0449), <b> \u00a0\u201cG\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc ile k\u0131s\u0131k bak\u0131\u015fl\u0131 ve ya\u011f\u0131z biri\u201d <\/b> (\u0423\u0435\u043f\u043b\u044a\u044b\u043d\u043a1\u044d \u043a\u044a\u043e\u043f\u04461\u044d \u043d\u044d\u0437\u044d\u0436\u044a\u0443), <b>\u00a0\u201cSakal\u0131 aslan yelesi gibi\u201d <\/b>(\u042b\u0436\u0430\u043a1\u044d\u0440\u0438 \u0430\u0441\u043b\u044a\u0430\u043d\u044d\u043c \u044b\u0441\u044d\u043a\u0443) ve benzeri ayr\u0131nt\u0131larla yetiniliyor. Eski \u015fark\u0131lar yi\u011fidin kendisinden \u00e7ok, onun karakteristik \u00f6zellik ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaya a\u011f\u0131rl\u0131k veriyorlar. S\u00f6zgeli\u015fi iki\u00a0 ya da \u00fc\u00e7 dize ile yi\u011fidin portresinin \u00e7izilmesiyle yetiniliyor:<b><i><\/p>\n<p>\u201cSar\u0131 ipekten sar\u0131\u011f\u0131n\u0131 sar\u0131yor,<br \/>\nD\u00fc\u015fman\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 etmekte ustad\u0131r,<br \/>\nT\u0131\u011fuj\u0131ko K\u0131zbe\u00e7\u201d<\/p>\n<p>(\u0414\u044d\u043d\u044d\u0433\u044a\u043e \u0441\u0430\u0440\u044b\u043a\u044a\u044b\u0440\u0438 \u0437\u044d\u0431\u043b\u0435\u0434\u0437\u044b,<br \/>\n\u041f\u044b\u0438 \u0435\u0434\u0437\u044b\u0445\u044b\u043d\u044b\u043c\u0438 \u0444\u044d1\u0430\u0437,<br \/>\n\u0422\u044b\u0433\u044a\u0443\u0436\u044a\u044b\u043a\u044ao \u0433\u0443\u0449\u044d\u043a1\u044d \u041a\u044a\u044b\u0437\u0431\u044d\u0447),<\/p>\n<p>\u201c\u015eayaktan paltosunun g\u00f6\u011fs\u00fc alt\u0131n i\u015flemeli, hey gidi,<br \/>\nD\u00fc\u015fman\u0131n \u00fczerine \u00a0g\u00f6\u011fs\u00fc en \u00a0\u00f6nde ierliyor,<br \/>\n\u015e\u2019ena\u015fholar\u0131n Lav\u2019\u0131\u201d<\/p>\n<p>(\u0418\u0449\u044b\u0443\u0430\u0445\u044c\u044b \u0446\u044b\u0435\u0440\u0438 \u0434\u044b\u0448\u044a\u0430\u0431\u0433\u044a\u0438, \u0441\u044d\u0440\u043c\u0430\u0444\u044d,<br \/>\n\u0417\u044d\u043e\u0448\u0445\u043e\u043c\u00a0 \u0431\u0433\u044a\u044d\u043a1\u044d \u0430\u04481\u0443\u0435\u043a1\u0443,<br \/>\n-\u0428\u044a\u044d\u043d\u0430\u0448\u0445\u044a\u043e\u043a1\u044d \u0448\u044a\u0443\u0438 \u041b\u0430\u0443),<\/p>\n<p>\u201cBir aya\u011f\u0131 aks\u0131yor,<br \/>\nEli at\u0131n\u0131n yelesine bir uzand\u0131 m\u0131, bir ejderha (az\u0131l\u0131 y\u0131lan) kesilen,<br \/>\nRat\u2019eko Ham\u0131rz\u201d , vb.<\/p>\n<p>(\u042b\u043b\u044a\u044d\u043a\u044a\u043e \u043b\u044a\u044d\u043d\u044b\u043a\u044a\u043e\u0440 \u0444\u044d\u043b\u044a\u0430\u0449,<br \/>\n\u0428\u044b\u0441\u044d\u043a\u0443\u0440 \u0437\u0438\u0433\u044a\u043e\u0442\u043a1\u044d \u0449\u044d\u0434\u0436\u044b\u0431\u043b,<br \/>\n-\u0420\u0430\u04421\u044d\u043a\u044a\u043e \u0425\u044c\u0430\u043c\u044b\u0440\u0437). <\/i><\/b><\/p>\n<p>Kahraman\u0131n karakteristik \u00f6zelli\u011fini vurgulamak i\u00e7in, bir\u00e7ok durumda yukar\u0131daki model (kal\u0131p)\u00a0 izleniyor. Yi\u011fidin ad\u0131 s\u00f6ylenir,<b> \u201cKoca bir kartal ba\u011f\u0131rt\u0131s\u0131 gibi ses \u00e7\u0131kararak sava\u015f\u0131yor\u201d<\/b> der (\u0411\u0433\u044a\u044d\u0448\u0445\u043e \u043a1\u044b\u0439 \u043c\u0430\u043a\u044a\u044d\u0443 \u043c\u044d\u0437\u0430\u043e);<b>\u201dKoca yi\u011fit o g\u00fcn devrildi\u201d <\/b>(\u0428\u044a\u044d\u0434\u0436\u044d\u0448\u044a\u044d \u043b1\u044b\u0445\u044a\u0443\u0436\u044a\u044b\u0440 \u0430 \u043c\u0430\u0444\u044d\u043c \u0435\u043f\u0441\u044b\u0445\u044b\u0436\u044c\u044b\u0433\u044a);<b> \u201cAt\u0131ndan ala\u015fa\u011f\u0131 edileni kurtar\u0131yor, \u00d6ld\u00fcr\u00fclenin ba\u015fucunda da dikiliyor\u201d <\/b>der (\u0420\u0430\u0434\u0437\u044b\u0445\u044b\u0440\u044d\u0440 \u043a\u044a\u04301\u044d\u043f\u0435\u0433\u044a\u044d\u043a1\u044b, \u0410\u0443\u043a1\u044b\u0440\u044d\u043c \u0448\u044a\u0445\u044c\u044d\u0449\u044d\u0443\u0446\u043e\u0436\u044c\u044b), yi\u011fidin ad\u0131n\u0131 s\u00f6yler;<b> \u201cO g\u00fcn<\/b>\u2026(d\u00fc\u015fman\u0131n ad\u0131n\u0131 s\u00f6yler) <b>\u00f6l\u00fcm k\u00f6pr\u00fcs\u00fc yap\u0131ld\u0131\u201d <\/b>der (\u0410 \u043c\u0430\u0444\u044d\u043c \u2026(\u043f\u044b\u0438\u043c \u044b\u04461\u044d \u043a\u044a\u044b\u0440\u04351\u043e\u0448\u044a) \u0445\u044c\u044d\u0434\u044d \u043b\u044a\u044d\u043c\u044b\u0434\u0436\u0438);<b> \u201cO g\u00fcn\u2026 <\/b> (yer ad\u0131 belirtir) <b>akan kan \u00a0\u0131rma\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr\u201d<\/b> (\u0410 \u043c\u0430\u0444\u044d\u043c\u2026(\u04471\u044b\u043f1\u044d\u043c \u044b\u04461\u044d \u043a\u044a\u04351\u043e\u0448\u044a) \u043b\u044a\u044b\u043f\u0441\u044d\u0440 \u0449\u0430\u0433\u044aa\u0447\u044a\u0438);<b> \u201cCenazesi<\/b>\u2026 (yine d\u00fc\u015fman\u0131n ad\u0131 s\u00f6ylenir) <b> g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcyor\u201d<\/b> (\u0425\u044c\u0430\u0434\u044d\u0449\u044d\u0436\u044c\u044b\u0440\u2026(\u0434\u0436\u044b\u0440\u0438 \u043f\u044b\u0438\u043c \u044b\u04461\u044d \u043a\u044a\u044b\u0440\u0435\u043e\u0448\u044a) \u043a\u044a\u044b\u0444\u0430\u043a1\u043e), vb. <b><\/p>\n<p>D\u0130PNOTLAR:<br \/>\n(*) \u201cKo\u00e7\u2019as\u201d <\/b> \u00fczerine 4 perdelik bir dram \u00fcnl\u00fc Adige yazar\u0131<b> \u0130brahim Tsey <\/b>(Bkz. vikipedi-internet) taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f olup dostum rahmetli <b>\u00a0Mefev\u0131d Mevlid Kazbek (\u041c\u044d\u0444\u044d\u0443\u0434 \u041c\u044d\u0443\u043b\u044b\u0434 \u041a\u044a\u0430\u0437\u0431\u044d\u043a) <\/b>taraf\u0131ndan<b> <\/b>\u00e7evrilip \u201cKafkasya K\u00fclt\u00fcrel Dergi\u201dde yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. -HCY<b><br \/>\n(**) <\/b> Adige atlar\u0131na nal \u00e7ak\u0131lmazd\u0131. -HCY<b><br \/>\nNot:<\/b> Ara ba\u015fl\u0131klar, siyahla\u015ft\u0131rma ve alt alta dizele\u015ftirmeler HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z\u2019a aittir.<\/span><\/p>\n<p>Yi\u011fitlik \u00fczerine s\u00f6ylenmi\u015f \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131zda ilgin\u00e7 niteleme (epitet), kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma ve metaforlara\u00a0 (i\u011fretileme) rastlanmaktad\u0131r. Yi\u011fit aslana; silah\u0131 ac\u0131 -\u00e7elikten- oka (\u0431\u0437\u044d \u0434\u044b\u0434\u0436), t\u00fcfe\u011finin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 ses ilkbahar g\u00f6k g\u00fcr\u00fcldemelerine; yi\u011fidin duru\u015fu, karanl\u0131k bir sise (\u043f\u0449\u044d\u0433\u044a\u043e \u043a\u043e\u0440\u044d\u043d);h\u00fccuma kalk\u0131\u015f\u0131, y\u0131ld\u0131z kaymas\u0131na, \u015fim\u015fe\u011fe (\u0436\u044a\u043e\u0433\u044a\u043e \u043f\u0447\u044b\u043a1) benzetilmektedir. B\u00fct\u00fcn bu tan\u0131mlamalar ustaca ve sanatsal bir kurgulamayla \u00a0\u015fark\u0131 dizeleri i\u00e7ine yerle\u015ftirilmekte, olup biten her \u015fey \u00a0ka\u015f\u0131m\u0131zda t\u00fcm canl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sergilenmektedir:<strong> &#8220;Yeti\u015fir yeti\u015fmez kara bir sis gibi kar\u015f\u0131ya<\/strong> <strong>dikiliyor&#8221;<\/strong> (\u041a\u044a\u044b\u0437\u044d\u0440\u044d\u043d\u044d\u0441\u044d\u0443\u0438 \u043f\u0449\u044d\u0433\u044a\u043e \u043a\u043e\u0440\u0435\u043d\u044d\u0443 \u043c\u044d\u0443\u0446\u0443),<strong> &#8220;Er meydan\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u00a0 bir -kurt- gibi\u00a0 \u00e7evresine bak\u0131n\u0131yor&#8221;<\/strong> (\u042b\u0436\u044a\u044b\u0433\u0443\u043c \u0438\u0445\u044c\u044d\u043c\u044d \u043d\u044b\u0431\u044d\u0434\u0436\u044d \u0445\u0430\u0431\u0437\u044d\u0443\u0438 \u0437\u0435\u043f\u043b\u044b\u0445\u044c\u044d<strong>), &#8220;Kuzeyli bir Kazak gibi par\u0131ld\u0131yor&#8221;<\/strong> (\u0422\u0435\u043c\u044b\u0440 \u043a\u044a\u044d\u0437\u044d\u043a\u044a\u044d\u0443 \u043c\u044d\u04461\u044b\u0448\u0445\u044a\u0430), <strong>&#8220;\u0130lkbahar y\u0131ld\u0131r\u0131m\u0131 -g\u00f6k g\u00fcr\u00fcldemesi- gibi g\u00fcrl\u00fcyor&#8221; <\/strong>(\u0413\u044a\u044d\u0442\u0445\u044d\u043f\u044d \u0448\u044b\u0431\u043b\u044d\u0443 \u043c\u044d\u0433\u044a\u0443\u0430\u0433\u044a\u0430), vb.