![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/359.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Mustafa Abd\u00fclcemil K\u0131r\u0131mo\u011flu K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n ulusal sorunu, SSCB\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan en acil ve en \u00f6nemli ulusal sorunlardan biri olagelmi\u015ftir. Sorun, her bir ferdi soyk\u0131r\u0131ma ve s\u00fcrg\u00fcne maruz kalm\u0131\u015f bir halk\u0131n tekrar tarihi anavatan\u0131na d\u00f6nmesi ve \u00f6zerkli\u011finin yeniden in\u015fas\u0131d\u0131r. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n -K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fan tarihi halk\u0131- b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu bug\u00fcn s\u00fcrg\u00fcnde bir yerde g\u00f6zlerini d\u00fcnyaya a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve bunlar\u0131n da yine \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ulusal dillerini ve ulusal-dinsel geleneklerini kaybetmi\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen, tekrar anavatanlar\u0131na d\u00f6nme ve ulusal devletlerini yeniden in\u015fa etme istekleri ne kaybolmu\u015f, ne de azalm\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 i\u00e7in bir halk olarak yasayabilecekleri ve ulusal k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015fatabilecekleri tek yerin anavatanlar\u0131 oldu\u011fu ba\u015f\u0131ndan beri netti.<\/p>\n K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edildikleri anavatanlar\u0131na yeniden d\u00f6nmek i\u00e7in vermi\u015f olduklar\u0131 ulusal m\u00fccadele, 1950\u2019lerin ortalar\u0131nda Stalin\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ba\u015flam\u0131\u015f ve bug\u00fcne kadar hep ”sald\u0131rgan olmayan” bir karakter ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 inisiyatif gruplar\u0131 her yerde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015flerdi. Yetkili devlet kurumlar\u0131na taleplerini iletmek i\u00e7in imza kampanyalar\u0131 d\u00fczenlediler, Moskova\u2019ya temsilciler g\u00f6nderdiler; yol masraflar\u0131, bask\u0131lara maruz kalanlar\u0131n aileleri ve ulusal hareketin ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in paralar toplad\u0131lar ama 35 y\u0131ll\u0131k m\u00fccadeleleri boyunca bir kez olsun cinayet islemediler, kundaklama veya ba\u015fka bir sald\u0131rgan eyleme ba\u015fvurmad\u0131lar. Hatta iktidar sahipleri insanlar\u0131m\u0131za sald\u0131rd\u0131klar\u0131, \u00f6ld\u00fcrd\u00fckleri; onlar\u0131 kimi istek ve taleplerini iletmek \u00fczere imza verdikleri veya bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l g\u00f6sterilere kat\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in cezaevlerine veya ak\u0131l hastanelerine kapatt\u0131klar\u0131 veya t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc i\u015fkencelere maruz b\u0131rakt\u0131klar\u0131 halde.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu y\u0131llar boyunca Sovyet iktidar\u0131 bir K\u0131r\u0131m Tatar Ulusal Sorunu\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hep inkar etti. S\u00f6ylenen, evet Stalin d\u00f6neminde bu halka bir yanl\u0131\u015fl\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131; fakat bu ”yanl\u0131\u015f” art\u0131k d\u00fczeltilmi\u015f olup K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 yeni yerle\u015fim yerlerinde di\u011fer SSCB halklar\u0131yla e\u015fit sivil ve politik haklar\u0131na sahip olarak ve mutlu bir \u015fekilde ya\u015famaktad\u0131rlar. Bu yoruma itiraz herkes milliyet\u00e7i olmakla ve ulusal sorunun en m\u00fckemmel \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olan Leninist uluslar politikas\u0131na iftira atmakla su\u00e7land\u0131lar. Fakat K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n yeni yerle\u015fim yerlerinde SSCB\u2019nin di\u011fer halklar\u0131yla e\u015fit haklara sahip olarak ve mutlu bir \u015fekilde ya\u015fad\u0131klar\u0131 do\u011fru