{"id":11633,"date":"2019-03-26T16:58:49","date_gmt":"2019-03-26T21:58:49","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=11633"},"modified":"2019-03-26T16:58:49","modified_gmt":"2019-03-26T21:58:49","slug":"siyaset-ekonomisi-iktisat-siyaset-iliskisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/siyaset-ekonomisi-iktisat-siyaset-iliskisi\/","title":{"rendered":"S\u0130YASET EKONOM\u0130S\u0130, \u0130KT\u0130SAT S\u0130YASET \u0130L\u0130\u015eK\u0130S\u0130"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Prof. Dr. Ercan Eren<\/span><\/span><\/b><\/p>\n

“Economics of politics” veya “political economics” kavramlar\u0131n\u0131; T\u00fcrk\u00e7e’de “siyaset ekonomisi”, “ekonomi politik”, “politik iktisat” veya “yeni politik iktisat” gibi birbirine yak\u0131n i\u00e7eriklerde kullan\u0131yoruz. Kavram hem \u00e7ok yeni, hem \u00e7ok eski. Yeni i\u00e7eri\u011fi eskisinden \u00f6nemli farklar g\u00f6stermektedir. Eski i\u00e7eri\u011fi 1615 y\u0131lma kadar gitmektedir. \u0130lk defa “siyaset ekonomisi” kavram\u0131, “political economy” kavram\u0131 1615 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131zlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f, \u0130ngiltere’de 1761 y\u0131l\u0131nda ilk defa James Stua\u0131t taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015f ve daha sonra b\u00fct\u00fcn klasik iktisat, “politik iktisat” kavram\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Yani 1615’den beri, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 400 y\u0131ldan beri kullan\u0131lan bir kavramd\u0131r. 1761, kavram\u0131n daha yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131na i\u015faret ediyor. Klasik iktisat; yani Adam Smith, Ricardo, Malthus ve di\u011ferleri siyaset iktisat\u00e7\u0131s\u0131, political economy veya ekonomi politik iktisat\u00e7\u0131s\u0131 olarak biliniyor yahut da zaten ekonomi kavram\u0131 o anlamdad\u0131r.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla 1890’l\u0131 y\u0131llardan itibaren iktisat ve politika kavramlar\u0131n\u0131n, iktisat ve siyaset kavramlar\u0131n\u0131n birbirinden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. \u0130ktisad\u0131n siyaset kavram\u0131yla tekrar birle\u015fmesi Keynes’le birlikte ger\u00e7ekle\u015fiyor, yani 1936 diyelim. Key-nes’le birlikte, yani “ekonomiye m\u00fcdahale” kavram\u0131yla ekonomi politikas\u0131 veya istikrar politikas\u0131 kavramlar\u0131yla, iktisat ve siyaset kavramlar\u0131 birlikte kullan\u0131lmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

Buradaki ekonomi ve politikan\u0131n birle\u015fmesi, daha \u00f6nce 1890 \u00f6ncesi yahut da varolan \u015fekliyle Marksizm’i de onun i\u00e7ine katarsak, geleneksel politik iktisat kavram\u0131ndan farkl\u0131 tabii. Orada politika ve ekonomi asl\u0131nda birbirini etkileyen kavramlar olarak birlikte; g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerini, s\u0131n\u0131f ili\u015fkilerini filan i\u00e7erecek \u015fekilde kullan\u0131l\u0131yor. Halbuki Keynes’te “ekonomi politikas\u0131” kavram\u0131nda b\u00fcy\u00fcme i\u00e7in veya “istikrars\u0131zl\u0131k varsa, talep sorunlar\u0131ndan dolay\u0131 ekonomiye m\u00fcdahale edilmesi” fikri anlam\u0131nda “iktisat politikas\u0131, ekonomi politikas\u0131” kavram\u0131 kullan\u0131l\u0131yor. Burada ekonomi-po-litika ili\u015fkilerinde asl\u0131nda d\u0131\u015fsal bir ili\u015fki s\u00f6z konusu; yani politika, siyaset; ekonomide i\u015fler yolunda gitmiyorsa, ekonomiye m\u00fcdahale ediyor.<\/p>\n

Matematiksel olarak ifade edersek, ekonomiyi ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fi\u015fken, siyaseti ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fi\u015fken olarak, fonksiyonel ili\u015fki olarak g\u00f6sterebiliriz.
