![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/208.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u00d6zdemir \u00d6zbay
\n<\/b>Nart Dergisi, Mart-Nisan 1997<\/p>\n
\u0130nsan \u0131rk\u0131n\u0131n 300 bin y\u0131l \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 \u00fclke, hemen t\u00fcm d\u00fcnya dillerinde yer alan, ula\u015f\u0131lmaz, gizemli, atlas renkli, d\u00fc\u015fler, mutluluklar ve b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclke; \u00c7erkes boylar\u0131n\u0131n kutsal ata yurdu; do\u011fudan bat\u0131ya, kuzeyden g\u00fcneye, binlerce y\u0131ld\u0131r toplumlar\u0131n, uygarl\u0131klar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi tarih kavimleri kap\u0131s\u0131…<\/p>\n Kafkasya, de\u011fi\u015fik etnik k\u00f6kenli toplumlar\u0131n bir arada bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgedir. \u0130nsan \u0131rk\u0131n\u0131n 300 bin y\u0131l once Kuzeybat\u0131 Kafkasya’da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 sav\u0131n\u0131n detaylar\u0131na inince, Kuzeybat\u0131 Kafkasya’da t\u00fcreyen insan soyunun \u00f6ncelikle yak\u0131n \u00e7evreye, Transkafkasya’ya, kuzey-do\u011fuya ve g\u00fcney-bat\u0131ya yay\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu savlar\u0131 bir dereceye kadar dogrulayan bulgular ve kan\u0131tlar vard\u0131r. Nitekim, \u015fimdi Krasnodar topraklar\u0131 i\u00e7erisinde, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131 boyunca \u00e7ok say\u0131da palaeolitik yerle\u015fim alanlar\u0131 bulunmu\u015ftur. Bunlara ilk yerle\u015fen insanlar\u0131n avc\u0131 ve besin toplay\u0131c\u0131s\u0131 olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130nsano\u011flunun besin toplay\u0131c\u0131 olan ekonomik yap\u0131s\u0131ndan, \u00fcretim ekonomisine, hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131ma ge\u00e7i\u015fine kadar binlerce y\u0131l ge\u00e7mi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n halen ta\u015f ve kemikten yap\u0131lm\u0131s olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir anaerkil toplum d\u00fczeninin de oldu\u011funu biliyoruz. Anaerkil toplum d\u00fczeni s\u00fcrecinin ba\u015flang\u0131c\u0131nda metal hen\u00fcz bilinmemektedir. Y\u00fczlerce yi\u0131 sonra metalle tan\u0131\u015fan insanoglu, ilk olarak bak\u0131r ve tun\u00e7u kullanmaya baslam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak alt\u0131n, daha \u00e7ok dekoratif ama\u00e7larla ve tak\u0131 e\u015fyas\u0131 \u00fcretiminde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Kuzeybat\u0131 Kafkasya erken metal \u00e7a\u011f\u0131na M.\u00d6. 3000 y\u0131llar\u0131nda, baska bir deyi\u015fle, g\u00fcn\u00fcm\u00fczden 5000 y\u0131l \u00f6nce ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nem yakla\u015f\u0131k olarak, mezar alanlar\u0131 \u00fczerinde mezar t\u00fcmseklerinin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131g\u0131 d\u00f6neme denk gelmektedir. Arkeologlar, bu d\u00f6nemde bu b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131 ilgin\u00e7 bir s\u0131n\u0131flamaya tutmuslardir: Kaya mezar – Katakomp mezar toplumlar\u0131 ve ah\u015fap mezar kabileleri gibi. Baska bir s\u0131n\u0131flama, ya\u015fanan topraklara ve bolgelere g\u00f6re yap\u0131lmaktad\u0131r. Maykop (Miyekuape) ya da Kuzey Kafkasya boylar\u0131 s\u0131n\u0131flamas\u0131n\u0131n olmas\u0131 gibi.