![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image4\/0057-hapi.gif\")
<\/p>\n<\/p>\n
HAP\u0130<\/span> Cevdet Y\u0131ld\u0131z\u00a0<\/b><\/p>\n “Jineps”<\/strong> gazetesinin Temmuz say\u0131s\u0131nda (s. 10), Ajans Kafkas<\/strong>\u2019tan al\u0131nt\u0131, \u201c\u0130ki \u2018sivil\u2019in g\u00f6z\u00fcyle Kafkasya\u2019da gidi\u015fat\u201d <\/strong> ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7eviri yaz\u0131s\u0131 yer ald\u0131. Yaz\u0131y\u0131, elden geldi\u011fince, kendi anlat\u0131 tekni\u011fime uydurarak, geni\u015f\u00e7e \u00f6zetlemeye, yer yer de de\u011ferlendirmeye\/ele\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak istiyorum. Yaz\u0131da, \u00f6zetle \u2018Vehhabilik ile m\u00fccadele\u2019<\/strong> (1) ad\u0131 alt\u0131nda Kabardey-Balkarya\u2019da (KB) bir devlet ter\u00f6r\u00fcn\u00fcn estirildi\u011fi, ter\u00f6r uygulamak i\u00e7in de yapay gerek\u00e7eler yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, b\u00f6ylece su\u00e7 \u00fcretimine, gen\u00e7lerin yeralt\u0131na itilmesine \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00fcnl\u00fc sporcu Murat Ristov<\/strong>\u2019un da, b\u00f6ylesine yapay bir\u00a0 \u2018direni\u015f\u00e7i\u2019 su\u00e7lamas\u0131yla katledildi\u011fi s\u00f6yleniyor. Hafife al\u0131namayacak iddialar.<\/p>\n Bizdeki u\u011fursuz J\u0130TEM cinayetlerini ve Ergenekon eylemlerini an\u0131msatan iddialar. Bilindik ve \u015fimdi mercek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan militarist taktiklerimiz, bilmiyoruz, Kabardey\u2019de de tezgahlanmaya m\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015f? Ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ve bir sonuca ba\u011flanmas\u0131 gereken ciddi iddialar. Bunlar orta yerde b\u0131rak\u0131lmamal\u0131\u2026 Demokratik bir devlet asla cinayet i\u015fleyemez, bu da bilinmeli.<\/p>\n KB ba\u015fkenti Nal\u00e7ik’te k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce\u00a0 kurulan\u00a0sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc KHASE<\/strong>\u2019nin (XASE) <\/strong>\u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticileri, bu cinayete, Adigelerin mevcut sorunlar\u0131na ve Adige\/\u00c7erkes gelece\u011fine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerini, Kavkaz-news. net<\/strong>\u2019e a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f bulunuyorlar. Biz de, bu yaz\u0131m\u0131zda, bu a\u00e7\u0131klama ve yan\u0131tlar\u0131, \u00f6zet olarak sunmaya ve de\u011ferlendirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n Kabardiya\u2019da ter\u00f6r m\u00fc estiriliyor? <\/strong><\/p>\n Ter\u00f6r iddialar\u0131 ile\u00a0 ilgili bir soruya Xase Ba\u015fkan\u0131 YA\u011eAN\u00a0\u0130brahim<\/strong> \u015f\u00f6yle bir yan\u0131t veriyor: \u201cFederal b\u00fct\u00e7ede bir \u201canti-ter\u00f6r\u201d\u00a0 yasa maddesi var\u201d<\/em><\/strong>, \u00a0\u2018bu madde durduk\u00e7a olaylar\u0131n \u00f6n\u00fc al\u0131namaz, yani bu madde k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131l\u0131yor, gen\u00e7ler \u201cyeralt\u0131na\u201d inmeye zorlan\u0131yor\u2019, diyor ya da demeye getiriyor, temsil etti\u011fi kurulu\u015fun ise, yasall\u0131\u011f\u0131 savundu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Yard\u0131mc\u0131s\u0131 \u015eIHO Zamir<\/strong> ise, \u201dMurat Ristov<\/strong>, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bilinen biriydi, yarg\u0131s\u0131z bir infaza kurban gitti\u2026 Ortada, ulusal \u00f6rg\u00fct ve sivil giri\u015fim \u00f6nderlerine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir y\u0131ld\u0131rma kampanyas\u0131 var. Bu kampanyan\u0131n bir amac\u0131 da suni bir ekstremist\/u\u00e7\/dinci hareket yaratmakt\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n Bilindik fa\u015fist taktik: \u00d6nce, destekle su\u00e7u yarat, bunu gerek\u00e7e yap\u0131p sald\u0131r ve demokratik geli\u015fimin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131. Biz bunu 12 Mart 1971 ve 12 Eyl\u00fcl 1980 askeri m\u00fcdahale ve darbeleri s\u0131ras\u0131nda kan\u0131tlar\u0131yla birlikte \u00e7ok ya\u015fad\u0131k. Kabardey\u2019i bilemeyiz ama bu taktik bize s\u00f6kmez.