![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image5\/0042-abhazya.GIF\")
<\/p>\n<\/p>\n
Metin \u00dclk\u00fc<\/span><\/strong><\/p>\n G\u00fcrc\u00fc ve T\u00fcrk\u00e7\u00fc \u0131rk\u00e7\u0131lar Laz, K\u00fcrt, Abaza, Emeni ve Osetya halklar\u0131na d\u00fc\u015fmanl\u0131kta birle\u015fiyor.<\/p>\n 1) MEGRELO ve LAZLAR LAZLAR \u00dcZER\u0130NE “KARTVEL\u0130ST TEZ’LER” – Lazlar (Megreller ve Lazlar) G\u00fcrc\u00fclerin (Kartveli) bir koludur. (1)<\/p>\n – Lazlar\u0131n konu\u015ftuklar\u0131 dil G\u00fcrc\u00fccenin bir diyalekti\u011fidir. (2)<\/p>\n – Lazca, Megrelce, G\u00fcrc\u00fcce ve Svanca’n\u0131n dahil oldu\u011fu dil ailesi, bu Milliyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015f taraf\u0131ndan \u201cKartveluri\u201d yani G\u00fcrc\u00fc dilleri grubu olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. (3)<\/p>\n Bir dil ailesi i\u00e7indeki bir dilin o dil ailesinin ad\u0131 olamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin dilbilimsel g\u00f6r\u00fc\u015fe (4) kar\u015f\u0131n bu gibi tezler g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de, maalesef savunulmaya devam etmektedir.<\/p>\n Tiflis Filoloji Bilimleri aday\u0131 \u0130rini Asatiani adl\u0131 akademisyen \u201cKartveluri\u201d yani G\u00fcrc\u00fc leh\u00e7eleri i\u00e7inde yer alan Lazcan\u0131n, Megrelce ve Svanca ile beraber zaman i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcnl\u00fckler kazanarak \u201cince dilbilimsel \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re ba\u011f\u0131ms\u0131z dil d\u00f6nesine dahi ula\u015ft\u0131klar\u0131\u201d (5) \u015feklinde ince bir saptamada bulunmaktad\u0131r. Ancak bunlar\u0131n halen bir dil haline gelmediklerini de eklemektedir. Ger\u00e7ekte, G\u00fcrc\u00fc resmi siyasi ideolojisine ba\u011fl\u0131 olmayan dilbilimciler, ad\u0131 ge\u00e7en dillerin, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve kendi ba\u015flar\u0131na diller olduklar\u0131 konusunda, \u015f\u00fcphe dahi etmemektedirler. (6)<\/p>\n G\u00fcrcistan’la yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile bilinen ve \u0130stanbul\u2019da 3 ayda bir yay\u0131mlanan \u00c7veneburi adl\u0131 dergide makalesi yay\u0131mlanan Asatiani, Lazlar\u0131n 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda, ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00e7izilmesi ile G\u00fcrcistan’dan, dolay\u0131s\u0131yla ana dilleri olan G\u00fcrc\u00fcce’den kopar\u0131lmalar\u0131n\u0131n, Lazca’n\u0131n i\u015fini zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu durumun \u201cLazlar\u0131n manevi ya\u015fam\u0131nda, ulusal bilin\u00e7lerinde ve konu\u015fma dillerinde kendini hissettirdi\u011fini\u201d (7) belirtmektedir.<\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131daki paragraflarda, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda, Simon Cana\u015fia ve Niko Berdzeni\u015fvili adl\u0131 adl\u0131 iki G\u00fcrc\u00fc profes\u00f6r yazar\u0131n, \u201cT\u00fcrkiyeden Hakl\u0131 \u0130stemlerimiz\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalelerinden de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi, T\u00fcrkiye\u2019nin Bat\u0131yla daha \u00e7abuk yak\u0131nla\u015fmas\u0131na neden olan ve toprak istemi i\u00e7eren bir makale yay\u0131nlam\u0131\u015flard\u0131r. (Pravda, sayfa 2, 20 Aral\u0131k1945).<\/p>\n Makalesinde yazar, Lazlar\u0131n G\u00fcrc\u00fc soyundan geldi\u011fini ispatlama gayesi i\u00e7indedir.