<\/p>\n An\u0131lan mezar \u00f6rnekleri Krasnodar’da ve \u00f6zellikle Adigey Cumhuriyeti baskenti olan Maykop’daki m\u00fczede sergilenmektedir. Bu maket mezarlarda, mezarlar\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andaki durumlar\u0131, \u00f6l\u00fclerin g\u00f6m\u00fcl\u00fc\u015f bi\u00e7imleri, mezardan \u00e7\u0131kan e\u015fyalar\u0131n \u00f6zellikleri detayl\u0131 bir bi\u00e7imde belirtilmektedir. Bu mezarlar\u0131 b\u0131rakan insanlar\u0131n genelde u\u011fra\u015f alan\u0131 hayvanc\u0131l\u0131kt\u0131r. Ancak, topra\u011f\u0131 i\u015flemeyi de bir ek i\u015f olarak yapt\u0131klari anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Kuzeybati Kafkasya’n\u0131n da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerinde ve Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan Dolmen K\u00fclt\u00fcr\u00fc, ad\u0131n\u0131 al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k neolitik oda mezarlar ya da kayalarda oyulmus mezarlardan alm\u0131\u015ft\u0131r. Kuzeybat\u0131 Kafkasya Dolmelerinin ge\u00e7misi, M.\u00d6. 2000\u2019in ortalar\u0131ndan son \u00e7eyre\u011fine kadar olan d\u00f6neme rastlamaktad\u0131r. Bu mezarlar, Kuban nehrinin sa\u011f yakas\u0131nda yer alan bozk\u0131r hatt\u0131ndak\u0131 kuyu-mezar k\u00fclt\u00fcr\u00fc topluluklar\u0131na ait mezar tepeleri ile ya\u015f\u0131tt\u0131r. Orada \u00f6l\u00fcler \u00fczerleri kereste ile kapat\u0131lan \u00e7ukurlara g\u00f6m\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu mezarlar genellikle e\u015fya bak\u0131m\u0131ndan \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 olan di\u011fer mezarlara g\u00f6re fakir olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, \u00f6l\u00fcn\u00fcn kimi zaman d\u00f6rt tekerlekli bir araba ile g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc de olurdu. Bu mezarlarda alt\u0131n k\u00fcpeler d\u0131\u015f\u0131nda metal e\u015fyaya \u00e7ok az rastlanm\u0131st\u0131r.<\/p>\n M.\u00d6. 3000’de Kuban nehrinin g\u00fcneyinde Maykop K\u00fclt\u00fcr\u00fc do\u011fup geli\u015fmi\u015ftir. Bu k\u00fclt\u00fcr, giderek etkilerini do\u011fuda Da\u011fistan’a, bat\u0131da Novorosissk ve Taman topraklar\u0131na dek hissettirmi\u015ftir. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn en parlak d\u00f6neminde demir d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm metallerin i\u015flendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemde Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde \u00e7arkl\u0131 \u00e7\u00f6mlek tezgah\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Uygarl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikleri yak\u0131n-do\u011fu ve \u00f6zellikle Mezopotomya uygarl\u0131\u011f\u0131 havas\u0131n\u0131 vermektedir. Bu denli erken bir d\u00f6nemde \u00e7\u00f6mlek\u00e7i \u00e7ark\u0131n\u0131n bulunmas\u0131n\u0131, Mezopotomya uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkisi olarak de\u011ferlendiren ara\u015ft\u0131rmac\u0131ar da vard\u0131r. Ancak, bu yakla\u015f\u0131m \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir.\u00a0 Maykop k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00f6l\u00fcler \u00e7ok zengin alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f e\u015fyalarla dolu mezarlara g\u00f6m\u00fclmektedir. Bu mezar tepeleri i\u00e7erisinde s\u00f6z konusu k\u00fclt\u00fcre ad\u0131n\u0131 veren Maykop Mezar Tepesi her y\u00f6n\u00fc ile di\u011fer mezar tepelerinden farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczden 4000 y\u0131l \u00f6nce, M.