{"id":11979,"date":"2019-03-27T18:52:35","date_gmt":"2019-03-27T23:52:35","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=11979"},"modified":"2019-03-27T18:52:35","modified_gmt":"2019-03-27T23:52:35","slug":"irandan-kafkasyaya-kadar-butun-bolgenin-kontrol-edilmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/irandan-kafkasyaya-kadar-butun-bolgenin-kontrol-edilmesi\/","title":{"rendered":"\u0130RAN’DAN KAFKASYA’YA KADAR B\u00dcT\u00dcN B\u00d6LGEN\u0130N KONTROL ED\u0130LMES\u0130"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Abdullah Murado\u011flu<\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa, s\u00f6m\u00fcrge alt\u0131ndaki b\u00f6lgelerde \u0130slami-milli ayaklanmalar\u0131n zeminini haz\u0131rlad\u0131. Plana g\u00f6re uygun ortam gelip, ihtilal k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131 \u00e7ak\u0131l\u0131nca, Osmanl\u0131 birlikleri b\u00f6lgelere girerek yerel g\u00fc\u00e7lerle birle\u015fecekti.<\/p>\n

Harbiye Naz\u0131r\u0131 Enver Pa\u015fa, Hamidiye Kahraman\u0131 Rauf Orbay’\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck bir Alman askeri misyonuyla Afgan Emiri Habibullah’la \u00f6zel bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmakla g\u00f6revlendirdi. Yolculuk, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’n\u0131n sorumlulu\u011funda idi. Heyet, \u0130ran i\u00e7inden Kabil’e ula\u015facakt\u0131. 1914 sonlar\u0131yd\u0131. Ama\u00e7, \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 Afgan Emirini Osmanl\u0131-Alman taraf\u0131na \u00e7ekmekti. Heyetin kurmay ba\u015fkan\u0131 Binba\u015f\u0131 \u00d6mer Fevzi (Mardin)Bey’di. Rauf Bey’in ad\u0131 sakl\u0131 tutuluyordu. Prof. Mustafa Balc\u0131o\u011flu “Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’dan Cumhuriyete” isimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda bu yolculu\u011fu anlat\u0131rken \u00d6mer Fevzi’den Umur-\u0131 \u015earkiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc (Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa) olarak s\u00f6zeder. Haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapan da Fevzi Bey’di. Sahte pasaportla iki ajan\u0131n\u0131 \u00f6nceden haz\u0131rl\u0131k yapmak \u00fczere Hindistan’a g\u00f6ndermi\u015fti. \u0130ngilizler iki ajan\u0131 gemiden indikten sonra tutuklad\u0131lar. Prof. Balc\u0131o\u011flu’na g\u00f6re, Fevzi Bey’in iki ajan\u0131 u\u011furlarken g\u00f6\u011fs\u00fcnde alt\u0131n madalyas\u0131 ve Umur-\u0131 \u015earkiye M\u00fcd\u00fcr\u00fc s\u0131fat\u0131yla iskelede g\u00f6r\u00fcnmesi dikkat \u00e7ekmi\u015fti.<\/p>\n

Alman subaylar rahats\u0131z
\n<\/b>
\nHeyet, \u0130ran’a \u00fc\u00e7 par\u00e7a halinde Halep \u00fczerinden \u0130ran’\u0131n Loristan eyaletine girmi\u015fti. Heyette Almanlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 Hintli ve \u0130ranl\u0131 ihtilalciler vard\u0131. Heyet \u0130ran i\u00e7lerindeyken Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti sava\u015fa girdi\u011fini ilan etti. Yolculu\u011fu uzatan Rauf Bey, b\u00f6lgedeki b\u00fcy\u00fck K\u00fcrt a\u015fireti Bahtiyarileri yan\u0131na \u00e7ekmek suretiyle G\u00fcney \u0130ran’da kontrol\u00fc ele almak niyetindeydi. Kabil’e gitmek \u00fczere yola \u00e7\u0131kan Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa heyeti, \u0130ran i\u00e7inde te\u015fkilat yap\u0131yordu.<\/p>\n

