{"id":12333,"date":"2019-03-30T13:18:39","date_gmt":"2019-03-30T18:18:39","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=12333"},"modified":"2019-03-30T13:18:39","modified_gmt":"2019-03-30T18:18:39","slug":"osmanli-imparatorlugu-ve-gayrimuslimler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/osmanli-imparatorlugu-ve-gayrimuslimler\/","title":{"rendered":"OSMANLI \u0130MPARATORLU\u011eU VE GAYR\u0130M\u00dcSL\u0130MLER"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Mehmet Cenapsu<\/span><\/strong><\/p>\n

Sel\u00e7uklular Anadolu’ya gelen Kay\u0131 T\u00fcrkleri’ni Bizans s\u0131n\u0131r\u0131na yerle\u015ftirmi\u015flerdi. \u0130\u015fte b\u00f6yle ortaya \u00e7\u0131kan Osmanl\u0131 Beyli\u011fi bu avantaj\u0131 iyi kullanarak k\u0131sa s\u00fcrede b\u00fcy\u00fck bir devlet haline geldi. Bizans topraklar\u0131ndaki siyasi dini ve ekonomik bask\u0131lar\u0131ndan bunalan az\u0131nl\u0131klar bir kurtulu\u015f yolu ar\u0131yorlard\u0131. Bu y\u0131llarda Bilecik Yarhisar \u0130neg\u00f6l ve K\u00f6pr\u00fchisar b\u00f6lgeleri Osmanl\u0131 y\u00f6netimindeydi. Buralardaki az\u0131nl\u0131klar\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine herhangi bir m\u00fcdahalede bulunulmuyor; az\u0131nl\u0131klar dinlerini ve geleneklerini \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fayabiliyorlard\u0131. Osmanl\u0131 Devleti’nin topraklar\u0131 \u00fczerinde ya\u015fayanlara g\u00f6sterdi\u011fi \u015fefkatli tav\u0131r k\u0131sa zamanda etrafta duyuldu. \u0130\u015fte bu durum bir\u00e7ok \u015fehrin hi\u00e7bir diren\u00e7 g\u00f6stermeden Osmanl\u0131 idaresine ge\u00e7melerine yol a\u00e7t\u0131.
\n<\/b>
\n\u00d6rne\u011fin Bursa’n\u0131n fethi bu \u015fekilde oldu. Civar yerle\u015fim merkezlerindeki adil ve merhametli idareden etkilenen Rumlar Bursa’n\u0131n fethi s\u0131ras\u0131nda Osmanl\u0131 ak\u0131nc\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koymad\u0131lar. Orhan Gazi’nin “neden teslim oldunuz?” sorusuna Bursa Rumlar\u0131’n\u0131n verdi\u011fi cevap bu ger\u00e7e\u011fin dile getirili\u015fiydi:
\n“Senin baban nice zamand\u0131r Bursa’n\u0131n k\u00f6ylerini zaptedip kendine ba\u011flad\u0131 onlar rahat ve emniyet i\u00e7inde ya\u015farlarm\u0131\u015f. Biz de onlar\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131na heves ettik.”<\/p>\n

T\u00fcrk tarih\u00e7ili\u011finin en \u00f6nemli isimlerinden Dimitri Kantemir’in Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun Y\u00fckseli\u015f ve \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f Tarihi adl\u0131 eserinde \u0130znik’in Osmanl\u0131 y\u00f6netimine ge\u00e7i\u015fiyle ilgili \u015fu ifadelere yer verilir:
\n“\u0130znik \u015fehri ahalisi kendisine (Orhan Gazi’ye) el\u00e7iler g\u00f6nderir ve hayatlar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015flanmas\u0131 ve \u0130stanbul’a gitmeleri i\u00e7in izin verilmesi iste\u011finde bulunurlar. Orhan Bey de beklenilmeyen bir y\u00fcce g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckte bulunarak salt sa\u011f-salim gitmelerine izin vermekle kalmaz beraberlerinde g\u00f6t\u00fcrebilecekleri kadar mal ve e\u015fyalar\u0131n\u0131 da almalar\u0131na m\u00fcsaade eder. Orhan Bey’in bu merhametli davran\u0131\u015f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda duygulanan \u0130znik halk\u0131 malikane ve evlerinde \u00f6zg\u00fcr kalmay\u0131\u015f\u0131 ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak Osmanl\u0131 Devleti’ne hara\u00e7 vermeyi ye\u011flerler\u2026 Orhan Bey’in uyru\u011funa kar\u015f\u0131 olan bu y\u00fcce g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve insanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn kom\u015fu \u00fclkelere y\u0131ld\u0131r\u0131m h\u0131z\u0131yla yay\u0131l\u0131verir. O kadar ki i\u00e7lerinden bir\u00e7o\u011fu ku\u015fatma korkusundan ka\u00e7an salt \u0130znikliler de\u011fil T\u00fcrk kuvvetlerinin hen\u00fcz eri\u015femedi\u011fi \u00f6teki kent ahalisi de y\u0131\u011f\u0131n halinde \u0130znik’e gelmeye ba\u015flarlar. Bunun sonucu \u0130znik’in n\u00fcfusu bir y\u0131ldan az bir zaman i\u00e7inde \u0130stanbul’la yar\u0131\u015facak kadar \u00e7o\u011fal\u0131r.”<\/p>\n