<\/p>\n \u0130ddialar d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc. Rus \u0130mparatorluk y\u00f6neticileri ve askerler, ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6ylesine oyunlar tezgahlam\u0131\u015f, dezenformasyon\/sahte s\u00f6ylentiler yayarak, Rus halk\u0131n\u0131 ve d\u00fcnya kamuoyunu yan\u0131ltm\u0131\u015f, \u00a0Adigeleri \u2018k\u00f6t\u00fc ve barbarlar\u2019 olarak yans\u0131tm\u0131\u015f, sonunda Adigelerin defterini d\u00fcrm\u00fc\u015f, Adige anayurduna, Adige topra\u011f\u0131na ve mal varl\u0131\u011f\u0131na el koymu\u015f, 2 milyonluk koca bir Adige ulusunu terk-i diyar ettirmi\u015flerdi (1864\u2019te ve sonras\u0131nda). S\u0131ra \u015fimdi bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 Kabardeylere mi gelmi\u015f? \u0130ddialar\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131na inanmak istiyoruz ama \u00f6ylesine oyunlar oynanabilece\u011fini bilmeli ve temkinli olmal\u0131y\u0131z, diyorum. \u201dDelinin ne yapaca\u011f\u0131 belli olmaz\u201d derler. Bu bak\u0131mdan Kabardey-Balkarya y\u00f6neticileri ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, gen\u00e7leri, Arap \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 ekstremist ak\u0131mlardan, kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lardan uzak tutmal\u0131d\u0131rlar. \u2019Kelin merhemi olsa \u00f6nce ba\u015f\u0131na \u00e7alar\u2019 derler. Arap\u2019\u0131n, en ba\u015fta kendine hayr\u0131 yoktur, onca petrol ya\u011fmalan\u0131yor, o \u2018yalelli\u2019 pe\u015finde. \u00c7e\u00e7enlerin ba\u015f\u0131na gelen felaket de unutulmamal\u0131d\u0131r. Ancak ekstremizm diyerek de m\u00fctedeyyin\/dindar insanlar rahats\u0131z edilmemeli, camilere yap\u0131lan bask\u0131nlara art\u0131k bir son verilmelidir. Adigey\u2019de oldu\u011fu gibi gen\u00e7lerle demokratik diyaloglar kurulmal\u0131, ak\u0131lc\u0131 y\u00f6ntemler izlenmelidir. Kabardey\/Balkar makamlar\u0131n\u0131n din ile bir al\u0131p veremedikleri olabilir mi? Sanm\u0131yoruz. Bak\u0131n Adigey\u2019de M\u00fcsl\u00fcman din g\u00f6revlileri ile Ortodoks din adamlar\u0131 el ele, gen\u00e7leri ekstremizmden, uyu\u015fturucu, alkol ve kumar gibi belalardan ve k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klardan uzak tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Hayli de ba\u015far\u0131l\u0131lar, \u00f6rnek g\u00f6steriliyorlar. Kabardey y\u00f6netimi ni\u00e7in \u00f6yle yapmaz?<\/p>\n Nal\u00e7ik\u2019te r\u00fc\u015fvet\u00e7i bir M\u00fcft\u00fcl\u00fck m\u00fc var?<\/strong><\/p>\n Hele \u015fu s\u00f6zlere ne demeli? \u00a0\u201cKabardey-Balkarya y\u00f6netimi, r\u00fc\u015fvete bulanm\u0131\u015f ki\u015fileri M\u00fcft\u00fcl\u00fckte\/Dini Merkez\u2019de g\u00f6revlendirmi\u015f bulunuyor, gen\u00e7ler b\u00f6ylesine kirli ki\u015filerden nefret ediyorlar ama bu ki\u015filer hala i\u015fin ba\u015f\u0131ndalar\u201d diyor Ya\u011fan. Burada Yunanistan\u2019da, Bat\u0131 Trakya\u2019da M\u00fcsl\u00fcman cemaatin iste\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda, Yunan h\u00fck\u00fcmetince atanm\u0131\u015f olan ama halk\u0131n benimsemedi\u011fi m\u00fcft\u00fcler \u00f6rne\u011fi gibi bir durum mu var? \u015e\u0131ho da yak\u0131n\u0131yor, \u201dY\u00f6netim kar\u015f\u0131t\u0131 sivil bir eylem\/bir g\u00f6steri olmas\u0131n tek, y\u00f6netim aya\u011fa kalk\u0131yor, hemen panikliyor\u2026 Sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc, elbette demokrasiyi ve ki\u015fi haklar\u0131n\u0131 savunacakt\u0131r\u2026 Biz, KB y\u00f6netiminin, halk\u0131n sesine kulak vermesini istiyoruz\u201d diyor.<\/p>\n Biz de bu g\u00f6r\u00fc\u015fleri aynen payla\u015f\u0131yor ve soruyoruz: \u00d6ne s\u00fcr\u00fclen bu g\u00f6r\u00fc\u015f ve iddialar kar\u015f\u0131s\u0131nda Kabardey-Balkar y\u00f6netimi ne diyor? D\u00c7B\/D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi<\/strong> \u00f6rg\u00fct\u00fc ne yap\u0131yor? Bunu sormaya hakk\u0131m\u0131z olmal\u0131d\u0131r, diyoruz\u2026<\/p>\n Kabardey \/Xase \u00f6rg\u00fct\u00fc ne istiyor? <\/strong><\/p>\n \u201cXase\u2019nin ana hedefleri nelerdir? \u201d konulu bir soruya da Ya\u011fan, \u201cTopra\u011f\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesi, yerel y\u00f6netimler yasas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, otlaklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda tarihsel\/geleneksel \u00f6zellikleri esas alan bir d\u00fczenlenmeye gidilmesi, yeni bir yasa \u00e7\u0131kar\u0131larak, at\u00e7\u0131l\u0131k, at sporlar\u0131 ve at yeti\u015ftirilmesi gibi ulusal geleneklerimizin koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve bu geleneklerin canland\u0131r\u0131lmalar\u0131d\u0131r\u201d<\/em><\/strong> diyor ve \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cGelene\u011fimizin, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn ve dilimizin koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyoruz, ana isteklerimiz bunlard\u0131r\u201d<\/strong><\/em> diyor. Z\u0131ho da ekliyor: \u201c\u00dclke i\u00e7ine ya da\u00a0 Kabardey y\u00f6resi i\u00e7ine\u00a0 kapanm\u0131\u015f\u00a0 ki\u015filer\u00a0 de\u011filiz, d\u0131\u015fa y\u00f6nelik taleplerimiz de var. Diasporadaki soyda\u015flar\u0131m\u0131zla ili\u015fkilerimizi geli\u015ftirmek, onlar\u0131n ata yurduna d\u00f6n\u00fc\u015f yolunu a\u00e7mak ve\u00a0 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc h\u0131zland\u0131rmak istiyoruz\u201d<\/em><\/strong>.<\/p>\n Bu g\u00f6r\u00fc\u015flere kat\u0131lmayacak akl\u0131 ba\u015f\u0131nda bir Adige olabilir mi?