de\u011fildi. Ger\u00e7ekte, kimi gizli yasalar, talimatlar veya b\u00fcrokratik ara\u00e7lar eliyle ve yaln\u0131zca ulusal aidiyetleri nedeniyle ya\u015fam\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131nda k\u0131s\u0131tl\u0131 haklara sahiptiler. K\u0131r\u0131m Tatar Ulusal Hareketi\u2019nin \u00f6nemli bir geli\u015fme g\u00f6sterdi\u011fi d\u00f6nemde, Eyl\u00fcl 1967\u2019de, Sovyet Y\u00fcksek Prezidyumu ”K\u0131r\u0131m\u2019da yasayan Tatar milletinden vatanda\u015flar” diye an\u0131lan bir yasa \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Bu yasa asl\u0131nda tek ve birle\u015fik bir K\u0131r\u0131m Tatar ulusu oldu\u011funun inkar\u0131 ve sanki Volga Cumhuriyeti Tatar halk\u0131ndan olup da K\u0131r\u0131m topraklar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f bir k\u00fc\u00e7\u00fck bir grup Tatar sorunu var demekti. Yine ayn\u0131 yasayla, kimi uygulamalarda de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131l\u0131yor ve ” Eskiden K\u0131r\u0131m\u2019da ya\u015fayan Tatarlar, bug\u00fcn ellerindeki pasaportlar\u0131n kendilerine tan\u0131m\u0131\u015f oldu\u011fu haklar \u00e7er\u00e7evesinde \u00fclkenin her yerinde ikamet etme haklar\u0131na sahiptirler” deniliyordu. Fakat, bu bile do\u011fru de\u011fildi. Asl\u0131nda bu paragrafla, gizli yasalar\u0131n getirmi\u015f oldu\u011fu k\u0131s\u0131tlamalar kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, tam tersine bir kez daha teyit edilmi\u015flerdi ve 5 Eyl\u00fcl 1967\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren bu yasaya dayanarak anavatanlar\u0131na d\u00f6nen binlerce K\u0131r\u0131m Tatar\u0131 gizli yasalar ve kararnameler \u00e7er\u00e7evesinde ve insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131, vah\u015fi y\u00f6ntemlerle tekrar s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edildiler ve ayn\u0131 zamanda K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun ya\u015famakta oldu\u011fu \u00d6zbekistan\u2019da otoriteler \u00e7orak ve \u00e7ok az insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6lgede \u00f6zerk bir rayon kurma i\u015fine giri\u015fmi\u015flerdi. Bu, al\u00e7ak\u00e7a bir pland\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 i\u00e7in K\u0131r\u0131m\u2019dan ba\u015fka bir yer anavatan olamazd\u0131.<\/p>\n SSCB\u2019de demokratikle\u015fme s\u00fcrecinin ba\u015flamas\u0131yla birlikte K\u0131r\u0131m Tatar Ulusal Hareketi de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131. Ulusal Hareketin temsilciler kurulunu bir kez daha toplamak m\u00fcmk\u00fcn oldu. B\u00f6yle bir ilk toplant\u0131, uzun bir aradan sonra, Nisan 1967\u2019de d\u00fczenlenmi\u015fti. Bu toplant\u0131ya Ulusal Hareket\u2019in varl\u0131\u011f\u0131ndan beri hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar \u00e7ok temsilcinin kat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ve bu temsilcilerin pratik olarak K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n SSCB\u2019de ya\u015fad\u0131klar\u0131 her yerden gelmi\u015f olmalar\u0131 nedeniyle Ulusal Hareketin Temsilcisi Gruplar\u0131n \u0130lk Birlik Toplant\u0131s\u0131 ad\u0131 verilmi\u015fti. Toplant\u0131da Gorba\u00e7ov\u2019a verilmek \u00fczere K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n temel taleplerinin ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylar i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemlerin form\u00fcle edildi\u011fi bir bildiri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve \u00fclkenin liderleriyle olas\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015fmeye g\u00f6nderilmek \u00fczere 16 temsilci se\u00e7ilmi\u015fti. K\u0131sa s\u00fcrede otuz bin imza toplanarak desteklenen bu g\u00f6r\u00fc\u015fme talebine Sovyet liderli\u011finin pozitif bir yan\u0131t vermemesi \u00fczerine Moskova\u2019ya K\u0131r\u0131m Tatar halk\u0131n\u0131n geni\u015f bir kat\u0131l\u0131m\u0131 ile gitme ihtiyac\u0131 do\u011fdu. 1987\u2019nin yaz\u0131nda K\u0131z\u0131l