\u00d6. 2000’in ilk yar\u0131s\u0131nda, antik Kuzey Kafkasya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk bulgular\u0131, Katakomp mezar kabilesinin k\u00fclt\u00fcrel ve tarihsel de\u011ferleri Kuban steplerine do\u011fru yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr di\u011fer Kuzey Kafkasya kabileleri ile yak\u0131n bir ili\u015fkiye girmi\u015f ve bu ili\u015fki sonucu kabileler giderek nehrin di\u011fer yakas\u0131na s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Bu yer de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili olarak bu b\u00f6lgelere yabanc\u0131 kabileler kendi \u00f6l\u00fc g\u00f6mme y\u00f6ntemlerini de getirmislerdir. Bu kabilelerin \u00f6l\u00fclerini, alt\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakt\u0131klar\u0131 \u00e7ukurun yan taraf\u0131na g\u00f6merek \u00fczerlerini b\u00fcy\u00fck bir toprak tepecik ile \u00f6rttiklerini g\u00f6rmekteyiz. Bu d\u00f6neme ait mezar b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da metal e\u015fyaya rastlanm\u0131st\u0131r. Son y\u0131llarda bu b\u00f6lgelerde ah\u015fap mezar k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ili\u015fkin ve ge\u00e7mi\u015fi M.\u00d6. 2000 y\u0131llar\u0131n\u0131n sonlar\u0131na uzanan mezarlar bulunmustur. Kuzay Kafkasya’da kabile geli\u015fiminin son a\u015famas\u0131 olan Tun\u00e7 \u00e7a\u011f\u0131, burada bulunan metal i\u015fleme sahas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ile karakterize olmaktad\u0131r. Bak\u0131r cevherinin \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p eritildi\u011fi, ala\u015f\u0131mlar\u0131ndan, \u00f6zellikle tun\u00e7tan \u00e7esitli e\u015fyalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nemin sonu, demirin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n tan\u0131\u011f\u0131 ve yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n habercisi olmu\u015ftur.<\/p>\n Kuzeybat\u0131 Kafkasya’da demir M.\u00d6. 8.y\u00fczy\u0131ldan bu yana bilinmektedir. Engels’e g\u00f6re demir cevherinin eritilerek demir elde edilmesi, “demir k\u0131l\u0131\u00e7 ile birlikte saban demiri ve balta demiri” d\u00f6nemini ba\u015flatmm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihte devrim yaratma i\u015flevi \u00fcstlenen, t\u00fcm hammaddelerin sonuncusu ve en \u00f6nemlisi olan demir insanl\u0131\u011f\u0131n hizmetine bu \u00e7a\u011flarda girmi\u015ftir. Demir geni\u015f alanlarda tar\u0131m yapmay\u0131 ve ormanlar\u0131n temizlenerek tar\u0131ma elveri\u015fli duruma getirilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Demir insano\u011fluna, tas\u0131n ve di\u011fer metallerin hi\u00e7birisinin dayanamayaca\u011f\u0131 sertlik ve keskinlikle ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Demirin tar\u0131m ara\u00e7lar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yava\u015f yava\u015f besin toplay\u0131c\u0131 toplumdan hayvanc\u0131l\u0131k ve tar\u0131ma dayal\u0131 topluma ge\u00e7i\u015fi sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ge\u00e7i\u015f, erkek g\u00fcc\u00fcne gereksinim duydu\u011fu i\u00e7in toplumda erke\u011fin i\u015flevinin ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 da getirerek babaerkil toplum d\u00fczeninin de habercisi olmustur.