<\/p>\n Partiler halka yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f m\u0131, \u00fc\u00e7 \u2018\u00c7erkes cumhuriyeti\u2019\u00a0 birle\u015fecek mi?<\/strong><\/p>\n \u201cBir Adige partisi kurulmas\u0131\u201d konusunda da \u0130. Ya\u011fan, \u201cRF yasalar\u0131 etnik parti kurulmas\u0131na izin vermiyor\u2026 Diasporada kurulacak bir etnik parti ise etkili olamaz. Ulusumuzun dirili\u015fi\/ yeniden ya\u015fama iadesi d\u00fc\u015f\u00fcncesi\/ideali, sadece tarihsel\/ulusal topraklar\u0131m\u0131z \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015febilecek olan bir olgudur. Sadece Adigelerin de\u011fil, Rusya\u2019daki b\u00fct\u00fcn az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131, \u00a0demokratik partiler eliyle savunulabilecektir d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. \u015eimdiki partiler, halktan kopuk\u201d<\/em><\/strong> diyor. Z. \u015e\u0131ho da \u201dSivil toplum \u00f6rg\u00fctleri halk\u0131 ve onun haklar\u0131n\u0131 savunmayacaksa, neyi savunacaklar? Yasalar bize halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131ndan yana olma ve bu \u00e7\u0131karlar\u0131 savunma hakk\u0131n\u0131 veriyor\u201d diyor.<\/p>\n \u201cAdigelerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 cumhuriyetin birle\u015ftirilmesi\u201d konulu bir soruya da, \u0130. Ya\u011fan, \u00a0\u201cBu cumhuriyetlerin, RF i\u00e7inde, tek bir devlet \u00e7at\u0131s\u0131 at\u0131nda birle\u015ftirilmeleri g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ku\u015fkusuz olumlu olan, ancak uzun vadeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Birle\u015fmek i\u00e7in \u00f6nce, <\/em><\/strong>de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerde ya\u015fayan Adigelerin tek bir ulus, tek bir ortak ad, tek bir edebiyat dili ve tek bir ama\u00e7\/\u00fclk\u00fc etraf\u0131nda toplanmalar\u0131 gerekir\u201d<\/em><\/strong> diye kar\u015f\u0131l\u0131k veriyor. Z. \u015e\u0131ho da \u201d\u00c7erkeslerin tarihsel yurtlar\u0131nda birle\u015fmeleri\/bir araya gelmeleri, ku\u015fkusuz her bir Adige\u2019nin r\u00fcyas\u0131d\u0131r\u201d diyor ve ekliyor: Ancak bu gibi konularda, \u00f6rne\u011fin \u2018Denizden denize<\/strong> B\u00fcy\u00fck \u00c7erkesya\u2019<\/strong> (2) gibi u\u00e7 g\u00f6r\u00fc\u015flerden de ka\u00e7\u0131nmak gerekir.<\/p>\n Emekliler Kafkasya\u2019ya yerle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015flar m\u0131? S\u00f6zc\u00fcler ne gibi ba\u015fka demokratik isteklerde bulunuyorlar? <\/strong><\/p>\n \u201cKafkasya\u2019ya d\u00f6nen insan say\u0131s\u0131nda bir azalma oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Dahas\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f i\u015finin geri plana al\u0131nmas\u0131n\u0131\/ertelenmesini \u00f6neren g\u00f6r\u00fc\u015fler de var. Bu gibi konularda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz\u201d<\/em> do\u011frultulu bir soruya da \u0130. Ya\u011fan, \u201cBu t\u00fcr g\u00f6r\u00fc\u015flere kat\u0131lm\u0131yorum\u2026 S\u00f6zgeli\u015fi emeklilerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde bir art\u0131\u015f var (3). Gen\u00e7ler aras\u0131nda da d\u00f6n\u00fc\u015f d\u00fc\u015f\u00fcncesi hala canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyor. Ancak tutarl\u0131 bir devlet politikam\u0131z yok, bu da bir sorun. Diasporay\u0131 en iyi bi\u00e7imde temsil edecek ki\u015filerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sa\u011flamal\u0131y\u0131z, uygun ortam ve zeminler olu\u015fturmam\u0131z gerekiyor. Bir\u00e7ok kez, isteyene OTURMA<\/strong><\/em> \u0130ZN\u0130 VER\u0130LMES\u0130\u00a0 <\/em><\/strong>(4) i\u00e7in \u00fcst makamlara ba\u015fvurularda bulunduk. D\u00f6nmek isteyenler maddi de\u011fil, sadece yasal destek verilmesini ve b\u00fcrokratik engellerin a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 bekliyorlar\u2026\u201d<\/em><\/strong>\u00a0 yan\u0131t\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n \u015e\u0131ho<\/strong> ise, ayn\u0131 konuda, \u201dD\u00f6n\u00fc\u015f yapacak soyda\u015flar\u0131m\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak bir devlet kurulu\u015fumuz yok ama olmas\u0131 gerekiyor. \u00c7erkeslerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye ve Suriye gibi \u00fclkelerin de benzeri organlar olu\u015fturmalar\u0131, iki taraf\u0131n, RF ve diaspora \u00fclkelerinin birlikte d\u00f6n\u00fc\u015fe \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmeleri gerekiyor. Sivil kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6revi, \u00a0sorunu g\u00fcndeme getirmek, devletin g\u00f6revi ise sorunu \u00e7\u00f6zmektir\u201d <\/em><\/strong>diyor.