Meydan\u2019da d\u00fczenlenen ve binlerce K\u0131r\u0131m Tatar delegesinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu f\u0131rt\u0131nal\u0131 ama SSCB i\u00e7in g\u00f6r\u00fclmemi\u015f g\u00f6steriden sonra Sovyet kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 TASS haber ajans\u0131n\u0131n K\u0131r\u0131m Tatar sorunu \u00fczerine o \u00fcnl\u00fc raporunu yay\u0131nlad\u0131lar. Buna g\u00f6re, 1944 y\u0131l\u0131nda i\u015fledikleri su\u00e7lardan affedildikleri halde K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131ndan gelen bir \u015fiddet eylemi s\u00f6z konusuydu. Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devlet ba\u015fkan\u0131 A. Gromiko\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir komisyonun incelemelerine g\u00f6re K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n taleplerinin do\u011frulu\u011fu \u015f\u00fcpheliydi ve halk\u0131n ancak belli bir kesiminin iddialar\u0131ndan olu\u015fmaktayd\u0131. Kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan yayg\u0131n bir ”g\u00f6zden d\u00fc\u015f\u00fcrme” kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131: Buna g\u00f6re Ulusal Hareket\u2019in militanlar\u0131, ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi, ”Bat\u0131\u2019n\u0131n ajanlar\u0131”, ”Anti Sovyet” ve ”a\u015f\u0131r\u0131lar” olarak lanse edildiler. \u00d6zellikle de K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lgelerin yerel yay\u0131n organlar\u0131nda. Daha sonra ise Ulusal Hareket\u2019in inisiyatif gruplar\u0131na kar\u015f\u0131, insanlar\u0131n sorun \u00fczerine fikirlerini toplay\u0131p bunlar\u0131 komisyonun \u00f6n\u00fcne getirmek amac\u0131yla denilerek, kukla ”\u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131” veya ”eylem gruplar\u0131” \u00f6rg\u00fctlendi.<\/p>\n Komisyonun kurulmas\u0131ndan 11 ay sonra, incelemelerin sonu\u00e7lar\u0131 kamuoyuna duyuruldu: Buna g\u00f6re, K\u0131r\u0131m\u2019da sava\u015f sonras\u0131 olu\u015fan demografik durum nedeniyle b\u00fct\u00fcn bir halk\u0131 tekrar anavatan\u0131na d\u00f6nd\u00fcrebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bu nedenle, K\u0131r\u0131m SS\u00d6C yeniden kurulamazd\u0131, fakat K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n halen ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerde ” sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel taleplerinin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle tatmini” i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nabilirdi. Ancak bu 11 ay i\u00e7inde K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131 anavatanlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda tutabilmek i\u00e7in de yeni gizli yasalar \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. SSCB Bakanlar Kurulu\u2019nun 24 Aral\u0131k 1987 tarihli ve 1476 no\u2019lu ”K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 aras\u0131nda durumun stabilizasyonu i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler” yasas\u0131 da buna dahil. ”Gromiko Komisyonu”nun bu m\u00fcstehzi sonu\u00e7lar\u0131 yeni bir protesto g\u00f6steri ve miting dalgas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na neden oldu. Hatta K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 kimi yerlerde greve gidildi. G\u00f6steriler, \u00f6zellikle Ta\u015fkent ve kimi \u015fehirlerde, milislerin ve g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin ac\u0131mas\u0131z y\u00f6ntemleriyle bast\u0131r\u0131ld\u0131. Yetkililer ise K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131ndan protesto grevlerine kat\u0131lanlar\u0131na kar\u015f\u0131 gayri resmi \u00f6nlemler almay\u0131 ye\u011flediler. Misilleme olarak mesela K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n \u00fclkenin geni\u015f bir co\u011frafyas\u0131na da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olmalar\u0131ndan yararland\u0131lar. Bu da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k nedeniyle K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131 hi\u00e7bir yerde \u00e7o\u011funluk de\u011fillerdi, hatta i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda bile. Bu nedenle biri eksildi\u011finde bunun yerini ba\u015fka milletlerden biriyle doldurmak zor de\u011fildi ve ne yaz\u0131k ki, di\u011fer halklar K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131yla ciddi bir dayan\u0131\u015fma g\u00f6stermediler.