{"id":12188,"date":"2019-03-30T09:19:09","date_gmt":"2019-03-30T14:19:09","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=12188"},"modified":"2019-03-30T09:19:09","modified_gmt":"2019-03-30T14:19:09","slug":"kuzey-antlasmalari-sovyetlerle-moskova-kafkas-cumhuriyetleri-ile-kars-antlasmalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/kuzey-antlasmalari-sovyetlerle-moskova-kafkas-cumhuriyetleri-ile-kars-antlasmalari\/","title":{"rendered":"KUZEY ANTLA\u015eMALARI SOVYETLERLE MOSKOVA, KAFKAS CUMHUR\u0130YETLER\u0130 \u0130LE KARS ANTLA\u015eMALARI"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Sendika.Org<\/span><\/b><\/p>\n

Sovyetlerin Van ve Bitlis illerinden arazi istemeleri \u00fczerine, kesilmi\u015f olan Moskova g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, onlar\u0131n giri\u015fimiyle yeniden ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.246 G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin tekrar ba\u015flamas\u0131nda Sovyetlerin Polonya\u2019da yenilgiye u\u011framalar\u0131, \u0130ngiltere ile yapmak istedikleri ticaret anla\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla neticelenmesi ve TBMM H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin Ermenistan zaferi etkili olmu\u015ftu. Sovyetler Ankara\u2019ya geni\u015f bir sefaret heyeti g\u00f6ndermeyi kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Mustafa Kemal Moskova B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi’ne Ali Fuat Pa\u015fa\u2019n\u0131n atanmas\u0131n\u0131 uygun g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Moskova g\u00f6r\u00fc\u015fmelerini y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere iktisat Vekili Yusuf Kemal ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda Maarif Vekili R\u0131za Nur ve Ali Fuat Pa\u015fa g\u00f6revlendirildiler.<\/p>\n

Kars\u2019ta Sovyet B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ve kendisinden al\u0131nan yaz\u0131l\u0131 belgeden Sovyetlerin Van ve Bitlis konular\u0131nda \u0131srarl\u0131 olmayacaklar\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ali Fuat Pa\u015fa\u2019ya verilen talimatta da \u201cSovyetlerle parafe edilen dostluk anla\u015fmas\u0131 imza edilsin veya edilmesin, T\u00fcrkiye ile Rusya aras\u0131nda iyi kom\u015fuluk ili\u015fkilerinin kuvvetlendirilmesine \u00f6zen g\u00f6sterilmesi\u201d istenmekteydi. Mustafa Kemal\u2019in Sovyetlerin Anadolu\u2019da yapmakta olduklar\u0131 ideolojik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, her bak\u0131mdan \u00f6nlemek i\u00e7in gerekli tedbirleri almakla beraber, Sovyetlerle dostluk ve yard\u0131mla\u015fmaya b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

