{"id":11886,"date":"2019-03-27T15:23:30","date_gmt":"2019-03-27T20:23:30","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=11886"},"modified":"2019-03-27T15:23:30","modified_gmt":"2019-03-27T20:23:30","slug":"cerkes-kabilelerinin-olaganustu-birligi-ve-londrada-cerkes-temsilciligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/cerkes-kabilelerinin-olaganustu-birligi-ve-londrada-cerkes-temsilciligi\/","title":{"rendered":"\u00c7ERKES KAB\u0130LELER\u0130N\u0130N OLA\u011eAN\u00dcST\u00dc B\u0130RL\u0130\u011e\u0130 VE LONDRA’DA \u00c7ERKES TEMS\u0130LC\u0130L\u0130\u011e\u0130"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Alexandre Grigoriantz<\/strong>
\n<\/span> Kafkasya Halklar\u0131 kitab\u0131ndan<\/span><\/span><\/p>\n

\u015eamil’in 1859’da Da\u011f\u0131stan’da teslim olmas\u0131ndan sonra \u00c7erkes kabilelerinin bat\u0131daki direni\u015fleri birka\u00e7 y\u0131l daha s\u00fcrd\u00fc. Birlik ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k fikrinden etkilenen Terek ile Karadeniz aras\u0131ndaki t\u00fcm kabileler, Adigeler, Kabardeyler, Wub\u0131hlar, Shapsughlar, Abzeghler ve Abhazlar, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 ortak bir strateji ortaya koyma gere\u011finin bilincinde olarak Ruslara kar\u015f\u0131 \u00e7etin bir m\u00fccadele s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. Direni\u015fi \u00f6rg\u00fctlemek \u00fczere yap\u0131lan son giri\u015fim i\u00e7in 13 Haziran 1861’de So\u00e7i’de toplanan Shapsugh, Abzegh ve Wub\u0131h kabilelerinin delegeleri ‘\u00c7erkes kabilelerinin ola\u011fan\u00fcst\u00fc birli\u011fi’nin kurulmas\u0131n\u0131 ve \u00c7erkesya Devleti’nin en \u00fcst iktidar\u0131n\u0131n bu birli\u011fe verilmesini oybirli\u011fiyle kabul ettiler.<\/p>\n

Birli\u011fi y\u00f6netmek i\u00e7in, g\u00f6revleri d\u00fczeni sa\u011flamak ve savunmak olan on be\u015f “Ulema’dan olu\u015fan ve ‘B\u00fcy\u00fck \u00d6zg\u00fcr Meclis’ veya ‘\u00c7erkesya \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Meclisi’ ad\u0131n\u0131 verdikleri bir parlamento se\u00e7tiler.<\/p>\n

Bu parlamento \u00c7erkesya topraklar\u0131n\u0131 on ikiye ay\u0131rd\u0131 ve her birine birer m\u00fcft\u00fc (fetva verme, yani \u015feriata g\u00f6re karar ve yarg\u0131 verme hakk\u0131 vard\u0131r), birer kad\u0131 (yarg\u0131\u00e7) ve birer muhtar (belediye reisi) atad\u0131.<\/p>\n

\u00c7erkesyal\u0131lar (t\u00fcm bu \u00fclke i\u00e7i y\u00f6netim kararlar\u0131n\u0131 al\u0131rken ve sa\u011flamla\u015ft\u0131r\u0131rken, ne say\u0131da olursa olsun bu \u00f6nlemlerin d\u00fc\u015fman\u0131 p\u00fcsk\u00fcrtmek i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 d\u00fczeyde tan\u0131nmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu anlad\u0131lar.<\/p>\n

Bu y\u00fczden Rus ordular\u0131n\u0131n topraklar\u0131na tecav\u00fcz\u00fc konusunda h\u0131zla T\u00fcrkiye’nin ve \u0130ngiltere gibi bat\u0131l\u0131 g\u00fc\u00e7lerin dikkatini \u00e7ektiler.<\/p>\n

Suhumi’deki B\u00fcy\u00fck Britanya Konsolosu M. Dickson’a bir rapor verdiler ve \u0130stanbul, Paris ve Londra’ya, ola\u011fan\u00fcst\u00fc diplomatik bir yetenek g\u00f6steren \u00c7erkes Yurtsever \u0130smail Barakay Okua Djaps y\u00f6netiminde bir temsilcilik g\u00f6nderdiler.<\/p>\n

