{"id":11484,"date":"2019-03-25T18:40:12","date_gmt":"2019-03-25T23:40:12","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=11484"},"modified":"2019-03-25T18:40:12","modified_gmt":"2019-03-25T23:40:12","slug":"adigey-benim-en-degerli-varligim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adigey-benim-en-degerli-varligim\/","title":{"rendered":"\u201cAD\u0130GEY, BEN\u0130M EN DE\u011eERL\u0130 VARLI\u011eIM\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/345.JPG\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><b> <span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">N. Dzevkoj\u0131ko<br \/>\n<\/span><\/b><span style=\"font-family: Arial;\">Adige Mak, 18 Haziran 2009<br \/>\n\u00c7eviri: HAP\u0130 Cevdet Y\u0131ld\u0131z<\/span><\/p>\n<p>S\u00f6z konusu edece\u011fimiz olay\u0131n \u00fcst\u00fcnden 30 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zaman ge\u00e7ti. O zamanlar yazlar\u0131 izci kamplar\u0131 Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131 boyunca kuruluyordu, izciler \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorlard\u0131. Biz de, de\u011fi\u015fik okullardan gelmi\u015f \u00f6\u011fretmen ve\u00a0 \u00f6\u011frenciler olarak, y\u0131lda bir ya da iki ay\u00a0 uygulamalara kat\u0131lmakla g\u00f6revlendiriliyorduk. \u00a0Tuapse\u2019den \u00e7\u0131k\u0131nca, \u00e7ok uzak olmayan bir yerde Agoy ve Aguy k\u00f6yleri bulunur. \u00a0\u0130lkinde bir dinlenme kamp\u0131 vard\u0131. Hen\u00fcz 18 ya\u015f\u0131ma basmam\u0131\u015f iken, ilk \u00f6\u011fretmen e\u011fitimi uygulamam\u0131\/staj\u0131m\u0131 burada yapm\u0131\u015ft\u0131m. O y\u0131l yaz mevsiminde Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin de\u011fi\u015fik y\u00f6relerinden 500-600 kadar \u00e7ocuk buraya, kampa getirilmi\u015fti. \u00a0\u0130zci rehberleri, \u00e7ocuk bak\u0131c\u0131lar\u0131, y\u00f6netici, sa\u011fl\u0131k personeli, hizmetliler ve di\u011fer gruplar da buradayd\u0131lar.<\/p>\n<p>O d\u00f6nemde her bir i\u015fin bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, bir ayar\u0131 ve bir \u00f6rne\u011fi bulunurdu. \u00a0K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6\u011frenciler ya\u015f s\u0131ralamas\u0131na g\u00f6re 12 gruba ayr\u0131l\u0131yorlard\u0131. Bana 12. grup verilmi\u015fti, grupta 9-10 ya\u015flar\u0131nda 42 \u00f6\u011frenci bulunuyordu. Kavurucu uzun yaz g\u00fcnlerine kar\u015f\u0131n, g\u00fcn a\u011far\u0131rken kalkar, g\u00fcn batana de\u011fin durup dinlenmeden \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131k. Sabah olur olmaz, b\u00fct\u00fcn bir kamp hummal\u0131 bir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flard\u0131. \u00d6ncelikle bah\u00e7eyi ve etraf\u0131 tek bir kir, bir \u00e7\u00f6p b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde temizlerdik. Sabahleyin, \u00f6\u011fleyin, \u00f6\u011fleyin sonras\u0131 ve ak\u015fam yemekleri vaktinde yenirdi. Yemek aralar\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131 iki kez denize sokard\u0131k. Sabahlar\u0131 ve ak\u015famlar\u0131 izci \u015fark\u0131lar\u0131, konu\u015fmalar ve dans m\u00fczikleri kamp\u0131 \u00e7\u0131nlat\u0131rd\u0131, eski Shapsugh anayurdu bir sevgi ve ne\u015fe p\u0131nar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Biz de, aralar\u0131nda bulundu\u011fumuz k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6\u011frencilerden farks\u0131z olarak, \u00f6\u011frencilikten k\u0131z arkada\u015flar\u0131m Ase, Nuse ve Mira ile birlikte, elimizden geldi\u011fince \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve i\u015fleri asla savsaklamazd\u0131k.