K\u00fcrt a\u015firetleri i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren Rauf Bey’in m\u00fcfrezesinin Kasr-\u0131 \u015eirin’i i\u015fgal edip, ard\u0131ndan Kirman\u015fah’a girmeye haz\u0131rlanmas\u0131 Alman subaylar\u0131n uykusunu ka\u00e7\u0131rd\u0131. Almanlar Rauf Orbay’\u0131 Enver Pa\u015fa’ya \u015fikayet ederken, \u0130ran H\u00fck\u00fcmeti ve bas\u0131n\u0131 Tahran’daki Osmanl\u0131 Sefiri’ni tazyik alt\u0131na ald\u0131. \u0130ngilizler ve Ruslar taraf\u0131ndan k\u0131ska\u00e7 alt\u0131na al\u0131nan \u0130ran \u015eah\u0131 tarafs\u0131zl\u0131k siyaseti izliyordu. Enver Pa\u015fa, Rauf Bey’den Kirman\u015fah’a cebren girmemesini, G\u00fcney’deki a\u015firetler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etmesini istedi.<\/p>\n

<\/span>
\nHintli muhaf\u0131zlar firar etti
\n<\/b>
\nAlmanlar, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’n\u0131n \u0130ran’daki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan rahats\u0131zd\u0131lar. Rauf ve \u00d6mer Fevzi beyler de Almanlar\u0131n \u0130ran’da kendi adlar\u0131na yapt\u0131klar\u0131 faaliyetlerden ku\u015fkuluydular. Almanlar Orbay’\u0131, Orbay da Almanlar\u0131 Enver Pa\u015fa’ya \u015fikayet ediyordu. Irak cephesinde bedevi g\u00f6n\u00fcll\u00fcleri \u00f6rg\u00fctleyerek cepheye sevkeden S\u00fcleyman Askeri de ortak misyonun sona erdirilmesini, heyetin elindeki silah ve techizat\u0131n kendisine g\u00f6nderilmesini istiyordu.<\/p>\n

\u0130ngilizler Basra’y\u0131 i\u015fgal etmi\u015fti. Irak cephesi \u00f6ncelikliydi. Askeri’ye g\u00f6re \u0130ran’da Almanlardan ayr\u0131 hareket edilmeliydi. Enver Pa\u015fa, ortak misyonun Almanlar\u0131 \u00fczmeden sona erdirilmesine izin verdi. Silahlara el konulmayacak, Almanlar Kabil’e ayr\u0131 gidecekler, yanlar\u0131nda refakat\u00e7i olarak Y\u00fczba\u015f\u0131 Kaz\u0131m bulunacakt\u0131. Cihad-\u0131 Mukaddes ilan edilmi\u015fti. Kirman\u015fah’taki \u0130ngiliz Konsoloslu\u011fu’nu koruyan Hintli muhaf\u0131zlar\u0131n komutan\u0131 ve adamlar\u0131 Rauf Bey’e iltihak etti. Van cephesinden \u00c7erkez Ethem, Cihangiro\u011flu \u0130brahim Bey de \u0130ran’a geldi.<\/p>\n