<\/p>\n \u201cBiz Lazlar ve G\u00fcrc\u00fcler ayn\u0131 ana baban\u0131n \u00e7ocuklar\u0131y\u0131z… Krali\u00e7e Tamara zaman\u0131nda hepimiz G\u00fcrc\u00fc idik, daha sonra G\u00fcrc\u00fc, Megrel, Laz ayr\u0131ld\u0131… G\u00fcrc\u00fc, Laz, megrel karde\u015ftir…\u201d (8)<\/p>\n \u00d6te taraftan Lazlar\u0131n G\u00fcrc\u00fc soyundan geldikleri, dolays\u0131yla bir G\u00fcrc\u00fc boyu olduklar\u0131na dair yakla\u015f\u0131mlar, dille ilgili tezlere e\u015flik etmekte ve bu siyasi bir isteme referans te\u015fkil edebilmektedir. (9)<\/p>\n G\u00fcrc\u00fc profes\u00f6rler, s\u00f6zde \u201chakl\u0131\u201d istemlerde bulunurlarken, Lazlar\u0131 da, bir ara\u00e7 olarak kullanmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu G\u00fcrc\u00fc sav\u0131n\u0131n konumuzla ilgili yan\u0131 ise sudur; T\u00fcrkiye\u2019den istenen topraklar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Lazlara mal edilmesi ve Lazlar\u0131n da, iste biraz da bu nedenlerle, G\u00fcrc\u00fc olduklar\u0131 tezine dayand\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Milattan \u00f6nceki d\u00f6nemlerde de var oldu\u011fu bilinen Kolhida Devleti\u2019nin kurucular\u0131, Lazlar\u0131n atalar\u0131 olan Kolhilerdi. Bu unl\u00fc makale yazarlar\u0131n\u0131n iddialar\u0131, \u201cLazlar, G\u00fcrc\u00fc olmalar\u0131 m\u00fcnasebeti ile, Kolhida Devleti de, bir G\u00fcrc\u00fc devleti idi ve bu nedenlerle G\u00fcrc\u00fcler, Turkiye’deki bu topraklardan hak talep edebilme hakkina sahiptirler\u201d, seklinde bir temele dayandirilmaktaydi.<\/p>\n Miladi y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda Romal\u0131lar, Kolhida\u2019y\u0131 fetettiler. Daha sonralar\u0131, IV. yy\u2019da Do\u011fu Kolhida\u2019da, G\u00fcrc\u00fcce eski ulusal ad\u0131 Egrisi olarak Lazika yani Laz Devleti kuruldu. Lazika\u2019n\u0131n Kolhida\u2019n\u0131n kal\u0131t\u0131s\u0131 ve Lazlar\u0131n Kolhlar\u0131n torunlar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kimse yads\u0131yamaz. (11)<\/p>\n Yazarlar, makalelerinde Kolhilerin Lazlar\u0131n atas\u0131 olduklar\u0131n\u0131, \u00e7e\u015fitli Bizans kaynaklar\u0131na dayand\u0131rmaktad\u0131rlar. Kolhilerin, Lazlar\u0131n atas\u0131 oldu\u011funa dair ortaya konan bilgiler, ba\u015fka tarih\u00e7iler taraf\u0131ndan da do\u011frulanmaktad\u0131r. Ancak, bug\u00fcne kadar, Lazlar\u0131n bir G\u00fcrc\u00fc boyu oldu\u011funa ili\u015fkin tarihsel saptamalar hi\u00e7bir tarafs\u0131z tarih\u00e7i taraf\u0131ndan do\u011frulanmam\u0131\u015f, sadece G\u00fcrc\u00fc resmi tarih tezi olarak kullan\u0131lm\u0131\u015f ve kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Konu etti\u011fimiz makalenin \u00f6nem te\u015fkil eden y\u00f6n\u00fc ise ba\u011flam b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele al\u0131nan ve Kolhida olarak zikredilen devletin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ile ilgilidir. Ama sadece Do\u011fu, yani Rion Kolhidas\u0131 yoktu, bir de Bat\u0131, yani \u00c7oruh-Trabzon Kolhidas\u0131 vard\u0131.<\/p>\n \u0130\u015fte bu nedenle, Bat\u0131 Kolhida halk\u0131na Laz denirdi… Megrel (12) \u00fclkesinin kenti Trabzon\u2019dur. Trabzon \u0130mparatorlu\u011fu h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131na (1204-1461) \u0130stanbul\u2019da \u201cLaz h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131\u201d, sahip olduklar\u0131 topraklara da bazen Lazika, bazen de Kolhida denirdi. (13)<\/p>\n Yazarlar, istemlerine dayanak te\u015fkil edebilecek tarihsel referans ortaya koymaya devam etmektedirler. Bu Laz boyunun tarihsel yerle\u015fim b\u00f6lgelerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in akademisyen Marra\u2019n\u0131n verdi\u011fi bilgiler ilgin\u00e7tir: \u201c\u0130stanbul\u2019da, T\u00fcrkiye\u2019nin Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fayan herkese Laz hatta Samsunlulara ve Sinoplulara Laz denir (…) Erzurumlulara da Laz denir. Bir de G\u00fcm\u00fc\u015fhanelilere ve t\u00fcm k\u0131y\u0131 sakinlerine (14) (…)\u201d (15)<\/p>\n G\u00fcrc\u00fc akademisyenler; Cana\u015fia ve Berdzeni\u015fvili, ayr\u0131ca, 19. yy\u2019\u0131n