<\/p>\n \u00dcretici g\u00fc\u00e7lerin ve aletlerin geli\u015fmesi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemsizle\u015ftirmi\u015ftir. Daha sonra bu y\u00f6relere yerle\u015fenler, yerle\u015fik d\u00fczene ge\u00e7enler, kendi ya\u015fam bi\u00e7imlerini, topra\u011fi i\u015fleme y\u00f6ntemlerini geli\u015ftirerek, topra\u011fin sabanla i\u015flendi\u011fi daha geli\u015fmi\u015f bir d\u00f6nemi ba\u015flatm\u0131\u015f, ayn\u0131 zamanda sosyal de\u011fi\u015fimler de ya\u015fatm\u0131\u015ft\u0131r. Daha geli\u015fmi\u015f bir ekonomi, servetin belirli ailelerde toplanmas\u0131n\u0131 ve zamanla bu ailelerin bir klan aristokrasisi \u00e7evresinde toplanarak toplulu\u011fun di\u011fer kesimlerinin kendilerine ba\u011flanmas\u0131 sonucunu getirmi\u015ftir. Bu d\u00f6nemde ayr\u0131ca geni\u015f kabile birliklerinin bi\u00e7imlendi\u011fi, belirgin hale geldigi d\u00f6nemdir.<\/p>\n Kabile birliklerinin bi\u00e7imlendi\u011fi bu d\u00f6nemde, bug\u00fcnk\u00fc \u00c7erkes boylar\u0131n\u0131n atalar\u0131 olan Meot, Sind, Zikhi, Kerket, Pses, Henioch, Zanig ve daha ba\u015fka boylar bu tarihten ba\u015flayarak maddi ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimlerini, daha baska bir deyimle etnik b\u00fct\u00fcnle\u015fmeyi tamamlamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc Kuzey Kafkasya’n\u0131n otokton halk\u0131 olan \u00c7erkes boylar\u0131, kimilerinin savundugu gibi Sami \u0131rk\u0131ndan olmay\u0131p, Orta Dogu’dan kuzeye g\u00f6\u00e7 etmemi\u015ftir. Tarihin hi\u00e7bir \u00e7a\u011f\u0131nda s\u0131cak denizlerden, s\u0131cak iklimlerden kuzeye, daha so\u011fuk b\u00f6lgelere hi\u00e7 bir g\u00f6\u00e7e rastlanmaz. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, \u0130slam dininin etkisi ile Kavm-i Necip olarak an\u0131lmaya ba\u015flanan Arap halk\u0131 ile ya da Sami \u0131rk\u0131 ile Kuzey Kafkasya boylar\u0131n\u0131n hi\u00e7 bir ilgisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n Dogudan kaynaklanan kimi stilize motiflerin ya da e\u015fyalar\u0131n benze\u015fimini dayanak olarak g\u00f6steren, \u00c7erkeslerin k\u00f6kenini Orta Asya steplerine ve Turan illerinde arayanlar da yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmektedirler. \u00c7erkesler Kuzey Kafkasya topraklar\u0131nda etnik konsolidasyonlar\u0131n\u0131 tamamayan otokton topluluklard\u0131r.<\/p>\n Eski Kuzey Kafkasya halklar\u0131 ve kabilelerinin adlar\u0131n\u0131n bug\u00fcn bilinmesini, kom\u015fular\u0131 taraf\u0131nda b\u0131rak\u0131lan yaz\u0131l\u0131 an\u0131tlara bor\u00e7luyuz. Bu yaz\u0131l\u0131 belgelerde ad\u0131 ge\u00e7en boylar; Kimmer, \u0130skit, Sarmat, Tauri, Sind, Meot, Kerket, Zikhi, Henioch, Zanig, Pses, Psil ve Kolchi’dir. M.\u00d6. 1.y\u00fczyilda ve H\u0131ristiyanl\u0131k d\u00f6neminin ilk y\u0131llar\u0131nda Kuzey Kafkasya n\u00fcfusunu Meotlar ile diger Kuzey Kafkasya’l\u0131 da\u011fl\u0131 kabileler olu\u015fturmaktayd\u0131. Meotlar, Azak Denizi’nin do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131nda, Kuban nehrinin alt ve orta havzalar\u0131nda ya\u015f\u0131yordu. Nehrin sa\u011f yakas\u0131nda kalan topraklar\u0131, bug\u00fcnk\u00fc Tamizbekskaya yerle\u015fim b\u00f6lgesine kadar uzan\u0131yordu. Meotlar\u0131n \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 olan Antik Grekler (Yunanl\u0131lar); M.