\nGeleneksel anlamda siyaset-ekonomi ili\u015fkilerinde, siyasetin ekonomiye m\u00fcdahalesinde; yani piyasa ekonomisine m\u00fcdahalesinde kamu \u00e7\u0131kar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7erli. Ekonomiye m\u00fcdahale edilmesi gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kamu \u00e7\u0131kan i\u00e7in gereklidir. Kamu \u00e7\u0131kar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ’70’li y\u0131llara kadar filan h\u00e2kim olan bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Siyaset ekonomisi kavram\u0131yla birlikte, ekonomi-politika ili\u015fkilerinde d\u0131\u015fsall\u0131klar\u0131n i\u00e7selle\u015fmesi s\u00f6z konusudur. Siyaset, iktisat ve siyasetin fonksiyonu; iktisat, siyaset ve iktisad\u0131n fonksiyonudur. Birbirini etkiliyor. B\u00fct\u00fcn de\u011fi\u015fkenler ba\u011f\u0131ml\u0131 de\u011fi\u015fken, birbirini etkileyen ili\u015fkiler oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu geleneksel anlamda da b\u00f6yle, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki kullan\u0131lan anlam\u0131yla da siyaset ekonomisi, bu \u015fekilde d\u0131\u015fsal de\u011fi\u015fkenlerin i\u00e7selle\u015fmesi, “siyaset ekonomisi” kavram\u0131n\u0131 kucakl\u0131yor.<\/p>\n

Siyaset ekonomisinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki anlam\u0131nda veya yeni siyaset ekonomisinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda; 1940 ve ’50’li y\u0131llardan itibaren baz\u0131 geli\u015fmeler, iktisat-siyaset ili\u015fkilerini ele alan geli\u015fmeler, siyaset ekonomisinin \u00f6zellikle 1990’l\u0131 y\u0131llardan itibaren \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 ve \u00fczerinde \u00e7ok fazla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir alan olmas\u0131n\u0131 do\u011furuyor. Bunlar neler? Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00f6zellikle siyaset-ekonomi ili\u015fkilerinde \u00e7ok ele al\u0131nan, daha do\u011frusu siyaset kavramlar\u0131n\u0131 ekonomi kavramlar\u0131yla a\u00e7\u0131klayan kamu tercih analizi, Virginia okulu veya “anayasal iktisat” dedi\u011fimiz iktisat\u00e7\u0131lar gelmektedir. Bunlar siyaset ekonomisinin bir aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor, daha do\u011frusu \u00f6nc\u00fclerini olu\u015fturuyor. Hatta bazen yahut da yak\u0131n zamana kadar, siyaset ekonomisi kavram\u0131, daha \u00e7ok bunlar i\u00e7in kullan\u0131lan bir kavram. Yani, kamu tercihi analizi, ayn\u0131 zamanda “siyaset ekonomisi” olarak literat\u00fcrde kullan\u0131lmaya ba\u015fl\u0131yor. Ama bizim ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z, de\u011ferlendirece\u011fimiz siyaset ekonomisi kavram\u0131nda kamu tercihi analizi, siyaset ekonomisinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan etkenlerden bir tanesi. Yani, siyaset ekonomisi e\u015fittir kamu tercini analizi olarak de\u011fil, ama onun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda \u00f6nemli \u00f6nc\u00fclerden bir tanesi olarak alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Siyaset ekonomisinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda kamu tercihi analizi yan\u0131nda -ki, o kamu tercihi analizinin nas\u0131l katk\u0131larda bulundu\u011funu biraz sonra anlataca\u011f\u0131m- bir ba\u015fka geli\u015fme, “politik konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131” veya “siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131” kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, analizlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 siyaset ekonomisinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda \u00f6nemli bir etken. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada se\u00e7menlerin, politikac\u0131n\u0131n, b\u00fcrokratlar\u0131n siyasi davran\u0131\u015flar\u0131nda iktisat de\u011fi\u015fkenlerinin \u00f6nemli oldu\u011funun a\u00e7\u0131klanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, “siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131” kavram\u0131 \u00f6nemli bir kavram. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6zellikle siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 ve kamu tercihi analizi siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda \u00f6nemli. Kamu tercihi analizi siyaset ekonomisine nas\u0131l bir katk\u0131da bulundu? Buna \u00e7ok k\u0131sa olarak de\u011finmek laz\u0131m. Kamu tercihi analizi yan\u0131nda yine \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir kavram -ilk \u00f6nce ondan bahsetmek laz\u0131m belki- “kamu ekonomisi” kavram\u0131. Kamu ekonomisi ve kamu tercihi analizi, bunlar ayn\u0131 kavramlar de\u011fil. Hemen hemen iktisatta, iktisat programlar\u0131nda en \u00f6nemli derslerden bir tanesi kamu ekonomisi.<\/p>\n

Kamu tercihi analizinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla kamu ekonomisinin fazla bir ilgisi yok asl\u0131nda; yani hemen ba\u011flant\u0131 kurulabilir, ama \u00f6yle \u00e7ok fazla bir ilgisi yok. Kamu ekonomisi, neoklasik iktisattan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r; vergileri ve harcama politikalar\u0131n\u0131 inceleyen bir aland\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kamu ekonomisinin, kamu tercihi analizi ve dolay\u0131s\u0131yla siyaset iktisad\u0131 \u00fczerine etkisi \u00e7ok fazla de\u011fil asl\u0131nda. Kamu tercihi analizinde ise, biraz daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fimiz gibi, ekonomik kavramlar\u0131n siyaset bilimine uygulanmas\u0131 s\u00f6z konusudur; “rekabet” kavram\u0131, “maksimizasyon” kavramlar\u0131 temel kavramlar. Siyasette temel kavramlar, politikac\u0131lar ve se\u00e7menler; ekonomideki \u00fcre-tici-t\u00fcketiciler gibi kavramlar. Neoklasik iktisat gelene\u011finde biz, \u00fcreticilerin k\u00e2r, t\u00fcketicilerin fayda maksimizasyonu \u00e7er\u00e7evesinde hareket ettiklerini kabul ederiz. Burada da se\u00e7menler ve politikac\u0131lar yine maksimizasyon \u00e7er\u00e7evesinde, politikac\u0131 yeniden se\u00e7ilme ve oy maksimizasyonu \u00e7er\u00e7evesinde hareket eder, se\u00e7men de fayda maksimizasyonu \u00e7er\u00e7evesinde hareket eder. Bu arada ba\u015fka bir de\u011fi\u015fken, b\u00fcrokrat\u0131n da analize kat\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Yani ekonomideki \u00fcretici-t\u00fcketici devlet ili\u015fkileri kendisini siyaset biliminde, kamu tercihi analizi \u00e7er\u00e7evesinde politikac\u0131-se\u00e7men-b\u00fcrokrat ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulmaktad\u0131r. B\u00fcrokrat yeniden se\u00e7ilmek ister, se\u00e7men bu se\u00e7ilmeden faydalanmak ister ve b\u00fcrokrat da b\u00fct\u00e7esini maksimize etmek ister.
