![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image5\/0039-shapsig.GIF\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ro\u015fan Lezgin<\/span><\/strong><\/p>\n Ro\u015fan Lezgin:<\/b> Say\u0131n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i, epey zamand\u0131r yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 izlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, K\u00fcrt\u00e7e\u2019ye \u00e7eviriyorum. Kimi zaman, sanki, tam olarak bir \u015feylerin izah edilmedi\u011fi\/ edilemedi\u011fi duygusuna kap\u0131l\u0131yorum. Mesela, tekrar ederek T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin kat\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, de\u011fi\u015fmezli\u011finden, yumu\u015famazl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediyorsunuz. \u00d6rne\u011fin, \u201c\u00c7a\u011fda\u015f Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi K\u00fcrtlere Ne Veriyor?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131n\u0131zda da daha \u00f6nce yay\u0131nlam\u0131\u015f oldu\u011funuz yaz\u0131lar\u0131n\u0131zda da baz\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar yap\u0131yorsunuz.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, \u015f\u00f6yle diyorsunuz: \u201cNelson Mandela\u2019y\u0131 27 y\u0131l cezaevinde tutan anlay\u0131\u015f\u0131n temsilcisi De Klerk, Nelson Mandela\u2019n\u0131n yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na geldi. Bu, \u201cd\u00fcnyan\u0131n en \u0131rk\u00e7\u0131 devleti\u201d denen G\u00fcney Afrika\u2019da resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u00e7ok da kat\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Nelson Mandela\u2019y\u0131 27 y\u0131l cezaevinde tutan anlay\u0131\u015f\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 De Klerk\u2019in, se\u00e7imler sonunda Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilen Nelson Mandela\u2019n\u0131n yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019deyse, resmi g\u00f6r\u00fc\u015f \u00e7ok kat\u0131d\u0131r, hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemektedir. Kat\u0131, de\u011fi\u015fmeyen resmi ideoloji, h\u0131zla de\u011fi\u015fen bir toplumu y\u00f6netmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n Tabi burada \u201cresmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u201d denilen \u015fey \u201cT\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi\u201ddir. Ben b\u00f6yle anl\u0131yorum. Bu belirlemeniz, somut, olgulara dayanan bir tespit ama benim merak etti\u011fim \u015fey \u015fu: \u0130\u015fte bu, \u201ckat\u0131, de\u011fi\u015fmez T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi\u201dni yaratan tarihsel arka plan, sosyolojik, psikolojik nedenler nelerdir acaba?<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i:<\/b> 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren Osmanl\u0131 ayd\u0131nlar\u0131 imparatorlu\u011fun bekas\u0131 \u00fczerinde, yani imparatorlu\u011fun kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, \u00f6lmezli\u011fi \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131lar. Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k ilk fikir hareketiydi. \u201cDil ve din fark\u0131 g\u00f6zetilmeden herkese Osmanl\u0131 diyelim\u201d deniyordu ama Balkanlarda Yunanl\u0131lar, Bulgarlar, Romenler, S\u0131rplar, Makedonlar, H\u0131rvatlar aras\u0131nda geli\u015fen milliyet\u00e7ilik hareketleri Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcncesinin ya\u015fam bulmas\u0131n\u0131 engelliyordu. Balkanlarda geli\u015fen bu milliyet\u00e7ilik hareketlerinden geriye d\u00f6n\u00fc\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131nca \u0130mparatorluktaki M\u00fcsl\u00fcman halklar\u0131 bir arada tutabilmenin yollar\u0131 arand\u0131. \u0130slamc\u0131l\u0131k ak\u0131m\u0131 b\u00f6yle geli\u015fti. \u0130kinci Abd\u00fclhamid d\u00f6neminde (1876-1908) bu ak\u0131m\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba harcand\u0131. Araplarda ve Arnavutlarda geli\u015fen milliyet\u00e7ilik hareketleri bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin de gelece\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n Yeni Osmanl\u0131lar, daha sonra da J\u00f6n T\u00fcrklerle birlikte T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck ak\u0131m\u0131 da geli\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1910\u2019larda Balkan yenilgisiyle birlikte bu ak\u0131m g\u00fc\u00e7 kazanmaya ba\u015flad\u0131. \u0130ttihat ve Terakki, \u0130mparatorlu\u011fun bekas\u0131n\u0131, yani kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6lmezli\u011fini teminat alt\u0131na almak i\u00e7in T\u00fcrk unsura dayal\u0131 yeni bir organizasyondan s\u00f6z ediyordu. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu T\u00fcrk unsuru etraf\u0131nda yeniden organize etmeye, T\u00fcrk unsurun egemen oldu\u011fu yeni bir devlet kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Yeni tasar\u0131m\u0131n ya\u015fama ge\u00e7mesinde, Ermeniler, Rumlar, K\u00fcrtler ve Aleviler ciddi engeller, p\u00fcr\u00fczler olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Rumlar\u0131n s\u00fcrg\u00fcn edilmesi, Ermeni n\u00fcfusunun \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeye, bu do\u011frultuda planlar haz\u0131rlanmaya ba\u015fland\u0131. Ekonominin millile\u015ftirilmesi i\u00e7in de bu yap\u0131ld\u0131. K\u00fcrtlerin T\u00fcrkl\u00fc\u011fe asimilasyonu, Alevilerin M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa asimilasyonu, yine, bu \u00e7er\u00e7evede g\u00fcndeme geldi.<\/p>\n Yunanlar (Rumlar), Bulgarlar, Romenler, S\u0131rplar, H\u0131rvatlar Makedonlar, 19. y\u00fczy\u0131lda \u0130mparatorluktan ayr\u0131l\u0131p kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerini kurma s\u00fcrecindeydiler.