![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/749.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
G. Giorgadze<\/strong> \u0130.\u00d6 17.-13. y\u00fczy\u0131llardan kalma Hitit yaz\u0131l\u0131 kaynaklar\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 K\u0131z\u0131l\u0131rmak yay\u0131n\u0131n sa\u011f k\u0131y\u0131s\u0131ndaki geni\u015f ovadan ba\u015flayan ve Pontus b\u00f6lgesinin hududuna yakla\u015facak \u015fekilde Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar uzanan Hattiler\u2019in, Anadolu\u2019da ya\u015fayan, en eski kabileler oldu\u011funu yazar. Hattiler, kendilerine \u201cHatti\u201d, dillerine ise \u201cHattami\u201d derlerdi. Ba\u015fkentleri Hattu\u015f, bug\u00fcn bir T\u00fcrk k\u00f6y\u00fc olan Bo\u011fazk\u00f6y yak\u0131nlar\u0131ndayd\u0131. Daha sonralar\u0131, Hint-Avrupa k\u00f6kenli Hititler\u2019in de ba\u015fl\u0131ca dini merkezleri olan, Arinna, Nerik, Tsiplanta ve Lakhsan, Hattiler\u2019in b\u00fcy\u00fck dini merkezlerindendiler. Ba\u015fl\u0131ca Tanr\u0131 ve Tanr\u0131\u00e7alar\u0131, G\u00fcne\u015f Tanr\u0131\u00e7as\u0131, Ay Tanr\u0131s\u0131, Bitkiler Tanr\u0131s\u0131, Yeralt\u0131 D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Tanr\u0131\u00e7as\u0131, Tanr\u0131 Tsilipuri ve Tanr\u0131 Tashkapuna\u2019d\u0131r. Hatti toplumu erken bir s\u0131n\u0131f organizasyonu olarak tan\u0131mlanabilir. (Hattiler\u2019in bir kral\u0131, ve s\u0131ras\u0131yla Tabarna ve Tavannana denen krali\u00e7eleri vard\u0131.) Ayr\u0131ca yaz\u0131tlar \u201ctaht\u201d dan \u201cKraliyet Ailesine Mensup Prens\u201d ten ve \u201csava\u015f\u00e7\u0131lar\u201d dan da bahseder. Arkeolojik verilerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Hattiler\u2019in k\u00fclt\u00fcr seviyeleri olduk\u00e7a y\u00fcksekti. Maden filizindeki demiri bile eritecek teknolojileri vard\u0131.<\/p>\n Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Hattiler\u2019in otonom bir halk oldu\u011funu kabul ediyorlar. Ancak, Hitit ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u015fu an ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00fczey, bizi Hattiler\u2019in yerli bir halk olmad\u0131\u011f\u0131, daha \u00e7ok, ya Hint-Avrupa halklar\u0131 \u00d6n Asya\u2019ya geldikleri s\u0131rada ya da onlardan sonra Orta Anadolu\u2019nun kuzeyine yerle\u015ftikleri sonucuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. (\u0130.\u00d6 3. bin y\u0131l). Hattiler, Anadolu\u2019ya Adige-Abhaz kabilelerinin \u00fclkesi olan Kuzey-Bat\u0131 Kafkasya\u2019dan gelmi\u015f olabilirler. Bu tahmin baz\u0131 dilbilimsel, arkeolojik ve antropolojik verilerle peki\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n Dilbilgisi formlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan elde edilen sonu\u00e7lar, Hatti dilinin eski Kafkas dilleri ailesine mensup oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc destekler niteliktedir. Hatti dilinin s\u00f6zc\u00fckleri Bat\u0131 Kafkasya dillerinde yayg\u0131n olan \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu sonuca etimolojik \u00e7al\u0131\u015fmalardan ve baz\u0131 kelimelerin analizinden sonra var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fonetik (sesbilimsel) yak\u0131nl\u0131\u011fa dayal\u0131 olan en g\u00fcvenilir dilbilimsel materyaller, akademisyenlerin, Hatti dilini en eski Kafkas dillerinden saymas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da, birka\u00e7 bilim adam\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen, \u201cKuzey Kafkasya kabilelerinin Anadolu k\u00f6kenli oldu\u011fu\u201d tezini tamamen \u00e7\u00fcr\u00fctmektedir.