T\u00dcRK -\u0130SLAM ADALET\u0130 RUMEL\u0130 TOPRAKLARINDA
\n<\/b>
\nOsmanl\u0131 Devleti’nin topraklar\u0131 \u00fczerinde ya\u015fayanlara g\u00f6sterdi\u011fi \u015fefkatli tav\u0131r k\u0131sa zamanda etrafta duyuldu. \u0130\u015fte bu durum bir\u00e7ok \u015fehrin hi\u00e7bir diren\u00e7 g\u00f6stermeden Osmanl\u0131 idaresine ge\u00e7melerine yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrklerin Anadolu’da hakimiyeti ele almalar\u0131n\u0131n \u00f6ncesinde Anadolu’da ya\u015fanan toplumsal bunal\u0131m\u0131n benzeri Rumeli’de de ya\u015fan\u0131yordu. Halk y\u00f6netime kar\u015f\u0131 toplumsal bir patlaman\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015fti. Ortodoks ve Katolikler aras\u0131nda mezhep \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrerken Bogomil mezhebine ba\u011fl\u0131 olan Bo\u015fnaklar iki mezhebin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda eziliyorlard\u0131.<\/p>\n

Osmanl\u0131lar\u0131n Balkanlar’da ilerleyi\u015finin kolay ger\u00e7ekle\u015fmesi ise \u015f\u00fcphesiz tebaas\u0131na g\u00f6sterdi\u011fi merhamet ve adalet ile yak\u0131ndan ilgilidir:
\n“13. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda ve 14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Bizans \u015fehirleri ekonomik ve siyasal bak\u0131mdan par\u00e7alanm\u0131\u015ft\u0131. Rakip h\u00fck\u00fcmdarlar ve sava\u015f\u00e7\u0131 asilzadelerin idaresinde sosyal ve dini kavgalarla y\u0131pranm\u0131\u015f olan Balkan Yar\u0131madas\u0131 istilaya elveri\u015fli idi. T\u00fcrkler \u00fclkeyi ele ge\u00e7irince topra\u011f\u0131 yoksul k\u00f6yl\u00fclere da\u011f\u0131tt\u0131klar\u0131 i\u00e7in halk onlar\u0131 kurtar\u0131c\u0131 gibi kar\u015f\u0131lad\u0131. B\u00fcy\u00fck toprak sahiplerini ortadan kald\u0131ran T\u00fcrkler Balkanlar’da derebeyli\u011fe son verip k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilere geni\u015f imkanlar tan\u0131d\u0131lar. Topra\u011fa kavu\u015fan k\u00f6yl\u00fc T\u00fcrk idaresini memnuniyetle kabul edip sadakatle ba\u011fland\u0131. Hem Katolik hem de Yunan Ortodokslar\u0131n zulm\u00fcne u\u011fram\u0131\u015f olan Bogomil mezhebinden bir\u00e7ok ki\u015fi T\u00fcrklere bir kurtar\u0131c\u0131 g\u00f6z\u00fc ile bakt\u0131lar.”<\/p>\n