<\/p>\n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019yla birlikte, Arnavutlar ve Araplar da \u0130mparatorluktan ayr\u0131l\u0131p kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerini kurma s\u00fcrecine girdiler. 1917 Sovyet Devrimi s\u0131ras\u0131nda Ermeniler de Do\u011fu Ermenistan\u2019da ba\u011f\u0131ms\u0131z Ermenistan\u2019\u0131 kurdular. Osmanl\u0131 Devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde T\u00fcrkler, K\u00fcrtler kald\u0131. S\u00fcryaniler yine bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kald\u0131lar. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde, \u0130ngiltere, Fransa ve Rusya aras\u0131nda May\u0131s 1916\u2019da Sykes-Picot antla\u015fmas\u0131 imzaland\u0131. Bu antla\u015fmayla K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor, par\u00e7alan\u0131yor, payla\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu gizli antla\u015fmaya, Nisan 1917\u2019de, Saint-Jean de Maurienne Antla\u015fmas\u0131yla \u0130talya da kat\u0131ld\u0131. 1923\u2019deki Lozan Antla\u015fmas\u0131yla, Osmanl\u0131 Devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki K\u00fcrdistan \u00fc\u00e7 par\u00e7aya b\u00f6l\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonunda sava\u015ftan yenik \u00e7\u0131kan imparatorluklar\u0131n s\u00f6m\u00fcrgeleri, sava\u015ftan zaferle \u00e7\u0131kan \u0130ngiltere, Fransa ve \u0130talya aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Milletler Cemiyeti y\u00f6netiminde kurulan bu yeni s\u00f6m\u00fcrgelere manda devletler deniyordu. Bu \u00e7er\u00e7evede, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki Arap topraklar\u0131nda ve K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131nda manda devletler kuruldu. Bunlara A Tipi mandalar deniyordu. \u0130ngiltere\u2019ye ba\u011fl\u0131 Irak, \u00dcrd\u00fcn ve Filistin, Fransa\u2019ya ba\u011fl\u0131 Suriye ve L\u00fcbnan mandalar\u0131 kuruldu. B Tipi mandalar, Afrika\u2019daki Alman s\u00f6m\u00fcrgelerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131yla olu\u015fturuldu. Pasifik\u2019teki Alman s\u00f6m\u00fcrgelerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131yla ise C Tipi mandalar olu\u015fturuldu. Osmanl\u0131 d\u00f6neminde \u201ctamamiyet-i vatan\u201d deniyordu. \u0130ngiltere\u2019ye ba\u011fl\u0131 olarak Irak mandas\u0131n\u0131n (s\u00f6m\u00fcrgesinin), Fransa\u2019ya ba\u011fl\u0131 olarak Suriye mandas\u0131n\u0131n (s\u00f6m\u00fcrgesinin) kurulmas\u0131, K\u00fcrtlerin \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, \u00fczerine ya\u015fayanlarla birlikte, Irak ve Suriye mandalar\u0131n\u0131n (s\u00f6m\u00fcrgelerinin) denetimine verilmesi \u201ctamamiyet-i vatan\u201d anlay\u0131\u015f\u0131nda \u00f6nemli bir gedik a\u00e7\u0131yor. Geriye kalan K\u00fcrtler \u00fczerinde, yani K\u00fcrt topraklar\u0131n\u0131n Kuzey k\u0131sm\u0131nda yani T\u00fcrkiye\u2019nin denetimine b\u0131rak\u0131lan k\u0131sm\u0131nda iyice etkin olabilmek i\u00e7in T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi geli\u015ftiriliyor. Burada K\u00fcrtlerin \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklar\u0131n do\u011fal zenginlikleri kadar, psikolojik fakt\u00f6rler de rol oynuyor kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 y\u00f6netmek \u00f6nemli bir istek, \u00f6nemli bir duygu olmal\u0131. \u201cK\u00fcrtler, geri, ilkel, cahil bir halk, onlar\u0131 da m\u0131 y\u00f6netemeyece\u011fiz, onlar\u0131 da m\u0131 adam edemeyece\u011fiz, onlar\u0131 da m\u0131 terbiye edemeyece\u011fiz\u2026\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 mevcut. T\u00fcrklerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylemi ba\u015fta K\u00fcrtler i\u00e7in geli\u015ftiriliyor, kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Bu s\u00f6ylemin K\u00fcrt insan\u0131nda \u015f\u00f6yle bir duygu yaratmas\u0131 umuluyor: Ben de T\u00fcrk olay\u0131m. B\u00fcy\u00fckl\u00fckten, maddi ve manevi zenginlikten yararlanay\u0131m. Bu ilkel, yoksun ya\u015famdan kurtulay\u0131m\u2026<\/p>\n Resmi s\u00f6ylem, K\u00fcrt topraklar\u0131n\u0131n verimsiz, yoksul oldu\u011fu \u015feklindedir. \u201cHer taraf da\u011f, tepe, kaya\u2026 Y\u0131l\u0131n 6 ay\u0131 yollar\u0131 kapal\u0131 vs.\u201d Bu resmi s\u00f6ylem K\u00fcrtlerin kafas\u0131na da kaz\u0131nmaktad\u0131r. K\u00fcrtler de durumun b\u00f6yle oldu\u011funa inand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131nda K\u00fcrt topraklar\u0131 do\u011fal kaynaklar bak\u0131m\u0131ndan, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k bak\u0131m\u0131ndan, turizm bak\u0131m\u0131ndan, su kaynaklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok zengindir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de devletin ve h\u00fck\u00fcmetin, demokratik bir K\u00fcrt politikas\u0131 olu\u015fturmas\u0131 \u00e7ok zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu konuda asker, \u00fcniversite ve yarg\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi vard\u0131r. Bu anti-K\u00fcrt i\u015fbirli\u011finin, bas\u0131n taraf\u0131ndan da militanca desteklendi\u011fi bilinmektedir.<\/p>\n Ro\u015fan Lezgin: <\/b>Ba\u015fka uluslardan birey veya topluluklar\u0131 kendine katmak i\u00e7in T\u00fcrkler kadar \u0131srar eden ba\u015fka bir millet g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin, bir K\u00fcrt’\u00fcn kalk\u0131p \u201cBen Arap’\u0131m\u201d demesi Araplar\u0131n umurunda bile de\u011fil. Baas Partisi d\u00f6neminde, kimi Yezidi, \u015eabek, Feyli K\u00fcrt gruplar\u0131 resmi belgelere Arap \u015feklinde kaydedildi ama bu, yine de, temel olarak yok sayma de\u011fildi. Farslarda da hakeza. K\u00fcrtler ise, K\u00fcrt olmayan birisinin kalk\u0131p \u201cBen K\u00fcrd\u00fcm\u201d demesine g\u00fclerler ama T\u00fcrkler, herkesin \u201cBen T\u00fcrk\u00fcm\u201d demesini istiyorlar, s\u00fcrekli bunu dayat\u0131yorlar. B\u00fct\u00fcn enerjilerini bu y\u00f6nde harc\u0131yorlar.