sonlar\u0131nda T\u00fcrk makamlar\u0131n\u0131n da K\u0131z\u0131l\u0131rmak’a dek olan b\u00f6lgeleri de kapsayan, Samsun b\u00f6lgesinin bile ad\u0131n\u0131n hala Canik, yani \u00c7an \u00fclkesi, yani Laz \u00fclkesi oldu\u011funu do\u011frulad\u0131klar\u0131na i\u015faret etmektedirler. (16)<\/p>\n Kamus-\u00fcl Alam adl\u0131 T\u00fcrk ansiklopedisine referans veren yazarlar \u201cLazlar, Karadeniz\u2019in g\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131nda, Trabzon Vilayeti\u2019nde ya\u015farlar… Kafkasya halk\u0131ndan say\u0131l\u0131rlar ve G\u00fcrc\u00fc as\u0131ll\u0131d\u0131rlar… Hatta d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri, onlar\u0131n Kafkasya as\u0131ll\u0131 ve Kafkasya halk\u0131 \u0131rk\u0131ndan olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yler…\u201d (17) ifadeleri ile, bir yandan \u0131rk\u00e7\u0131 arg\u00fcmanlar kullanmakta \u00f6te yandan tezlerine T\u00fcrk taraf\u0131ndan destek aramaktad\u0131rlar.<\/p>\n Lazlar\u0131n Kafkasya k\u00f6kenli olduklar\u0131 bilgisi hari\u00e7, ortaya konanlar ger\u00e7eklerle pek ba\u011fda\u015f\u0131r g\u00f6z\u00fckmemektedir. Zira, Lazlar\u0131n (Lazca konu\u015fanlar\u0131n) Trabzon Vilayeti\u2019nde ya\u015fad\u0131klar\u0131na dair bu bilgi, hi\u00e7bir tarih\u00e7i taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131\u011f\u0131 gibi, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ger\u00e7ekleri ile de \u00f6rt\u00fc\u015fmemektedir ve bu iddialar, diller aras\u0131 kurulan ili\u015fkinin \u00f6tesine ge\u00e7ememektedir.<\/p>\n Erzurum\u2019un Laz olarak bilindi\u011fi gibi bir iddiay\u0131 dahi \u00f6ne s\u00fcrmekten imtina etmeyen akademisyenler sonu\u00e7 paragraf\u0131nda \u201cTrabzon\u2019u, Giresun\u2019u, yani G\u00fcrcistan\u2019dan al\u0131nan topraklar\u0131n yaln\u0131zca bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturan Do\u011fu Lazistan\u2019\u0131 ama\u00e7l\u0131yoruz.\u201d c\u00fcmlesiyle s\u00f6zde \u201chakl\u0131 istemlerini\u201d ortaya koymaktad\u0131rlar.<\/p>\n \u0130smail Avc\u0131 Bucakli\u015fi: Ortado\u011fu\u2019da i\u015fgal siyasetine ba\u015fvurarak egemenlik kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan ABD emperyalizmi, Kafkaslar ve Orta Asya\u2019da da, \u201cKadife Devrim\u201dler yoluyla hegemonyas\u0131n\u0131 in\u015faa etmeye ba\u015flad\u0131ktan hemen sonra, bu kapsamda, bizzat kendisi taraf\u0131ndan kurulan ‘A\u00e7\u0131k Toplum Enstit\u00fcleri’ vas\u0131tas\u0131yla, \u00e7e\u015fitli sosyo-kulturel projeler tasarlayarak, etkinlikler g\u00f6stermeye de ba\u015flam\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Proje kapsam\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerin akademik-bilimsel altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturacak olan ve ayni zamanda Soros Vakf\u0131\u2019ndan b\u00fcy\u00fck oranda maddi destek alan, Rekt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Prof. Dr. Gigi Tevzadze\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 ve Tiflis\u2019te kurulan, \u0130lia Cavcavadze \u00dcniversitesi’nin, A\u00e7\u0131k Toplum G\u00fcrcistan Vak\u0131f Ba\u015fkan\u0131 David Darchiashvili’nin, A\u00e7\u0131k Toplum G\u00fcrcistan Vakf\u0131 Program Koordinat\u00f6r\u00fc Giga Zedania\u2019n\u0131n yap\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sunuculu\u011funu yapt\u0131\u011f\u0131, Soros Vakf\u0131 kontrol\u00fcndeki, G\u00fcrcistan devlet televizyon kanal\u0131nda, d\u00fczenledikleri bir program da, t\u00fcm y\u00f6nleri ile \u00fclke kamuoyuna aktard\u0131klar\u0131 ve ard\u0131ndan d\u00fcnya kamuoyuna aktaracaklar\u0131 iddialara \u015fimdiden dikkat \u00e7ekmek ve ileri de, ortaya at\u0131labilecek iddialara kar\u015f\u0131 da ger\u00e7eklerin bilincinde ve haz\u0131r olmak ad\u0131na, konuyla ilgilenenleri bilgilendirmektir.