BALKAN M\u0130LLET\u0130N\u0130N GER\u00c7EK KORUYUCULARI: T\u00dcRKLER
\n<\/b>
\nBalkan milletleri bug\u00fcn varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlarsa; bunun tek nedeni Osmanl\u0131 Devleti’nin onlar\u0131 zorla T\u00fcrkle\u015ftirme ve M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma siyaseti izlememesidir. Romanya eski Adliye Naz\u0131rlar\u0131ndan Constantin Dissescu Romenlerin T\u00fcrklere duyduklar\u0131 hisleri \u015f\u00f6yle dile getirmi\u015ftir:
\n“Kim ne derse desin biz Romenler bug\u00fcnk\u00fc mevcudiyetimizi T\u00fcrklerin ulvi cenab\u0131na bor\u00e7luyuz. \u0130dareleri alt\u0131na ald\u0131klar\u0131 milletlere kar\u015f\u0131 hakiki bir \u015fefkat m\u00fcr\u00fcvvet ve m\u00fcsamahakarl\u0131k ile muamele onlar\u0131n dillerine milli ve dini m\u00fcesseselerine m\u00fcsaade etmemi\u015f olsayd\u0131lar onlar\u0131n yerine biz herhangi bir kom\u015fu milletin tahakk\u00fcm\u00fc alt\u0131na girmi\u015f bulunsayd\u0131k bu anda yery\u00fcz\u00fcnde bir tek Romen kalmazd\u0131.”<\/p>\n

Balkanlar’da Bizans ve derebeylerine tepki olarak Osmanl\u0131 y\u00f6netimi alt\u0131na kendi i4stekleriyle giren Bulgar halk\u0131 T\u00fcrklerin Balkanlar’a giri\u015fini sevin\u00e7le kar\u015f\u0131layan milletler aras\u0131ndayd\u0131:
\n“Bulgaristan T\u00fcrklerin idaresine ge\u00e7tikten sonra Bulgarlar\u0131n sesleri bir daha \u00e7\u0131kmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc halk Bulgar krallar\u0131 idaresinde g\u00f6rmedikleri rahat\u0131 huzuru ve s\u00fckunu T\u00fcrk idaresinde bulmu\u015flard\u0131.”<\/p>\n

Yunan milletinin ba\u015fka toplumlar i\u00e7inde kaybolup gitmemesinde T\u00fcrklerin rol\u00fc tarih\u00e7i Nikos Bees taraf\u0131ndan \u015f\u00f6yle ifade edilir:
\n“T\u00fcrk hakimiyeti devrinde Mora’da Yunanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n bekas\u0131na hizmet eden amiller (etkenler) aras\u0131nda Osmanl\u0131lar\u0131n bah\u015fetmi\u015f oldu\u011fu siyasi haklar b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.”<\/p>\n

Y\u00fczy\u0131llar boyunca Arnavutlar Elenler ve Slavlarla s\u00fcrekli bir m\u00fccadele i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Arnavutlar\u0131n yok olmaktan kurtulmas\u0131n\u0131n iki temel nedeni vard\u0131r: Osmanl\u0131 Devleti’nin Balkanlar’da adil bir d\u00fczen kurmas\u0131 ve Arnavutlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmeleri.<\/p>\n

Profes\u00f6r Tayyip G\u00f6kbilgin’in \u015fu yorumu asl\u0131nda konuyu \u00e7ok g\u00fczel \u00f6zetlemektedir:<\/p>\n

“Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir yerinde ayr\u0131 bir dine hatta bir mezhebe tahamm\u00fcl edemeyen ve ya\u015fatmayan sistem Osmanl\u0131 Devleti’nde de mevcut olsayd\u0131 bug\u00fcn ne S\u0131rp ne Bulgar ne de Yunan vs. ismine rastlanmazd\u0131. Tarihin muhtelif devirlerinde isimlerini b\u0131rakarak kendileri kaybolan veya ba\u015fka milletler i\u00e7inde eriyen kavimler gibi olurlard\u0131.”<\/p>\n

BO\u015eNAKLAR VE T\u00dcRKLER
\n<\/b>
\nBalkanlar’da ya\u015fayan Bo\u015fnaklar Bogomil mezhebine ba\u011fl\u0131yd\u0131lar. Bu mezhep H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n dejenere olmu\u015f unsurlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu reddediyordu. Bu durum Katolik ve Ortodokslar\u0131n b\u00fcy\u00fck tepkisine neden oluyordu. T\u00fcrklerin Balkanlar’a gelmeleri b\u00fcy\u00fck zul\u00fcm g\u00f6ren Bo\u015fnaklar i\u00e7in bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 oldu. Bogomil mezhebine mensup olan Bo\u015fnaklar T\u00fcrklerin Balkanlar’a hakim olmas\u0131yla birlikte Katolik ve Ortodokslarla e\u015fit haklara sahip duruma geldiler.<\/p>\n