Avrupa’ya krallar ve h\u00fck\u00fcmetlerle konu\u015fmak i\u00e7in g\u00f6nderilmi\u015f olan de\u011fi\u015fik \u00c7erkes kabilelerinden delegeler, gittikleri her yerde kendi \u00fclkelerinde oldu\u011fu gibi k\u0131demliler meclisleri taraf\u0131ndan kabul edilmeyi umuyorlard\u0131.
\nAma g\u00f6r\u00fc\u015fme taleplerini diplomatik kurallara g\u00f6re form\u00fcle etmedikleri gerek\u00e7esiyle hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmdar onlar\u0131 kabul etmedi, \u0130ngiltere’de Krali\u00e7e Victoria ile g\u00f6r\u00fc\u015fme elde etmeyi denediler ama Kont Russel’dan beklemedikleri bir yan\u0131t ald\u0131lar. Bu k\u0131sa ve kesin bir retti. Parlamentoda sempati g\u00f6steren birka\u00e7 kibirli ses duyuldu. Resmen ba\u015ftan sav\u0131lm\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015f \u00c7erkes el\u00e7ileri do\u011frudan halka y\u00f6nelerek ve \u0130ngiltere’yi ba\u015ftan ba\u015fa dola\u015farak kamuoyunu ayakland\u0131rmay\u0131 denediler. Ba\u015fka bir halk\u0131n s\u0131radan temsilcilerinin Avrupal\u0131 bir halka ba\u015fvurmas\u0131na Londra bas\u0131n\u0131nda ku\u015faklardan beri ilk kez bu vesileyle tan\u0131k olunuyordu.
\nB\u00f6ylece, Londral\u0131 bir avukat\u0131n \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bir \u201c\u00c7erkeslere yard\u0131m komitesi\u201d kuruldu ve bir gemi donat\u0131p \u00c7erkeslerin \u00fclkesine onlarla birlikte gitmesi ve onlarla ticari ili\u015fkiler kurmas\u0131 projesi olu\u015fturuldu. (Bu komitenin toplant\u0131lar\u0131 Charing-Cross otelinde yap\u0131l\u0131yordu.)<\/p>\n

\u00c7erkes delegeleri \u0130ngiltere’de aylarca konuk edildiler ve Edinburgh, Newcastle, Preston, Manchester gibi kentlerde yap\u0131lan mitinglere kat\u0131lmaya davet edildiler. Yerel gazeteler onlardan co\u015fkuyla s\u00f6z etti ve \u00c7erkes temsilcileri gittikleri her yerde \u00e7ok iyi a\u011f\u0131rland\u0131. Sheffield’de sorulan, “Ruslar size nerelerde sald\u0131r\u0131yor?” sorusuna kar\u015f\u0131l\u0131k heyetten biri \u015f\u00f6yle diyordu: “Nerede sald\u0131rm\u0131yorlar ki?”<\/p>\n

Kay\u0131plar\u0131n\u0131n ne kadar oldu\u011fu soruldu\u011funda, erkekler, kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklar dahil y\u0131lda yirmi be\u015f bin insan ya\u015fam\u0131na vard\u0131\u011f\u0131 yan\u0131t\u0131n\u0131 veriyorlard\u0131.
\nLeeds’de, aralar\u0131ndan Hac\u0131 Hasan Efendi s\u00f6z ald\u0131 ve \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “\u00c7erkes halk\u0131 ilk kez d\u0131\u015f d\u00fcnya ile ileti\u015fim kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, bizim Avrupa’daki varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7ek bir felaket \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r ve mutlak bir zorunluluk duymasak, \u00fclkemizden kalk\u0131p buralara gelmezdik.”<\/p>\n

\u00c7erkesler ‘gelin ve bizimle ticaret yap\u0131n’ \u00f6nerisinde bulunuyorlar. “Kara taraf\u0131nda Ruslardan korkumuz yok. Onlar\u0131n i\u015fgal selini her zaman durdurabiliriz, yeter ki siz Ruslar\u0131n yasal ticaret yapma hakk\u0131n\u0131z\u0131 elinizden almas\u0131n\u0131 kabul ederek denizi de bize d\u00fc\u015fman etmeyin” diyorlar.<\/p>\n

Lehlerine \u00e7\u0131kan b\u00fct\u00fcn yaz\u0131lara ve Londra, Birmingham, Leeds, Sheffield veya Edinburgh’da kat\u0131ld\u0131klar\u0131 mitinglerde s\u00f6yledikleri b\u00fct\u00fcn ate\u015fli s\u00f6zlere ra\u011fmen \u00c7erkesler, bo\u015f dileklerin belirtisi olarak sempati g\u00f6steren birka\u00e7 l\u00fctuftan ba\u015fka bir \u015fey elde edemediler.<\/p>\n

O d\u00f6nemde \u00fclkelerindeki durum umutsuzdu. 18 Eyl\u00fcl 1861’de bir Meclis heyeti son bir umutla \u00c7ardan g\u00f6r\u00fc\u015fme istedi. Da\u011fl\u0131 delegeler Hanketyet kalesi yak\u0131n\u0131ndaki Mamruk-Ogay’da bizzat II. Alexandre taraf\u0131ndan kabul edildiler ve \u00c7erkesler Birli\u011finin ondan \u00fclkelerinde kalmalar\u0131na izin vermesini isteyen memorandumunu verdiler.<\/p>\n