<\/span>
\n\u015eii ve S\u00fcnnileri birle\u015ftirecekti
\n<\/b>
\nBu arada \u00d6mer Fevzi Bey, Tahran Sefareti’ne ate\u015femiliter olarak tayin edildi. G\u00f6revi Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’n\u0131n \u00f6rg\u00fctledi\u011fi Kafkasya’daki \u0130slam \u0130htilal Komiteleri ile \u0130stanbul aras\u0131ndaki koordinasyonu sa\u011flamakt\u0131. \u00d6mer Fevzi Efendi, \u0130ran’daki \u0130ngiliz ve Rus n\u00fcfuzunu k\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u015eii ve S\u00fcnniler aras\u0131ndaki uzla\u015fmazl\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek istiyordu. \u015eii din adamlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyordu. \u015eiilerin Hac konusundaki isteklerini \u0130stanbul’a ileterek olumlu ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Faaliyetleri \u0130ngilizlerin dikkatini \u00e7eken \u00d6mer Fevzi Bey, bir suikast giri\u015fiminden son anda kurtuldu. Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa kuvvetleri \u0130ran i\u00e7lerinde Rus kolordosunu bozguna u\u011frat\u0131p Kirman\u015fah ve Hemedan’a girmi\u015fti. Kirman\u015fah’ta eski naz\u0131rlar\u0131ndan Nizam-\u00fcs-Saltana H\u00fcseyin ge\u00e7ici h\u00fck\u00fcmet kuruyordu. Te\u015fkilat’tan \u00d6mer Naci, Ru\u015feni Bark\u0131n, Cihangiro\u011flu \u0130brahim ve karde\u015fi Hasan Bey, Me\u015frutiyet’ten \u00f6nce G\u00fcney \u0130ran’da Nizam \u00fcs-Saltana ile Me\u015frutiyet i\u00e7in \u00e7etecilik yapm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6mer Fevzi Bey’in \u00f6n ayak olmas\u0131yla kurulan Kirman\u015fah Defa-i \u0130slam Cemiyeti , \u0130ttihad-\u0131 \u0130slam’\u0131 savunuyordu.<\/p>\n

”Milisleri \u00f6rg\u00fctleyelim”
\n<\/b>
\n\u00d6mer Fevzi Mardin, Kafkas i\u015fleriyle yak\u0131ndan ilgileniyordu. Dr. Vahdet Kele\u015fy\u0131lmaz’\u0131n verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’dan Ali Murteza Bey, Tahran’daki \u00d6mer Fevzi Bey’e bir rapor g\u00f6nderiyor: “Yeterli silah ve cephane sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 takdirde Kafkaslarda ihtilal \u00e7\u0131karmak, k\u00f6pr\u00fcleri u\u00e7urmak, Bak\u00fc petrollerini yakmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc.” \u00d6mer Fevzi Mardin’le ili\u015fki kuranlar aras\u0131nda Azerbaycan Musavat Partisi lideri Mehmet Emin Resulzade de vard\u0131. Resulzade, Tahran Sefareti’ne g\u00f6nderdi\u011fi raporda \u00d6mer Fevzi Bey’den silah ve cephane yard\u0131m\u0131 istiyordu.<\/p>\n

\u00d6mer Fevzi Efendi’nin m\u00fctareke s\u0131ras\u0131nda da Katar civarlar\u0131nda oldu\u011fu biliniyor. Bu s\u0131rada Enver Pa\u015fa’ya yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta, “Anla\u015fma \u00fczerine askerlerimizi \u00e7ekiyoruz; ama halk\u0131n durumu m\u00fcsait. Libya’daki gibi milisleri organize ederek mi \u00e7\u0131kal\u0131m?” dedi\u011fi belirtiliyor. \u00d6mer Fevzi Bey’in, k\u0131sa bir s\u00fcre Harp Okulu’nda \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131\u011f\u0131 da kaydediliyor.<\/p>\n

<\/span> Bekta\u015fi \u015feyhi Ubeydullah’in tuhaf yolculu\u011fu
\n
\nEnver Pa\u015fa belki \u0130ngilizleri \u015fa\u015f\u0131rtmak, belki Almanlardan ayr\u0131 olarak Emir’le ittifak sa\u011flamak amac\u0131yla bir ba\u015fka heyeti, Ubeydullah Efendi ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda yola \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. Ubeydullah Efendi de Rauf Bey gibi Kabil sefiri olarak g\u00f6nderiliyordu. \u0130ki heyetin birbirinden haberi yoktu. Ayd\u0131n Mebusu ve Merdivenk\u00f6y Bekta\u015fi Tekkesi \u015feyhi olan Efendi’nin \u0130ran-Afganistan yolculu\u011fu \u00e7ok renkliydi. Efendi’nin kurmay ba\u015fkan\u0131 Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’dan eski Basra Valisi S\u00fcleyman \u015eefik Pa\u015fa, heyetin askeri doktoru ise Fahri Kutlar’d\u0131. Dr. Kutlar, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’dand\u0131. Ubeydullah Efendi’nin an\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131na haz\u0131rlayan \u00d6mer Hakan G\u00f6kalp’in verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re Kutlar, Ubeydullah Efendi’nin h\u00fccresinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Kutlar, daha sonra \u0130ran’da \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u0130ngilizlere tutsak d\u00fc\u015f\u00fcyordu.<\/p>\n