\nBildi\u011finiz gibi, kamu tercihi analizi, asl\u0131nda 1960’l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na gidiyor. J. Buchanan ve Tullock (1962, 1965), a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 40 y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fi var. Bunlar\u0131n, -ekonomik kavramlar\u0131n siyaset bilimine uygulanmas\u0131n\u0131n \u00f6tesinde- \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 s\u00f6z konusu. Bu kavramlar ayn\u0131 zamanda siyaset ekonomisinin de \u00f6nemli kavramlar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. “\u00c7\u0131kar gruplar\u0131, lobi, rant aray\u0131\u015f\u0131, anayasa, anayasal k\u0131s\u0131tlamalar” gibi kavramlar da \u00e7ok \u00f6nemli. Bu kavramlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda, bunlar\u0131n analizinde \u00f6nemli bir yer tutuyor. Tabii bunun d\u0131\u015f\u0131nda, bunlar\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi ba\u015fka kavramlar var. Bu \u00e7er\u00e7evede, kamu tercihi analizi \u00e7er\u00e7evesinde politik ekonomi, siyaset ekonomisi -genellikle demokratik h\u00fck\u00fcmetlerin do\u011fas\u0131 ve ikilemleri \u00fczerine-, \u00e7o\u011funluk oylama kurallar\u0131 \u00fczerine, kl\u00fcp mallar\u0131, yerellik, yerel politika, temsili demokrasi ve onunla ilgili sorunlar\u0131 \u00fczerine, b\u00fcrokrasi \u00fczerine ve ayr\u0131ca bunlar\u0131n k\u0131smen siyasal konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 \u00fczerine; bunlar\u0131n analizlerini y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n


\nSiyaset ve Ekonomi
\n<\/b>
\nSiyaset ekonomisi \u00fczerine ikinci bir geli\u015fme, siyasal konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 analizi. Kamu tercihi analiziyle, siyasal konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 analizi asl\u0131nda k\u0131smen birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015fir, yani birlikte de\u011fi\u015fmiyor; ama daha sonra birlikte ele al\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130ki hat\u0131rlatma yaparsak; asl\u0131nda siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 analizi 1940’lara kadar giden bir yakla\u015f\u0131m. 1943’te ilk defa Kalecki taraf\u0131ndan, daha sonra 47’de Ackermann taraf\u0131ndan ortaya at\u0131l\u0131yor, yani a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 60 y\u0131ll\u0131k filan bir ge\u00e7mi\u015fi var; ama siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131n\u0131n pop\u00fcler olmas\u0131, geli\u015fmesi asl\u0131nda ’70’li y\u0131llar; ama zorlarsak, 1943’e, ’47 y\u0131llar\u0131na kadar siyasal konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrmemiz m\u00fcmk\u00fcn. Ama daha ger\u00e7ek\u00e7i olan; belki 74-75’li y\u0131llardan ba\u015flatmakt\u0131r; kavram o y\u0131llardan sonra daha fazla \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, analiz edilmi\u015ftir, tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve katk\u0131lar o y\u0131llardan ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ama Kalecki’de, Ackermann’da bir “siyasal konjonkt\u00fcr dalgas\u0131” kavram\u0131 vard\u0131r.