Ama imparator bu isteklerini reddetti ve i\u015fte o zaman onlara bir ay i\u00e7inde da\u011flar\u0131 terk etmeleri bildirildi. Onlara ya Kazaklar\u0131n g\u00f6zetimi alt\u0131nda Kuban ovalar\u0131na yerle\u015fmek ya da T\u00fcrkiye’ye gitmekten ba\u015fka se\u00e7enek b\u0131rakm\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00c7erkeslere ba\u015fvurulacak kahramanca bir yol kalm\u0131\u015ft\u0131: kitle halinde ayaklanmak ve sonuna kadar direnmek. Ama say\u0131ca \u00e7ok \u00fcst\u00fcn olan Evdomikov’un ordusu ku\u015fatmay\u0131 iyice daraltt\u0131. Birlikleri boyun e\u011fmeyen b\u00f6lgelere dalarak \u00c7erkesleri s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p geri \u00e7ekilmeye zorlad\u0131. Kalmaya karar vermi\u015f olanlar, yol yap\u0131m\u0131nda, ormanda yol a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in a\u011fa\u00e7 kesme veya bu b\u00f6lgelerde s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fin haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in arazilerin duvarlarla \u00e7evrilmesi i\u015flerinde zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131lar, \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6m\u00fcrgeye yerle\u015ftirilecek olanlar ordunun arkas\u0131ndan geliyorlar ve terk edilen topraklara el koyuyorlard\u0131.<\/p>\n

Da\u011fl\u0131lar topraklar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in bir s\u00fcre daha umutsuzca sava\u015ft\u0131lar ama b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar ve g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ac\u0131lardan sonra kuzeyden g\u00fcneye, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131na \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131lar. Ama o taraftan da art\u0131k hi\u00e7bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f kalmam\u0131\u015ft\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc deniz yoluyla g\u00f6nderilmi\u015f olan Rus birlikleri k\u0131y\u0131da onlar\u0131 bekliyordu.<\/p>\n

Sava\u015fta en son kalanlar, Abzeghlerin teslim olmas\u0131ndan sonra direni\u015fin ba\u015f\u0131na ge\u00e7en ve Ruslar\u0131n az tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, \u00e7ok sert bir kabile olan Wub\u0131hlard\u0131. \u00c7erkesler aras\u0131ndan en gururlu ve en cesurlar\u0131 olmakla \u00fcn yapm\u0131\u015flard\u0131. Kafkas \u015ea\u015f\u0131n\u0131n sonuna kadar gelenekleri ve k\u00f6kenleri hakk\u0131nda t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc teori ve caneler anlat\u0131ld\u0131. Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131na bakan da\u011flarda oturduklar\u0131 i\u00e7in baz\u0131lar\u0131 onlar\u0131n bir zamanlar f\u0131rt\u0131na y\u00fcz\u00fcnden k\u0131y\u0131ya s\u00fcr\u00fcklenmi\u015f bir grup ha\u00e7l\u0131dan geldiklerini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlard\u0131. 1864 May\u0131s ay\u0131n\u0131n ortas\u0131nda kuzeyden gelen Rus birlikleri Wub\u0131hlar\u0131n topraklar\u0131na girdiler ve g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131ndan gelenlerle birle\u015fme operasyonu yapt\u0131lar.<\/p>\n

Bu birle\u015fme denize atm\u0131\u015f kilometre uzakta, Abzegh topraklar\u0131ndan \u00e7ok uzak-olmayan Mzimta y\u00fcksek vadisindeki Ak\u015fipsu topraklar\u0131nda yap\u0131ld\u0131 ve orada, 21 May\u0131s 1861’de, \u00c7erkesler i\u00e7in kutsal say\u0131lan Kbaad yaylalar\u0131nda toplanan t\u00fcm askerlerin \u00f6n\u00fcnde Kafkasya Genel Valisi Grand D\u00fck Michael Nicolayevi\u00e7, imparatorun Kafkasya Sava\u015f\u0131’na son veren mektubunu okudu, (s\u00f6zde) kesin zaferin \u015ferefine bir a\u00e7\u0131k hava ayini yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

So\u00e7i’nin i\u00e7 taraflar\u0131ndaki bu yere g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u0131z\u0131l d\u00fczl\u00fck anlam\u0131na gelen Krasnaya Poliana dendi ve Ruslar\u0131n sevdi\u011fi sayfiye yerlerinden biri haline geldi.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alexandre Grigoriantz Kafkasya Halkları kitabından Şamil’in 1859’da Dağıstan’da teslim olmasından sonra Çerkes kabilelerinin batıdaki direnişleri birkaç yıl daha sürdü. Birlik ve bağımsızlık fikrinden etkilenen Terek ile Karadeniz arasındaki tüm kabileler, Adigeler, Kabardeyler, Wubıhlar, Shapsughlar, Abzeghler ve Abhazlar, bağımsızlıklarını korumak için düşmana karşı ortak bir strateji ortaya koyma gereğinin bilincinde olarak Ruslara karşı çetin bir mücadele […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-11886","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11886","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11886"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11886\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11888,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11886\/revisions\/11888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}