<\/p>\n<p>B\u00f6ylece, tatil g\u00fcnleri birbirini izlerdi. \u0130lk grubun \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcnlerinin sonu yakla\u015fmaktayd\u0131, biz de t\u00fcm gruplar\u0131n\/m\u00fcfrezelerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 uluslar\u0131n kutlama g\u00fcn\u00fcne, festival yar\u0131\u015fmas\u0131na haz\u0131rlanmaya ba\u015flard\u0131k. Belirlenen her bir ulusal toplulu\u011fun g\u00f6sterileri keni gruplar\u0131nca haz\u0131rlan\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Aram\u0131zda Balt\u0131k Denizi k\u0131y\u0131lar\u0131dan gelmi\u015f \u00f6\u011frenciler vard\u0131, Rus\u00e7a\u2019y\u0131 bizim kadar olsun bilmeyenler, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 y\u0131kamalar\u0131 gerekti\u011finde, \u201c\u043d\u0430\u0434\u043e \u0432\u043e\u043b\u043e\u0441\u044b \u043f\u043e\u0441\u0442\u0438\u0440\u0430\u0442\u044c\u201d (sa\u00e7\u0131m\u0131 o\u011fu\u015fturmam gerekiyor) diyenler vard\u0131, biz de onlara biraz olsun g\u00fclmeden edemezdik;Moskova\u2019daki \u00f6\u011fretmen enstit\u00fcs\u00fcnden gelen \u00f6\u011frenciler de, dikkatli \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, rehber olarak\u00a0 kampta bulunuyorlard\u0131. Burada Adige okullar\u0131 (\u043f\u0435\u0434\u0443\u0447\u0438\u043b\u0438\u0449) \u00f6\u011frencilerinin t\u00fcm kampta en d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fan grup olarak se\u00e7ilmi\u015f oldu\u011funu da belirtmem gerekir. Adige okullar\u0131n\u0131n e\u011fitim-\u00f6\u011fretim i\u015flerinde verimli, istekli ve kendini i\u015fe vererek \u00e7al\u0131\u015fmakta oldu\u011funun bir g\u00f6stergesiydi b\u00fct\u00fcn bunlar. Benim m\u00fcfrezemde 42 izci (\u043f\u0438\u043e\u043d\u0435\u0440) bulunuyordu. Grupta Moskova\u2019dan gelmi\u015f on ki\u015fi vard\u0131, bunlar\u0131n 6\u2019s\u0131 o\u011flan \u00e7ocu\u011fu, 4\u2019\u00fc de k\u0131z \u00e7ocu\u011fu\u00a0 idi. Di\u011ferleri Adigey, Krasnodar Kray ve ba\u015fka yerlerden gelmi\u015flerdi. Festivalde Adigey\u2019i se\u00e7ersek, yan\u0131lmayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlatt\u0131m ama bulundu\u011fumuz Tuapse rayonunda, topra\u011f\u0131n kendisi dile gelmeyecekse, \u00a0tek bir Adigece sesini bile duymak olanaks\u0131zd\u0131. \u00a0\u00dcz\u00fcc\u00fc de olsa, ortal\u0131kta\u00a0 tek bir Adige sesi olsun, izi olsun yoktu. Oysa, yemekhanemizde \u00e7al\u0131\u015fan iki \u00fc\u00e7 Shapsugh kad\u0131n\u0131 vard\u0131, kamp bek\u00e7imiz de Shapsugh\u2019d\u0131. Biz rehberler olarak Adigece konu\u015fuyor olsak da, bizi duymuyor, \u00a0g\u00f6rm\u00fcyor, ruh\u00a0 gibi davran\u0131yorlard\u0131. \u00d6ylesine bir d\u00f6nem ya\u015fan\u0131yordu, Rus\u2019un yo\u011fun\/\u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu yerlerde, Adigeler soluk alamaz durumdayd\u0131, Rus\u00e7a her\u015feyi bast\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n<p>Festival konusuna d\u00f6nelim. Kitap, giysi gibi gereksenen \u015feylerin \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yordum, ama i\u015f sanmad\u0131\u011f\u0131mdan farkl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. \u00a0Adige yazar ve \u015fairlerine ait tek bir kitab\u0131m\u0131z bile yoktu, Adige \u015fark\u0131 kitab\u0131 da yoktu. Ancak, ne