<\/p>\n T\u00fcrkiye’nin her ac\u0131dan ilgi alan\u0131 i\u00e7erisinde bulunan ve bulunmas\u0131 gereken Kafkasya B\u00f6lgesi’ndeki asimilasyona u\u011frat\u0131lmak istenen halklara mensup olan Akademisyenlerin ve konuyla ilgili, T\u00fcrkiye’deki yazarlar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinden de yararlanarak, bu konunun, ger\u00e7ek y\u00f6nlerinin bilinmesine ve global \u00e7\u0131kar \u00e7evrelerince kurulan tuzaklar\u0131n fark\u0131nda olunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak ve varl\u0131klar\u0131 ile kazand\u0131klar\u0131 haklar\u0131n\u0131, kimliklerini ve dillerini korumak isteyen, bu b\u00f6lgedeki t\u00fcm halklar\u0131n seslerini duyurabilmeyi ama\u00e7lamaktay\u0131m.<\/p>\n Kendiside bir Magrel olan ve G\u00fcrcistan’da ya\u015fayan Megrelo-Laz tarih\u00e7isi ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Gubaz \u00c7ibari\u015fi, Megrel Arkeologisi ve Tarih\u00e7isi Otar Lordkipanidze’nin bu konudaki tespitlerine de yer verdi\u011fi yaz\u0131s\u0131nda, bak\u0131n neler diyor:<\/p>\n a)<\/b> \u201cG\u00fcrc\u00fcler, baz\u0131 akademisyenleri de dahil olmak \u00f6zere, G\u00fcrc\u00fcce, Megrelo-Lazca ve Svanca aras\u0131ndaki dilsel akrabal\u0131\u011fa dayanarak hepimizin ayn\u0131 oldu\u011funu, yani Megrelo-Lazlar\u0131n, Svanlar\u0131n ve G\u00fcrc\u00fclerin bir oldu\u011funu savunmaktad\u0131rlar. Baz\u0131 milliyet\u00e7i politikac\u0131lar daha da ileriye giderek, Megrelo-Lazcan\u0131n G\u00fcrc\u00fcce’nin bir diyalekti oldu\u011funu bile savunmaktad\u0131rlar. Ama milliyet\u00e7ilerin savlar\u0131, bizzat tarafs\u0131z g\u00fcrc\u00fc akademisyenler taraf\u0131ndan bile kabul edilmemektedir. (\u2026) Bundan k\u0131sa bir sure \u00f6ncesine kadar, Lazlar ile G\u00fcrc\u00fcler aras\u0131nda, herhangi bir akrabal\u0131\u011f\u0131n olabilece\u011fini kimse d\u00fc\u015f\u00fcnemezdi…\u201d<\/p>\n Evet, g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, baz\u0131 \u00e7evrelerle ili\u015fkili olan G\u00fcrcistan’daki baz\u0131 G\u00fcrc\u00fcler ve G\u00fcrc\u00fc politikac\u0131lar\u0131; Kartvelist yani H\u0131ristiyan G\u00fcrc\u00fc milliyet\u00e7ili\u011fi politikalar\u0131 ile, G\u00fcrcistan’da ya\u015fayan t\u00fcm halklar\u0131n, h\u0131zla Kartvelle\u015ftirilmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n G\u00fcrc\u00fcce, Svanca ve Megrelo-Lazca dilleri, G\u00fcney Kafkas Dil Ailesini olu\u015fturan lisanlard\u0131r. G\u00fcney Kafkasya Dil Ailesi, izole bir yap\u0131ya sahip olan, yani bug\u00fcn bilinen hi\u00e7bir dil grubuna ba\u011flanamayan bir dil ailesidir ve tabii ki, bu dillerinde, daha \u00f6ncesi olmas\u0131 gerekir. Fakat \u015fu ana kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, bu dil ailesi ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilecek diller hakk\u0131nda, sadece teoriler olu\u015fturulmakla yetinilmi\u015ftir.<\/p>\n G\u00dcRC\u00dc FA\u015e\u0130STLER\u0130 T\u00dcRK IRK\u00c7ILARINDAN GER\u0130 KALMIYOR Bu durumda; (G\u00fcrc\u00fcce, Megrelo-Lazca ve Svanca) \u00fc\u00e7 dilin olu\u015fturdu\u011fu bir dil ailesi ise, bu ailenin sadece bir \u00fcyesi olan bir dil, yani Kartuli ena dili, nas\u0131l olurda, kendisinin de \u00fcyesi oldu\u011fu bir dil ailesinin tumune, kendi ad\u0131n\u0131 verebilir? Bu bilimsel de\u011fildir. Bu \u00fc\u00e7 dilden olu\u015fan dil ailesinin ana kayna\u011f\u0131 olabilecek ortak dile de Proto-Kartveli veya \u2019\u2019common-kartvelian\u2019\u2019 dili \u015feklinde adland\u0131rma da bulunmaktad\u0131rlar ve bu da asla bilimsel de\u011fildir.<\/p>\n Ayr\u0131ca, M.\u00d6. 4000-5000’lerde var oldu\u011fu varsay\u0131lan, bu ortak dil, ayr\u0131 bir dildi ve bu insanlar\u0131n kendilerine veya kom\u015fular\u0131n\u0131n onlar\u0131 hangi isimle tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 da bilmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu d\u00f6neme ait, yani M.