Bosna-Hersek’in fethi ile birlikte T\u00fcrklere yak\u0131nl\u0131k duyan Bo\u015fnaklar kitleler halinde \u0130slam dinini kabul etmeye ba\u015flad\u0131lar. 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda Bo\u015fnaklar\u0131n tamam\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 kabul etmi\u015fti.<\/p>\n

Bo\u015fnaklar M\u00fcsl\u00fcman olduktan sonra Osmanl\u0131 y\u00f6netiminde \u00f6nemli g\u00f6revler ald\u0131lar. Osmanl\u0131 tarihindeki dokuz sadrazam \u00e7ok say\u0131da komutan vali ve devlet adam\u0131 Bo\u015fnak as\u0131ll\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Burada \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken tarihi bir ger\u00e7ek daha vard\u0131r. O d\u00f6nemde Katolikler taraf\u0131ndan ezilen Ortodoks S\u0131rplar da T\u00fcrklerin Balkan topraklar\u0131na ad\u0131m atmas\u0131ndan rahats\u0131zl\u0131k duymuyorlard\u0131. T\u00fcrklerin kendi inan\u00e7lar\u0131n\u0131 istedikleri gibi ya\u015famalar\u0131na izin vereceklerinden eminlerdi. \u00d6yle de oldu. T\u00fcrk adalet ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fc \u00fc\u00e7 as\u0131r boyunca S\u0131rp topraklar\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc. S\u0131rplar T\u00fcrk y\u00f6netiminden duyduklar\u0131 memnuniyeti onlarla birlikte sava\u015flara kat\u0131larak ve vergilerini \u00f6deyerek g\u00f6sterdiler.<\/p>\n

T\u00dcRKLER\u0130N D\u0130\u011eER M\u00dcSL\u00dcMAN M\u0130LLETLERE YAPTIKLARI YARDIMLAR
\n<\/b>
\n\u0130spanya’n\u0131n g\u00fcneydo\u011fusunda kurulan End\u00fcl\u00fcs Devleti uzun bir s\u00fcre M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n di\u011fer halklarla birlikte huzur ve refah i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131na imkan sa\u011flam\u0131\u015f; \u0130slam medeniyetinin Avrupa’da tan\u0131nmas\u0131na ve yay\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunmu\u015ftu. End\u00fcl\u00fcs M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 H\u0131ristiyan sald\u0131r\u0131lar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nca Sultan II. Beyaz\u0131t’a el\u00e7i g\u00f6ndererek acil yard\u0131m talep ettiler. II. Beyaz\u0131t bu duruma kay\u0131ts\u0131z kalmad\u0131 ve derhal Kemal Reis’i g\u00f6revlendirdi. Kemal Reis komutas\u0131ndaki askerler \u0130spanya sahillerine \u00e7\u0131karma yaparak \u0130spanya Kral\u0131na g\u00f6z da\u011f\u0131 verdiler. Ayr\u0131ca binlerce M\u00fcsl\u00fcman Kuzey Afrika’daki g\u00fcvenli topraklara ta\u015f\u0131nd\u0131 ve \u0130spanyollar\u0131n zulm\u00fcnden kurtar\u0131ld\u0131.<\/p>\n

16. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Portekizlilerin Hint Denizi’nde boy g\u00f6stermeleri nedeniyle buradaki baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman devletler zor durumda kalm\u0131\u015flard\u0131. Bunlardan birisi Gucurat Devleti’ydi. 1530 y\u0131l\u0131nda Portekiz sald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00fczerine Gucurat h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Kanuni Sultan S\u00fcleyman’dan yard\u0131m istedi. Bunun \u00fczerine Hint Seferi’ne \u00e7\u0131k\u0131larak Portekizlilere kar\u015f\u0131 Gucurat M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na askeri yard\u0131mda bulunuldu. Yine ayn\u0131 b\u00f6lgede ya\u015fayan Ace M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 da Portekiz tehdidine kar\u015f\u0131 \u0130stanbul’dan yard\u0131m istediler Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 bildirdiler. Kanuni Ace M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n bu iste\u011fine de olumlu cevap vererek L\u00fctfi Bey ve bir top\u00e7u birli\u011fini b\u00f6lgeye yard\u0131ma g\u00f6nderdi. Bu tarihten itibaren Osmanl\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 resmi olarak olmasa da fiili olarak G\u00fcneydo\u011fu Asya’ya kadar uzanm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Do\u011fu Afrika sahillerinde ya\u015fayan zenci M\u00fcsl\u00fcmanlar 1584 y\u0131l\u0131nda yine kurtar\u0131c\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fckleri T\u00fcrklerden yard\u0131m istemi\u015flerdi. Bu \u00e7a\u011fr\u0131ya g\u00f6sterilen icabet T\u00fcrklerin hamiyetperverliklerinin say\u0131s\u0131z \u00f6rne\u011finden birisi oldu. Ali Bey emrindeki Osmanl\u0131 birlikleri ile Aden’e hareket etti. T\u00fcm Kenya sahillerini M\u00fcsl\u00fcman az\u0131nl\u0131klara kar\u015f\u0131 tehlike olu\u015fturan unsurlardan temizledi:
\n“Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri bu \u00fclkelerin imdad\u0131na tam zaman\u0131nda ko\u015fmam\u0131\u015f olsalard\u0131 buralar \u015f\u00fcphesiz s\u00f6m\u00fcrgeci kahyalar taraf\u0131ndan istila edilmekle kalmayacak bu istila \u0130slam dini i\u00e7in de en b\u00fcy\u00fck bir darbe olacakt\u0131. Bundan b\u00f6yle \u0130slamiyet’in Orta ve Bat\u0131 Afrika’da yay\u0131lmas\u0131 \u015f\u00f6yle dursun Kuzey Afrika’da bile (End\u00fcl\u00fcs M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 misali) \u0130slam varl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tehlikeye d\u00fc\u015fecekti. Belki de silinip gidecekti… Bug\u00fcn say\u0131lar\u0131 milyonlarla ifade edilen M\u00fcsl\u00fcman Afrikal\u0131lar\u0131n nerede olursa olsun Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri’ne kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir minnet borcu vard\u0131r.”<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda mazlum halklar\u0131n yard\u0131m\u0131na ko\u015fan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu Rus tehdidine kar\u015f\u0131 K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131’n\u0131n tek s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131 olmu\u015ftu. S\u0131cak denizlere inmeye \u00e7al\u0131\u015fan Ruslar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131 nedeniyle yok olma tehlikesine maruz kalan K\u0131r\u0131m Tatarlar\u0131 Osmanl\u0131 himayesine s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Bunun ard\u0131ndan Karadeniz adeta bir “T\u00fcrk G\u00f6l\u00fc” haline geldi; \u00fc\u00e7 y\u00fczy\u0131l boyunca da bu niteli\u011fini korudu.<\/p>\n

Kafkasya eski tarihlerde de bir\u00e7ok \u0131rk ve dinden insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir b\u00f6lgeydi. Kafkasya’daki \u00c7erkeslerin yard\u0131m\u0131na ko\u015fan yine Osmanl\u0131 oldu. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda Rus zulm\u00fcne ve sald\u0131r\u0131lar\u0131na dayanamayarak b\u00f6lgeyi terk etmek zorunda kalan \u00c7erkes M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na kap\u0131lar\u0131n\u0131 sadece Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu a\u00e7t\u0131. Bu y\u0131llarda 1.5 milyon \u00c7erkes Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli yerlerinde yerle\u015ftirildi.<\/p>\n

OSMANLI TOPRAKLARINDAK\u0130 YAHUD\u0130LER\u0130N DURUMLARI
\n<\/b>
\nYahudiler ile T\u00fcrkler aras\u0131ndaki ilk ili\u015fkiler B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu Devleti d\u00f6neminde kuruldu. O \u00e7a\u011flarda Yahudiler Bizans’\u0131n ekonomik ve dinsel bask\u0131lar\u0131ndan ka\u00e7arak kitleler halinde T\u00fcrk topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 ettiler. Bundan sonra T\u00fcrk topraklar\u0131ndaki Yahudiler hemen her d\u00f6nem d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer yerlerindeki Yahudilere k\u0131yasla daha iyi ko\u015fullarda ya\u015fad\u0131lar.<\/p>\n