<\/p>\n Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, gizli bir \u015fekilde, asimle ettikleri di\u011fer uluslar\u0131n soy k\u00fct\u00fc\u011f\u00fc \u00e7etelesini de tutuyorlard\u0131r san\u0131r\u0131m. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrk Tarih Kurumu Ba\u015fkan\u0131 Profes\u00f6r Yusuf Halla\u00e7o\u011flu b\u00f6yle bir \u015feyden s\u00f6z etti. Daha sonra da bu konuda internette baz\u0131 belgeler, listeler yay\u0131nland\u0131. Bir de 1930\u2019lu y\u0131llardaki faaliyetler var. Devlet olarak \u00e7ok yo\u011fun bir mesaide bulunmu\u015flar. Antropometrik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015flar, kafatas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclerini falan alm\u0131\u015flar. Her kesin k\u00f6keniyle ilgilenmi\u015fler\u2026 \u0130T\u00dc \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi antropolog Timu\u00e7in Binder genetik alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya dayanarak T\u00fcrkiye n\u00fcfusunun sadece % 10-15\u2019i Orta Asya k\u00f6kenli olabilece\u011fini, geri kalan n\u00fcfusun en az 40 bin y\u0131ld\u0131r bu topraklarda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n Yani, asl\u0131nda T\u00fcrkler herkesi asimle etmeye, T\u00fcrkle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 halde, gizli bir g\u00fcndemle s\u00fcrekli Irk M\u00fclahazas\u0131 yapt\u0131klar\u0131, safkan T\u00fcrklerin var oldu\u011fu, T\u00fcrkiye y\u00f6netiminde as\u0131l s\u00f6z sahibi olanlar\u0131n bunlar oldu\u011fu gibi bir durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n Bu garip davran\u0131\u015f\u0131n bir izah\u0131 var m\u0131 sizce? T\u00fcrkler, b\u00f6ylesi garip bir milliyet\u00e7ili\u011fe neden ihtiya\u00e7 duyuyor?<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i: <\/b>Ba\u015fka milletleri, ba\u015fka halklar\u0131 asimle etmek niyeti ve iste\u011fi de olabilir. Fakat K\u00fcrtlerin asimilasyonunu sa\u011flamak temel bir devlet politikas\u0131d\u0131r. Devletin zora dayal\u0131 g\u00fc\u00e7leri, ekonomik g\u00fcc\u00fc bu amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye yeterlidir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n \u00d6te yandan, \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131, bir politika uyguland\u0131\u011f\u0131 zaman, d\u00fcnyada gerek devletlerden gerek uluslar aras\u0131 kurumlardan tepki g\u00f6sterecek, T\u00fcrkiye\u2019yi, bu politikadan, uygulamadan cayd\u0131racak bir g\u00fc\u00e7 bulunmuyor ama \u00f6rne\u011fin 1980\u2019lerin sonlar\u0131nda Bulgaristan\u2019daki T\u00fcrklerin Bulgarl\u0131\u011fa asimilasyonuna kar\u015f\u0131, T\u00fcrkiye\u2019yle birlikte b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya tepki g\u00f6sterdi. \u00d6rne\u011fin Rumlar\u0131n T\u00fcrkl\u00fc\u011fe asimilasyonu konusunda bir politika izlense, Yunanistan\u2019la birlikte b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya buna tepki g\u00f6sterir. K\u00fcrtler i\u00e7in bu b\u00f6yle olmuyor. K\u00fcrtlerin ve K\u00fcrdistan\u2019\u0131n b\u00f6l\u00fcnmesi, par\u00e7alanmas\u0131 ve payla\u015f\u0131lmas\u0131 K\u00fcrtleri dostsuz, sahipsiz b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bunlardan dolay\u0131 K\u00fcrtlerin milli haklar istemeleri, T\u00fcrkl\u00fc\u011fe hakaret olarak alg\u0131lan\u0131yor. K\u00fcrtler bask\u0131 alt\u0131nda tutularak, asimilasyon uygulamalar\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131larak, d\u00fcnyada n\u00fcfus olarak, \u00fclke geni\u015fli\u011fi olarak b\u00fcy\u00fck olma \u00f6zlemi bir par\u00e7a tatmin edilmi\u015f oluyor. B\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen, \u00f6z\u00fc T\u00fcrk olmayan insanlara \u201cT\u00fcrk\u00fcm\u201d dedirtmek ba\u015fkad\u0131r, onlara \u00e7ok da g\u00fcvenmemek, kritik mevkilerde g\u00f6rev vermemek ba\u015fkad\u0131r.<\/p>\n Antropolog Timu\u00e7in Binder\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc dikkate de\u011fer bir g\u00f6r\u00fc\u015f. Onuncu y\u00fczy\u0131ldan itibaren Orta Asya\u2019dan, Bat\u0131ya do\u011fru O\u011fuz T\u00fcrklerini ak\u0131nlar\u0131 oldu. Horasan\u2019a, \u0130ran\u2019a, Mezopotamya\u2019ya, Irak\u2019a Anadolu\u2019ya ak\u0131nlar oldu. D\u00f6rt as\u0131r boyunca bu ak\u0131nlar devam etti. Yani, on birinci, on ikinci, on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131llarda da ak\u0131nlar oldu. B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre i\u00e7inde gelen O\u011fuzlar\u0131n say\u0131s\u0131 toplam olarak 400-500 bin civar\u0131ndad\u0131r. Gelenler aile olarak gelmiyordu. Genel olarak atl\u0131 ve silahl\u0131 erkekler geliyordu. O zamanlar, Anadolu\u2019da ve Anadolu\u2019nun do\u011fusunda ya\u015fayan n\u00fcfusun 13 milyon civar\u0131nda oldu\u011fu s\u00f6ylenmektedir. Bu halklar, G\u00fcrc\u00fcler, Ermeniler ve Rumlard\u0131. Van G\u00f6l\u00fc ve Urmiye G\u00f6l\u00fc \u00e7evresindeyse K\u00fcrtler, daha G\u00fcney\u2019de de Asuriler ve Araplar oturuyordu. Demek ki, O\u011fuzlar, yerli kad\u0131nlarla evlenerek bir n\u00fcfus \u00e7o\u011falmas\u0131 oldu. 13 milyon yerli n\u00fcfusa kar\u015f\u0131 400-500 bin civar\u0131ndaki ak\u0131nc\u0131lar\u0131n, fetih\u00e7ilerin say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok az oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. 13 milyon yerli n\u00fcfusa kar\u015f\u0131 400-500 bin civar\u0131ndaki ak\u0131nc\u0131lar\u0131n bask\u0131n gen olu\u015fturamamas\u0131 do\u011fald\u0131r. Ak\u0131nc\u0131lar veya fetih\u00e7iler bask\u0131n gen olu\u015fturamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, Anadolu\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrklerle, Orta Asya\u2019da ya\u015fayan T\u00fcrkler, \u00f6rne\u011fin K\u0131rg\u0131zlar, Kazaklar, Hakas T\u00fcrkleri aras\u0131nda Tatarlar fizik bak\u0131m\u0131nda benzerlik bulunmuyor. Bu topluluklar\u0131n genel olarak \u00e7ekik g\u00f6zl\u00fc oldu\u011fu biliniyor.