<\/p>\n Orta Anadolu\u2019ya, daha do\u011fru bir ifadeyle, -Kuzey ve Kuzey Bat\u0131 Anadolu\u2019ya- g\u00f6\u00e7t\u00fckten sonra, Hattiler, b\u00f6lgenin, hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fimiz yerli halk\u0131yla ve Anadolu\u2019nun g\u00fcneyindeki Hint-Avrupa k\u00f6kenli kom\u015fular\u0131yla temas kurmu\u015f olmal\u0131lar. Hatti dilinin, Hitit ve Palai dilleriyle ili\u015fki i\u00e7ine girmi\u015f olmas\u0131 ve bu ili\u015fkinin, Anadolu\u2019daki Hint-Avrupa dili ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra da devam etmi\u015f olmas\u0131 olas\u0131l\u0131k dahilindedir. Hatti dilinin, Anadolu\u2019daki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Hint-Avrupa dili olan Luvian\u2019\u0131 etkilemi\u015f oldu\u011fu ispatlanam\u0131yor. E\u011fer Hatti dili Anadolu\u2019daki Hint-Avrupa diliyle ba\u011flant\u0131 kurmu\u015f olsayd\u0131, etkisi Luvian diline de yans\u0131rd\u0131. Neyse, \u015fimdilik bu bizim mevzuumuz de\u011fil. Hattiler, Hititler ve Palailer aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler, Hint-Avrupa ve Hitit kabilelerinin nihai birle\u015fmesiyle sonu\u00e7land\u0131. \u0130.\u00d6 18. yy\u2019a kadar bu s\u00fcre\u00e7 tamamlanm\u0131\u015ft\u0131. Hititler ve Palailer \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ele ge\u00e7irdiler ve Hattiler de asimile oldular. Hattiler\u2019in Hititler \u00fczerindeki etkisi kendini dini, mitolojik ve di\u011fer sosyal alanlarda g\u00f6sterdi. \u0130.\u00d6 17. yy\u2019\u0131n ortas\u0131na kadar, Hattiler bir etnik grup olarak, Anadolu\u2019dan silindiler. Dilleri Hattami \u00f6ld\u00fc. Hititler taraf\u0131ndan dini metinleri ve mitleri yazmak i\u00e7in ba\u015fvurulur oldu.<\/p>\n Hitit devletinin mevcudiyeti s\u0131ras\u0131nda (\u0130.\u00d6 17-12. y\u00fczy\u0131llar), s\u0131n\u0131rlar\u0131 Pontus devletinin bat\u0131 taraf\u0131na kadar uzayan, Orta Anadolu\u2019nun kuzeyinde ve kuzey-do\u011fusunda, kesinlikle Hint-Avrupa k\u00f6kenli olmayan kabileler ya\u015fad\u0131. Hitit ve Asur yaz\u0131tlar\u0131nda bu kabilelerden \u201cKaskean\u201d olarak bahsedilir. Ya\u015fad\u0131klar\u0131 b\u00f6lge de Hattiler\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeydi.<\/p>\n Kasklar\u2019\u0131n etnik k\u00f6keni halen muallakta. Baz\u0131 akademisyenler toponomiden (yer adlar\u0131ndan) yola \u00e7\u0131karak, Kasklar\u2019\u0131n Hattiler\u2019den ba\u015fka bir halk olmad\u0131\u011f\u0131, en az\u0131ndan onlarla \u00e7ok yak\u0131n ili\u015fki i\u00e7inde olan bir kabile olduklar\u0131 sonucuna var\u0131yorlar. Bu akademisyenler ayn\u0131 zamanda, Kasklar ile Kuzey Bat\u0131 Kafkasya kabileleri aras\u0131ndaki bir ili\u015fkiyi de kabul ediyorlar. Bu, Hitit yaz\u0131tlar\u0131ndaki \u201cKaska\u201d ismi ile \u00c7erkezce\u2019deki \u201cKashag\u201d kelimelerinin fonetik benzerli\u011fine dayan\u0131yor. Ancak bu varsay\u0131m tek ba\u015f\u0131na, Kasklar ve \u00c7erkez kabileleri aras\u0131nda ger\u00e7eklere dayanan bir benzerli\u011fin tam olarak g\u00fcvenilir bir kan\u0131t\u0131 de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu fonetik benzerlik, d\u00fcnyan\u0131n fakl\u0131 yerlerinde, farkl\u0131 \u00e7a\u011flarda ya\u015fayan halklar\u0131n dillerinde de vard\u0131r. Afrika\u2019da \u201cKaskean\u201d, Avrupa\u2019da \u201cCsca\u201d, Asya\u2019da Gasa gibi.