<\/p>\n Bizden de fazladan bir ele\u015ftiri\u2026<\/strong><\/p>\n Burada, \u015e\u0131ho<\/strong>\u2019nun s\u00f6zlerinde, 30-40 y\u0131l \u00f6nceki T\u00fcrkiyeli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin savunduklar\u0131na benzeyen, bayatlam\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015fle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. S\u00f6zgeli\u015fi, 30 y\u0131l \u00f6nce, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler, \u201dAnavatan kollar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f bizleri bekliyor\u201d gibi \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar, T\u00fcrkiye ile Sovyetler Birli\u011fi anla\u015fs\u0131n, biz de Kafkasya\u2019ya yerle\u015felim, olsun bitsin bu i\u015f demeye getiriyorlard\u0131. Ama kaz\u0131n aya\u011f\u0131 \u00f6yle \u00e7\u0131kmad\u0131. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir sorun kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 sanmam. T\u00fcrkiye, gitmek isteyen herkese kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k tutuyor, yasalar \u00f6yle, \u00e7ifte vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 da tan\u0131yor. \u00c7ifte vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mayan ve vizesiz giri\u015fe izin vermeyen \u00fclke ise RF. Bunu durumun ne olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011fru olarak ortaya koymak anlam\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyoruz. D\u00fcnya \u00c7erkes Birli\u011fi<\/strong> (D\u00c7B), Kafkasya\u2019y\u0131 ve RF\u2019nu iyi y\u00f6nleriyle tan\u0131tma karar\u0131 alm\u0131\u015f, \u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyorlar. Ben bu t\u00fcr sans\u00fcrc\u00fc ya da tek yanl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f yans\u0131tmay\u0131 yarars\u0131z\/zararl\u0131 buluyorum. Rusya\u2019y\u0131 ya da ba\u015fka bir \u00fclkeyi k\u00f6t\u00fclemek gibi bir amac\u0131m\u0131z olamaz, hi\u00e7bir zaman da olmad\u0131. Biz halklar\u0131n karde\u015fli\u011finden ve \u00fclkeler aras\u0131 bar\u0131\u015ftan yanay\u0131z. Ancak, bu b\u00f6yledir diyerek, fa\u015fizmi ve hi\u00e7bir \u015feyi ele\u015ftiri d\u0131\u015f\u0131 tutamay\u0131z, kimseyi de Tanr\u0131 yerine koyamay\u0131z.<\/p>\n Tabii T\u00fcrkiye g\u00f6\u00e7men kabul etmiyor, ederse \u00fclke g\u00f6\u00e7menden ge\u00e7ilmez gelir. Daha \u00f6nceleri, Balkanlar\u2019dan gelenlere, baz\u0131 \u00f6zel durumlarda kap\u0131lar a\u00e7\u0131k tutuluyordu, bunun bir sonucu olarak Kosoval\u0131 \u00c7erkeslerin ana kitlesi, 1950\u2019lerin sonlar\u0131nda ve sonras\u0131nda \u0130stanbul\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015f (5), \u00e7ok sonralar\u0131 da T\u00fcrkiye, \u00f6zel izinler d\u0131\u015f\u0131nda kap\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7menlere hep kapal\u0131 tutmu\u015ftu.<\/p>\n San\u0131r\u0131m en son, 1989\u2019da Turgut \u00d6zal<\/strong>, kap\u0131y\u0131 Bulgaristan\u2019dan, Todor Jivkov<\/strong>\u2019un zulm\u00fcnden ka\u00e7an M\u00fcsl\u00fcmanlara a\u00e7t\u0131, bu insanlar H\u0131ristiyan\/Bulgar adlar\u0131 almaya zorlan\u0131yorlard\u0131, daha \u00f6nce T\u00fcrk makamlar\u0131n\u0131n bize, T\u00fcrk olmayan M\u00fcsl\u00fcmanlara uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerin benzerini uygulamaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131. Bulgarlar, benzersiz \u2018T\u00fcrk icatlar\u0131ndan\u2019 \u00f6yk\u00fcnm\u00fc\u015f olabilirler mi? Bilemem. Bulgaristan\u2019dan ka\u00e7anlar\u0131n say\u0131s\u0131, birka\u00e7 g\u00fcnde 300 bine ula\u015ft\u0131, Cehennem\u2019den ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n sonu gelmiyordu. Rahmetli \u00d6zal, herkesi, Jivkov\u2019u bile T\u00fcrkiye\u2019ye alaca\u011f\u0131 vaadinde bulunmu\u015ftu, ama \u00e7aresiz s\u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7i\u011fnedi, MGK\u2019dan itiraz gelmi\u015f olmal\u0131, \u00a0kap\u0131lar\u0131 kapatt\u0131 ve giri\u015fleri durdurdu. T\u00fcrkiye, 1864\u2019te \u00c7erkes giri\u015fini durdursayd\u0131 ne olurdu? Konumuz bu de\u011fil.<\/p>\n Ka\u00e7\u0131\u015f as\u0131l Bulgarlar\u0131 vurdu. Tar\u0131m emek\u00e7isi M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfusun ka\u00e7mas\u0131yla, Bulgar tar\u0131m\u0131 ve ekonomisi \u00e7\u00f6kt\u00fc. Jivkov ve zorba ekibi de sonunda belas\u0131n\u0131 bulmu\u015f oldu.<\/p>\n 1860\u2019larda kar\u0131nca misali insan kaynayan Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 insans\u0131zla\u015ft\u0131rmakla, tarihe leke s\u00fcrmek d\u0131\u015f\u0131nda, \u00a0Rusya\u2019n\u0131n eline ne ge\u00e7mi\u015f olabilir ki? \u00c7al\u0131 ve dikenle kaplan\u0131p cang\u0131lla\u015fm\u0131\u015f, ucu ba\u015f\u0131 kaybolmu\u015f \u0131ss\u0131z bir toprak par\u00e7as\u0131. Bunun i\u00e7in onca Adige ve Rus kan\u0131n\u0131 ak\u0131tmaya de\u011fer miydi? E\u011fer General Filipson<\/strong>\u2019un bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi kabul edilseydi, o yerler \u015fimdi bir Cennet k\u00f6\u015fesi olabilirdi. Adigeler, milliyet\u00e7i\/ay\u0131r\u0131mc\u0131 insanlar de\u011fil, \u0131rk ay\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fctmeyen demokrat insanlar. Bunun i\u00e7in her yerde kabul g\u00f6r\u00fcyorlar. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm kadar\u0131yla, din fark\u0131na kar\u015f\u0131n Adige ve Rus ya\u015fam bi\u00e7imleri birbirine ters de\u011fil. Rus da, bizim gibi \u2018\u2019yok\u2019\u2019u bilen, al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc, adil ve merhametli, sevecen bir insan. Diasporada hala Rus\u2019a ili\u015fkin s\u00f6ylenen baz\u0131 Adige deyimleri vard\u0131r: \u201c\u0428\u044a\u043e\u0444\u044b\u043c \u0443\u043a\u044a\u0438\u043d\u044d\u043c\u044d \u0443\u0440\u044b\u0441\u044b\u043c \u0445\u044c\u0430\u043a1\u044d\u0443 \u0435\u043a1\u0443\u0436\u044c, \u0430\u0449 \u0443\u0438\u0433\u044a\u044d\u0433\u044a\u0443\u043d\u044d\u0449\u0442\u201d <\/strong>(Zorda\/k\u0131rda bay\u0131rda kal\u0131rsan Rus\u2019a konuk ol, o sana kol kanat gerer\/seni korur); \u201c\u0428\u044a\u043e\u0444\u044b\u043c \u0443\u043a\u044a\u0438\u043d\u044d\u043c\u044d \u0443\u0440\u044b\u0441\u044b\u043c \u044b\u04471\u044b\u0431 \u0434\u0430\u0445\u044c, \u044f\u043d\u044d \u0431\u044b\u0441\u043c\u044d\u043d\u201d<\/strong> (K\u0131rda\/bay\u0131rda \u00e7aresiz kal\u0131rsan Rus\u2019a s\u0131\u011f\u0131n, annesi M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131r) gibi. Bu deyimler Ruslar\u0131n asl\u0131nda iyi insanlar olduklar\u0131n\u0131 belirtir. Halihaz\u0131rda T\u00fcrkiye\u2019de on binlerce Rus gelini var. Alman ile evlenip bo\u015fanmayan T\u00fcrkiyeli \u00e7ok azd\u0131r, ama Rus\u2019tan bo\u015fanan\u0131 yok gibidir. Bu da Rus kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ge\u00e7imli, sad\u0131k ve ailesine ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ayr\u0131ca Rus delikanl\u0131lar\u0131 i\u00e7inde Adige delikanl\u0131s\u0131 gibi yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131, Rus k\u0131zlar\u0131 i\u00e7inde de son derece g\u00fczel olanlar\u0131 az de\u011fildir. Krasnodar\u2019a gitmedim ama Maykop ve Tuapse k\u0131zlar\u0131 neredeyse birbirinden g\u00fczeller. Bu arada \u015funu da unutmamal\u0131y\u0131z: Adigelere zulmedenler ve onlar\u0131 \u00fclkelerinden kovanlar sivil Ruslar de\u011fil, Rus Mutlak\u0131yet \u0130mparatorlu\u011fu h\u00fck\u00fcmeti ve askerlerdir. Rus\u2019un bizden olumsuz fark\u0131, \u00e7o\u011fu erkeklerinin belki kah\u0131rdan olmal\u0131, t\u0131pk\u0131 bir\u00e7ok Tatar, Macir\/G\u00f6\u00e7men ve Manav gibi i\u00e7kici olmas\u0131d\u0131r. Bu da bizi de\u011fil kendilerini ilgilendirir. <\/p>\n T\u00fcrkiye g\u00f6\u00e7men kabul etmedi\u011finden, \u00a0Arnavut milliyet\u00e7ilerinin \u00f6l\u00fcm tehdidi alt\u0131ndaki Kosova \u00c7erkesleri T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 edemediler, zorunlu olarak, 1998\u2019de RF H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin koruma ve deste\u011finde Rusya\u2019ya\/Adigey\u2019e g\u00f6\u00e7 ettiler, Adigey zaten o Adigelerin de \u00e7\u0131k\u0131\u015f yeri, anayurdu idi.<\/p>\n Adige-Arnavut \u00e7eki\u015fmesinin bir ge\u00e7mi\u015fi vard\u0131r:<\/p>\n Kosova\u2019daki Adige k\u00f6yleri, Adigelerin topraklar\u0131n\u0131, dahas\u0131 ev ve ba\u011f\/bah\u00e7elerini Arnavutlara sat\u0131p T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6\u00e7 etmeleri, k\u0131smen de kentlere yerle\u015fmeleri sonucu, Arnavut k\u00f6ylerine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir, \u00e7o\u011fu eski Adige k\u00f6ylerinde 3-5 hane \u00c7erkes kalm\u0131\u015f durumdayd\u0131. Adigeler, M\u00fcsl\u00fcman Arnavutlarla evlenmeler ve kar\u0131\u015fmalar sonucu dillerini yitiriyor, Arnavutla\u015f\u0131yorlard\u0131. Ancak bir k\u00f6yde, 25 hane Adige kalm\u0131\u015ft\u0131, bu Adigeler dillerini unutmam\u0131\u015flard\u0131, zamanla da okumu\u015f gen\u00e7 say\u0131s\u0131 artm\u0131\u015f, bir ulusal bilin\u00e7lenme olu\u015fmu\u015ftu. Bu arada bilin\u00e7li Adigeler, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de oldu\u011fu gibi, art\u0131k Adigece\u2019yi konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve asimile olmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler ve \u00f6nlem alma gere\u011fini duydular.