<\/p>\n Resmi g\u00f6r\u00fc\u015f \u201cBu topraklar \u00fczerinde ya\u015fayan ve kendini T\u00fcrk hisseden T\u00fcrk\u2019t\u00fcr\u201d diyor. Bu h\u00fckm\u00fcn insanlar\u0131, \u00f6rne\u011fin K\u00fcrtleri T\u00fcrk yapamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. K\u00fcrtler art\u0131k kendilerini T\u00fcrk hissetmiyorlar. Bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getiriyorlar. Bu s\u00fcreci idari ve cezai yapt\u0131r\u0131mlarla engellemek de art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. K\u00fcrtler art\u0131k, T\u00fcrklerle, K\u00fcrt olarak ve e\u015fit ko\u015fullar i\u00e7inde ya\u015famak istiyorlar. K\u00fcrtler, art\u0131k, K\u00fcrtlerin, K\u00fcrt toplumu olmaktan do\u011fan haklar\u0131n\u0131 talep ediyorlar, savunuyorlar. Do\u011fal olan, do\u011fru olan budur. Nedir T\u00fcrklerdeki bu \u201cVatan\u201d hassasiyeti? T\u00fcrklerin \u201cvatan\u201d\u0131 neden elden gitmeye hep haz\u0131r bir durumdad\u0131r? Ger\u00e7ekten vatanlar\u0131 elden \u00f6yle kolay gider mi?<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i: <\/b>T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, resmi ideolojide, ge\u00e7mi\u015fe \u00f6zlem de vard\u0131r. Osmanl\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7e\u015fitli halklar\u0131 y\u00f6netiyor, terbiye ediyor olmas\u0131, ge\u00e7mi\u015fe duyulan \u00f6zlemin boyutlar\u0131d\u0131r. Toprak geni\u015fli\u011fi olarak b\u00fcy\u00fck bir co\u011frafya vard\u0131r. O co\u011frafyay\u0131 yeniden kontrol etmek art\u0131k m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ama elde olan\u0131n \u00fczerinde, elde kalan\u0131n \u00fczerinde, kontrol\u00fc sa\u011flayabilmek i\u00e7in her \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u201cVatan\u201d, \u201c\u00d6nce vatan\u201d gibi s\u00f6ylemler, sloganlar bu anlay\u0131\u015fa hizmet etmektedir. K\u00fcrtlerde milliyet\u00e7ilik duygusunun geli\u015fmesi, devlette baz\u0131 korkular ve endi\u015feler yaratmaktad\u0131r. Vatan s\u00f6yleminin, slogan\u0131n\u0131n yo\u011funla\u015fmas\u0131, yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bu korkuyu, bu endi\u015feyi bir par\u00e7a bast\u0131rmak olarak da de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n Ro\u015fan Lezgin: <\/b>K\u00fcrt-Fars, K\u00fcrt-Arap gerginli\u011fi ile K\u00fcrt-T\u00fcrk gerginli\u011fi aras\u0131nda ilgin\u00e7 \u00f6zellikler, farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, K\u00fcrt-Fars gerginli\u011finde, \u00e7eki\u015fmesinde K\u00fcrtlerin varl\u0131\u011f\u0131 inkar edilmemi\u015f, aksine, K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 topraklara hep \u201cKordestan\u201d veya \u201cOstani Kordestan\u201d denilmi\u015f. K\u00fcrt-Arap gerginli\u011finde, \u00e7eki\u015fmesinde de, t\u0131pk\u0131 Arap a\u015firetleri aras\u0131nda \u00e7\u0131kan kavgalar misali vah\u015fi \u00f6ld\u00fcrmeler oldu\u011fu halde, K\u00fcrtlerin varl\u0131\u011f\u0131, dili, k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve vatan\u0131 inkar edilmemi\u015f.<\/p>\n Daha sonralar\u0131, Suriye, Irak ve \u0130ran\u2019\u0131n K\u00fcrtlere y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan telkin edilmi\u015f \u00f6nermelerin, dayatmalar\u0131n pay\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr tabi. \u00d6te yandan, Farslar ve Araplar\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye, T\u00fcrklere, gelin K\u00fcrt politikan\u0131z\u0131 \u015f\u00f6yle olu\u015fturun, K\u00fcrtler konusunda \u015funu \u015f\u00f6yle bunu b\u00f6yle yap\u0131n, dedikleri pek g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, duyulmu\u015f de\u011fildir san\u0131r\u0131m. \u0130lgin\u00e7 bir \u00f6rnek anlataca\u011f\u0131m:<\/p>\n Kazakistan\u2019da 100 bin civar\u0131nda K\u00fcrt n\u00fcfusu ya\u015famaktad\u0131r. 1937 y\u0131l\u0131nda Stalin\u2019in despotik iktidar\u0131 d\u00f6neminde oraya s\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Sovyetler da\u011f\u0131l\u0131p di\u011fer 15 \u00fclke gibi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fan Kazakistan\u2019\u0131n 17 milyon olan n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 \u00e7e\u015fitli etnik gruplardan olu\u015fmaktad\u0131r. Nur Sultan Nazarbayef y\u00f6netimindeki Kazakistan\u2019da etnik gruplar \u00fczerinde herhangi bir \u0131rki veya milli dayatma s\u00f6z konusu de\u011fildir. Hatta 14 Ekim 2006 tarihinde, ba\u015fkent Alma-Ata\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden K\u00fcrt ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak etti\u011fi \u201cG\u00fcn\u00fcm\u00fcz ve Gelecekte K\u00fcrt Ulusu\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 konferansa Devlet Ba\u015fkan\u0131 Nur Sultan Nazarbayef\u2019in yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan \u00fcst d\u00fczey bir devlet yetkilisi bizzat devlet ba\u015fkan\u0131 ad\u0131na kat\u0131ld\u0131. Nazarabayef\u2019in K\u00fcrtlere olan sevgisini sempatisini samimi bir \u015fekilde dile getirdi. K\u00fcrt gruplar\u0131n anadilde e\u011fitim hakk\u0131n\u0131 tan\u0131nd\u0131. Haz\u0131rlanan ders kitaplar\u0131 E\u011fitim ve Bilim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan tasdik edildi\u2026<\/p>\n Bu konuda haberler bas\u0131nda yay\u0131nlanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan sonra, hemen T\u00fcrkiye\u2019de, \u00e7e\u015fitli yay\u0131nlarda Kazakistan\u2019daki K\u00fcrtleri konu alan olumsuz teoriler, k\u0131\u015fk\u0131rtmalar yay\u0131nlanmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrksolu dergisinde yay\u0131nlanm\u0131\u015f son derece iftira dolu, k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131, komplocu bir yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle: \u201cK\u00fcrt \u0130stilas\u0131 Kazakistan\u2019a S\u0131\u00e7rad\u0131\u201d.