<\/span> Sultan muamelesi <\/b>
\n<\/b>
\n8 Nisan1915’de ba\u015flayan Afganistan yolculu\u011fu Ubeydullah Efendi’nin 24 A\u011fustos 1918’de \u0130ngilizler taraf\u0131ndan Tahran’da tutuklanmas\u0131yla sonland\u0131. Ubeydullah Efendi Kabil’e ula\u015famam\u0131\u015ft\u0131. \u0130stanbul’a g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek hapsedilen Ubeydullah Efendi, 1919’da serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. 1920’de yeniden tutuklanarak Malta’ya g\u00f6nderildi.<\/p>\n

Ubeydullah Efendi, \u0130ran’da halk\u0131n b\u00fcy\u00fck sevgisi ile kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Buna Kum kenti dahildi. Onun Hamedan’a giri\u015fi s\u0131ras\u0131nda binlerce \u0130ranl\u0131, bir seyyid gibi giyinmi\u015f olan Osmanl\u0131 Sefirini sultanlar gibi a\u011f\u0131rl\u0131yordu. Ubeydullah Efendi, Sultanabat kentinde halk\u0131n ilgisini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yordu: “Bu tarifi kabil olmayan bir tema\u015fa idi: Bir h\u00fck\u00fcmdardan ba\u015fka hi\u00e7 kimse i\u00e7in bu yolda bir kar\u015f\u0131lama olamazd\u0131. \u015eehrin bir saat mesafesinde demokratlar(\u0130ran f\u0131rkalar\u0131ndan biri) taraf\u0131ndan \u015ferefime bir zafer tak\u0131 kurulmu\u015ftu. Zafer tak\u0131 ge\u00e7ildikten sonra, dinlenmem i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u00e7ad\u0131r kurmu\u015flar, burada \u00e7aylar bisk\u00fcviler haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. Zafer tak\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde cemaat reisleri ve konsoloslar kar\u015f\u0131lamaya gelmi\u015flerdi. O g\u00fcn\u00fc \u00e7ar\u015f\u0131larla beraber b\u00fct\u00fcn mektepler de kapanm\u0131\u015ft\u0131. Mektep \u00e7ocuklar\u0131 heyetleri ile resmen, kad\u0131n k\u0131z \u00e7oluk \u00e7ocuk herkes yollara d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kar\u015f\u0131lamada 30 bin ki\u015fi vard\u0131. Biz sa\u011fa sola tebess\u00fcm ederek, selamlar vererek yolumuza devam ediyorduk. Zafer tak\u0131n\u0131n yan\u0131ndaki \u00e7ad\u0131rda bir m\u00fcddet istirahat ettik. Kasideler okundu. Nutuklar s\u00f6ylendi. Yola devam edildi.”<\/p>\n