olursa olsun verdi\u011fim s\u00f6zden yan \u00e7izmek de istemiyordum, Adigey\u2019i, Adigeleri\/\u00c7erkesleri tan\u0131tma g\u00f6reviyle y\u00fck\u00fcml\u00fcyd\u00fcm!Kendi kendime k\u00f6y okulunda \u00f6\u011frendi\u011fim \u015fark\u0131lar\u0131- \u201c\u0423 \u00ad\u0430\u0434\u044b\u0433\u043e\u0432 \u043e\u0431\u044b\u0447\u0430\u0439 \u0442\u0430\u043a\u043e\u0439\u00bb (\u201cAdige Gelene\u011fi\/Xabzesi\u201d, \u041a\u044a. \u0416\u0430\u043d\u044d), \u00ab\u0410\u0434\u044b\u0433\u0435\u044f \u0440\u043e\u0434\u043d\u0430\u044f \u043c\u043e\u044f\u00bb (\u201cBenim Yurdum, \u00a0Adigey\u2019im\u201d, \u0421. \u042f\u0445\u044a\u0443\u043bI), \u00a0\u0130shak Me\u015fba\u015f\u2019\u0131n\u00a0 \u00ab\u041c\u043e\u044f \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u044f\u00bb (Benim Rusya\u2019m), \u00ab\u0420\u043e\u0434\u0438\u043d\u0430\u00bb (Vatan) \u015fark\u0131lar\u0131n\u0131 ele ald\u0131m.<\/p>\n<p>M\u00fcfrezemde\/grubumda Adige yoktu. Yine de birka\u00e7 \u015fark\u0131, \u015fiir ve \u201cZefak\u2019o\u201d, \u201c\u0130slam\u0131y\u201d ve \u201cV\u0131g\u201d gibi birka\u00e7 Adige dans\u0131n\u0131 bir ba\u015f\u0131ma \u00f6\u011frettim; i\u015fleri olduk\u00e7a yoluna koydum, s\u0131ra Adige giysileri bulmaya gelmi\u015fti. Adigey ad\u0131na bizi g\u00f6rmeye gelen B. A\u2019n\u0131n Maykop\u2019a gidip d\u00f6nece\u011fini duyunca ger\u00e7ekten sevindim, yan\u0131na gidip k\u0131z ve erkek Adige giysileri getirmesini, bu konuda yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131n\u0131 istedim. S\u00f6yledi\u011fi gibi ertesi ak\u015fam d\u00f6nd\u00fc, so\u011fan renginde ve gece elbisesini and\u0131ran\u00a0 iki k\u00fc\u00e7\u00fck Ukrayna kad\u0131n elbisesi getirdi. Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda irkildim, bu e\u011fitimli gen\u00e7 Adige giysilerinin ne oldu\u011funu bilmiyor mu diyerek?! \u015ea\u015f\u0131rd\u0131m ve \u00fcz\u00fcld\u00fcm. \u201cSen \u015fimdiye kadar Adige ulusal giysilerinin neye benzedi\u011fini g\u00f6rmemi\u015f olmal\u0131s\u0131n\u201d demem kar\u015f\u0131s\u0131nda kendine geldi, k\u0131zd\u0131, getirdiklerini toplay\u0131p \u201cBen bunlar\u0131 zar zor bulabildim\u201d diyerek ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Festivale iki g\u00fcn kalm\u0131\u015ft\u0131, izci giysileri ile Adigey\u2019i anlatmak olmaz ki, diyerek \u00fcz\u00fcl\u00fcyordum. Gece k\u0131z arkada\u015f\u0131mla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp kom\u015fu Kuyb\u0131\u015fevsk-Aguy k\u00f6y\u00fcne gitmeye karar verdik.<\/p>\n<p>Bize s\u00f6ylendi\u011fine g\u00f6re, oras\u0131 bir Shapsugh k\u00f6y\u00fcyd\u00fc, k\u00f6y kul\u00fcb\u00fc ba\u015fkan\u0131 da bir Adige idi.<\/p>\n<p>Ertesi sabah \u00e7ocuklar\u0131 bak\u0131c\u0131lara\u00a0 b\u0131rak\u0131p biz ikimiz yaya olarak k\u00f6y\u00fcn yolunu tuttuk. Bu yerleri ilk kez g\u00f6r\u00fcyorduk. Kamp\u0131n bulundu\u011fu Agoy k\u00f6y\u00fc yan\u0131ndan ge\u00e7en kara yolu do\u011fruca k\u00f6ye gidiyordu, yani k\u00f6ye ula\u015fabilecektik. Gen\u00e7lik y\u00fcre\u011fi pek olur ya, biz de durmadan ilerliyorduk, tek bir ki\u015fi ve bir araba ile olsun kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131yorduk. Serinlik sona erdi, yerini k\u0131zg\u0131n g\u00fcne\u015f ald\u0131, a\u00e7 ve uykusuzduk, sonunda yorulduk. Sa\u011f taraf\u0131m\u0131zda \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131 ve ceviz a\u011fa\u00e7lar\u0131 vard\u0131, ortal\u0131k sessizdi ve korku nedir bilmiyorduk.