18 \u015eubat\u2019ta Moskova\u2019ya varan T\u00fcrk heyeti, bu sefer parlak bir askeri merasimle kar\u015f\u0131lan\u0131yordu. Bununla beraber g\u00f6r\u00fc\u015fmeler zorlukla ilerliyor, zaman zaman Stalin\u2019nin devreye girmesiyle olumlu sonuca ula\u015f\u0131yordu. Bu seferki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde zorluk, Batum konusundaki anla\u015fmazl\u0131ktan kaynaklanmaktayd\u0131. Neticede Batum\u2019un baz\u0131 \u015fartlarla G\u00fcrcistan\u2019a b\u0131rak\u0131lmas\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k I\u011fd\u0131r civar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye verilmesiyle sorun \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyordu. 16 Mart 1921 Tarihinde imzalanan anla\u015fma 16 maddeden olu\u015fmaktad\u0131r. Birinci maddeye g\u00f6re, Sovyetler Birli\u011fi Misak-\u0131 Milli hudutlar\u0131n\u0131 tan\u0131makta, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan kabul edilmemi\u015f hi\u00e7bir anla\u015fmay\u0131 tan\u0131mamay\u0131 y\u00fck\u00fcmlenmekteydi.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin kuzeydo\u011fu hududu olarak Sarp\u2019tan ba\u015flayarak Ardahan ve Kars sancaklar\u0131n\u0131n idari hududu, Arpa\u00e7ay ve Aras\u2019\u0131 hudut olarak alan bug\u00fcnk\u00fc s\u0131n\u0131rlar \u00e7izilmektedir. 2. Madde de Batum\u2019un hangi \u015fartlarla G\u00fcrcistan\u2019a b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klan\u0131yordu. 3. Madde ile Nahcivan arazisinin hudutlar\u0131 belirleniyordu. Nahcivan k\u0131t\u2019as\u0131n\u0131n himaye hakk\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir devlete asla terk etmemek \u015fart\u0131yla \u00f6zerk bir arazi stat\u00fcs\u00fcnde, Azerbaycan\u2019a b\u0131rak\u0131l\u0131yordu. 4. Madde ile Do\u011fu milletlerinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck haklar\u0131 ve kendi istedikleri h\u00fck\u00fcmet bi\u00e7imi ile y\u00f6netilmek yetkileri benimsenmektedir. 5. Madde ile Bo\u011fazlar rejiminin Karadeniz\u2019e sahili olan \u00fclkeler temsilcilerinden olu\u015fan bir konferansta tespit edilmesi, al\u0131nacak kararlar\u0131n T\u00fcrk egemenli\u011fine zarar getirmemesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. 6. Madde ile iki \u00fclke aras\u0131nda o zamana kadar yap\u0131lm\u0131\u015f olan anla\u015fmalar\u0131n ge\u00e7ersiz oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. 7. Madde ile Rusya kapit\u00fcl\u00e2syonlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul etmektedir. 8. Madde ile taraflar di\u011fer \u00fclke aleyhine faaliyette bulunacak \u00f6rg\u00fct ve toplumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131, Kafkas Sovyet Cumhuriyetleri de dahil olmak \u00fczere, engelleyeceklerdir. 13. Madde ile esirlerin iadesi kabul edilmektedir. 15. Madde ile bu anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerinin g\u00fcney Kafkas Cumhuriyetlerince kabul\u00fc i\u00e7in Rusya\u2019n\u0131n gereken giri\u015fimleri yapmas\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca Rusya, teati edilen mektuplarla, T\u00fcrkiye\u2019ye her y\u0131l i\u00e7in on milyon alt\u0131n ruble vermeyi taahh\u00fct etmi\u015ftir. Askeri yard\u0131m konusu ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek iki t\u00fcmeni silahland\u0131racak t\u00fcfek, s\u00fcng\u00fc, mitraly\u00f6z, top ve cephane verilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan ba\u015fka, Sovyet Hariciye Komiseri ile Ali Fuat Pa\u015fa aras\u0131nda teati edilen mektuplarla siyasi dan\u0131\u015fma ve haberle\u015fme \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna g\u00f6re \u201c T\u00fcrkiye Rusya politikas\u0131ndan farkl\u0131 bir politikay\u0131 Asya\u2019da g\u00fcden herhangi bir b\u00fcy\u00fck devlet taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye yakla\u015fmak veya T\u00fcrkiye ile anla\u015fmak konusunda yap\u0131lacak her \u00f6neriyi Sovyet H\u00fck\u00fcmetine haber vermeyi, Rusya \u00e7\u0131karlar\u0131na dokunabilecek hi\u00e7bir anla\u015fmaya girmemeyi y\u00fck\u00fcmlenmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Rusya da ayn\u0131 hususlar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 taahh\u00fct etmektedir.\u201d246b.<\/p>\n

Moskova Anla\u015fmas\u0131 neden \u00f6nemlidir? Mustafa Kemal\u2019in biyografisi ve Milli M\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l de\u011ferlendirilebilir?<\/p>\n