\u00d6. 4000-5000’lere ait, herhangi bir yaz\u0131t da mevcut de\u011fildir.<\/p>\n Buna g\u00f6re, varsay\u0131lan bu ortak dile, benzer durumlarda, co\u011frafik yere g\u00f6re verilen ve do\u011fru olarak kullan\u0131lan adlama \u015fekli olan G\u00fcney Kafkas Dil Ailesi ve bu d\u00f6nemdeki Halka da, G\u00fcney Kafkasyal\u0131lar (veya Svano- Kartlo- Kolhi) demek daha do\u011fru olan\u0131d\u0131r. Bu adland\u0131rma bile, sadece bir varsay\u0131ma ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc, zamanla par\u00e7alan\u0131p bug\u00fcnk\u00fc Megrelo-Lazcay\u0131, Svanca’y\u0131 ve G\u00fcrc\u00fcce’yi do\u011furan, bu dili konu\u015fan insanlar\u0131n, o d\u00f6nemde G\u00fcney Kafkasya’da ya\u015fay\u0131p ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bile bilmiyoruz.<\/p>\n Bug\u00fcne kadar yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131larda, Kafkasya’da bilinen en eski k\u00fclt\u00fcr \u015eulaveri-\u015eomu Tepe K\u00fclt\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Daha sonra Kafkasya’dan L\u00fcbnan’a kadar, \u00e7ok geni\u015f bir alana yay\u0131lan Kura-Araks K\u00fclt\u00fcr\u00fc gelmektedir (M.\u00d6.3200-2200), bunu Marktkopie-Bedeni K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve Trialeti K\u00fclt\u00fcrleri izlemektedir.<\/p>\n Bu k\u00fclt\u00fcrler\u0131n hepsi do\u011fu G\u00fcrcistan (Transkafkasya) orijinlidir ve bug\u00fcne kadar bu k\u00fclt\u00fcrlerden hi\u00e7biri ile, G\u00fcney Kafkas dilini konu\u015fan halklar aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 kurabilmemizi sa\u011flayacak, herhangi bir arkeolojik delil bulunamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bu durum Megrelo-Laz, Svan ve G\u00fcrc\u00fclerin k\u00f6keni sorununun hala gizemini korudu\u011fu anlam\u0131na gelir. Megrelo-Lazlar, Svanlar ve G\u00fcrc\u00fcler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi anlamak i\u00e7in, bu dillerin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7lerinin ve b\u0131rakt\u0131klar\u0131 materyal k\u00fclt\u00fcrlerinin birbirleri ile olan benzerlik veya ayr\u0131l\u0131klar\u0131na bakmak gerekir.<\/p>\n Dil bilimsel olarak; G\u00fcney Kafkas dilinde ilk ayr\u0131lma, Svanca’n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yakla\u015f\u0131k M.\u00d6. 3000’lerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi varsay\u0131lan bu ayr\u0131lmay\u0131 M.\u00d6.2000’lerde Megrelo-Lazca’n\u0131n ve G\u00fcrc\u00fcce’nin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 izlemi\u015ftir.<\/p>\n Megrelo-Lazca konu\u015fan insanlar yakla\u015f\u0131k bu y\u0131llarda, bug\u00fcnk\u00fc bat\u0131 G\u00fcrcistan’dan Trabzon’a kadar olan b\u00f6lgede (belki de daha bat\u0131ya kadar) Kolhi Medeniyeti’ni kurmu\u015flard\u0131r. Bu k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ilk elementlerine, Megrelo-Lazca’n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kabul edilen y\u0131llara denk gelmesi, birbirleri ile uyumludur.<\/p>\n Literat\u00fcrde; \u0130beria k\u00fclt\u00fcr\u00fc olarak bilinen G\u00fcrc\u00fcce konu\u015fan insanlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ilk materyal k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ise; M.\u00d6. 12-13. y\u00fczy\u0131llarda rastlanmaktad\u0131r. Yakla\u015f\u0131k 700 y\u0131ll\u0131k hiatus (bo\u015fluk), G\u00fcrc\u00fclerin bu d\u00f6neme kadar Do\u011fu G\u00fcrcistan’da izole bir grup olarak var oldu\u011fu ve bug\u00fcn arkeolojik olarak karakteristik materyal k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile ispatlanabilecek bir materyal k\u00fclt\u00fcr\u00fc olu\u015fturamad\u0131klar\u0131 varsay\u0131s\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir.<\/p>\n Yukarda belirtildi\u011fi gibi, Do\u011fu G\u00fcrcistan (Trans-Kafkasya), M.\u00d6. 6000’lerden bu yana, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerin ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lge olmu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131n Bat\u0131 G\u00fcrcistan, \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck alanda g\u00f6r\u00fclen \u0130mereti K\u00fclt\u00fcr\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda M.\u00d6. 2000’lere kadar, yani Kolhi K\u00fclt\u00fcr\u00fc’ne kadar, arkeolojik bak\u0131mdan k\u00fclt\u00fcr olarak nitelenebilecek bir geli\u015fme g\u00f6zlenememektedir.<\/p>\n Bug\u00fcnk\u00fc Bat\u0131 G\u00fcrcistan ile Do\u011fu G\u00fcrcistan’da, Mezolitikum’dan beri insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu iki b\u00f6lge aras\u0131ndaki co\u011frafik s\u0131n\u0131r, y\u00fcksek da\u011flarla belirlenmi\u015ftir. Bu s\u0131n\u0131r Mezolitikum’dan itibaren k\u00fclt\u00fcrlerinde yay\u0131l\u0131m s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin; Kolhi medeniyeti ve onun devam\u0131 olan Lazika medeniyetinin do\u011fu s\u0131n\u0131r\u0131 da, bu da\u011flarla s\u0131n\u0131rlanmaktayd\u0131.<\/p>\n Megrel arkeolog ve tarih\u00e7i Lordkipanidze \u0130beria k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile Kolhi k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn birbirinden tamamen farkl\u0131 materyal k\u00fclt\u00fcrlerine sahip oldu\u011funu belirtmektedir. Bu durum, bu d\u00f6nemde Megrelo-Lazlar ile \u0130berler (G\u00fcrc\u00fcler) aras\u0131nda ili\u015finin, ya olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yada birbirlerini etkileyebilecek seviyede olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Kolhi medeniyeti, Megrelo-Lazlar\u0131n H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neme kadar, yani M.S.4.5. y\u00fczy\u0131la kadar uzan\u0131yor (J. Apakidze). Hellen ve Roma kolonizasyonu ve buna ba\u011fl\u0131 olarak bu uygarl\u0131lar\u0131n etkisinde kalan Megrelo-Lazlar, H\u0131ristiyanla\u015ft\u0131ktan sonra, Yunan Ortodoks kilisesine ba\u011fl\u0131 idiler ve kilise dili Yunanca’yd\u0131. G\u00fcrc\u00fcler ile Megrelo-Lazlar\u0131n, belki de ilk ciddi k\u00fclt\u00fcrel temas\u0131, Megrelo-Lazlar\u0131n Erken Orta\u00e7a\u011f’da, G\u00fcrc\u00fc Ortodoks kilisesine ba\u011flanmas\u0131 ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Yukar\u0131da \u00e7ok genel olarak verilen bilgilerden, baz\u0131 G\u00fcrc\u00fc akademisyenlerin iddia ettikleri; Kolhi medeniyetinin G\u00fcrc\u00fc medeniyeti oldu\u011fu \u015feklindeki sav\u0131n hi\u00e7bir bilimsel dayana\u011f\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilmektedir. G\u00fcrc\u00fcler ile Megrelo-Lazlar, yakla\u015f\u0131k 3000 y\u0131l, birbirlerinden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z bir geli\u015fme g\u00f6stermi\u015flerdir. Kolhi medeniyeti, \u0130beria (G\u00fcrc\u00fc) medeniyetinden, yakla\u015f\u0131k 700 y\u0131l daha gerilerden ba\u015flar.<\/p>\n Gerek dil, gerek tarihsel geli\u015fime bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Megrelo-Lazlar\u0131n, G\u00fcrc\u00fclerden (Karti) farkl\u0131 bir etnik gurup oldu\u011fu a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclebilmektedir. Bu iki halk\u0131n fizyolojik g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri bile rahatl\u0131kla birbirlerinden ay\u0131rt edilebilmektedir.