<\/p>\n 1987 yaz\u0131ndan sonra K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n anavatanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015flerini engelleyen \u00f6nlemlerde gev\u015femeler ba\u015flad\u0131. Bunun sonucunda iki y\u0131l i\u00e7erisinde yakla\u015f\u0131k k\u0131rk bin K\u0131r\u0131m Tatar\u0131n\u0131 K\u0131r\u0131m\u2019a yerle\u015ftirebilmek m\u00fcmk\u00fcn oldu. Bunlar\u0131n say\u0131s\u0131 bug\u00fcn (1990\u2019da) elli be\u015f bin civar\u0131nda ve bu say\u0131 SSCB\u2019deki toplam K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n ancak % 10\u2019una tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc durumda K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 anavatanlar\u0131na ancak e\u011fer bir ev sat\u0131n alabilecek durumdaysalar ve bir i\u015f kurabileceklerse d\u00f6nebiliyorlar ama e\u011fer bir i\u015f sahibi olmalar\u0131 engellenirse o zaman ev sat\u0131n alabilmeleri de pratikte m\u00fcmk\u00fcn olam\u0131yor. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n bir \u00e7ok rayonunda ve \u015fehrinde b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla \u00e7\u0131kar\u0131lan yeni kurallara g\u00f6re, K\u0131r\u0131m\u2019da bir i\u015f kurabilmek i\u00e7in i\u015fverenlerin ve i\u015fletmelerin devlete y\u00fckl\u00fc bir miktar \u00f6deme yapmalar\u0131 gerekiyor. Yaln\u0131zca son iki y\u0131lda K\u0131r\u0131m\u2019da ev fiyatlar\u0131 \u00fc\u00e7 misli artt\u0131. Yani K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n devletin 45 y\u0131l \u00f6nce el koyup Rus ve Ukraynal\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeci yerle\u015fimcilere sembolik bir fiyata satt\u0131\u011f\u0131 o k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck evlerini bile geri alabilmek i\u00e7in neredeyse b\u00fct\u00fcn geleceklerini ipotek alt\u0131na koymalar\u0131 gerekmekte. Bu nedenle insanlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda evsiz- yurtsuzlar\u0131n say\u0131s\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir art\u0131\u015f var. Bir\u00e7o\u011fu yetkililere kendilerine k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa arsa tahsis edilmesi talebinde bulundular ki, hi\u00e7 olmazsa k\u0131\u015f gelmeden kendi kendilerine ba\u015flar\u0131n\u0131 sokabilecekleri bir \u015feyler in\u015fa edebilsinler ama yetkililer insanlar\u0131m\u0131z\u0131n bu talebini bile \u00e7o\u011fu durumda reddederken, di\u011fer yandan bo\u015f ve ekilebilir arazilerin \u00e7o\u011fu villa veya \u00f6zel malikane kurmak isteyen ba\u015fka uluslardan insanlara adeta pe\u015fke\u015f \u00e7ekiliyor. Yaln\u0131zca son birka\u00e7 ayda Simferopol civar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131k alt\u0131 bin ve K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131ndan on binlerce parsel b\u00f6yle ba\u015fka uluslardan vatanda\u015flara villa veya benzeri \u00f6zel malikaneler in\u015fa edebilmeleri i\u00e7in da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. Hatta baz\u0131 yerlerde yetkililer insanlara bo\u015f arazileri i\u015fgal etmeleri i\u00e7in adeta yalvar\u0131yorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u011fer bunu yapmazlarsa buralara K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 gelebilirler diye korkuyorlar. \u0130n\u015faat firmalar\u0131yla Rusya\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli oblastlar\u0131ndan getirilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen yeni yerle\u015fimciler i\u00e7in in\u015fa edilecek evlerle ilgili d\u00fczinelerce anla\u015fma imzalam\u0131\u015f durumdalar. Bu \u015fartlar alt\u0131nda K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131na bo\u015f arazileri i\u015fgal edip buralarda kendi evlerini yine kendilerinin in\u015fa etmelerinden ba\u015fka bir yol kalm\u0131yor. Fakat bu b\u00fct\u00fcn\u00fcyle hakl\u0131 eylemleri bile yetkililer \u015fiddetle bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve kamuoyunu K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131na kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131yorlar.