\u00d6. 6.y\u00fczy\u0131lda ilk kez Meotlardan s\u00f6z etmektedirler. \u00d6te yandan Meotlar\u0131n M.\u00d6. 8. ve 7.y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki d\u00d6nemde, k\u00f6k\u00fc Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131’na kadar uzanan bir k\u00fclt\u00fcre \u015fekil verdikleri ger\u00e7e\u011fi de arkeolojik bulgulardan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n “Meot” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc bir \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck kabileyi kapsayan kollektif bir isimdir. H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n baslang\u0131\u00e7 d\u00f6neminde ya\u015fam\u0131\u015f olan eski Grek co\u011frafyac\u0131s\u0131 Strabo, “Meotlarin; Sind, Dandari, Toreates, Ayres, Arreches, Torpotes, Obicliakenes, Doskhi ve diger bir \u00e7ok kabileden olu\u015ftu\u011funu” yazar. Yanl\u0131z antik edebiyat kaynaklar\u0131nda de\u011fil, bu konuyu i\u015fleyen Bosphor Krall\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lan ta\u015f tabletlerde de Azak Denizi’nin g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131 ve Kuban havzas\u0131 antik kabilelerinin isimleri a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r. Bu isimler Meot kabilelerini olu\u015fturan ve Bosphor Krall\u0131g\u0131\u2019n\u0131n da unsurlar\u0131 olan Sind, Dandari, Toreatesi Pses ve Sarmat kabileleridir. Bu topluluklar daha kuzeylerde, Don ve Volga \u0131rmaklar\u0131 aras\u0131ndaki, daha \u00f6nce Meotlara ait olan topraklar\u0131 i\u015fgal etmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir (\u00f6zellikle Sarmatlar). Don ve Kuban nehirleri aras\u0131nda dogal bir s\u0131n\u0131r\u0131n bulunmamas\u0131 ve Sarmatlari\u0131n g\u00f6\u00e7ebe bir topluluk olmas\u0131 nedeniyle, bu toplulu\u011fu bir kuzeyde bir g\u00fcneyde, bir Kuban Havzas\u0131’nda g\u00f6rebilmekteyiz.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc \u00c7erkeslerin atalar\u0131 olanve M.\u00d6. 1000 y\u0131llar\u0131n\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda etnik konsolidasyon (peki\u015fme) s\u00fcrecini tamamlami\u015f olan Kuban steplerinin bu sahipleri incelendi\u011finde, devaml\u0131 bir yer de\u011fi\u015fiminin ya\u015fandi\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin \u0130skitlerin, bu steplerde ya\u015fayan kabileleri geride b\u0131rakarak, steplere ge\u00e7tikleri ve Kafkas Da\u011flar\u0131\u2019ndaki ge\u00e7itleride a\u015f\u0131p Transkafkasya’ya (bug\u00fcnk\u00fc G\u00fcrg\u00fcstan, Ermenistan ve Azarbaycan topraklar\u0131) gittikleri, bu y\u00f6releri ya\u011fmalad\u0131klar\u0131, M.\u00d6. 6.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flari\u0131nda ise tersi bir ak\u0131n ba\u015flatarak eski topraklar\u0131na d\u00f6nd\u00fckleri bilinmektedir. Bu y\u00f6rede s\u00fcrekli \u0130skit yerle\u015fimi bulunmamaktadir. Dolayisiyle bu bolgede bulunan kal\u0131nt\u0131larda \u0130skit yap\u0131t\u0131 pek azd\u0131r.