Milli-\u0130slami ayaklanmalar
\n<\/b>
\nProf. M. Kemal \u00d6ke, “Kutsal Topraklarda Siyonistler ve Masonlar” adl\u0131 kitab\u0131nda \u0130ttihad-\u0131 \u0130slam’\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir mesai harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, “Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa ekipler \u00e7\u0131kararak propaganda faaliyetlerine ba\u015flayarak, d\u00fc\u015fman s\u00f6m\u00fcrgelerinde islami-milli ayaklanmalar\u0131n zeminini haz\u0131rlayacakt\u0131r. Uygun ortam olu\u015fturulup ihtilal k\u0131v\u0131lc\u0131mlar\u0131 \u00e7ak\u0131lmaya ba\u015flan\u0131nca, zaten harekete ge\u00e7mi\u015f olan d\u00fczenli Osmanl\u0131 birlikleri mezkur b\u00f6lgelere girerek yerel milliyet\u00e7ilerle birle\u015fecekti” diyor. Prof. \u00d6ke Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’n\u0131n di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u015f\u00f6yle s\u00f6z ediyor: “Bahattin \u015eakir’in, R\u0131za Bey’lerin Kafkas hududuna g\u00f6nderilerek \u00e7eteler te\u015fkil etmeleri ve Acara ahalisini ayakland\u0131rmak i\u00e7in Rus hududunu ge\u00e7meleri, Enver Pa\u015fa’n\u0131n yaveri Binba\u015f\u0131 M\u00fcmtaz beyin E\u015fref ile M\u0131s\u0131r hududunda m\u00fccahit toplayarak tecav\u00fcz hareketlerine giri\u015fmeleri, Ubeydullah Efendi Grubunun Binba\u015f\u0131 Rauf Beyin ekibinin e\u015fli\u011finde, \u0130ran’a, oradan da Afganistana s\u0131zmalar\u0131 sa\u011flan\u0131r. \u00d6te yandan \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n giri\u015fimleriyle cihad\u0131n akisleri G\u00fcney Asya’da da \u015fiddetle hissedilmi\u015ftir.”
\n\u00d6mer Naci \u0130ranl\u0131 devrimcilerin piriydi.<\/p>\n

Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa’n\u0131n \u0130ran-Kafkas b\u00f6lgesindeki \u00f6nemli eylemcilerden biri \u00d6mer Naci’ydi. \u0130kinci Me\u015frutiyet ilan edilmeden \u00f6nce \u0130ran’a me\u015fruti bir rejim i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, \u00e7etecilik yapt\u0131, tutukland\u0131. G\u00fcney \u0130ran’da, Anayasac\u0131l\u0131\u011f\u0131 savunan devrimci gruplar\u0131n \u00d6mer Naci’yle s\u0131k\u0131 ili\u015fkileri vard\u0131. Bu ili\u015fkiler \u0130ttihat-Terakki H\u00fck\u00fcmeti d\u00f6neminde de s\u00fcrd\u00fc. \u0130ran’da ipten d\u00f6nen \u00d6mer Naci, Cihan harbinde, \u0130ran Azerbaycan’\u0131n\u0131 ayakland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Emrindeki birlikler T\u00fcrk ve K\u00fcrtlerden olu\u015fuyordu. Komutas\u0131ndaki birlikler Ocak 1915’de Tebriz’e girdi. \u0130ran’da H\u00fcveyze ve Ahraz’a girerek petrol borular\u0131n\u0131 havaya u\u00e7urdu. 1916’da Musul’a ge\u00e7en Naci’nin g\u00f6n\u00fcll\u00fc birlikleri Urmiye civar\u0131nda Ruslara b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar verdirdi. \u0130ran’daki Bahtiyari a\u015firetini \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 ayakland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00d6mer Naci, tif\u00fcse yakalanarak Kerk\u00fck’te vefat etti. Na\u015fit Hakk\u0131 Ulu\u011f, 1969’da Yeni Gazete’de “Kutsal Cihat” ba\u015fl\u0131kl\u0131 tefrikas\u0131nda \u015f\u00f6yle diyordu: “\u0130slam Birli\u011fi adl\u0131 \u0130ran derne\u011fi, \u0130ttihat ve Terakki’den te\u015fvik g\u00f6r\u00fcyordu, T\u00fcrk ileri gelenleri S\u00fcnnilik ve \u015eiilik gibi mezhep farklar\u0131na \u00f6nem vermeyerek, T\u00fcrkiye, \u0130ran ve Afganistan’\u0131n b\u00fcy\u00fck bir maksat u\u011frunda birle\u015fmelerini m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Bu sebeple Me\u015frutiyetin ilan\u0131ndan sonra idealist bir subay ve \u015fair olan \u00d6mer Naci, yan\u0131na verilen birka\u00e7 komitac\u0131 ile birlikte \u0130ran’a dalm\u0131\u015ft\u0131. \u0130ttihat\u00e7\u0131lar i\u00e7in \u0130ran’daki \u0131rkda\u015f ve dinda\u015flara yakla\u015fmak dayan\u0131lmaz bir arzu olmu\u015ftur. G\u00f6\u00e7ebe oymaklar Irak sahras\u0131 ile \u0130ran yaylas\u0131 aras\u0131nda gidip geliyordu.” Ulu\u011f’un s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi \u0130slam Birli\u011fi Derne\u011fi, \u00d6mer Fevzi Bey’in kurulmas\u0131na \u00f6n ayak oldu\u011fu Defa-i \u0130slam’d\u0131.<\/p>\n