\nBu kavram\u0131n da kendi i\u00e7inde analizler, ilk \u00f6nce ’70’li y\u0131llardan ’80’li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131na kadar daha \u00e7ok adaptif beklentiler \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde daha \u00e7ok “adaptif beklenti” kavram\u0131 \u00f6nde bir kavramd\u0131, “beklenti” deyince belki daha \u00e7ok “adaptif beklenti” kavram\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Yani, belki o d\u00f6nemin ikti-sad\u0131ndaki h\u00e2kim beklenti kavram\u0131 da; gerek “neoklasik sentez” dedi\u011fimiz Keynes\u00e7i iktisatta, gerek parasal iktisatta, “beklenti” deyince adaptif beklentiler akla geliyordu. Dolay\u0131s\u0131yla siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131nda ’70’li y\u0131llar\u0131n literat\u00fcr\u00fcnde adaptif beklentiler literat\u00fcr\u00fc s\u00f6z konusudur. ’80’li y\u0131llardan sonra, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar olan yakla\u015f\u0131mda ise, adaptif beklentiler yerine rasyonel beklentiler \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu da yine iktisattaki “rasyonel beklenti” kavram\u0131n\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131yla, “ana beklenti” kavram\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla uyumlu bir \u015fey. Son 20 y\u0131ld\u0131r, siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n hemen hemen hepsi rasyonel beklentiler \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, burada eksik bilgi ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha \u00e7ok kullan\u0131lan ifadeyle asimetrik bilgi varsay\u0131m\u0131 \u00fczerine siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirildi\u011fini, in\u015fa edildi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 analizinde, adaptif beklenti ve rasyonel beklentinin yan\u0131nda iki ana ak\u0131m oldu\u011funu da hemen hat\u0131rlatal\u0131m. Konu\u015fmam\u0131z\u0131n sonuna do\u011fru zaman\u0131m\u0131z kal\u0131rsa, onlar\u0131 biraz daha a\u00e7aca\u011f\u0131z. Bunlar oport\u00fcnistik konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 ve partizan konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131d\u0131r; yani siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131nda yine hem beklenti anlam\u0131nda farkl\u0131 bir geli\u015fimden s\u00f6z edebiliriz, hem oport\u00fcnistik ve partizan konjonkt\u00fcr dalgalan olarak iki ayr\u0131 \u00e7izgiden bahsedebiliriz. Tabi\u00ee ’70’li y\u0131llardaki literat\u00fcrde hem oport\u00fcnist modeller, hem partizan modeller adaptif beklentilerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. ’80’li y\u0131llardan sonra hem oport\u00fcnistik, hem partizan modeller rasyonel beklentiler \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n

Evet, sadece kamu tercihi analizi ve siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131 de\u011fil; asl\u0131nda ba\u015fka geli\u015fmeler de, ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar da siyaset ekonomisinin, politik iktisad\u0131n, yeni politik iktisad\u0131n geli\u015fmesinde \u00f6nemli. Bunlar refah iktisad\u0131 ve sosyal tercih kura-m\u0131ndaki geli\u015fmelerdir. Bu \u00e7er\u00e7evede kamu tercihi analizdeki geli\u015fmelerde, sosyal tercih kuram\u0131ndaki geli\u015fmelerin katk\u0131lar\u0131 s\u00f6z konusudur. Sosyal tercih kuram\u0131 ve yine biraz \u00f6nce bahsetti\u011fimiz bu \u00e7er\u00e7evede belki ba\u011f\u0131ml\u0131, belki ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak almam\u0131z gereken kamu tercihi analizi \u00e7er\u00e7evesinde, bireysel ve toplumsal ili\u015fkilerin ele al\u0131nmas\u0131 siyaset ekonomisinin geli\u015fiminde \u00f6nemlidir. Asl\u0131nda bundan ba\u011f\u0131ms\u0131z ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalar s\u00f6z konusu, ki bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kamu tercih analizine, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 siyasi konjonkt\u00fcr dalgalar\u0131na, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 refah iktisad\u0131-sosyal tercih kuram\u0131na sokmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn. Oy maksimizasyonuna dayal\u0131 Downs’un 1957 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u00fc\u00e7 yakla\u015f\u0131m\u0131n da daha sonra bir senteze ula\u015fmas\u0131nda \u00f6nemlidir.<\/p>\n

Bu oy maksimizasyonu, biraz evvel bahsetti\u011fimiz ’70’li y\u0131llardan itibaren \u00f6ne \u00e7\u0131kan oport\u00fcnistik ve partizan siyasal konjonkt\u00fcr dalgalan modellerinde ve biraz sonra a\u00e7aca\u011f\u0131m\u0131z partilerin, politikac\u0131lann oy maksimizasyonu \u00e7er\u00e7evesinde hareket ettikleri gibi g\u00f6r\u00fc\u015flerinin temelidir. Yine bu arada ortaya at\u0131lan; ortadaki se\u00e7meni elde etmek yakla\u015f\u0131mlar\u0131, ortanca se\u00e7men kuram\u0131, partilerin ve ideolojik yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 da a\u00e7\u0131klayan, partilerin merkeze kaymalann\u0131 a\u00e7\u0131klayan da bir \u015fey. Yani “sol veya sa\u011f ideoloji” dersek, iki taraf da ortadakini almak istiyor ki, ortadakini ald\u0131\u011f\u0131 zaman ne yapacak; iki taraf da birbirine yakla\u015f\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, ideoloji bir anlamda bir mala d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor, yani arz edilen ve talep edilen bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Partilerin yak\u0131nla\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortanca se\u00e7men kuram\u0131 \u00f6nemli.<\/p>\n

Yine oy maksimizasyonuyla birlikte, partilerin pop\u00fclarite fonksiyonlar\u0131 \u00fczerine birtak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar var. Partiler nas\u0131l pop\u00fclarite kazan\u0131r? Enflasyon, i\u015fsizlik ve b\u00fcy\u00fcmeyi temel de\u011fi\u015fkenler olarak al\u0131rsak; enflasyon k\u00f6t\u00fc, i\u015fsizlik k\u00f6t\u00fc, b\u00fcy\u00fcme art\u0131 bir fonksiyonda yer al\u0131rsa; yani \u00f6zellikle iktidardaki partinin pop\u00fclaritesini veyahut da se\u00e7imlere girerken pop\u00fclaritesini g\u00f6sterecek b\u00fcy\u00fcme, enflasyon ve i\u015fsizlik de\u011fi\u015fkenlerinde ekonomi b\u00fcy\u00fcyorsa, i\u015fsizlik d\u00fc\u015f\u00fcyorsa, pop\u00fclaritesi artar; enflasyon ya da i\u015fsizlik art\u0131yorsa pop\u00fclaritesi d\u00fc\u015fer. Dolay\u0131s\u0131yla pop\u00fclarite fonksiyonlar\u0131 \u00fczerine ne yap\u0131yorsun; siyaset e\u015fittir iktisat. Daha \u00f6nce ekonomi-politika kavram\u0131nda tersini yapm\u0131\u015ft\u0131k, de\u011fil mi? Dolay\u0131s\u0131yla pop\u00fclarite fonksiyonlar\u0131 \u00f6nemli bir hale geliyor.<\/p>\n

“Se\u00e7men enflasyona \u00f6ncelik veriyorsa, daha \u00e7ok merkez sa\u011fda, muhafazak\u00e2r yap\u0131dad\u0131r; i\u015fsizli\u011fe \u00f6nem veriyorsa, daha sol e\u011filimlidir”. Bu konuda da \u0130ngiltere’de, vesaire \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015f. S\u0131n\u0131f yap\u0131s\u0131, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, s\u0131n\u0131fsal konumuyla niye \u00f6ncelik verdi\u011fi aras\u0131nda; enflasyon, i\u015fsizlik, b\u00fcy\u00fcme ve se\u00e7men davran\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda bir ili\u015fki oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Enflasyona \u00f6nem veriyorsa, daha \u00fcst gelir gruplar\u0131ndad\u0131r, alt gelir gruplar\u0131ndaki insanlar ise daha \u00e7ok i\u015fsizli\u011fe \u00f6nem vermektedir.