<\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131t g\u00fc\u00e7leri kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirme (antitez) durumlar\u0131 da, yi\u011fitlik \u00fczerine s\u00f6ylenen \u015fark\u0131larda yararlan\u0131lan sanatsal \u00f6zellikler aras\u0131nda. Halk kahraman\u0131 d\u00fcr\u00fcst, sevgi dolu (\u0442\u044b\u043d\u0447), su\u00e7suz, lekesiz (\u0445\u044b\u0435) ve uygar (1\u0430\u0441\u044d) biri olarak anlat\u0131l\u0131r, ama i\u015f er meydan\u0131na, yi\u011fitlerin yar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 alana geldi\u011finde, o yumu\u015fak ba\u015fl\u0131 uysal \u00e7ocuk, birdenbire, geri \u00e7ekilmek nedir bilmeyen, can\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan bir yi\u011fide d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr; d\u00fc\u015fman ise, edepsiz, terbiyesiz (\u0448\u044d\u043d\u044b\u0447), kibirli, b\u00fcy\u00fcklenen\u00a0 (\u043f\u0430\u0433\u044d) bir muzur (\u0431\u0437\u0430\u0434\u0436\u044d), u\u011fursuz ki\u015fi olarak sunulur, ama i\u015f boy \u00f6l\u00e7\u00fc\u015fmeye geldi\u011finde, kimin kim oldu\u011fu, attan at\u0131l\u0131p yerde yuvarlanan bir \u00e7uval gibi \u00f6n\u00fcm\u00fcze serilir. <strong>Aydemirkan <\/strong> ile beyler (p\u015f\u0131) i\u015fte b\u00f6ylesine kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelirler;<strong> Hath\u2019\u0131 Ko\u00e7&#8217;as<\/strong> ve kar\u015f\u0131s\u0131na elli adam\u0131 ile dikilen <strong> Davelerin P\u015f\u0131h&#8217;afe&#8217;<\/strong>si (Devey P\u015f\u0131h&#8217;afe);<strong>Mafeko V\u0131r\u0131sb\u0131y<\/strong> ile bir dizi d\u00fc\u015fman\u0131;<strong> Hanah\u2019eko K\u0131m\u00e7er\u0131y<\/strong> ile bir derebeyi (p\u015f\u0131 ve verk) s\u00fcr\u00fcs\u00fc i\u015fte b\u00f6ylesine kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelirler ve kar\u015f\u0131t taraflar\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n<p>Yi\u011fitlik \u015fark\u0131lar\u0131 i\u00e7inde birbirine benzemeyen ve birbiri ile ko\u015futluk (paralellik) g\u00f6stermeyen \u00f6rneklerle de kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir. <strong><em><\/p>\n<p>&#8220;Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki\u00a0 d\u00fc\u015fman ordusu, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Ra* iki bin atl\u0131dan olu\u015fuyor, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Kendimizi sayacak olursak, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Ra, ancak\u00a0 onbe\u015f atl\u0131 oluyoruz&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> (\u0417\u0430\u043e\u0440 \u0437\u044d\u0440\u0430\u04481\u044b\u043b1\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0445\u044d\u0440<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0420\u0430 \u0448\u044b\u0443 \u043c\u0438\u043d\u0438\u04421\u0443 \u0433\u0443\u0449\u044d\u0443\u0438 \u043a\u044a\u0430\u043b\u044a\u044b\u0442\u044d, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0422\u044d \u0437\u044b\u0437\u044b\u0442\u043b\u044a\u044b\u0442\u044d\u0436\u044c\u044b \u0433\u0443\u0449\u044d\u043a1\u044d, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0420\u0430 \u0448\u044b\u0443 \u043f\u04481\u044b\u043a1\u0443\u0442\u0444\u044b \u043d\u0430\u0445\u044c\u044b \u0442\u0438\u043c\u044b\u043a\u044a\u0443\u0430). <\/em><\/strong><\/p>\n<p>D\u00fc\u015fman ordusu ile kar\u015f\u0131s\u0131ndaki kahramanlar i\u015fte b\u00f6yle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. <strong><em><\/p>\n<p>&#8220;D\u00fc\u015fman ordusu<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Verimli bir tarlaya yay\u0131lm\u0131\u015f demetler (\u0431\u0433\u0430\u043d\u044d) gibi yan yana serili, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u00a0Koca Hac\u0131 \u0130brahim&#8217;in ki (Hacebiram\u0131\u015fh&#8217;o) ise, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Ra \u00e7\u0131ra gibi yanm\u0131\u015f, ortal\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nlat\u0131yor&#8221;<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> (\u041f\u044b\u0438\u043c \u0438\u0434\u0437\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0440\u0438<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0420\u0430 \u043c\u044d\u0449\u044b\u04481\u0443 \u0431\u0433\u0430\u043d\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0443\u0438 \u0437\u044d\u0431\u0433\u044a\u0443\u043b\u044a\u0430, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0425\u044c\u0430\u0434\u0436\u044d\u0431\u0438\u0440\u0430\u043c\u044b\u0448\u0445\u043e\u0443 \u0430\u0445\u044d\u043b\u044a\u044b\u0440 <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0420\u0430 \u043e\u0441\u0442\u044b\u0433\u044a\u044d \u043d\u044d\u0444\u044b \u0433\u0443\u0449\u044d\u0443\u0438 \u043c\u044d\u043b\u044b\u0434\u044b). <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Diyor \u015fark\u0131, d\u00fc\u015fman \u00f6l\u00fcleri ile yurt savunucular\u0131n\u0131n (\u0445\u044a\u0443\u043c\u0430\u043a1\u043e) \u00f6l\u00fclerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken. <strong><em><\/p>\n<p>&#8220;Sonbahar geldi\u011finde, eyvah, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> D\u00fc\u015fman ordusu gelip her \u015feyi ate\u015fe veriyor, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0130lkbahar geldi\u011finde de, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> K\u00fclleri e\u015feleyerek ya\u015fama tutunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz&#8221;, vb. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> (\u0411\u0436\u044b\u0445\u044c\u044d\u0440 \u043a\u044a\u044b\u0437\u044b\u0441\u044b \u0433\u0443\u0449\u044d\u043a1\u044d, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u041f\u044b\u0438\u0434\u0437\u044d\u0440 \u043a\u044a\u044d\u0441\u044b \u0433\u0443\u0449\u044d\u0448\u044a \u0442\u0435\u0433\u044a\u044d\u0441\u0442\u044b, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0413\u044a\u0430\u0442\u0445\u044d\u0440 \u043a\u044a\u044b\u0437\u044b\u0441\u044b \u0433\u0443\u0449\u044d\u043a1\u044d, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0421\u0442\u0430\u0444\u044d\u0440 \u0437\u044d1\u0430\u0442\u04481\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0443\u0438 \u0442\u044d\u043f\u0441\u044d\u0443). <\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u015eark\u0131larda yergiye, ta\u015flamaya da b\u00fcy\u00fck bir yer verilir. Eski \u015fark\u0131lar, sava\u015fta korkakl\u0131k g\u00f6steren ve p\u0131s\u0131r\u0131kl\u0131k edenleri rezil r\u00fcsva (\u04461\u044d1\u0443\u0436\u044a\u044b) ederler, beylerin (p\u015f\u0131 ve verk) a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve kibirlili\u011fi, d\u00fc\u015fmana \u00f6zg\u00fc \u00f6zellikler olarak g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenip canland\u0131r\u0131l\u0131r, bu konuda Adige s\u00f6z da\u011farc\u0131\u011f\u0131ndan olabildi\u011fince yararlan\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015fman atl\u0131lar\u0131n\u0131n gelmekte oldu\u011fu bir s\u0131rada<strong> Hath&#8217;\u0131 Ko\u00e7&#8217;as<\/strong>&#8216;\u0131n yan\u0131ndan\u00a0 ka\u00e7an arkada\u015flar\u0131 \u015fark\u0131da \u015f\u00f6yle anlat\u0131l\u0131r:<strong><em><\/p>\n<p>&#8220;Yan\u0131ndaki u\u011fursuz ki\u015filer, yaz\u0131k, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Sudan nedenler uydurup t\u00fcy\u00fcyorlar&#8221;. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> &#8220;Yan\u0131ndaki korkak ki\u015filer, yaz\u0131k, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Ba\u015flar\u0131n\u0131 al\u0131p ka\u00e7\u0131\u015f\u0131yorlar&#8221;. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> (\u0420\u0430 \u0438\u0433\u044a\u0443\u0441\u044d \u0431\u0437\u0430\u0434\u0436\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u043c\u044d<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0417\u044b\u0437\u044d\u043a1\u0430\u0443\u043a\u044a\u0443\u0442\u0430\u043c\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0448\u044a\u044b \u043a\u044a\u044b\u043a1\u0430\u0442\u0445\u044a\u0443\u0430<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0418\u0433\u044a\u0443\u0441\u044d \u0444\u044d\u043c\u044b\u0444\u044b \u0433\u0443\u0449\u044d\u043c\u044d<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0417\u044b\u0437\u044d\u043a1\u0430\u04431\u0430\u043f\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0448\u044a\u044b \u043a1\u0430\u0442\u0445\u044a\u0443\u0436\u044c\u0430). <\/em><\/strong><\/p>\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck da\u011flar\u0131 ben yaratt\u0131m dermi\u015f gibi b\u00f6b\u00fcrlenir ve \u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn bir \u00fclkeye yay\u0131lm\u0131\u015f olan Ko\u00e7&#8217;as&#8217;\u0131 at\u0131n\u0131n terkisinde g\u00f6t\u00fcrmeyi d\u00fc\u015flerken, Devey