Tarkan’\u0131n dedesi Kafkas cephesinde \u00d6mer Naci hakk\u0131nda kitap yazan Dr. Fethi Teveto\u011flu’nun babas\u0131 Ali Dursun Kaptan, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusac\u0131 \u00d6mer Naci ile birlikte Kafkas-Do\u011fu cephesinde 5 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ali Dursun Kaptan, Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n da tescilli deniz\u00e7i kahramanlar\u0131ndan. Ali Dursun Kaptan, pop star Tarkan’\u0131n da dedesi oluyor. Dr. Fethi Teveto\u011flu (Tarkan’\u0131n b\u00fcy\u00fck amcas\u0131), MHP lideri Alparslan T\u00fcrke\u015f ile birlikte 1944’deki T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck-Turanc\u0131l\u0131k Davas\u0131’nda yarg\u0131land\u0131. T\u00fcrke\u015f ile birlikte Tabutluk denilen h\u00fccrelerde yatan bir \u00fcste\u011fmendi. Eski Samsun senat\u00f6r\u00fc Teveto\u011flu’nun pek \u00e7ok kitab\u0131 var. Babas\u0131’ndan \u00d6mer Naci’nin menk\u0131belerini dinleyen Dr. Teveto\u011flu, “\u00d6mer Naci bu b\u00f6lgede bir avu\u00e7 fedai m\u00fcfrezesi ile \u00f6yle korkun\u00e7 bask\u0131nlar, \u00f6yle tesirli h\u00fccumlar yapm\u0131\u015f ve ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r ki, ad\u0131n\u0131n duyulmas\u0131 darda olan T\u00fcrklere ferahl\u0131k, d\u00fc\u015fmana ise b\u00fcy\u00fck korku getirirmi\u015f” diyordu. \u00d6mer Naci’nin \u00f6l\u00fcm\u00fc, Milli Ajans’\u0131n Kerk\u00fck mahre\u00e7li haberinde \u015f\u00f6yle yer al\u0131yordu: “H\u00fcrriyet ve Me\u015frutiyetin teess\u00fcs\u00fc gayesine hayat\u0131n\u0131, ruhunu feda ile bu yoldaki m\u00fccadeleleriyle ink\u0131lap tarihimizde pek y\u00fcce bir ad ve yer kazanm\u0131\u015f olan T\u00fcrk vatanseveri Hatib-i \u015eehir \u00d6mer Naci Bey, \u0130ran’daki Ruslara galebe \u00e7alan T\u00fcrk bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda m\u00fccadelesine devam etti\u011fi bir s\u0131rada tif\u00fcs hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanarak tedavi edilmek i\u00e7in naklolundu\u011fu Kerk\u00fck \u015fehrinde \u015fehitler kat\u0131na u\u00e7mu\u015ftur.” <\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Abdullah Muradoğlu Teşkilat-ı Mahsusa, sömürge altındaki bölgelerde İslami-milli ayaklanmaların zeminini hazırladı. Plana göre uygun ortam gelip, ihtilal kıvılcımları çakılınca, Osmanlı birlikleri bölgelere girerek yerel güçlerle birleşecekti. Harbiye Nazırı Enver Paşa, Hamidiye Kahramanı Rauf Orbay’ı, küçük bir Alman askeri misyonuyla Afgan Emiri Habibullah’la özel bir görüşme yapmakla görevlendirdi. Yolculuk, Teşkilat-ı Mahsusa’nın sorumluluğunda idi. Heyet, İran içinden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-11979","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11979"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11981,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11979\/revisions\/11981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}