Osmanl\u0131 Devleti kuruldu\u011funda Bursa’da kalabal\u0131k bir Yahudi toplumu vard\u0131. Bursa’n\u0131n fethinden sonra Yahudiler kendi dini liderleri taraf\u0131ndan y\u00f6netilme hakk\u0131na kavu\u015ftular.<\/p>\n

T\u00fcrklerin Balkanlar’a yerle\u015fmeleri Yahudi az\u0131nl\u0131k taraf\u0131ndan memnuniyetle kar\u015f\u0131land\u0131. T\u00fcrk adalet ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fcn nam\u0131n\u0131 duyan Balkan Yahudileri fetihlerin ard\u0131ndan Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flad\u0131lar. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Ba\u015fhaham \u0130shak Safetti Avrupa’daki Yahudilere Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 etmeleri y\u00f6n\u00fcnde \u00e7a\u011fr\u0131da bile bulundu. S\u00f6z konusu davette Ba\u015fhaham \u015fu ifadelere yer veriyordu:<\/p>\n

“Beni dinleyiniz: Museviler d\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde T\u00fcrkiye’de oldu\u011fu kadar rahat edemez\u2026 Bu memleket i\u00e7inde kendi ya\u015famlar\u0131m\u0131z\u0131 daha rahat d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr istediklerimizi yapabiliriz. Hayalinizden ne ge\u00e7iyorsa b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 T\u00fcrklerin yan\u0131nda yapabilirsiniz. Size kimse dokunmaz\u2026 \u015eimdi tembellik etmeyiniz rahat yere geliniz… Bundan ba\u015fka bu memleketin faydalar\u0131 ve halk\u0131n\u0131n iyili\u011fi Almanya’da bulunmaz.”<\/p>\n

Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun adil y\u00f6netimi sayesinde \u00fc\u00e7 dine ve muhtelif mezheplere mensup dilleri k\u00fclt\u00fcrleri \u0131rklar\u0131 birbirlerinden tamamen farkl\u0131 milyonlarca insan as\u0131rlar boyunca hi\u00e7bir zulme maruz kalmadan huzur i\u00e7inde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Avrupa’dan T\u00fcrk beldelerine en b\u00fcy\u00fck Yahudi g\u00f6\u00e7\u00fc 1492 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. End\u00fcl\u00fcs Devleti y\u0131k\u0131l\u0131nca korumas\u0131z kalan y\u00fcz binlerce Yahudi Osmanl\u0131 Padi\u015fah\u0131 Sultan II. Beyaz\u0131t’\u0131n verdi\u011fi izinle Osmanl\u0131 y\u00f6netimindeki \u015fehirlere yerle\u015ftiler. 1492 y\u0131l\u0131 Yahudi tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu.<\/p>\n

Yahudilerin T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 duydu\u011fu minnettarl\u0131k Yahudi yazar Avram Galanti taraf\u0131ndan \u00f6zl\u00fc bir bi\u00e7imde \u015f\u00f6yle ifade edilir:
\n“D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir memleketinin Yahudileri T\u00fcrkiye Yahudileri kadar himay\u0131se g\u00f6rmemi\u015ftir. Yahudiler bunu biliyor ve Yahudi tarihi de bunu alt\u0131n harflerle yaz\u0131yor.”<\/p>\n

Yahudilerin k\u00fclt\u00fcrlerini ve dinlerini muhafaza etmesine izin verildi\u011fi Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda b\u00f6ylece Yahudi n\u00fcfusu h\u0131zla \u00e7o\u011fald\u0131. 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda sadece \u0130stanbul’da yakla\u015f\u0131k 150 bin Yahudi \u00f6zg\u00fcr bir \u015fekilde ya\u015famaktayd\u0131.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mehmet Cenapsu Selçuklular Anadolu’ya gelen Kayı Türkleri’ni Bizans sınırına yerleştirmişlerdi. İşte böyle ortaya çıkan Osmanlı Beyliği bu avantajı iyi kullanarak kısa sürede büyük bir devlet haline geldi. Bizans topraklarındaki siyasi dini ve ekonomik baskılarından bunalan azınlıklar bir kurtuluş yolu arıyorlardı. Bu yıllarda Bilecik Yarhisar İnegöl ve Köprühisar bölgeleri Osmanlı yönetimindeydi. Buralardaki azınlıkların temel hak ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12333","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12333","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12333"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12333\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12335,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12333\/revisions\/12335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12333"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12333"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12333"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}