<\/p>\n \u00d6te yandan Antik Yunan kolonileri (Phanugoria kenti) yakla\u015f\u0131k 2500 y\u0131l \u00f6nce Sindlerin sald\u0131r\u0131s\u0131 ve i\u015fgali ile Taman Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan \u00e7ekilmistir. Kuban b\u00f6lgesinde ve Azak Denizi’nin do\u011fu k\u0131y\u0131s\u0131nda ya\u015fayan Meotlarla \u00e7a\u011fda\u015f Yunan kolonilerinin i\u00e7erisinde en geli\u015fmi\u015f olan\u0131 ku\u015fkusuz Phanugoria Site Devleti\u2019ydi. Bu kentin yerle\u015fim yeri bug\u00fcnk\u00fc Seneggo kasabas\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda bulunmaktad\u0131r. B\u00f6lgedeki di\u011fer Grek kolonileri, Cepi ve Hermonacca’d\u0131r. Bu kolonilerin geli\u015fimleri, K\u0131rsak s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile birle\u015fmi\u015f, ayr\u0131 birer ba\u011f\u0131ms\u0131z devlet stat\u00fcs\u00fcnde ve M.\u00d6. 6. ve 4.y\u00fczy\u0131llardaki Grek uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sosyopolitik yap\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen “polis”ler bi\u00e7iminde olu\u015fmu\u015ftur. Ker\u00e7 ve Taman yar\u0131madas\u0131ndaki bu site devletlerin tarihsel geli\u015fimi, giderek Panticapeum’un ba\u015fkent oldugu Bosphor \u0130mparatorlu\u011fu ile birle\u015fme sonucunu getirmistir. Bu imparatorluk k\u00f6leci bir devletti; h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 s\u00fcrekli dogu ve g\u00fcneye inme a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir politika izlemi\u015ftir. Bu politikan\u0131n sonucu olarak a\u015fa\u011f\u0131 Kuban b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Meotlarin Sind koluna ait topraklar i\u015fgal edilmi\u015ftir. Daha sonra di\u011fer Meot boylar\u0131 da bu krall\u0131g\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisine girmi\u015ftir. Zamanla b\u00fct\u00fcn bu kabileler imparatorluk s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde birbirlerine ba\u011fland\u0131klar\u0131 gibi, k\u00fclt\u00fcrel olarak da belirli bir yere kadar kayna\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi bu t\u00fcr g\u00f6\u00e7ler, yer de\u011fi\u015ftirmeler uzun y\u0131llar s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rne\u011fin, Strabon’a g\u00f6re bir Sarmat kabilesi olan Sirakisler, M.\u00d6. 2.y\u00fczy\u0131lda Kuban b\u00f6lgesine gizlice s\u0131zarak Kafkas Da\u011flar\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcneyine dek inmi\u015flerdir. G\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6\u00e7ebe kabilelerden olusan Sarmatlarin ya\u015fam bi\u00e7imi, \u00fcst\u00fcn tar\u0131m ya\u015fam\u0131 ve y\u00f6ntemleri bilen Meotlar\u0131n etkisiyle de\u011fi\u015fmistir. Strabo Sirakisleri tan\u0131mlarken, “kimi gruplar\u0131n \u00e7ad\u0131rda yasay\u0131p topra\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcklerini” anlatmaktadir. Bu t\u00fcr k\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fim, Kuzey Kafkasya’da yerlesik tar\u0131m n\u00fcfusunun artmas\u0131na neden olmustur. M.\u00d6. 1.y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Sarmat s\u0131zmalar\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in b\u00f6lgede g\u00fc\u00e7l\u00fc bir “Sarmatlasma” olay\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak k\u00fclt\u00fcrel yasamda bir de\u011fi\u015fme olmam\u0131\u015ft\u0131r. Sarmat \u00e7o\u011funlu\u011funa kar\u015f\u0131n Meot K\u00fclt\u00fcr\u00fc, dil ve geleneksel ya\u015fam bi\u00e7imini s\u00fcrd\u00fcrerek geni\u015flemi\u015f, yeni gelenleri kendi k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde asimile etmi\u015ftir. Say\u0131ca daha az olan Meot K\u00fclt\u00fcr\u00fc bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc M.S. 