<\/p>\n Yugoslavya yasalar\u0131, milliyet\u00e7i T\u00fcrk yasalar\u0131n\u0131n aksine, az\u0131nl\u0131klar\u0131n anadilinde \u00f6\u011frenim g\u00f6rmelerine olanak tan\u0131yordu. Ancak Kosova\u2019n\u0131n milliyet\u00e7i Arnavut makamlar\u0131, yasalar\u0131n izin vermesine kar\u015f\u0131n, Adigelerin, kendi \u00f6z k\u00f6ylerinde Adigece \u00f6\u011frenim g\u00f6rme isteklerini reddettiler. \u00d6zetle eski Adige k\u00f6y\u00fc, art\u0131k Arnavut a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir k\u00f6ye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc, Arnavutlar ba\u015fka bir k\u00fclt\u00fcre ya\u015fam hakk\u0131 tan\u0131mak istemiyorlard\u0131. Bunun \u00fczerine Adigeler ayn\u0131 talebi S\u0131rp makamlar\u0131na ilettiler. S\u0131rplar Adigelerin anadilinde \u00f6\u011frenim talebini olumlu kar\u015f\u0131lad\u0131lar ve adres olarak en yak\u0131n S\u0131rp k\u00f6y\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdiler. Bunun \u00fczerine Arnavut okulunda okuyan Adige \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n kay\u0131tlar\u0131 2 km mesafedeki kom\u015fu S\u0131rp k\u00f6y\u00fc okuluna nakledildi. Arnavutlar, \u015fok oldular ve bir Osmanl\u0131 tokad\u0131 yemi\u015f gibi oldular. \u00c7ocuklar her g\u00fcn kendi k\u00f6ylerinden, Adigece dersini okutan kendi k\u00f6ylerinde yetenekli bayan\/k\u0131z \u00f6\u011fretmenleri ile birlikte yaya y\u00fcr\u00fcyerek kom\u015fu S\u0131rp k\u00f6y\u00fc okuluna gitmeye ve Adigece okumaya ba\u015flad\u0131lar. Adigece, k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde yeniden dirildi, \u00e7ocuklar Adigece konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar, \u00e7ocuklardan \u00f6yk\u00fcnen b\u00fcy\u00fckler de Adigece\u2019ye d\u00f6n\u00fc\u015f yapt\u0131lar.<\/p>\n Bu g\u00fczel olu\u015fum\/dirili\u015f, biz T\u00fcrkiye Adigeleri i\u00e7in de bir \u00f6rnek ve kulaklara k\u00fcpe olmal\u0131. Ancak bu geli\u015fme, T\u00fcrkler gibi okul kapatma erki olmayan \u0131rk\u00e7\u0131 Arnavutlar\u0131n hi\u00e7 ho\u015funa gitmedi, hi\u00e7bir \u015fey yapamad\u0131lar, sadece Adigeleri s\u00fcr\u00fcden ayr\u0131lan koyuna benzettiler ve \u00f6l\u00fcm tehditleri savurmaya, ilk f\u0131rsatta Adigeleri koyun bo\u011fazlar gibi keseceklerini s\u00f6ylemeye ba\u015flad\u0131lar. Arnavutlar katliam yoluyla, Adigelerin topra\u011f\u0131na, mal ve m\u00fclk\u00fcne de konmak istiyorlard\u0131.<\/p>\n Ne hazindir ki, T\u00fcrkiye\u2019deki bir\u00e7ok Adige k\u00f6y\u00fcnde oldu\u011fu gibi, Kosova\u2019daki bu son Adige\/Abzegh k\u00f6y\u00fc k\u00f6yl\u00fcleri de ge\u00e7mi\u015fte, 1950 sonlar\u0131nda ve 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda, topraklar\u0131n\u0131, belki de yok pahas\u0131na Arnavutlara sat\u0131p \u0130stanbul\u2019a kapa\u011f\u0131 atm\u0131\u015f, Adige k\u00f6y\u00fc sahipsiz kalm\u0131\u015f, kimlik de\u011fi\u015ftirip bir Arnavut k\u00f6y\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Art\u0131k 400 haneli koca k\u00f6yde, sadece 25 hane Adige kalm\u0131\u015ft\u0131. Sonradan gelenler, bu bir avu\u00e7 Adige\u2019ye kar\u015f\u0131, Balkan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tezgahl\u0131yor, di\u015f g\u00f6steriyor, eski Adige k\u00f6y\u00fcnde Adigece\u2019ye ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 bile \u00e7ok g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131 (6).<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019deki \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, Balkan\/Rumeli kaynakl\u0131d\u0131r. Anadolu halklar\u0131\/topluluklar\u0131 aras\u0131nda, Balkanl\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00f6ncesinde, \u00a0\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k denen \u015feyler bilinmez, kimse kimseye de kar\u0131\u015fmazd\u0131. Bu nedenle Balkanlar\u2019daki gibi etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar, bo\u011fazla\u015fmalar ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131 ve halen de ya\u015fanmamaktad\u0131r. 1978\u2019de ve bu son d\u00f6nemde, Alevilere y\u00f6nelik, Ergenekon\/\u00fclk\u00fcc\u00fc kaynakl\u0131 baz\u0131 katliam giri\u015fimleri olmu\u015fsa da bunlar yay\u0131lmadan bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6zellikle bir etnik \u00e7at\u0131\u015fma, \u00f6rne\u011fin bir T\u00fcrk-K\u00fcrt \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 yarat\u0131lamam\u0131\u015f, b\u00f6ylece tezgahlamalar bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. AKP iktidar\u0131 ile birlikte, b\u00f6ylesine giri\u015fimlerde ve darbe haz\u0131rl\u0131klar\u0131nda bulunma iddialar\u0131yla tutuklanm\u0131\u015f olanlar, \u015fimdi yarg\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda hesap vermektedirler. J\u0130TEM ve Ergenekon \u00f6rg\u00fctlerinin ve b\u00fct\u00fcn k\u00f6t\u00fcl\u00fck yuvalar\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fcn kaz\u0131naca\u011f\u0131ndan kimsenin en ufak bir ku\u015fkusu olmamal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye h\u0131zla demokratikle\u015fmeye do\u011fru gitmektedir (7)<\/p>\n Rusya \u00c7erkes d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k m\u0131 yak\u0131yor? Peki, Adige sorunu nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fclecek? <\/strong><\/p>\n <\/p>\n RF, Abhazya\u2019y\u0131 tan\u0131yarak, kanayan Abhaz sorununa merhem s\u00fcrd\u00fc ve sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ya\u015famsal d\u00fczeyde bir katk\u0131 sa\u011flad\u0131. B\u00f6ylece Rusya, ge\u00e7mi\u015fin bir b\u00f6l\u00fcm g\u00fcnahlar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f oldu. Abhazya art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131z ve egemen bir \u00fclke.