<\/p>\n Ard\u0131ndan, hemen T\u00fcrkiye-Kazakistan aras\u0131nda \u00fcst d\u00fczeyde diplomatik ziyaretler geli\u015fti ve\u2026 \u0130\u015fte, Kazakistan\u2019da K\u00fcrtlere y\u00f6nelik tav\u0131rda b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fiklikler oldu. Ortam gerildi. K\u00fcrt gruplar ile Kazaklar aras\u0131nda \u00e7at\u0131\u015fmalar ba\u015flad\u0131. K\u00fcrtler, yerlerini terk etmek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. E\u011fer bug\u00fcn T\u00fcrkler K\u00fcrtlerin K\u00fcrtl\u00fckten kaynakl\u0131 her t\u00fcrl\u00fc haklar\u0131n\u0131 tan\u0131salar, ger\u00e7ekten ABD, AB \u00fclkeleri, Rusya Federasyonu, \u0130ran, Irak, Suriye veya vs. herhangi bir devlet, bir g\u00fc\u00e7 kalk\u0131p T\u00fcrklere bu konuda engel olur mu? Adlar\u0131n\u0131 and\u0131\u011f\u0131m bu g\u00fc\u00e7lerin b\u00f6ylesi bir niyetleri var m\u0131d\u0131r sizce? Hangi \u201cd\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler\u201d ne gibi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan dolay\u0131, ne t\u00fcr bir hesaptan kaynakl\u0131 olarak, T\u00fcrk-K\u00fcrt anla\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i: <\/b>T\u00fcrk-K\u00fcrt ili\u015fkileriyle, K\u00fcrt-Arap, K\u00fcrt-Fars ili\u015fkileri de\u011fi\u015fiktir. T\u00fcrkiye\u2019de temel politika asimilasyondur. K\u00fcrtlerin T\u00fcrkl\u00fc\u011fe asimilasyonudur. Bu bak\u0131mdan inkarc\u0131 ve imhac\u0131 bir politika uygulanmaktad\u0131r. Araplar\u0131n ve Farslar\u0131n K\u00fcrtlere bask\u0131 uygulamalar\u0131, bask\u0131 politikalar\u0131 vard\u0131r ama bunu asimilasyon olarak adland\u0131rmak, T\u00fcrk politikalar\u0131na benzetmek kan\u0131mca do\u011fru de\u011fildir. T\u00fcrkiye, gerek Irak\u2019a, gerek Suriye\u2019ye, gerek \u0130ran\u2019a, \u201cK\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle politikalar uygulayal\u0131m\u201d \u015feklindeki, ba\u015fvurular\u0131, \u00f6nerileri her zaman yapmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u201cIrak\u2019a kom\u015fu \u00fclkeler toplant\u0131s\u0131\u201d T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan planlanan ve g\u00fcndeme getirilen bir politikad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin bu ba\u015fvurular\u0131n\u0131n, \u0130ran\u2019\u0131n, Irak\u2019\u0131n, Suriye\u2019nin politikalar\u0131n\u0131, uygulamalar\u0131n\u0131 etkilemi\u015f oldu\u011fu elbette s\u00f6ylenebilir ama bu devletlerin s\u0131k s\u0131k T\u00fcrkiye\u2019ye ba\u015fvurup \u201cK\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 \u015funu yapal\u0131m, bunu yapal\u0131m, \u015f\u00f6yle bir politika izleyelim\u201d dedi\u011fini sanm\u0131yorum.<\/p>\n K\u00fcrtleri asimle etmek, asimle olmayanlar\u0131n \u015fu veya bu \u015fekilde etkinli\u011fini azaltmak, imha etmek, sistematik bir politikad\u0131r.<\/p>\n 11 Mart 1970\u2019de, K\u00fcrdistan Demokrat Partisi Ba\u015fkan\u0131 Mustafa Barzani ile Irak Devlet Ba\u015fkan\u0131 Saddam H\u00fcseyin aras\u0131nda \u00f6zerklik anla\u015fmas\u0131 imzalanm\u0131\u015ft\u0131. Bu anla\u015fma K\u00fcrtler aras\u0131nda bu arada Kuzey K\u00fcrtleri aras\u0131nda da moralleri y\u00fckseltmi\u015fti. O zaman T\u00fcrk yetkililer, \u201cbu anla\u015fmay\u0131 ya\u015fama ge\u00e7irmemek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlemi al\u0131r\u0131z\u201d diye konu\u015fuyorlard\u0131. Kazakistan i\u00e7in dile getirdi\u011finiz \u00f6rnek dikkate de\u011fer kan\u0131s\u0131nday\u0131m. T\u00fcrklerin kendilerine etti\u011fi bunca k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ra\u011fmen, K\u00fcrtlerde, T\u00fcrklere kar\u015f\u0131, herhangi bir d\u00fc\u015fmanca duygunun var oldu\u011funu g\u00f6steren bir geli\u015fme g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fc? Peki, bunlar, hangi saikten kaynakl\u0131 olarak bu yarg\u0131ya varabiliyorlar? Neden kendi halk\u0131na bu t\u00fcr telkinlerde bulunuyorlar? B\u00f6ylesi bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin temel referanslar\u0131 ve gelece\u011fe y\u00f6nelik ama\u00e7lar\u0131 nelerdir sizce? Ne t\u00fcr bir hesaplamadan kaynakl\u0131 b\u00f6yle bir yarg\u0131ya var\u0131l\u0131yor? T\u00fcrkiye\u2019de, K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 bu olumsuz duygular\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerin de\u011fi\u015fmesi kolay de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 izlenen politika konusunda asker, \u00fcniversite ve yarg\u0131 organ\u0131 aras\u0131nda yo\u011fun bir i\u015fbirli\u011fi vard\u0131r. Bu i\u015fbirli\u011fi bas\u0131n taraf\u0131ndan, radyo, televizyon, gazeteler taraf\u0131ndan militan bir \u015fekilde desteklenmektedir. T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcncesinde zaman zaman K\u00fcrt jenosidi bile g\u00fcndeme gelebilmektedir. \u00d6rne\u011fin, derin devlet Ergenekon\u2019a yak\u0131n olan baz\u0131 \u00f6rg\u00fctler, T\u00fcrksolu gibi \u00e7evreler, Saddam H\u00fcseyin\u2019i sadece bir Halep\u00e7e yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirmektedirler. \u201cSekiz-on Halep\u00e7e olsayd\u0131, bu gerici, i\u015fbirlik\u00e7i halk\u0131n k\u00f6k\u00fc kaz\u0131n\u0131rd\u0131\u201d demektedirler ama art\u0131k soyk\u0131r\u0131m da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kitle haberle\u015fme ara\u00e7lar\u0131n\u0131n, \u00f6rne\u011fin, cep telefonlar\u0131n\u0131n b\u00f6ylesine geli\u015fti\u011fi bir yerde soyk\u0131r\u0131m\u0131n ya\u015fama ge\u00e7me olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur. Bunun \u00f6tesinde milli bilin\u00e7 de y\u00fckselmektedir. K\u00fcrtler, n\u00fcfus olarak da b\u00fcy\u00fckt\u00fcr ve belirli bir co\u011frafyada oturmaktad\u0131r. K\u00fcrt soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini \u00f6nleyen ba\u015fka etkenler de vard\u0131r.