<\/p>\n \u00d6zet olarak, G\u00fcrc\u00fcler ile Megrelo-Lazlar aras\u0131ndaki en yak\u0131n ili\u015fki, sadece bu iki dilin, ayn\u0131 dil ailesi i\u00e7erisine koyularak, ayn\u0131 dil ailesinin \u00fcyeleri olmalar\u0131d\u0131r. Bu diller yani G\u00fcrc\u00fcce, Svanca ve Megrelo-Lazca dilleri, bug\u00fcn bilinen hi\u00e7bir dil grubuna ba\u011flanamayan yap\u0131ya sahip olduklar\u0131ndan dolay\u0131, yani izole bir yap\u0131ya sahip olan diller olduklar\u0131ndan dolay\u0131, G\u00fcney Kafkas Dil Ailesi ad\u0131 alt\u0131nda, ayn\u0131 grupta yer verilerek s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmaktad\u0131rlar.<\/p>\n Orta \u00e7a\u011fdan sonra ve \u00f6zellikle de, son y\u00fczy\u0131llardaki sosyal de\u011fi\u015fimlerden sonra, ortaya \u00e7\u0131kan yeni sosyo-politik olu\u015fumlar, ge\u00e7mi\u015fteki durumu de\u011fi\u015ftiremez, sadece gelece\u011fi belirleyebilir. Gelecek plan veya kayg\u0131lar\u0131 ve hedefleri ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in, ge\u00e7mi\u015fi \u00e7arp\u0131tmak, hele bunu bilim ad\u0131na yapmak, bunu yapanlar\u0131n bilimsel inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, \u00e7ok ciddi olarak sarsmaktad\u0131r.<\/p>\n Megrelo-Lazlar\u0131, G\u00fcrc\u00fcleri ve Svanlar\u0131 bir, ayn\u0131 halk olarak lanse etmek ve Kartvelian olarak adland\u0131rmak, tarihsel ve linguistik a\u00e7\u0131dan mant\u0131ks\u0131z olmas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, ba\u015fka bir mant\u0131ks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da i\u00e7ermektedir.<\/p>\n Bu sav, Megrelo-Lazlar, Svanlar ve G\u00fcrc\u00fclerin, sanki M.\u00d6. 4000-5000’lerde halk olduklar\u0131, o dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131klar\u0131 anlam\u0131na gelir. Buradan yola \u00e7\u0131karak, bu iddia; \u201ce\u011fer hepsi (Megrelo-Lazlar ve Svanlar da) Kartveli ise, yani ayn\u0131 halk ise, o zaman \u015fu anda elimizde olan, bilim ve edebiyat dili olarak kendini geli\u015ftirmi\u015f G\u00fcrc\u00fcce’nin de, hepsi taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yor olmas\u0131 gerekir\u201d, gibi, sinsi bir asimilasyon tuza\u011f\u0131n\u0131 da beraberinde getirmektedir.<\/p>\n Buradaki mant\u0131ks\u0131zl\u0131k, G\u00fcrc\u00fcce’nin M.\u00d6. 4000-5000’lerdeki dil de\u011fil, onun par\u00e7alanmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan bir dil oldu\u011funu g\u00f6rememek veya g\u00f6rmek istememektir.<\/p>\n Neden ayn\u0131 d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan Lazca’y\u0131 konu\u015fan Lazlar, sonraki bir d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan G\u00fcrc\u00fcce’yi ana dil olarak kabul etmek zorunda olsunlar ki?<\/p>\n Unutulmamas\u0131 gereken bir \u015feyde, tarihsel de\u011fi\u015fimlerin sadece ge\u00e7mi\u015fle izole edilmemesi gerekti\u011fi ve bug\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fimlerin, yar\u0131n\u0131n tarihi oldu\u011funun g\u00f6r\u00fclmesidir. Ve \u00e7o\u011fu zaman tarih bir\u00e7ok zorluklar\u0131n t\u00fcnelinden ge\u00e7er ve o ge\u00e7i\u015flerde, her zaman tarihi ger\u00e7ekleri birileri engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n Lazlar, y\u00fczy\u0131llard\u0131r gecikmi\u015f bir sorumlulu\u011fun tam ortas\u0131ndad\u0131r. Bu sorumluluk ba\u015fkalar\u0131n\u0131n onlara y\u00fckledi\u011fi bir sorumluluk de\u011fil, Laz olmalar\u0131n\u0131n ve onurlu insanlar olarak ya\u015fama ve gelecek neslin onlara y\u00fckledi\u011fi bir sorumluluktur. Bunun alternatifi de yoktur.<\/p>\n Lazlar\u0131 hedef tahtas\u0131 yapan, as\u0131ls\u0131z sald\u0131r\u0131larda bulunanlar\u0131n, ger\u00e7ek olan\u0131n, halklar\u0131n karde\u015fli\u011fi oldu\u011funu, siyasetin ise tarihsel d\u00f6nemlerde devaml\u0131 de\u011fi\u015fen bir durum oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri gerekir.<\/p>\n Lazlar\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak asimile edemeyeceklerine g\u00f6re ve Lazlar isteklerine uymuyorlarsa, bunu istemeye devam etmelerinin, adaletsizlik, haks\u0131zl\u0131k oldu\u011funu, art\u0131k G\u00fcrc\u00fclerin g\u00f6rmeleri gerekir.