<\/p>\n<p>Derken, Tanr\u0131\u2019n\u0131n yard\u0131m\u0131yla olmal\u0131, nereden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmadan k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir araban\u0131n\u00a0 geriden bize yeti\u015fti\u011fini g\u00f6rd\u00fck: \u201cAguy\u2019a gidiyor olmal\u0131s\u0131n\u0131z, daha hayli yolunuz var, yorulmad\u0131n\u0131z m\u0131\u201d diye sordu duraklayarak.<\/p>\n<p>\u201cYorulmam\u0131\u015f olsayd\u0131k, i\u015faret edip sizi durdurur muyduk?\u201d diyerek g\u00fcl\u00fcmsedik. \u00a0Pek istekli g\u00f6r\u00fcnmese de adam\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck arabas\u0131na \u00e7\u00f6melip oturduk. Ay boyunca kimseyle Adigece\/\u00c7erkes\u00e7e konu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131k, art\u0131k\u00a0 k\u00f6y kul\u00fcb\u00fcn bu\u011fday tenli ba\u015fkan\u0131 bizi kendine \u00f6zg\u00fc Shapsughca\u2019s\u0131yla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. \u00a0\u00c7ok sevinmi\u015ftik. \u00a0Bekledi\u011fimiz gibi, geri vermemiz kayd\u0131yla, kiraz renkli iki k\u0131z \u00e7ocu\u011fu giysisi ile siyah \u00c7erkes erkek \u00e7ocuk giysilerini (ts\u0131ye) bize verdi. \u00a0D\u00fcnyalar bizim olmu\u015ftu, \u201cBuyurun, g\u00f6steriye gelin\u201d demeyi bile ak\u0131l edemeden kampa geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fck. Yaya y\u00fcr\u00fcmek can\u0131m\u0131za tak etmi\u015f, g\u00fcne\u015f de bizi iyice kavurmu\u015ftu. Ancak, Adigey\u2019imizi festivalde do\u011fru d\u00fcr\u00fcst temsil etmek, bizim i\u00e7in her zorlu\u011fa de\u011ferdi.<\/p>\n<p>G\u00f6steri g\u00fcn\u00fc geldi:G\u00fcne\u015fli g\u00fczel bir g\u00fcnd\u00fc. Kamp\u0131n bah\u00e7esi renkli kurdelelerle \u00e7evrilmi\u015fti, yaz\u0131l\u0131 bez panolar ve \u00e7i\u00e7ek demetleriyle s\u00fcslenmi\u015fti ortal\u0131k. \u0130zci tak\u0131mlar\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 kepleri g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 par\u0131ldayarak, s\u0131ra s\u0131ra gelip bah\u00e7eye dizilmi\u015flerdi. Bah\u00e7e \u015fark\u0131 ve \u015fiirlerle \u00e7\u0131nl\u0131yordu. \u00a0Her bir tak\u0131m\u0131n \u00f6zel bir k\u00f6\u015fesi vard\u0131. Sevin\u00e7li bir kutlama g\u00fcn\u00fcyd\u00fc!<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck \u00fclkemizin -Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin- her bir -15- birlik cumhuriyetini aram\u0131zda payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k ve herkes elinden geleni yapm\u0131\u015ft\u0131. \u00a0Kutlama ba\u015flad\u0131\u2026 Zaman ilerlemi\u015f, s\u0131ra benim grubuma gelmi\u015fti. \u00a0Benim k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck izcilerim \u015fark\u0131, \u015fiir ve danslar\u0131yla Adigey\u2019i \u00e7ok g\u00fczel bir bi\u00e7imde sunup tan\u0131tmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. J\u00fcrinin oybirli\u011fi ile \u201cAdigey, benim en de\u011ferli varl\u0131\u011f\u0131m\u201d (\u0421\u0438 \u0410\u0434\u044b\u0433\u0435\u0435\u0443 \u0441\u0438\u043b\u044a\u0430\u043fI) ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz dinletimiz festival birincisi se\u00e7ildi. \u00a0Ba\u015far\u0131 grubumu ve beni sevince bo\u011fdu ve t\u00fcm yorgunlu\u011fumuzu unutmam\u0131z\u0131 sa\u011flad\u0131. Ciddi e\u011filir, dayan\u0131\u015f\u0131r ve elbirli\u011fi edersen \u00fcstesinden