Moskova anla\u015fmas\u0131 ile T\u00fcrk-Rus ili\u015fkilerinde yeni bir d\u00f6nem ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Sovyetler, Misak-\u0131 Milli\u2019yi tan\u0131m\u0131\u015flar, T\u00fcrkiye\u2019nin onaylamad\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fmay\u0131 tan\u0131mayacaklar\u0131 g\u00fcvencesini vermi\u015flerdir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda ger\u00e7ek\u00e7i bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmi\u015f, ahalisi T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman olan Kars, Ardahan ve Artvin anavatana kavu\u015fmu\u015flard\u0131r. \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 ile yap\u0131lm\u0131\u015f anla\u015fmalar ilga edilmi\u015f, kapit\u00fcl\u00e2syonlar kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki \u00fclke birbirlerinin i\u00e7 i\u015flerine kar\u0131\u015fmadan, kendi kaderlerini kendileri tayin edecek, yan yana, dost\u00e7a ya\u015faman\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralam\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece TBMM H\u00fck\u00fcmeti Do\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 g\u00fcvenceye alm\u0131\u015f, buradan Bat\u0131 cephesini takviye etmek imk\u00e2n\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Sovyetler de en zay\u0131f olduklar\u0131 g\u00fcney kanatlar\u0131nda ve Kafkasya\u2019da istikrar ve g\u00fcven sa\u011flanm\u0131\u015flar, Milli M\u00fccadele\u2019ye verdikleri destek dolay\u0131s\u0131yla, Rusya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ve s\u00f6m\u00fcrge halinde bulunan \u00fclkelerde prestij elde etmi\u015flerdir.<\/p>\n

Mustafa Kemal a\u00e7\u0131s\u0131ndan Sovyet politikalar\u0131 tam bir ba\u015far\u0131d\u0131r. S\u00f6m\u00fcrgeci emperyalist devletlerin T\u00fcrkiye\u2019yi yoketmeyi ama\u00e7layan giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 Sovyet deste\u011fi, Mustafa Kemal\u2019in kuzeyden ve Kafkasya\u2019dan emin olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Onun Sovyet politikas\u0131 maceralardan uzak, temkinli ve ger\u00e7ek\u00e7idir. Esas itibar\u0131yla bu d\u0131\u015f politikada yard\u0131mla\u015fma, ama i\u00e7 politikada Sovyetlerin her t\u00fcrl\u00fc ideolojik giri\u015fimlerini engelleme esas\u0131na dayanmaktad\u0131r. Onun, d\u0131\u015f politikada Sovyetlerle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ve dostlu\u011fa dayal\u0131 politikas\u0131, yeni T\u00fcrk Devleti\u2019nin d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131n temel ilkelerinden biri olmu\u015ftur. Bu ilke Sovyetlerin 1945\u2019lerde T\u00fcrkiye\u2019den toprak istemesi ve Bo\u011fazlar ile ilgili taleplerine kadar dikkatle korunmu\u015f, ancak Sovyetlerin \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131ndan sonra, T\u00fcrkiye\u2019den toprak istemeleri \u00fczerine terkedilmi\u015ftir.<\/p>\n

Moskova Anla\u015fmas\u0131, Kafkas devletleriyle bu belge \u00e7er\u00e7evesinde anla\u015fmay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmekteydi. Sakarya sava\u015f\u0131n\u0131n kazan\u0131lmas\u0131ndan sonra 13 Ekim\u2019de Kars\u2019ta Azerbaycan, Ermenistan ve G\u00fcrcistan ile Moskova anla\u015fmas\u0131 h\u00fck\u00fcmlerini yenileyen Kars Antla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131. \u0130ni\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir \u00e7izgi izlenmekle beraber Milli M\u00fccadele boyunca T\u00fcrk-Sovyet ili\u015fkileri bu anla\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sendika.Org Sovyetlerin Van ve Bitlis illerinden arazi istemeleri üzerine, kesilmiş olan Moskova görüşmeleri, onların girişimiyle yeniden başlatılmıştı.246 Görüşmelerin tekrar başlamasında Sovyetlerin Polonya’da yenilgiye uğramaları, İngiltere ile yapmak istedikleri ticaret anlaşmasının başarısızlıkla neticelenmesi ve TBMM Hükümeti’nin Ermenistan zaferi etkili olmuştu. Sovyetler Ankara’ya geniş bir sefaret heyeti göndermeyi kararlaştırmışlardı. Mustafa Kemal Moskova Büyükelçiliği’ne Ali Fuat Paşa’nın atanmasını […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12188","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12190,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12188\/revisions\/12190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}