<\/p>\n K\u00fcrtleri T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca duygular beslemedi\u011fi, \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ektir. Fakat K\u00fcrtlerin ge\u00e7mi\u015fi \u00e7ok \u00e7abuk unuttuklar\u0131, belleksiz olduklar\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu da olumlu de\u011fil, olumsuz bir tutumdur. Bu konuyla ilgili olarak K\u00fcrtlerle \u00c7erkeslerin tutumlar\u0131 aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck farklar vard\u0131r.<\/p>\n \u015e\u00f6yle bir an\u0131m var:<\/p>\n 1987 sonbahar\u0131nda \u00c7erkesler, Rusya\u2019dan s\u00fcrg\u00fcnlerinin 125. y\u0131l\u0131n\u0131 anmak i\u00e7in bir hafta d\u00fczenlemi\u015flerdi. Bir \u00c7erkes arkada\u015f bu toplant\u0131ya beni de davet etmi\u015fti. Bir hafta s\u00fcreyle ak\u015famlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015fen bu toplant\u0131lara ben de kat\u0131ld\u0131m. Toplant\u0131lar, Ankara\u2019da Ulus\u2019ta, Alt\u0131nda\u011f Belediyesi\u2019ne ait K\u00fclt\u00fcr Salonu\u2019nda d\u00fczenleniyordu. \u0130lk gece sunu\u015f konu\u015fmas\u0131, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Sahnede hep \u00c7erkesler vard\u0131. Hep \u00c7erkesler konu\u015fuyordu. Oturum ba\u015fkan\u0131 olan, a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmalar\u0131 yapanlar hep \u00c7erkeslerdi. Anma toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lan ve salonda olan ileri gelenler hep \u00c7erkeslerdi. Onlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan, onlar\u0131 toplant\u0131ya \u015feref verdi\u011finden s\u00f6z ediliyordu. \u201c\u00dcrd\u00fcn\u2019den falanca \u00c7erkes, \u00c7erkesler i\u00e7in \u015funu yapt\u0131\u201d, \u201cAlmanya\u2019dan falanca \u00c7erkes, \u00c7erkesler i\u00e7in \u015fu fedakarl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131.\u201d \u201cABD\u2019den falan \u00c7erkes, \u00c7erkesler i\u00e7in \u015funlar\u0131 yapt\u0131.\u201d Toplant\u0131ya mesaj g\u00f6nderenler de vard\u0131. Mesaj g\u00f6nderenler de \u00c7erkes idi veya sadece \u00c7erkeslerin mesajlar\u0131 okunuyordu.<\/p>\n Toplant\u0131ya devlet b\u00fcrokrasisinde yer alan baz\u0131 b\u00fcrokratlar da kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. O gece benzer bir toplant\u0131y\u0131 K\u00fcrtler d\u00fczenleseydi nas\u0131l olurdu diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Oturum ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na muhakkak bir T\u00fcrk\u2019\u00fc davet ederlerdi. Konu\u015fmac\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu T\u00fcrk olurdu.<\/p>\n Son gece sahneye, 50 civar\u0131nda \u00e7ok g\u00fczel ka\u011f\u0131tlara sar\u0131lm\u0131\u015f, kurdelelerle ba\u011flanm\u0131\u015f paketler konuldu. O paketler de hep birer birer \u00c7erkeslere da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131. \u201c\u00dcrd\u00fcn\u2019den falan \u00c7erkes\u2019e, \u00c7erkesler i\u00e7in \u015fu eyleminden dolay\u0131\u201d, \u201cSuriye\u2019den falanca \u00c7erkes, \u00c7erkesler i\u00e7in \u015fu faaliyetlerinden dolay\u0131\u201d, \u201cM\u0131s\u0131r\u2019dan falanca \u00c7erkes, \u00c7erkesler i\u00e7in \u015fu \u015fu \u00e7abalar\u0131ndan dolay\u0131\u201d\u2026 Ki\u015fi olarak \u00c7erkeslerin \u00e7ok kat\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 da K\u00fcrtlerin gev\u015fek-liberal tutumlar\u0131n\u0131 da benimsemiyorum. Fakat \u00c7erkeslerin tutumunun daha anla\u015f\u0131l\u0131r oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n Ro\u015fan Lezgin: <\/b>T\u00fcrk entellejensiyas\u0131nda -belki birka\u00e7 istisna olabilir- dikkatleri \u00e7eken \u00e7ok garip bir \u00f6zellik var: M\u00fcthi\u015f kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131d\u0131rlar, habire komplo teorilerini \u00fcretiyorlar. \u00d6rne\u011fin, herhangi bir TV. program\u0131nda K\u00fcrt Sorunu mu konu\u015fulacak veya bir K\u00fcrt Konferans\u0131 m\u0131 d\u00fczenlenecek. \u0130\u015fte, \u00f6zellikle b\u00f6ylesi bir konuda konunun \u00f6z\u00fc, esas\u0131, i\u00e7eri\u011fi, \u00f6zellikleri sade, anla\u015f\u0131l\u0131r, mant\u0131kl\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede konu\u015fulaca\u011f\u0131na, akla hayale gelmeyecek varsay\u0131mlardan hareketle komplo teorilerini \u00fcretiyorlar.<\/p>\n Bu, sadece benim tespitim de\u011fil. \u00c7ok ilgin\u00e7tir, ayn\u0131 \u015feyi, ta ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n 10\u2019lu \u2013 20\u2019li y\u0131llar\u0131nda uzun bir s\u00fcre Diyarbak\u0131r, Hakkari, Van vs. gibi illerde kalm\u0131\u015f, T\u00fcrk, K\u00fcrt, Ermeni, Fars, Nasturi gibi toplumlar\u0131 g\u00f6zlemlemi\u015f, karde\u015f olan iki \u0130ngiliz misyoneri, W. A Wigram ile Edgar T. A. Wigram \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Be\u015fi\u011fi K\u00fcrdistan\u2019da Ya\u015fam, (Avesta 2005) adl\u0131 kitaplar\u0131nda T\u00fcrklerden, \u0130ttihat ve Terakki kadrolar\u0131ndan s\u00f6z ederken, ayn\u0131 \u00f6zellikleri \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. T\u00fcrk milliyet\u00e7ilerinin \u00fcrettikleri komplo teorilerinden yaka silkiyorlar. Bunu, farkl\u0131 milletlerden olan ba\u015fka insanlardan da duymak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131 bunca kendilerine temel hedef se\u00e7melerindeki as\u0131l gaye ne olabilir? Yani, neyi gizlemek, nelerin \u00fcst\u00fcn\u00fc \u00f6rtmek i\u00e7in s\u00fcrekli b\u00f6ylesi garip bir \u00e7aban\u0131n i\u00e7erisindeler sizce?