P\u015f\u0131h\u2019afe, Ko\u00e7&#8217;as&#8217;tan kur\u015funu yiyor ve <strong>&#8220;Bir ejderha gibi canh\u0131ra\u015f ba\u011f\u0131r\u0131yor&#8221;<\/strong> (\u0411\u043b\u044d\u0433\u044a\u043e \u043a1\u044b\u0438 \u043c\u0430\u043a\u044a\u044d \u0433\u0443\u0449\u044d\u0443 \u043c\u044d\u043a1\u044b\u044f) diyor eski \u015fark\u0131m\u0131z. <strong>Senceley Sava\u015f\u0131<\/strong>&#8216;nda (C\u044d\u043d\u0434\u0436\u044d\u043b\u044d\u0439 \u0437\u0430\u043e) yi\u011fit\u00e7e \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rken \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi yitirdik. Sava\u015f\u0131n en kritik anlar\u0131nda kendi ba\u015flar\u0131n\u0131 kurtarmak d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey yapmayan Kr\u0131m\u0131z o\u011flu Rakay (\u0420\u0430\u043a\u044a\u044d\u0439) ile Yer\u0131k (\u0415\u0440\u044b\u043a\u044a) o\u011flu Ne\u011foy (\u041d\u044d\u0433\u044a\u043e\u0439) \u015fark\u0131da a\u015fa\u011f\u0131lan\u0131rlar (\u043e\u0440\u044d\u0434\u044b\u0436\u044a\u044b\u043c \u0435\u0443\u043c\u044b\u0441\u044b\u0445):<strong><em><\/p>\n<p>&#8220;\u015e\u0131k giyimli iki gen\u00e7 tepenin ard\u0131ndan bak\u0131yor, <\/em> <\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Bir bak\u0131yoruz ki k\u0131za benziyorlar, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> K\u0131z olmal\u0131lar desek, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> K\u0131l\u0131\u00e7 belde \u00a0at s\u0131rt\u0131ndalar, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Yeni gelin olmal\u0131lar desek, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> Erkek giysileri giyinmi\u015fler&#8221;. <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> (\u041a1\u044d\u0440\u044d\u043a1\u0438\u04421\u0443\u0440 1\u0443\u0430\u0448\u044a\u0445\u044c\u044d\u043c \u043a\u044a\u044b\u043a\u044a\u043e\u043f\u043b\u044a\u044b, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0422\u044b\u043a\u044a\u044b\u043a1\u044d\u043b\u044a\u044b\u043f\u043b\u044a\u044d\u043c\u044d \u043f\u0448\u044a\u044d\u0448\u044a\u0430\u0448\u044a\u043e\u0445, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u041f\u0448\u044a\u0430\u0448\u044a\u044d\u0445 \u04421\u043e\u0443 \u0442\u044f\u0434\u0436\u044d\u043d\u0442\u0438, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0421\u044d\u0436\u044a\u0445\u044d\u0440 \u0430\u0433\u043e\u043b\u044a\u044d\u0443 \u0448\u044b\u043c\u044d \u0430\u0442\u0435\u0441\u044b\u0445, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u041d\u044b\u0441\u0430\u043a1\u044d\u0445 \u04421\u043e\u0443 \u0442\u044f\u0434\u0436\u044d\u043d\u0442\u0438, <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em> \u0425\u044a\u0443\u043b\u044a\u0444\u044b\u0433\u044a\u044d \u0448\u044a\u0443\u0430\u0448\u044d\u0445\u044d\u0440 \u0430\u0449\u044b\u0433\u044a). <\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong> (*) <\/strong> Ra, bir nakarat, dizeyi tamamlama ve bir peki\u015ftirme ekidir. -HCY.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Yi\u011fitlik \u015fark\u0131lar\u0131 i\u00e7inde yi\u011fidin ba\u015f\u0131na gelenleri anlatan ve e\u011fitici, ders verici anlamlar ta\u015f\u0131yan kendi kendine konu\u015fma (monolog) \u00f6rnekleri de vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin Aydemirkan \u00fczerine s\u00f6ylenen \u015fark\u0131lar i\u00e7inde, Aydemirkan&#8217;\u0131n kendisi i\u00e7in, kendi kendisine s\u00f6yledi\u011fi bir \u015fark\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Kendi \u015fark\u0131s\u0131nda Aydemirkan \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: <strong><\/p>\n<p>H&#8217;e\u011fak&#8217;elerin* beyi p\u015f\u0131 Kambolet bir arkada\u015f, <\/strong><\/p>\n<p><strong> Arkada\u015f and\u0131 i\u00e7ip\u00a0 aldat\u0131yor beni bu p\u015f\u0131 Kambolet, <\/strong><\/p>\n<p><strong> Iss\u0131z bir k\u0131r yerine \u00e7ekiyor beni bu \u00a0p\u015f\u0131 Kambolet&#8230;&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><strong> \u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong> (\u0425\u044d\u0433\u044a\u0430\u043a1\u044d\u043c\u044d \u044f\u043f\u0449\u044d\u0443 \u043f\u0449\u044b \u041a\u044a\u0430\u043c\u0431\u043e\u043b\u044d\u0442\u044b\u0440\u0438 \u043d\u044b\u0431\u0434\u0436\u044d\u0433\u044a\u0443, <\/strong><\/p>\n<p><strong> \u041d\u044b\u0431\u0434\u0436\u044d\u0433\u044a\u0443\u043c \u0438\u0442\u0445\u044c\u044d\u043a1\u044d \u043f\u0449\u044b \u041a\u044a\u0430\u043c\u0431\u043e\u043b\u044d\u0442\u044b\u043c \u0441\u0435\u0433\u044a\u0430\u043f\u04461\u044d, <\/strong><\/p>\n<p><strong> \u0413\u0443\u0431\u0433\u044a\u043e\u043c \u0438\u043f\u04461\u0430\u043d\u044d\u043c\u0438 \u043f\u0449\u044b \u041a\u044a\u0430\u043c\u0431\u043e\u043b\u044d\u0442\u044b\u043c \u0441\u044b\u0440\u0435\u0449\u044d&#8230;)<\/p>\n<p><\/strong> Derebeylerinin (p\u015f\u0131-verklerin) Aydemirkan&#8217;\u0131 tuzak kurarak \u00f6ld\u00fcrme planlar\u0131n\u0131n yol g\u00f6stericisi de (\u0445\u0430\u0449\u044d) <strong> P\u015f\u0131<\/strong> <strong>Kambolet <\/strong>oluyor. Ats\u0131z ve silahs\u0131z halde, <strong>Aydemirkan<\/strong>&#8216;\u0131, kendisi i\u00e7in kurulmu\u015f olan tuza\u011f\u0131n i\u00e7ine i\u015fte bu Kambolet, b\u00f6yle g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. <strong>Kolej\u0131m\u0131ko Z\u00e9zer\u0131h&#8217;<\/strong>\u0131n (\u041a\u044a\u043e\u043b\u044d\u0436\u044a\u044b\u043c\u044b\u043a\u044a\u043e \u0417\u0435\u0437\u044d\u0440\u044b\u0445\u044c) ya\u015fam\u0131n\u0131n da b\u00f6ylesine, \u00a0i\u00e7 s\u0131zlat\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde sonland\u0131\u011f\u0131 da kendi \u015fark\u0131s\u0131nda dile getirilmektedir.<\/p>\n<p>Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fma, diyalog da, Adige yi\u011fitlik \u015fark\u0131lar\u0131nda yararlan\u0131lan sanatsal \u00f6zelliklerden biridir. Diyalog, en belirgin bir bi\u00e7imde <strong>Hath&#8217;\u0131 Ko\u00e7&#8217;as<\/strong> \u015fark\u0131s\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir (Bir \u00f6rnek i\u00e7in Bkz<strong>. \u201cHath\u2019\u0131 O\u011flu Ko\u00e7\u2019as\u201d<\/strong>, CircassianCanada, Efsaneler-Mitoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fc).<\/p>\n<p>D\u00fc\u015fman atl\u0131lar\u0131n\u0131n gelmekte olmas\u0131 \u00fczerine, ka\u00e7may\u0131 ye\u011fleyen arkada\u015flar\u0131 ile Hath&#8217;\u0131 Ko\u00e7&#8217;as aras\u0131nda ge\u00e7mi\u015f olan konu\u015fmalar, o an i\u00e7in insanlar\u0131n i\u00e7inde olu\u015fmu\u015f olan duygular ve d\u00fc\u015f\u00fcnceler, bu olaya tan\u0131k ki\u015filerin ki\u015filikleri, en a\u00e7\u0131k ve en somut bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131m\u0131zda sergilenmekte, her birinin ne olup olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a bize g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n<p>Kahramanl\u0131k \u015fark\u0131lar\u0131 Adige Ulusunun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc (ideolojisini), de\u011fi\u015fik tarihsel d\u00f6nemlerdeki Adige d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinin nas\u0131l oldu\u011funu canl\u0131 kan\u0131tlar\u0131yla ortaya koyan ve Adige toplumunun dil da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fini, \u00fcst\u00fcn ve yarat\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc sergileyen ve atalar\u0131m\u0131zdan kalm\u0131\u015f olan en zengin miraslardan biridir. Adige s\u00f6zl\u00fc gelene\u011finin bir sanatsal d\u00fczeni ve bir \u015fiirsellik (poetika) olu\u015fumu bulundu\u011funu, ayr\u0131ca Adige \u015fiir gelene\u011fi i\u00e7inde, yi\u011fitlik \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z bir t\u00fcr (janr)\u00a0 olarak ayr\u0131 bir yer edindi\u011fini g\u00f6rebiliyoruz. Bu \u015fark\u0131lar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Adige \u015fiirinin tematik (konu) y\u00f6nden geni\u015fleyip zenginle\u015fmesinde \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flamaktad\u0131rlar. Bu \u015fark\u0131lar\u0131n hepsinde en \u00e7ok bulunmakta olan yararl\u0131 \u00f6\u011fe, insan\u0131m\u0131z\u0131n e\u011fitimi konusundaki tart\u0131\u015fma g\u00f6t\u00fcrmez g\u00fcc\u00fc ile sundu\u011fu do\u011fru \u00f6rneklerdir. <strong>Koceberd\u0131ko M\u0131hamet<\/strong> ve <strong>Hath&#8217;\u0131 Ko\u00e7as<\/strong>\u2019a \u00f6zg\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri Sovyetler Birli\u011fi Kahraman\u0131 <strong>Nehay Davut&#8217;<\/strong>da da g\u00f6rebiliyoruz, bu da \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n hala etkili olduklar\u0131na ili\u015fkin bir kan\u0131tt\u0131r.