3.y\u00fczy\u0131la dek s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, bu y\u00fczy\u0131lda Alan sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011framas\u0131 topraklar\u0131ndan (Kuban nehrinin sa\u011f yakas\u0131ndan) s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. Yeni gelen Alanlar da asl\u0131nda Sarmat k\u00f6kenliydi. Sarmat kabilelerinin bir kolu olan Alanlar\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0130ran dili konu\u015fmalar\u0131yd\u0131. \u0130ran dili konu\u015fan Sarmat kabilelerinden, yani Alanlardan s\u00f6z eden kaynaklara\u00a0 M.S. 1.y\u00fczy\u0131la ili\u015fkin belgeler aras\u0131nda rastlamaktay\u0131z. Alanlar do\u011fu Kuban b\u00f6lgesine 1. ve 2.y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda gelmi\u015flerdir. Di\u011fer kabilelerle yak\u0131n ba\u011flar kuran alanlar, Daryal Ge\u00e7idi ve Hazar Kap\u0131s\u0131 yolu ile Transkafkasya ve Asya’ya ge\u00e7mi\u015flerdir.<\/p>\n M.S. 3.y\u00fczy\u0131lda Alanlarla Sarmat boylar\u0131 birle\u015ferek Alan-Sarmat kabile birli\u011fini olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Giderek g\u00fc\u00e7lenen Alan bask\u0131s\u0131na dayanamayan yerli kabileler Kuban’\u0131n sol yakas\u0131na ge\u00e7ip akraba olduklar\u0131 di\u011fer Meot kabilelerine s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece daha az verimli olan topraklara salt g\u00fcvenlik nedeniyle yerlesmislerdir. Bu kabileler Kuban’\u0131n sol yakas\u0131ndaki orman-step alanlar\u0131na, Kuban Irmag\u0131\u2019n\u0131n ta\u015fk\u0131n batakl\u0131klar ile kapl\u0131 ova ve aga\u00e7l\u0131k b\u00f6lgelerine yerle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n Alan-Sarmat kabile birli\u011fi uzun s\u00fcre ya\u015famad\u0131, <\/span><\/span> M.S. 375 y\u0131l\u0131nda Asya’dan bat\u0131ya y\u00fcr\u00fcy\u00fcse ge\u00e7en Hun dalgalar\u0131, Kuban steplerini a\u015farak Taman’a do\u011fru ilerlerken, arkalar\u0131nda harabe, yang\u0131n, a\u00e7l\u0131k ve \u00f6l\u00fcm b\u0131rakarak Alan-Sarmat kabile birli\u011finin y\u0131k\u0131lmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Ya\u011fmalan\u0131p y\u0131k\u0131lan, g\u00fc\u00e7s\u00fcz b\u0131rak\u0131lan Kuban’\u0131n sa\u011f yakas\u0131 bundan b\u00f6yle go\u00e7ebe boylar\u0131n\u0131n yerle\u015fim yeri olmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Meotlar ve akrabalar\u0131 olan Zikhi’ler etnik anlamda peki\u015fmelerini tamamlayarak bug\u00fcnk\u00fc \u00c7erkes toplumunun atalar\u0131 olarak tarih sahnesinde g\u00fc\u00e7lenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r<\/span><\/span>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Özdemir Özbay Nart Dergisi, Mart-Nisan 1997 İnsan ırkının 300 bin yıl önce ortaya çıktığı ülke, hemen tüm dünya dillerinde yer alan, ulaşılmaz, gizemli, atlas renkli, düşler, mutluluklar ve büyük acıların yaşandığı ülke; Çerkes boylarının kutsal ata yurdu; doğudan batıya, kuzeyden güneye, binlerce yıldır toplumların, uygarlıkların geçtiği tarih kavimleri kapısı… Kafkasya, değişik etnik kökenli toplumların bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-11390","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11390"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11392,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11390\/revisions\/11392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}