<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i:<\/b> Devletin temel politikas\u0131 asimilasyondur. Asimle olan bir K\u00fcrt\u2019e, K\u00fcrtl\u00fckten, K\u00fcrt haklar\u0131ndan s\u00f6z etmeyen bir K\u00fcrt\u2019e \u201ckarde\u015f\u201d nazar\u0131yla bak\u0131l\u0131r. K\u00fcrtl\u00fckten vazge\u00e7meyen, K\u00fcrtlerin K\u00fcrt toplumu olmaktan do\u011fan haklar\u0131n\u0131 isteyen bir K\u00fcrt\u2019e \u201ci\u00e7 d\u00fc\u015fman\u201d, \u201cd\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanlar\u0131n i\u00e7teki ma\u015falar\u0131\u201d g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131r. Radyoda televizyonda gazetelerde, K\u00fcrtleri a\u015fa\u011f\u0131layan, inciten programlara s\u0131k s\u0131k rastlan\u0131r. Filmler, paneller, tart\u0131\u015fmalar vs. B\u00f6yle, incitici, yaralay\u0131c\u0131, a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 bir \u00e7aban\u0131n gelece\u011fi yoktur. Siyaset biliminde ideolojinin olumsuz etkisi diye bir konu var. Burada da bu t\u00fcr \u00e7abalar\u0131n ters tepece\u011fi, olumsuz etkiler yarataca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Devlet ideolojisi i\u00e7in olumsuz olan\u0131n K\u00fcrtler i\u00e7in olumlu sonu\u00e7lar ortaya koyaca\u011f\u0131 da anla\u015f\u0131l\u0131r bir durumdur.<\/p>\n Ro\u015fan Lezgin: <\/b>T\u00fcrkleri de K\u00fcrtleri de memnun edecek, her iki taraf\u0131 da rahatlatacak, her iki taraf\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131na olan ger\u00e7ek, adil bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yok mudur acaba? E\u011fer varsa, bu, nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? Bunun i\u00e7in, as\u0131l inisiyatif kimlerin elindedir sizce, as\u0131l kimlerin, hangi yersiz\/anlams\u0131z kayg\u0131lar\u0131ndan vazge\u00e7mesi gerekir?<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i: <\/b>\u00c7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011fi gerekir. K\u0131sa vadede bunun ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi kan\u0131s\u0131nda de\u011filim. Fakat K\u00fcrtlerin kendi milli de\u011ferlerine, \u00f6rne\u011fin, dillerine sahip \u00e7\u0131kmalar\u0131 gerekir. K\u00fcrt\u00e7e konu\u015fma, K\u00fcrt\u00e7e yazma, mecburi K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim talep etme vazge\u00e7ilmez olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n K\u00fcrt Sorunu, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gecikmi\u015f bir sorundur. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e \u00e7\u00f6z\u00fcm daha da zorla\u015fmaktad\u0131r. 1920\u2019lerde, Milletler Cemiyeti d\u00f6neminde, Irak, \u00dcrd\u00fcn, Filistin, Suriye, L\u00fcbnan mandalar\u0131 (s\u00f6m\u00fcrgeleri) yan\u0131nda bir de K\u00fcrdistan mandas\u0131 (s\u00f6m\u00fcrgesi) kurulmu\u015f olsayd\u0131, \u0130ngiltere\u2019ye veya Fransa\u2019ya ba\u011fl\u0131 s\u00f6m\u00fcrge bir K\u00fcrdistan kurulsayd\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7ok kolay olurdu. Sorun 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olurdu. B\u00f6l\u00fcnme, par\u00e7alanma ve payla\u015f\u0131lma \u00e7ok a\u011f\u0131r bir yapt\u0131r\u0131md\u0131r. Bu, bir insan\u0131n iskeletinin par\u00e7alanmas\u0131 gibi, beyninin da\u011f\u0131lmas\u0131 gibi bir sonu\u00e7 yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sonucun \u00e7\u00f6z\u00fcm projelerin zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sorun, ancak, K\u00fcrtlerin milli de\u011ferlerini, dillerini fiilen ya\u015famalar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna girebilir<\/p>\n Ro\u015fan Lezgin: <\/b>Sizinle sohbet etmek benim i\u00e7in bir \u015ferefti, b\u00fcy\u00fck zevk ald\u0131m. De\u011ferli g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/p>\n \u0130smail Be\u015fik\u00e7i: <\/b>Bu sohbet benim i\u00e7in de \u00e7ok yararl\u0131 oldu. Dile getirdi\u011finiz konulara ili\u015fkin baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Dile getirilen konular, sorular, bu sohbet, ufuk a\u00e7\u0131c\u0131yd\u0131. Bu konularda bana baz\u0131 a\u00e7\u0131klamalar yapma f\u0131rsat\u0131 verdi\u011finiz i\u00e7in ben de te\u015fekk\u00fcr ediyorum.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Roşan Lezgin Roşan Lezgin: Sayın İsmail Beşikçi, epey zamandır yazılarınızı izlemeye çalışıyorum, Kürtçe’ye çeviriyorum. Kimi zaman, sanki, tam olarak bir şeylerin izah edilmediği\/ edilemediği duygusuna kapılıyorum. Mesela, tekrar ederek Türk milliyetçiliğinin katılığından, değişmezliğinden, yumuşamazlığından söz ediyorsunuz. Örneğin, “Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği Kürtlere Ne Veriyor?” başlıklı yazınızda da daha önce yayınlamış olduğunuz yazılarınızda da bazı karşılaştırmalar […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12319","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12319","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12319"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12321,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12319\/revisions\/12321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nG\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi K\u00fcrtler \u00fclke olarak ve halk olarak b\u00f6l\u00fcnd\u00fc, par\u00e7aland\u0131 ve payla\u015f\u0131ld\u0131. Misak-\u0131 milli asl\u0131nda T\u00fcrklerin ve K\u00fcrtlerin birlikte ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklar olarak an\u0131l\u0131yor. Cumhuriyetten sonra ise K\u00fcrtler inkar ediliyor ve asimilasyon politikalar\u0131 kararl\u0131 bir \u015fekilde uygulan\u0131yor. \u0130ttihat ve Terakki d\u00f6neminde ba\u015flayan asimilasyon uygulamalar\u0131 Cumhuriyet d\u00f6neminde sistematik olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. K\u00fcrtleri T\u00fcrkle\u015ftirmek, T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011finin \u00e7ok \u00f6nemli bir amac\u0131 oluyor.<\/p>\n