\nBu, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131yla veyahut da bulundu\u011fu s\u0131n\u0131fsal konumla, ideolojisi veyahut da oy verdi\u011fi parti aras\u0131ndaki ili\u015fkinin kurulup kurulamayaca\u011f\u0131 konusunda geni\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma. Bunlar\u0131 daha \u00e7ok biraz iktisat\u00e7\u0131lar, biraz siyaset bilimciler yap\u0131yor; ama bu \u015fekilde iktisat ve siyaset, bir se\u00e7men davran\u0131\u015f\u0131 \u00fczerine, partilerin pop\u00fclarite fonksiyonlar\u0131 \u00fczerine girmeye ba\u015fl\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla enflasyon, i\u015fsizlik, b\u00fcy\u00fcme, partilerin pop\u00fclaritesini a\u00e7\u0131klayan \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fken olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ger\u00e7ekten, yap\u0131lan birtak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalarda da, pop\u00fclariteyle bu de\u011fi\u015fkenler aras\u0131nda beklendi\u011fi gibi anlaml\u0131 ili\u015fkilerin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu arada se\u00e7menin davran\u0131\u015flar\u0131, se\u00e7menin partizanl\u0131\u011f\u0131 veya kaypakl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine -yani kaypakl\u0131k burada tam do\u011fru bir \u015fey de\u011fil, ama tam T\u00fcrk\u00e7e’sini bulam\u0131yorum- bir tak\u0131m tespitler yap\u0131l\u0131yor. Yani se\u00e7men partizansa, ne olursa olsun gidiyor, daha \u00f6nce oy verdi\u011fi partiye oy veriyor; ortada bir se\u00e7men-se, her se\u00e7imde farkl\u0131 partiye oy veriyor. Dolay\u0131s\u0131yla, asl\u0131nda se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 belirleyen kaypak se\u00e7men oluyor.<\/p>\n

Tabii bu zaman zaman ho\u015f bir kavram, zaman zaman asl\u0131nda ho\u015f olmayan bir kavram. Yani siz bir \u00fclkede istikrar ar\u0131yorsan\u0131z, kaypak se\u00e7men oran\u0131n\u0131n partizan se\u00e7men oran\u0131ndan y\u00fcksek olmas\u0131, siyasi istikrars\u0131zl\u0131k anlam\u0131na gelir. Yani zaman zaman T\u00fcrkiye’de anketlere yans\u0131yan -T\u00fcrkiye i\u00e7in s\u00f6yl\u00fcyorum-, bazen de man\u015fetlere \u00e7\u0131kan bir \u015fekilde “art\u0131k partizan se\u00e7men kalmad\u0131” gibi man\u015fetler asl\u0131nda ho\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Asl\u0131nda belki istikrar anlam\u0131nda ho\u015f olmayan bir durum; \u00e7\u00fcnk\u00fc kimin ne kadar oy alaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorsan, asl\u0131nda bundan sonraki se\u00e7imlerini g\u00f6r\u00fcyorsun demektir, dolay\u0131s\u0131yla 5-6 y\u0131l sonras\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz demektir. Dolay\u0131s\u0131yla ekonomik anlamda bunu ifade edersek; bir yat\u0131r\u0131mc\u0131ysan, 5-6 y\u0131l sonras\u0131 i\u00e7in birtak\u0131m tahminlerde bulunabiliyorsun demektir. Halbuki kaypak se\u00e7men oran\u0131 y\u00fckselmi\u015fse, se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6remiyorsun, ne olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6remiyorsun ve dolay\u0131s\u0131yla uzun vadeli d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorsun, uzun vadeli yat\u0131r\u0131m yapam\u0131yorsun. Uzun vadeli yat\u0131r\u0131m yapam\u0131yor-san, bu da ekonomik istikrars\u0131zl\u0131k gibi sonu\u00e7lar do\u011furur. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. Yani partizan se\u00e7menin azalmas\u0131 ilk \u00f6nce ho\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen bir \u015feydir; ama ekonomik anlamda ho\u015f olmayan, genellikle ho\u015f olmayan sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131kar.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Dr. Ercan Eren “Economics of politics” veya “political economics” kavramlarını; Türkçe’de “siyaset ekonomisi”, “ekonomi politik”, “politik iktisat” veya “yeni politik iktisat” gibi birbirine yakın içeriklerde kullanıyoruz. Kavram hem çok yeni, hem çok eski. Yeni içeriği eskisinden önemli farklar göstermektedir. Eski içeriği 1615 yılma kadar gitmektedir. İlk defa “siyaset ekonomisi” kavramı, “political economy” kavramı 1615 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-11633","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11633"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11635,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11633\/revisions\/11635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}