<\/p>\n Adige sorunu ise, hala \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz, milyonlarca insan 145 y\u0131ld\u0131r anayurdundan d\u0131\u015flanm\u0131\u015f bir ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Peki, sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc nas\u0131l olabilir, ku\u015fkusuz Adigelerin kendi ulusal topraklar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyle, ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019nin de demokratikle\u015fmesiyle. Biz bu ba\u011flamda Rusya\u2019daki duruma ve geli\u015fmelere bir g\u00f6z atmak istiyoruz.<\/p>\n Bir \u00fclkeden ba\u015fka bir \u00fclkeye g\u00f6\u00e7 i\u00e7in, en ba\u015fta bir \u00fclkeden \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve bir ba\u015fka \u00fclkeye giri\u015f kap\u0131lar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131, ard\u0131ndan ikinci \u00fclkeye gidenlere bir stat\u00fc verilmesi gerekir. T\u00fcrkiye, yurtta\u015flar\u0131na d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve i\u00e7eriye giri\u015f iznini veriyor, sorun yok (Rusya da, ayn\u0131s\u0131n\u0131 kendi yurtta\u015flar\u0131na veriyor). T\u00fcrkiye, RF yurtta\u015flar\u0131ndan vize istemiyor, bir s\u00fcreli\u011fine T\u00fcrkiye\u2019de bulunmalar\u0131na izin veriyor ama g\u00f6\u00e7men kabul etmiyor, BM\u2019nin m\u00fcdahil oldu\u011fu istisnai durumlar d\u0131\u015f\u0131nda. Rusya Federasyonu ise vizesiz hi\u00e7bir giri\u015fe izin vermiyor. Ancak \u015fimdi Adigelere k\u0131smi bir kolayl\u0131k\/ayr\u0131cal\u0131k sa\u011flam\u0131\u015f bulunuyor. \u00c7ok \u00f6nemli, \u00e7ok g\u00fczel, demokratik ve son derece de olumlu bir geli\u015fmedir\u00a0 s\u00f6z konusu olan\u0131. RF H\u00fck\u00fcmeti, 2009 y\u0131l\u0131nda, Adigey Cumhuriyeti\u2019nden geldi\u011fi anla\u015f\u0131lan bin 500 diasporal\u0131 \u00c7erkes\u2019e ge\u00e7ici oturma izni<\/strong> verilmesi talebini uygun bulup onaylad\u0131. Daha \u00f6nce, 10 Kas\u0131m 2008 tarihli ve Putin<\/strong> imzal\u0131 bir kararname<\/strong>, Ruslar d\u0131\u015f\u0131ndaki Rusya halklar\u0131 diasporalar\u0131n\u0131 da Rusya\u2019ya d\u00f6n\u00fc\u015f yolunu aralam\u0131\u015ft\u0131. Uygulanaca\u011f\u0131na pek inanamam\u0131\u015ft\u0131k ama RF Ba\u015fbakan\u0131 Vladimir Putin<\/strong>, att\u0131\u011f\u0131 imzan\u0131n arkas\u0131nda durdu.<\/p>\n \u015eimdilik bin 500 ki\u015filik olan bu ilk \u00f6nemli Adige kotas\u0131, ku\u015fkusuz doldurulamayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Adigeler hen\u00fcz bir d\u00f6n\u00fc\u015f karar\u0131 vermi\u015f ve d\u00f6n\u00fc\u015fe haz\u0131r hale gelmi\u015f de\u011filler. \u00dcnl\u00fc Adige biliminsan\u0131 Porf. Bat\u0131rb\u0131y B\u0131rs\u0131r<\/strong>\u2019\u0131n dedi\u011fi gibi, aceleci olmamak ve sab\u0131rl\u0131 olmak gerekiyor<\/strong> (8). Bu geli\u015fme, yani Adige diasporas\u0131na verilmi\u015f olan bu kota, bize g\u00f6re, diaspora-RF ili\u015fkileri tarihinde bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 \u00f6zelli\u011findedir, art\u0131k bir g\u00fcven ortam\u0131 olu\u015fmu\u015ftur, diyebiliriz. RF Devlet Ba\u015fkan\u0131 Dmitri Medvedev, <\/strong>RF Ba\u015fbakan\u0131 Vladimir Putin<\/strong>, RF D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Sergey \u0130vanov <\/strong>ve AC Devlet Ba\u015fkan\u0131 Aslan Thaku\u015f\u0131n<\/strong> ba\u015fta olmak \u00fczere, bu olumlu geli\u015fimde katk\u0131s\u0131 olan herkesi kutlamak gerekir, bu ki\u015filer demokrasi ve insanl\u0131k tarihine olumlu ve kal\u0131c\u0131 bir katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f oldular. Bu olu\u015fum, ku\u015fkusuz demokrasi ve insanl\u0131k tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, bir ilktir, bu geli\u015fim Adigelerin kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f olduklar\u0131\u00a0 tarihsel haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u00a0 d\u00fczeltilmeye\u00a0 ba\u015flanm\u0131\u015f oldu\u011funun\u00a0 bir g\u00f6stergesi olarak\u00a0 da alg\u0131lanabilir\u2026<\/p>\n Ancak b\u00fct\u00fcn bunlar Rusya\u2019n\u0131n ekonomik ve politik sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc, her \u015feyin g\u00fcll\u00fck g\u00fclistanl\u0131k oldu\u011fu, zorluklar\u0131n ortadan kalkm\u0131\u015f oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmez. Adige Cumhuriyeti sadece oturma izni veriyor, bu da ku\u015fkusuz paras\u0131 olanlar\u0131n yararlanaca\u011f\u0131 