gelemeyece\u011fin bir g\u00fc\u00e7l\u00fck olamaz. Bu olay\u0131n \u00fczerinden neredeyse\u00a0 bir insan \u00f6mr\u00fc gibi uzun bir zaman ge\u00e7ti, ancak Adige ya\u015fayan bir yerde, o zamanlar bile anadilinin -Adigece\u2019nin- bir kenara at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Adigey Cumhuriyeti ad\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ba\u015fta gelen sorunlar aras\u0131nda Adigece\u2019nin \u00f6\u011frenilmesi, korunmas\u0131 ve bir yolu varsa yeniden\u00a0 canland\u0131r\u0131lmas\u0131, ayakta tutulmas\u0131 sorunu bulunuyor. \u00a0Bu sorun 1960-1970 y\u0131llar\u0131ndan beri kendini g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131 (*). Bu yaz\u0131mda ana amac\u0131m, Adigece\u2019nin savsaklanmakta oldu\u011funa dikkatleri \u00e7ekmektir. \u00a0Kendi ba\u015f\u0131na -Adigeler olarak- dilini ve gelene\u011fini korumaya \u00e7al\u0131\u015fmaz, kendi ulusal karakterini geli\u015ftirmeyi ele almazsan, kimsecikler gelip de senin i\u00e7in bu i\u015fi yapmaz. Vaktinde yap\u0131lan i\u015fin insan\u0131 mutlu edece\u011fini ve onurland\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>B\u00fcg\u00fcn s\u0131k s\u0131k Adigece\u2019den s\u00f6z edildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz ama ciddi\/radikal bir \u00f6nlem al\u0131n\u0131yor da de\u011fil, soruna de\u011finme\u00a0 ve s\u0131z\u0131ldanma \u00f6tesi bir yere varabiliyor da de\u011filiz. \u00d6nde gelen y\u00f6neticilerimizin \u00e7o\u011funun evlerinden ve ailelerinden Adigece tamamen d\u0131\u015flanm\u0131\u015f durumda. \u00a0Ayr\u0131ca o evlere Adige kitaplar\u0131, Adigece dergi ve gazeteler sokulmuyor, bilmedikleri dilin kendi ulusal dilleri oldu\u011funu \u00e7oktan unutmu\u015f halde ortal\u0131kta dolan\u0131p duruyorlar. \u00a0Kitapl\u0131k raflar\u0131nda herkesin bildi\u011fi -Rus\u00e7a- kitaplar dizili (**).<\/p>\n<p>Kadim -\u00e7ok eski- dillerden biri olan Adigece bug\u00fcn ac\u0131nacak bir durumda (Adigece bug\u00fcn i\u00e7in reddedilmi\u015f, soka\u011fa b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f kimsesiz \u00e7ocuk\u00a0 durumunda):Adigece\u2019nin g\u00fczelli\u011fine ve m\u00fckemmelli\u011fine diyecek yok ama bir cumhuriyet kurmu\u015f\u00a0 olsak bile, Adigece lay\u0131k oldu\u011fu onurlu yere oturtulmu\u015f\u00a0 olmaktan uzakt\u0131r, korunmuyor ve lay\u0131k olmas\u0131 gereken yere getirilmiyor. \u00a0Bundan\u00a0\u00a0 hepimiz sorumluyuz. Ba\u015flanmayan i\u015f da\u011f gibi \u00f6nde durur, i\u015fi vaktinde yapar ve ba\u015far\u0131rsan, ileriye ad\u0131m atars\u0131n (\u041c\u044b\u0448I\u044d\u0433\u044a\u044d I\u043e\u0444\u044b\u0440 \u0437\u044d\u0442\u044b\u0440\u0438\u0445\u044c\u044d-\u043c\u044d &#8211; I\u0443\u0430\u0448\u044a\u0445\u044c, \u0437\u0438\u0433\u044a\u043e\u0440 \u0438\u0433\u044a\u043e\u043c \u043f\u0448I\u044d\u043c\u044d \u2013 \u0443\u043b\u044a\u044b\u043aI\u043e\u0442\u044d\u0449\u0442). Anadilimizi aya\u011fa kald\u0131rmak i\u00e7in, temizlememiz gereken y\u0131\u011f\u0131nla kir \u00e7\u00f6p \u00f6n\u00fcm\u00fczde birikmi\u015f duruyor.