<\/p>\n \u015eimdiye kadar, Kasklarla Kuzey Bat\u0131 Kafkasya aras\u0131ndaki ba\u015fka hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131 ispatlanamad\u0131 veya ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lamad\u0131. Bu y\u00fczden, Adige-Abhaz kabileleriyle Kasklar aras\u0131nda genetik ba\u011flant\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 bize biraz varsay\u0131ma dayan\u0131yor gibi geliyor. Bu ayr\u0131mda, Kasklar\u0131n genetik olarak, antik \u00e7a\u011fda Pontus\u2019un do\u011fu b\u00f6lgelerine kom\u015fu olan G\u00fcney Colchian kabileleri ile genetik ba\u011flant\u0131lar\u0131 olabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc daha kabul edilebilir \u015fekildedir. Bu, Kask ve Bat\u0131 G\u00fcrc\u00fcce yer isimlerinin, \u00f6zel isimlerin ve di\u011fer baz\u0131 kelimelerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmas\u0131yla ispat edilebilir. Kask\u00e7a\u2019daki bir \u00e7ok yer ad\u0131, \u00f6zel isim ve di\u011fer kelimeler Migrel dilinin yap\u0131sal \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131r. Olduk\u00e7a yayg\u0131n bir g\u00f6r\u00fc\u015f de Hitit yaz\u0131tlar\u0131ndaki \u201cKaskean\u201d \u0131n ve Tiglatpalasar zaman\u0131ndan kalma Asur kaynaklar\u0131ndaki \u201cAbeshla\u201d n\u0131n birbirinin versiyonlar\u0131 olmas\u0131d\u0131r. E\u011fer bu do\u011fruysa, Kask kabilelerinin etnik k\u00f6keni hakk\u0131nda yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz g\u00f6r\u00fc\u015f dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n E\u011fer Kasklar, Hitit yaz\u0131tlar\u0131nda bahsedildi\u011fi gibi G\u00fcney Colchian k\u00f6kenliyse, o zaman Asur metinlerinde s\u00f6z\u00fc edilen \u201cAbeshlalar\u201d da ayn\u0131 k\u00f6kenden say\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Asur metinlerinde \u201cKask\u201d ve \u201cAbeshla\u201d kelimeleri e\u015fanlaml\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n Ancak, e\u011fer \u201cKask\u201d, \u201cAbeshla\u201d ve onlar\u0131n e\u015fanlaml\u0131s\u0131 \u201cApsil\u201d ayn\u0131 ismin versiyonlar\u0131 de\u011filseler, bu kelimeler farkl\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidirler. Yine de, birbiriyle yak\u0131n ba\u011flant\u0131l\u0131 olan, \u00e7o\u011funlukla Bat\u0131 G\u00fcrcistan k\u00f6kenli kabileler konusu \u00f6zel bir itiraza neden olmuyor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G. Giorgadze Gürcü Bilimler Akademisi, Tarih Enstitüsü İ.Ö 17.-13. yüzyıllardan kalma Hitit yazılı kaynakları, sınırları Kızılırmak yayının sağ kıyısındaki geniş ovadan başlayan ve Pontus bölgesinin hududuna yaklaşacak şekilde Karadeniz kıyılarına kadar uzanan Hattiler’in, Anadolu’da yaşayan, en eski kabileler olduğunu yazar. Hattiler, kendilerine “Hatti”, dillerine ise “Hattami” derlerdi. Başkentleri Hattuş, bugün bir Türk köyü olan Boğazköy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-11806","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11806"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11806\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11808,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11806\/revisions\/11808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span> <\/span> G\u00fcrc\u00fc Bilimler Akademisi, Tarih Enstit\u00fcs\u00fc <\/span><\/p>\n