<\/p>\n Megrelo-Lazlar\u0131n, Svanlar\u0131n ve G\u00fcrc\u00fclerin dilsel yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece orijin olarak bir yak\u0131nl\u0131k olarak kabul edersek, bu \u00fc\u00e7 halk\u0131n birbirleri ile akraba halklar oldu\u011fu, kabul edilebilir. Fakat bu halklar\u0131n, ayn\u0131 oldu\u011funu iddia etmek, sadece propogabdist bir \u00e7abad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, bu halk\u0131n hepsini Kartveli olarak nitelemek de yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n <\/span>KAYNAK\u00c7A Metin Ülkü Gürcü ve Türkçü ırkçılar Laz, Kürt, Abaza, Emeni ve Osetya halklarına düşmanlıkta birleşiyor. 1) MEGRELO ve LAZLAR LAZLAR ÜZERİNE “KARTVELİST TEZ’LER” Gürcü resmi tarih tezlerine göre; – Lazlar (Megreller ve Lazlar) Gürcülerin (Kartveli) bir koludur. (1) – Lazların konuştukları dil Gürcücenin bir diyalektiğidir. (2) – Lazca, Megrelce, Gürcüce ve Svanca’nın dahil olduğu dil […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12330","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12332,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12330\/revisions\/12332"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b><\/p>\n
\n<\/b>
\nG\u00fcrc\u00fc resmi tarih tezlerine g\u00f6re;<\/p>\n
\nBu makalede Profes\u00f6rler; tarihsel olarak G\u00fcrc\u00fclere ait olan ve T\u00fcrkiye’nin zorla ellerinden ald\u0131klar\u0131 iddias\u0131nda bulunduklar\u0131 topraklar i\u00e7in, d\u00fcnya kamuoyuna sesleniyorlard\u0131. (10)<\/p>\n
\n<\/b>
\nBaz\u0131 Kartvelist G\u00fcrc\u00fc akademisyenler, G\u00fcney Kafkas Dil Ailesini Kartveli dilleri ve bu dil ailesine mensup insanlar\u0131 t\u00fcm\u00fcn\u00fc Kartveliler olarak adland\u0131r\u0131rlar. Bilindi\u011fi gibi ve baz\u0131 G\u00fcrc\u00fc akademisyenlerinde belirtti\u011fi gibi, bu adlama, yani \u2018Kartveli\u2019 terimi, G\u00fcrc\u00fclerin kendilerine verdikleri ad olan Karti’den t\u00fcretilmi\u015ftir. G\u00fcrc\u00fcce de, G\u00fcrc\u00fc dili \u2019\u2019Kartuli ena\u2019\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\n1)<\/b> Vanili\u015fi, M.\/ Tandilava, A., Lazlar\u0131n Tarihi, G\u00fcrc\u00fcceden \u00c7ev. Hayri Hayrio\u011flu, S. 10, Bask\u0131 3., Ant Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul 1992.
\n2) <\/b>Asatiani, \u0130rini, \u201cLazlar\u201d, G\u00fcrc\u00fcceden \u00c7ev. Hacer \u00d6zkan, \u00c7veneburi, Say\u0131 31, S. 23, \u0130stanbul 1999
\n3)<\/b> Cana\u015fia, S. \/ Berdzeni\u015fvili N., G\u00fcrc\u00fcstan Tarihi, \u00c7ev. Hayri Hayrio\u011flu, Sorun Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 1997
\n4) <\/b>BUCAKL\u0130\u015e\u0130, A. \u0130smail: \u201cJapon Dilbilimci Kojima Goi\u015fi ile S\u00f6yle\u015fi\u201d, Kafkasya Yaz\u0131lar\u0131, \u00c7iviyaz\u0131lar\u0131 Yay\u0131nevi, \u0130stanbul, 1997, say\u0131 7.
\n5)<\/b> Asatiani, a. g. e.
\n6)<\/b> Kojima, a. g. e.
\n7)<\/b> Asatiani, a. g. e.
\n8) <\/b>A. y.
\n9) <\/b>Cana\u015fia, S. \/ Berdzeni\u015fvili N., \u201cT\u00fcrkiye\u2019den Hakl\u0131 \u0130stemlerimiz\u201d, \u00c7ev. Mehmet \u00d6zata, Tarih ve Toplum dergisi, Cilt 8, Say\u0131 46, S. 241, \u0130stanbul, 1987.
\n10)<\/b> A. y.
\n11) <\/b>A. y.
\n12)<\/b> Burada Megrel denilmekte ancak Megrellerle Lazlar\u0131n ayn\u0131 dili konu\u015fan halklar olmas\u0131ndan dolay\u0131 \u201cLazlar\u201d kasdedilmektedir
\n13)<\/b> Cana\u015fia\/ Berdzeni\u015fvili a. y.
\n14)<\/b> Yazarlar bu bilgiyi Nikolay Marr\u2019\u0131n \u201cT\u00fcrkiye Lazistan\u0131\u2019na Gezi\u201d adl\u0131 makalesine dayand\u0131rmaktad\u0131rlar.
\n15)<\/b> Cana\u015fia\/ Berdzeni\u015fvili a. y.
\n16)<\/b> A.y.
\n17) <\/b>A.y<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"