\nSonra, \u015fu d\u00f6nemlerde Vatansever Kuvvetler vs. ad\u0131 alt\u0131nda organize olan kimi g\u00fc\u00e7lerin yemin metinlerinde \u015f\u00f6yle bir c\u00fcmle var: \u201c\u2026 T\u00fcrk anadan, T\u00fcrk babadan do\u011fmu\u015f, soyunda d\u00f6nme olmayan T\u00fcrk o\u011flu T\u00fcrk\u00fcm ben. (\u2026)\u201d Gazeteci \u015eamil Tayyar da Ergenekon yap\u0131lanmas\u0131nda bulunanlar\u0131n Kafkas k\u00f6kenli olduklar\u0131 vurgusunu yapt\u0131.<\/p>\n
\nRo\u015fan Lezgin: T\u00fcrklerde \u201cVatan\u201d imgesi a\u015f\u0131r\u0131 derecede kullan\u0131l\u0131yor. Bu, T\u00fcrk siyasal, sosyal, sanatsal ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131na genel olarak y\u00f6n veren bir imge. \u00d6rne\u011fin, da\u011fa ta\u015fa, her yere \u201c\u00d6nce Vatan\u201d slogan\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f. Tabi ki beyinlere, duygular\u0131n derinliklerine de kaz\u0131nm\u0131\u015f. Asker oca\u011f\u0131nda polis ve askeri k\u0131\u015flalarda okullarda vs. daha bir\u00e7ok yerde \u201cHer \u015fey vatan i\u00e7in\u201d, \u201cVatan sana can\u0131m feda\u201d gibi sloganlar habire beyinlere yerle\u015ftiriliyor. \u00d6yle ki bu uygulamaya muhatap olan ki\u015filerde \u201cvatan\u201d art\u0131k ha\u015far\u0131 bir refleks, bir saplant\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin Selanik Kongresi\u2019nden bu yana s\u00fcregelen bir \u00e7abad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u0130ttihat ve Terakki kadrolar\u0131n\u0131n 1911\u2019de \u0130stanbul\u2019da kurduklar\u0131 T\u00fcrk Yurdu Oca\u011f\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131n organ\u0131 \u201cT\u00fcrk Yurdu\u201ddur. Bu dergide s\u00fcrekli \u201cVatan\u201d imgesi i\u015fleniyor. Mustafa Kemal\u2019in 1918\u2019de \u015eam\u2019da \u201cVatan\u201d ad\u0131nda gizli bir \u00f6rg\u00fct kurdu\u011fundan s\u00f6z ediliyor. Bug\u00fcn, T\u00fcrk ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n, siyasilerinin, y\u00f6neticilerin en \u00e7ok korktu\u011fu \u015fey \u201cVatan b\u00f6l\u00fcn\u00fcyor, vatan elden gidiyor!\u201d ibaresidir. \u201cVatan elden gider\u201d korkusundan dolay\u0131 s\u00fcrekli gergin durumdalar, s\u00fcrekli hareket halindeler, hep haz\u0131r k\u0131ta, eller tetikte teyakkuzdalar\u2026 \u00d6rne\u011fin, \u015f\u00f6yle diyorlar: S\u00f6z konusu vatan ise, gerisi teferruatt\u0131r!<\/p>\n
\nT\u00fcrkiye, T\u00fcrkler, ABD ile ili\u015fkilerinde, Avrupa \u00fclkeleri ile ili\u015fkilerinde, Rusya Federasyonu vs. devletlerle ili\u015fkilerinde, her t\u00fcrl\u00fc naz\u0131\/kozu kullanarak s\u00fcrekli bu devletlerin K\u00fcrtlere y\u00f6nelik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 olumsuzla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\nT\u00fcrklerin K\u00fcrtlere y\u00f6nelik as\u0131l emeli nedir, neden K\u00fcrtlere b\u00f6yle davran\u0131yorlar? T\u00fcrkler K\u00fcrtlerden ne istiyor?<\/p>\n
\nABD, Avrupa Birli\u011fi devletleri, Rusya Federasyonu, K\u00fcrtlerin, K\u00fcrt toplumu olmaktan do\u011fan haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan memnun olurlar kan\u0131s\u0131nday\u0131m. Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fcz b\u0131rak\u0131lmas\u0131ndan, gerginlik, \u00e7eli\u015fme, \u00e7at\u0131\u015fma do\u011fmaktad\u0131r. Bu devletlerin bu \u00e7at\u0131\u015fma ortam\u0131ndan yararland\u0131klar\u0131 ise, bu devletlerin tutumunun farkl\u0131 bir boyutudur. K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 uygulanan bask\u0131 politikalar\u0131n\u0131n, Bat\u0131l\u0131 devletlerin, uluslar aras\u0131 kurumlar\u0131n yard\u0131m\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bir ger\u00e7ektir. T\u00fcrkiye, K\u00fcrt sorununa bir \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirse, \u0130ran, Irak, Suriye gibi devletlerin, T\u00fcrkiye\u2019nin bu giri\u015fimine engel olacaklar\u0131 kan\u0131s\u0131nda de\u011filim ama \u00f6rne\u011fin, Saddam H\u00fcseyin d\u00f6neminde, Irak\u2019\u0131n K\u00fcrt sorunu konusunda geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan her zaman engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nRo\u015fan Lezgin: Kimi T\u00fcrk b\u00fcy\u00fckleri, s\u00f6zleri dinlenen, s\u00f6zlerine itibar edilen kimi T\u00fcrk tarih\u00e7ileri, \u00f6rne\u011fin, T\u00fcrk tarih\u00e7isi Profes\u00f6r Halil \u0130nalc\u0131k, T\u00fcrklerin ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 d\u00fc\u015fman\u0131ndan s\u00f6z ederken, Yunanl\u0131lar, Ermeniler ve K\u00fcrtlerin ad\u0131n\u0131 an\u0131yor. Bunlara f\u0131rsat verilmemesini tembihliyor\u2026<\/p>\n
\n\u0130smail Be\u015fik\u00e7i: K\u00fcrtlere kar\u015f\u0131 izlenen temel politikan\u0131n asimilasyon oldu\u011funu belirtmi\u015ftim. Asimilasyona direnen K\u00fcrtler, K\u00fcrt kalmak i\u00e7in \u00e7aba sarf eden, K\u00fcrtlerin K\u00fcrt toplumu olmaktan do\u011fan haklar\u0131n\u0131 savunan K\u00fcrtler, T\u00fcrkl\u00fc\u011fe, devlete hakaret etmi\u015f say\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u00e7 d\u00fc\u015fman say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nBu paketler da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rken de, \u201cE\u011fer, benzer bir toplant\u0131y\u0131 K\u00fcrtler d\u00fczenleseydi, arma\u011fanlar, \u00f6d\u00fcller da\u011f\u0131t\u0131lsayd\u0131, bu paketleri kimlere verirlerdi?\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Belki birka\u00e7 K\u00fcrt\u2019e de bu paketlerden verirlerdi, fakat paketlerden \u00e7o\u011funu T\u00fcrk misafirlerine da\u011f\u0131t\u0131rlard\u0131.<\/p>\n