<\/p>\n Asl\u0131nda son zamanlarda parti y\u00f6netiminin \u00fcst kademelerindeki y\u00f6neticiler de art\u0131k K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n halihaz\u0131rdaki sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ve insanlar\u0131n anavatanlar\u0131na d\u00f6nmek dahil b\u00fct\u00fcn taleplerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar ama \u015fimdi \u00f6n\u00fcm\u00fczde ba\u015fka sorunlar var; yani K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n ulusal kompozisyonunun ve demografik yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmi\u015f oldu\u011fu ”ger\u00e7ekli\u011fi”. SBKP Merkez Komitesi\u2019nin son oturumunda, parti platformunun ele ald\u0131\u011f\u0131 K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 da dahil s\u00fcrg\u00fcn edilen halklar sorunu da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc. K\u0131r\u0131m\u2019\u0131n b\u00f6lgesel-y\u00f6netsel stat\u00fcs\u00fc de yetkililerce bu ”varolan ger\u00e7eklik” diye adland\u0131r\u0131lan a\u00e7\u0131dan ele alindi. E\u011fer bir K\u0131r\u0131m Cumhuriyeti kurulmas\u0131 s\u00f6z konusu olacaksa bile, bu da ancak ”b\u00fct\u00fcn Birlik platformu”nun \u00f6nerdi\u011fi \u00e7er\u00e7evede veya yar\u0131madan\u0131n fidansal ve ekonomik geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir deniyordu. Olas\u0131 cumhuriyetin devlet dilinin ne olaca\u011f\u0131 sorunu da hararetle tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131, fakat yaln\u0131zca iki alternatiften s\u00f6z edildi: Rus\u00e7a veya Ukraynaca ya da ikisi de birden. \u00dclkenin stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn, kurumlar\u0131n\u0131n ve devlet dilinin belirlenmesinde as\u0131l s\u00f6z sahibi olmas\u0131 gereken yerli halk\u0131ndan tek kelime olsun s\u00f6z edilmedi. Bas\u0131n yay\u0131n organlar\u0131ndaki ajitat\u00f6rler, kimi adi tarih\u00e7iler veya yazarlar K\u0131r\u0131m Cumhuriyeti\u2019nin 1921 y\u0131l\u0131nda ulusal de\u011fil, b\u00f6lgesel bir temelde kuruldu\u011fu ve K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n bu Cumhuriyetle sadece uzak bir ba\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini yaymaya ba\u015flad\u0131lar. Ger\u00e7ekte 1920\u2019lerin ba\u015flar\u0131ndaki yay\u0131nlarda K\u0131r\u0131m SSC\u2019nin bu \u00fclkenin otokhton halk\u0131 K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 ve \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in kuruldu\u011fu a\u00e7\u0131k a\u00e7\u0131k belirtilmi\u015fti ve K\u0131r\u0131m SSC\u2019nin devlet dillerinin K\u0131r\u0131m Tatarca ve Rus\u00e7a oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131. Belki de Bol\u015fevikler cumhuriyetin kurulmas\u0131na destek vererek, ula\u015fmak istedikleri as\u0131l hedefleri gizlediler. K\u0131r\u0131m SSC\u2019nin M\u00fcsl\u00fcman do\u011fu halklar\u0131n\u0131 ayd\u0131nlatacak bir me\u015fale olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131 ve \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n bask\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131n yeni Rusya\u2019da art\u0131k \u00e7\u00f6z\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc. Sonu\u00e7ta, Y\u00fcksek Sovyet H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin 25 Haziran 1946\u2019da ald\u0131\u011f\u0131 ” \u00c7e\u00e7en-\u0130ngu\u015f \u00d6SSC\u2019nin la\u011fvedilmesi ve K\u0131r\u0131m \u00d6SSC\u2019nin K\u0131r\u0131m Oblast\u2019\u0131 olarak yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesi” karar\u0131, \u00c7e\u00e7enlerin, \u0130ngu\u015flar\u0131n ve K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n topraklar\u0131ndan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmalar\u0131 nedeniyleydi. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n 1783\u2019e kadar bu topraklar \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devletleri vard\u0131 ve n\u00fcfusun % 90\u2019\u0131 Tatar\u2019d\u0131 ve e\u011fer bug\u00fcn K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n\u0131n anavatanlar\u0131na d\u00f6nmelerinden sonra bile yar\u0131madada bir az\u0131nl\u0131k olmaktan kurtulam\u0131yorsa, bunun nedeni \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n katliamlar\u0131 ve Sovyet \u0130ktidar\u0131n\u0131n K\u0131r\u0131m Tatar halk\u0131na kar\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tutumdur.<\/p>\n Ne Sovyet ne de uluslararas\u0131 yasalarda bir halk\u0131n kendi topraklar\u0131 \u00fczerinde az\u0131nl\u0131k olduklar\u0131 gerek\u00e7esiyle o \u00fclke \u00fczerinde haklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 veya h\u00fck\u00fcmet kuramayacaklar\u0131 seklinde bir yasa vard\u0131r. Son on bes y\u0131lda SSCB\u2019deki yirmi \u00f6zerk cumhuriyetten onunun esas halk\u0131 kendi topraklar\u0131 \u00fczerinde az\u0131nl\u0131k durumuna d\u00fc\u015ft\u00fcler. Bunlar\u0131n Rusya i\u00e7erisinde birer rayon veya oblast durumuna getirilmeleri bile planlanm\u0131\u015f olabilir. B\u00f6yle planlar bir\u00e7ok birlik cumhuriyetinde \u00e7oktan haz\u0131rlanm\u0131\u015f durumda. E\u011fer bu plan uygulamaya konulursa o zaman SSCB cumhuriyetlerinin esas halklar\u0131n\u0131n kendi ulusal haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in Rus\u00e7a konu\u015fan n\u00fcfusu topraklar\u0131ndan kovmalar\u0131 da yasal olacakt\u0131r. Bu nedenle, K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131n\u0131n K\u0131r\u0131m\u2019da ulusal devlet kurma yasal hakk\u0131 sorunu b\u00fct\u00fcn di\u011fer halklar i\u00e7in \u00f6rnek olabilecek bir \u00f6neme sahiptir. Yaln\u0131zca bu onurlu halklar adalet istedikleri i\u00e7in de\u011fil, fakat kendi ulusal topraklar\u0131n\u0131 \u015fovenist g\u00fc\u00e7lerin tecav\u00fczlerinden koruyabilmeleri i\u00e7in. K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 SSCB i\u00e7erisindeki ulusal yurtsever hareketler dahil, d\u00fcnyadaki t\u00fcm ilerici g\u00fc\u00e7lerin deste\u011fini ve dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 almay\u0131 umuyor.<\/p>\n <\/span>(*) <\/b> R\u00f6portaj\u0131n orijinali ilk olarak 1990 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkistan\u2019da k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc bir gazetede yay\u0131nland\u0131. \u0130ngilizce\u2019ye Joseph Nissman taraf\u0131ndan \u00e7evrildi ve ”Central Asia Reader: The Rediscovery of History\u2019de, H.B. Paksoy, yay\u0131nland\u0131. New York\/London: M.E. Sharpe, 1994<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu İngilizce’den Çeviri: Hatko Schamis Kırım Tatarlarının ulusal sorunu, SSCB’den günümüze uzanan en acil ve en önemli ulusal sorunlardan biri olagelmiştir. Sorun, her bir ferdi soykırıma ve sürgüne maruz kalmış bir halkın tekrar tarihi anavatanına dönmesi ve özerkliğinin yeniden inşasıdır. Kırım Tatarlarının -Kırım’ın Türkçe konuşan tarihi halkı- büyük çoğunluğu bugün sürgünde bir yerde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11490","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11490","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11490"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11490\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11492,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11490\/revisions\/11492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span> <\/b> \u0130ngilizce\u2019den \u00c7eviri: Hatko Schamis<\/span><\/p>\n