<\/p>\n<p>Koceberd\u0131ko M\u0131hamet&#8217;in \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fcn her anlat\u0131l\u0131\u015f\u0131nda ya da \u015fark\u0131s\u0131 s\u00f6ylenmeye ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, o an, o \u015fark\u0131 ve \u00f6yk\u00fclerle birlikte, Nehay Davut\u2019u da hemen an\u0131ms\u0131yor, sanki kar\u015f\u0131mda duruyormu\u015f gibi oluyorum. O an \u015fimdiki g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kahramanlar\u0131n\u0131n k\u00f6keninin \u00e7ok \u00e7ok eskilerde ya\u015fam\u0131\u015f kahramanlar\u0131m\u0131za uzanmakta oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorum. Bu ger\u00e7ek apa\u00e7\u0131k ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, tarihsel ge\u00e7mi\u015f yeniden canlan\u0131yormu\u015f gibi oluyor. Nehay Davut&#8217;un yolda y\u00fcr\u00fcrken ya da otururken Hath&#8217;\u0131 Ko\u00e7&#8217;as&#8217;\u0131n \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fcrd\u00fck. \u00c7ok severdi Koceberd\u0131ko M\u0131hamet&#8217;in a\u011f\u0131t\u0131n\u0131 okumay\u0131 da. M\u0131hamet&#8217;in yi\u011fitli\u011fi, onun benzersiz zorlu\u011fa katlanma \u00f6zelli\u011fi, Davut&#8217;da da yinelendi, ya\u015fand\u0131. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda baca\u011f\u0131na (\u043b\u044a\u044d\u0442\u0445\u044b) isabet eden bir dumdum kur\u015funu (\u0437\u044d1\u044d\u0443\u0442\u044b\u0440\u044d \u0449\u044d) y\u00fcz\u00fcnden bacak kemi\u011fi par\u00e7aland\u0131, yara kangrene d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, art arda \u00fc\u00e7 kez baca\u011f\u0131 kesildi, sonunda aya\u011f\u0131 oldu\u011fu gibi al\u0131nd\u0131. Onca zorlu\u011fa ve ac\u0131ya kar\u015f\u0131n Davut\u2019un bir kez olsun inildedi\u011fi, a\u011fz\u0131ndan tek bir ac\u0131 s\u00f6z \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 duyulmad\u0131. Bir\u00e7ok ac\u0131l\u0131 olaya tan\u0131k olmu\u015f, \u00e7ok say\u0131da cerrahi operasyona kat\u0131lm\u0131\u015f olan onca hekim, Davut\u2019un bu sab\u0131r ve direnci kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rmadan edemediler. Olay koca hastanede duyulmu\u015f ve yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015f bununla kalmad\u0131, haber cephelere de\u011fin yay\u0131lmakta gecikmedi. O denli \u00fcnlenen ve ad\u0131 dilden dile dola\u015fan bu ki\u015fiyi g\u00f6rmeye say\u0131s\u0131z ki\u015finin gitti\u011fini, s\u00f6ylenenlerin do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6zleriyle g\u00f6ren biri daha var. Bu da Sovyetler Birli\u011fi Kahraman\u0131 ve ayn\u0131 zamanda bir yazar da olan sava\u015f muhabiri <strong>Sergey Borzenki<\/strong>\u2019dir ve Borzenki\u2019nin kitab\u0131 olaya tan\u0131kl\u0131k etmektedir.<\/p>\n<p>Sava\u015f sonras\u0131, 1955 y\u0131l\u0131nda, <strong>Davut<\/strong>\u2019un durumu yeniden a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131, \u00a0art arda \u00fc\u00e7 kez daha ameliyat edildi. A\u011f\u0131r ve \u00e7ok \u0131zd\u0131rap veren bir hastal\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc halde, Davut yine sabrediyordu, bu yi\u011fidimiz, <strong>Koceberd\u0131ko M\u0131hamet<\/strong> gibi kendi kendisini dizginlemeyi ba\u015far\u0131yor ve asla s\u0131z\u0131ldanm\u0131yordu. Duda\u011f\u0131nda bir g\u00fcl\u00fcmseme, ziyaret\u00e7ilerine g\u00fcl\u00fcmsemeler da\u011f\u0131tarak g\u00fcnlerini tamamlad\u0131\u2026 Son nefesini de \u00f6yle verdi\u2026<\/p>\n<p>\u2026Evet, \u00e7a\u011flar \u00f6ncesinden gelen bu insanl\u0131k, bu g\u00fczellik ve bu yi\u011fitlik p\u0131nar\u0131 hi\u00e7 bulanmaks\u0131z\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin co\u015fkulu ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor ve daha da co\u015fuyor, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz gen\u00e7leri i\u00e7in bu co\u015fku sa\u00e7an p\u0131nar, manevi bir su kayna\u011f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor ve bir etik-ahlak \u00f6rne\u011fi olu\u015fturuyor. Sis i\u00e7inde uzay\u0131p giden ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze halk\u0131m\u0131z\u0131n ne gibi d\u00f6nemleri a\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu, iyi ile k\u00f6t\u00fcn\u00fcn kesintisiz m\u00fccadelesi, emek\u00e7i halk\u0131m\u0131z\u0131n yeti\u015ftirdi\u011fi ve \u00f6rnek davran\u0131\u015flar\u0131 ile y\u00fccelmi\u015f olan yi\u011fitlerimiz, bu yi\u011fitlerin \u00a0\u00a0canlar\u0131n\u0131 di\u015flerine tak\u0131p \u00a0hakl\u0131dan yana olarak verdikleri u\u011fra\u015flar, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n \u00a0tan\u0131t\u0131m\u0131 ve \u00a0\u00a0g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131nmalar\u0131 ya da ba\u015fka bir anlat\u0131mla halk\u0131m\u0131z\u0131n s\u00f6zl\u00fc tarihi olmalar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir bu eski \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bizim i\u00e7in\u00a0 \u00f6nemi:Bu \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131 i\u00e7in de birer e\u011fitici rehber, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatan birer parlak y\u0131ld\u0131z \u00f6nemindedir, bu y\u0131ld\u0131zlar ya\u015fam yolumuzu\u00a0 \u0131\u015f\u0131ldat\u0131p durmaktad\u0131rlar. <strong><\/p>\n<p>(*) H\u2019e\u011fak\u2019e<\/strong> (\u0425\u044d\u0433\u044a\u0430\u043a1\u044d)- Aydemirkan zaman\u0131ndaki bir Adige toplulu\u011fu. -HCY<\/p>\n<p><strong><br \/>\nSON<\/strong><br \/>\n<strong><\/p>\n<p>Not:<\/strong> Usta Adige ele\u015ftirmeni ve yazar\u0131 Abu \u015ehalaho\u2019nun \u201c\u0416\u044a\u043e\u0433\u044a\u043e \u0447\u044b\u0436\u044c\u044d\u0445\u044d\u043c \u044f\u043d\u044d\u0444\u201d (Uzaklardaki Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n I\u015f\u0131lt\u0131lar\u0131) adl\u0131 22 sayfal\u0131k ve eski Adige kahramanl\u0131k \u015fark\u0131lar\u0131 \u00fczerine de\u011ferlendirme yaz\u0131s\u0131n\u0131n son yar\u0131s\u0131n\u0131 ya da son 11 sayfas\u0131n\u0131, elimden geldi\u011fince \u00e7evirmi\u015f bulunuyorum. Eski \u015fark\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bu denli ilgi uyand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 ummam\u0131\u015ft\u0131m. \u00c7ok say\u0131da internet sitesinin al\u0131nt\u0131 yoluyla \u00e7eviriyi, kitlelere daha da yayarak ula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. B\u00f6ylesine bir ilgi do\u011faca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 beklemiyordum, bu nedenle de ilk yar\u0131y\u0131 atlayarak, \u00e7eviriye ortalardan ba\u015flam\u0131\u015f oldum, bu cehaletim nedeniyle okuyucular\u0131mdan \u00f6z\u00fcr diliyorum. Artan ilgi nedeniyle ilk b\u00f6l\u00fcm\u00fc de \u00e7evirmeye, gerekirse \u015ehalaho\u2019nun ad\u0131ma yaz\u0131p verdi\u011fi kitab\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 (187 sayfa) \u00e7evirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131 okuyuculara duyurmak istiyorum. \u00dcnl\u00fc yazar\u0131m\u0131z\u0131n Halid HOT taraf\u0131ndan tan\u0131t\u0131m\u0131 i\u00e7in Bkz. <strong>\u201cAbu \u015ehalaho\u201d, <\/strong>internet; ayr\u0131ca <strong>Jineps gazetesi<\/strong>, say\u0131 32). -HCY<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#350;HALAHO Abu &Ccedil;eviri: HAP&#304; Cevdet Y&#305;ld&#305;z (&hellip;) K&#305;r&#305;m ve Astrahan Hanl&#305;klar&#305; ile T&uuml;rk ve Kalm&#305;klara kar&#351;&#305; Adigelerin vermi&#351; olduklar&#305; yi&#287;it&ccedil;e direni&#351;ler ve &ouml;zg&uuml;rl&uuml;kleri u&#287;runa canlar&#305;n&#305; vermekten ka&ccedil;&#305;nmam&#305;&#351; olmalar&#305; &ldquo;Tatartup Sava&#351;&#305;&rdquo;, &ldquo;Kaneko Yeljer&#305;ko&rdquo;, &ldquo;Bah&ccedil;esaray&rdquo;, Kalm&#305;k Ordusu&rdquo; ve &ldquo;Kun&ccedil;&rsquo;&#305;ko Da&#287;&#305;&rdquo; (&#1050;&#1098;&#1091;&#1085;&#1082;1&#1099;&#1082;&#1098;&#1086; &#1080;&#1073;&#1075;) adl&#305; &ouml;yk&uuml; ve &#351;ark&#305;larda anlat&#305;l&#305;r. Aydemirkan&lsquo;&#305;n yi&#287;itli&#287;i de ayn&#305; konuyu i&#351;ler. Tatar ve Mo&#287;ollardan korunmak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-11290","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11292,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11290\/revisions\/11292"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}