bir durum, paral\u0131 olan i\u00e7in o olanak zaten vard\u0131. Fark, d\u00f6n\u00fc\u015f i\u015finin kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve etnik anlamda bir zemine oturtulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. Bu nokta da unutulmamal\u0131\/hat\u0131rda tutulmal\u0131d\u0131r\u2026<\/p>\n Adige s\u00f6zc\u00fclerin son s\u00f6zleri<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n \u201cRF\u2019nun\/Kremlin\u2019in Adigelerin sorunlar\u0131yla ilgilenmeyi\u015fi, baz\u0131 ki\u015filerin ABD ve Bat\u0131\u2019dan destek aray\u0131\u015flar\u0131na kalk\u0131\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7abilir. Sizce, Adige ulusal sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in anahtar kimin\/hangi \u00fclkenin elinde\u201d sorusuna, YA\u011eAN \u0130brahim: \u201c\u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn adresi tarihsel anayurdumuzdur. Adige anayurdu Rusya Federasyonu topraklar\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011funa g\u00f6re, sorunu Kremlin\u2019in \u00e7\u00f6zmesi gerekir. Ku\u015fkusuz Adigelerin bulunduklar\u0131 AB \u00fclkeleri ile ABD\u2019nin de deste\u011fi gerekir, ancak anahtar o \u00fclkelerin elinde de\u011fil, Rusya\u2019n\u0131n elindedir\u2026\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n B\u0130LG\u0130 NOTLARI: <\/strong><\/p>\n 1)<\/strong> Vehhabilik<\/strong>-Suudi Arabistan\u2019da ge\u00e7erli olan dini mezhep. -HCY<\/p>\n 2) B\u00fcy\u00fck \u00c7erkesya-<\/strong>Buradaki anlam\u0131yla, \u00a0Karadeniz ile Hazar Denizi aras\u0131ndaki Kuzey Kafkasya halklar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131n topraklar\u0131n\u0131 i\u00e7ine alacak olan \u00fclke ve b\u00f6ylesine bir amac\u0131 g\u00fcden politik g\u00f6r\u00fc\u015f. -HCY<\/p>\n 3) <\/strong>Konut alabilecek T\u00fcrkiyeli emekli Adige aileleri i\u00e7in Kafkasya ucuz ve \u00e7ekici bir yerdir. \u00a0Ancak Kafkasya\u2019ya gidecek ailelerin toplu olarak gitmelerinde ve ayr\u0131 siteler olu\u015fturmalar\u0131nda, uyum ve kendi rahatlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yarar vard\u0131r. -HCY<\/p>\n 4) <\/strong> 2009 y\u0131l\u0131 i\u00e7in Adige\/\u00c7erkes diasporas\u0131na RF H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan 1. 500 ki\u015filik bir kota\/oturma izni sa\u011flanmakla Xase\u2019nin de talebi kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f oldu. -HCY<\/p>\n 5)<\/strong> Bu konuda Bkz. \u201dGe\u00e7mi\u015fin Labirentlerinde Bir Gezinti ve Kosoval\u0131 Adigeler\u201d adl\u0131 yaz\u0131m\u0131z, internet.<\/p>\n 6) <\/strong> Daha \u00e7ok bilgi i\u00e7in Bkz. \u00c7em\u0131\u015fo \u011eaz\u0131y, \u00a0\u201cD\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn \u0130lk Ad\u0131mlar\u0131\u201d<\/strong>.<\/p>\n 7) <\/strong> Bu konuda daha \u00e7ok bilgi i\u00e7in \u2018CC Yazarlar b\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ndeki \u201cDemokratik A\u00e7\u0131l\u0131m S\u00fcreci Ba\u015flad\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131m\u0131za bir g\u00f6z atabilirsiniz. -HCY<\/p>\n 8) <\/strong> Bkz. \u201cProf. Bat\u0131rb\u0131y B\u0131rs\u0131r ile S\u00f6yle\u015fi\u201d, <\/strong>\u2019CC Yazarlar B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ndeki yaz\u0131m\u0131z. -HCY<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" HAPİ Cevdet Yıldız “Jineps” gazetesinin Temmuz sayısında (s. 10), Ajans Kafkas’tan alıntı, “İki ‘sivil’in gözüyle Kafkasya’da gidişat” başlıklı bir çeviri yazısı yer aldı. Yazıyı, elden geldiğince, kendi anlatı tekniğime uydurarak, genişçe özetlemeye, yer yer de değerlendirmeye\/eleştirmeye çalışmak istiyorum. Yazıda, özetle ‘Vehhabilik ile mücadele’ (1) adı altında Kabardey-Balkarya’da (KB) bir devlet terörünün estirildiği, terör uygulamak için […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11514","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11514","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11514"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11516,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11514\/revisions\/11516"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n Kosova \u00f6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n
\n\u015eIHO Zamir: \u201cKremlin\u2019in Adigelerin sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmek istemedi\u011fini s\u00f6yleyemem. \u00c7erkeslerin as\u0131l kendileri hen\u00fcz bir karara varm\u0131\u015f ve ne istediklerini tam olarak ortaya koymu\u015f de\u011filler. Halk\u0131n ne diyece\u011fini \u00f6\u011frenmek ve ona g\u00f6re hareket etmek gerekir. Olumlu y\u00f6nde bir geli\u015fme var, bunu alg\u0131l\u0131yor ve seviniyoruz. Diyalog ba\u015flad\u0131, olumlu bir sonuca ula\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 umuyorum\u201d. <\/em><\/strong><\/p>\n
\n<\/strong><\/p>\n