<br \/>\n<strong> Bilgi Notu: <\/strong><\/p>\n<p><strong> (*) <\/strong> 1960-1970\u2019li y\u0131llar, Kru\u015f\u00e7ev ve Brejnev d\u00f6nemleri olup Rusla\u015ft\u0131rman\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck dillerin Rus\u00e7a i\u00e7inde eritilmek istendi\u011fi\u00a0 ve ileti\u015fimin de geli\u015fti\u011fi y\u0131llard\u0131r. \u00a0Diasporada da o y\u0131llarda Adigece yo\u011fun konu\u015fulur olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. \u00a0Sovyetlerde o y\u0131llarda, \u00a0kademeli olarak Adigece\u2019nin\/Kabardeyce\u2019nin ve di\u011fer k\u00fc\u00e7\u00fck Sovyet dillerinin birer e\u011fitim dili olma stat\u00fcleri kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u00a0Rus\u00e7a e\u011fitim dili uygulamalar\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u00a0Adigece, baz\u0131 k\u00f6y okullar\u0131nda haftada bir ya da iki saat olmak \u00fczere Rus\u00e7a \u00fczerinden okutulan ve Rus\u00e7a \u00f6\u011fretmede yararlan\u0131lan se\u00e7imlik bir ders diline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u00a0Art\u0131k okullarda tek bir Adigece \u015fark\u0131 olsun \u00f6\u011fretilemiyordu.<\/p>\n<p>1985\u2019te Gorba\u00e7ov\u2019un ba\u015fa ge\u00e7mesi ve demokratikle\u015fme ile birlikte, Adigece, \u00a0Adigey\/ \u00c7erkesya\/ Kabardey\u00a0 okullar\u0131nda 1-4 s\u0131n\u0131flar kapsam\u0131nda bir e\u011fitim dili d\u00fczeyine y\u00fckseltildi. \u00a0Art\u0131k\u00a0 m\u00fczik ve matematik dersleri bile Adigece olarak okutuluyor, s\u0131n\u0131fta Rus\u00e7a dersler bile Adigece arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleniyordu. \u00a0\u015eimdi tam tersi bir durum var.<\/p>\n<p>1991 y\u0131l\u0131 sonunda Boris Yeltsin\u2019in RF Devlet Ba\u015fkan\u0131 olmas\u0131yla birlikte, geri ad\u0131m at\u0131larak, 1960-1985 aras\u0131 d\u00f6nemdeki gibi bir Rusla\u015ft\u0131rma politikas\u0131na yeniden d\u00f6n\u00fcld\u00fc. \u00a0Bir\u00e7oklar\u0131 bu ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtbas etmeye ve dikkatleri ba\u015fka yerlere \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. \u00a0Bu da bilinmelidir.<\/p>\n<p>Adigece\u2019nin ya\u015famas\u0131, demokratikle\u015fme ve Adige halk\u0131n\u0131n\u00a0 kendi diline \u00f6zg\u00fcrce sahip \u00e7\u0131kmas\u0131yla sa\u011flanabilir. -HCY<\/p>\n<p><strong>(**) <\/strong>\u015eairin dedi\u011fi gibi, ihanetin nerelerden geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00a0Adige halk\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc bit toplanm\u0131\u015f durumda. Yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, bir bi\u00e7imde bu bitleri temizleyerek i\u015fe ba\u015flamak\u00a0 olmal\u0131d\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. -HCY<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N. Dzevkoj&#305;ko Adige Mak, 18 Haziran 2009 &Ccedil;eviri: HAP&#304; Cevdet Y&#305;ld&#305;z S&ouml;z konusu edece&#287;imiz olay&#305;n &uuml;st&uuml;nden 30 y&#305;l&#305; a&#351;k&#305;n bir zaman ge&ccedil;ti. O zamanlar yazlar&#305; izci kamplar&#305; Karadeniz k&#305;y&#305;lar&#305; boyunca kuruluyordu, izciler &ccedil;al&#305;&#351;t&#305;r&#305;l&#305;yorlard&#305;. Biz de, de&#287;i&#351;ik okullardan gelmi&#351; &ouml;&#287;retmen ve&nbsp; &ouml;&#287;renciler olarak, y&#305;lda bir ya da iki ay&nbsp; uygulamalara kat&#305;lmakla g&ouml;revlendiriliyorduk. &nbsp;Tuapse&rsquo;den &ccedil;&#305;k&#305;nca, &ccedil;ok uzak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11484","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11484"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11484\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11486,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11484\/revisions\/11486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}