![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image5\/0046-kafkas-tarihi.GIF\")
<\/p>\n<\/p>\n
Mehmet Ali Varl\u0131k<\/span><\/strong><\/p>\n \u00c7erkesler ve T\u00fcrkler aras\u0131ndaki M\u00fcnasebetler: Kavimler g\u00f6\u00e7\u00fcyle Hazar Denizi’nin kuzey ve g\u00fcneyinden T\u00fcrklerin Kafkasya\u2019ya gelmeleriyle ba\u015flar. Yakla\u015f\u0131k 1000-1500 y\u0131ll\u0131k bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda olur. Daha sonra as\u0131rlarca Kafkas halklar\u0131yla birlikte ya\u015fam\u0131\u015flar ve kar\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Birbirlerinden binlerce k\u0131z al\u0131p vermi\u015flerdir. Kafkasya\u2019n\u0131n h\u00fcrriyet m\u00fccadelesi de birlikte verilmi\u015ftir.<\/p>\n Kafkasya\u2019da 89 etnik gurup say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Alt kollar da say\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu say\u0131 129\u2018u bulmaktad\u0131r. Bunlar\u0131n 30 kadar\u0131 T\u00fcrk soyundand\u0131r. (Kumuklar, Misketler, Ah\u0131skalar, Acaralar, Karapapaklar, Azeriler vs. ilk akla gelenlerdir.)<\/p>\n \u015e\u00f6yle bir olay anlat\u0131l\u0131r: Kitay Han isminde bir ki\u015finin askerleriyle birlikte Hazar Denizi\u2018nin kuzeyinden, Kafkasya\u2019ya do\u011fru gelmekte olduklar\u0131 \u00c7erkesler taraf\u0131ndan haber al\u0131n\u0131r. Muhtemel bir sald\u0131r\u0131 ihtimali d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek tedbirler al\u0131n\u0131r. Kitay Han\u2019\u0131n el\u00e7ileri gelir ve \u015fu mesaj\u0131 getirirler: \u201cTopraklar\u0131n\u0131z \u00fczerinde bir emelim yoktur. \u0130zniniz olursa \u00fclkenizden ge\u00e7ip daha bat\u0131ya gitmek istiyorum.\u201d Taraflar kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda ger\u00e7ek dostluklar kurulur. \u201cGitmeyiniz, Kafkasya\u2019da hepimize yetecek toprak vard\u0131r\u201d denilir ve kalmalar\u0131 sa\u011flan\u0131r. Kafkasya\u2019ya yerle\u015firler. Dostluklar as\u0131rlar boyu devam eder.<\/p>\n Kafkasya g\u00f6\u00e7 ald\u0131\u011f\u0131 gibi, daha \u00e7ok g\u00f6\u00e7 veren bir \u00f6zelli\u011fe sahiptir. Mezopotamya\u2019ya g\u00f6\u00e7 ederek S\u00fcmerlerle k\u00fclt\u00fcrel sosyal m\u00fcnasebetler kurmu\u015flard\u0131r. Arkeolojik buluntulardaki benzerlikler bu ger\u00e7e\u011fi ortaya koymaktad\u0131r. S\u00fcmerler T\u00fcrk soyundand\u0131rlar. S\u00fcmerce\u2019de 165 T\u00fcrk\u00e7e kelime tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n \u00c7erkeslerin atalar\u0131 say\u0131lan, Nartlar, Hattiler ve Kimmerler gibi baz\u0131 Kafkas kavimleri de Anadolu\u2019ya g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. Zamanla Anadolu halk\u0131yla kar\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrk soyundan olan; Uzlar, Pe\u00e7enekler, Kumanlar, Bulgar T\u00fcrkleri, K\u0131p\u00e7aklar, \u00c7epniler vs. de, Balkanlardan ve \u0130ran \u00fczerinden Anadolu\u2019ya gelmi\u015flerdir. Bunlar da zamanla Anadolu halk\u0131yla kar\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n \u00c7erkes-T\u00fcrk m\u00fcnasebetleri, M\u0131s\u0131r\u2019da da g\u00f6r\u00fclmektedir. Abbasi halifelerinden olan; Memun ve Muhte\u015fim d\u00f6nemlerinde, M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrkler, Eyyubiler zaman\u0131ndan ba\u015flayarakta \u00c7erkesler asker ve koruma olarak M\u0131s\u0131ra getirilmi\u015flerdir. M\u0131s\u0131r\u2019da T\u00fcrk ve \u00c7erkes n\u00fcfus \u00e7ok artm\u0131\u015ft\u0131r. Eyyubilerin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra Memluklar d\u00f6nemi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk \u00f6nce T\u00fcrk memluklar d\u00f6nemi, daha sonra da \u00c7erkes sultanlar\u0131 d\u00f6nemi ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7erkes sultanlar\u0131 d\u00f6neminde, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131 23 sultan y\u00f6netmi\u015ftir. T\u00fcrkler ve \u00c7erkesler burada da birlikte ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Osmanl\u0131lar i\u00e7inde \u00c7erkesler; Yavuz Sultan Selim, 1517\u2019de M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n fethine yard\u0131m eden, \u00c7erkes Hayri beyi M\u0131s\u0131r\u2019a vali olarak atad\u0131. \u00c7ok say\u0131da \u00c7erkes bilgin ve askerleri de beraberinde \u0130stanbul\u2019a getirmi\u015fti.<\/p>\n As\u0131l m\u00fcnasebetler 1700 y\u0131llarda ba\u015flayarak daha yo\u011funluk kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015e\u00f6yle ki; Rusya s\u0131cak denizlere inmeyi ve Hindistan\u2019\u0131 ele ge\u00e7irmeyi devlet politikas\u0131 haline getirmi\u015fti. Bu ama\u00e7la, Balkanlardan ve Kafkaslardan sald\u0131r\u0131lara ba\u015flad\u0131lar. \u00c7erkesler, Kafkaslardan ge\u00e7i\u015fe izin vermiyorlard\u0131. Her defas\u0131nda artan kuvvetlerle, sald\u0131r\u0131 \u00fczerine sald\u0131r\u0131 yap\u0131yorlard\u0131. Ruslar ortak d\u00fc\u015fman oldu\u011fundan, Osmanl\u0131 \u00c7erkes yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 daha da artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Osmanl\u0131- Kafkasya m\u00fcnasebetleriyle ilgili belgeler azd\u0131r. \u201cEvliya \u00c7elebi Seyahatnamesi\u201d ve Ferruh Ali Pa\u015fan\u2019\u0131n k\u00e2tibi Ha\u015fim Efendi\u2019nin \u201c\u00c7erkesistan Gezi Notlar\u0131\u201d vard\u0131r.<\/p>\n Ruslar\u0131n Kafkasya\u2019ya sald\u0131r\u0131lar\u0131 sebebiyle Osmanl\u0131 Battal H\u00fcseyin Pa\u015fay\u0131 30 bin askerle Kafkasya\u2019ya g\u00f6nderdi. Ancak beceriksiz ve \u00fcrkek olan Battal H\u00fcseyin Pa\u015fa, Ruslarla sava\u015fmak yerine yan\u0131ndaki birka\u00e7 ki\u015fiyle Ruslara iltica etti. Ba\u015fs\u0131z kalan Osmanl\u0131 ordusu ve \u00c7erkesler Anapa’ya \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n \u00c7erkesler, cephane ve erzak yard\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131 halinde Ruslar\u0131 durdurabileceklerini s\u00f6ylediler. Ancak Osmanl\u0131 en zay\u0131f zamanlar\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yordu, yard\u0131m yap\u0131lamad\u0131. D\u00fcnyan\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fc ordusu kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilmekten kurtulamad\u0131lar. Sava\u015f sonras\u0131 da vatanlar\u0131ndan s\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Tahminen 1-1,5 milyon ki\u015fi Osmanl\u0131 topraklar\u0131na s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. (1864) Bu dramatik olay kelimenin tam anlam\u0131yla bir faciad\u0131r. Bir soy k\u0131r\u0131md\u0131r. A\u00e7l\u0131k ve salg\u0131n hastal\u0131klar nedeniyle kitleler halinde toplu \u00f6l\u00fcmler meydana geldi. Osmanl\u0131, \u00c7erkeslerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Balkanlarda Osmanl\u0131n\u0131n u\u00e7 b\u00f6lgelerinde M\u00fcsl\u00fcmanlarla H\u0131ristiyan tebaan\u0131n aras\u0131na yerle\u015ftirmi\u015flerdi. 1878 Osmanl\u0131 Rus sava\u015f\u0131nda \u201cG\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00c7erkes s\u00fcvari birlikleri\u201d olu\u015fturuldu. Bu birlikler Ruslara b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar verdirtmi\u015fti. Ancak 250 bin ki\u015filik Rus ordusu kar\u015f\u0131s\u0131nda 50 bin ki\u015filik Osmanl\u0131 ordusu yenilmi\u015fti. Sava\u015f sonras\u0131 yap\u0131lan B\u00fckre\u015f Antla\u015fmas\u0131na Rusya; Balkanlarda tek \u00c7erkes\u2019in bile b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131 maddesini koydu\u011fundan bu defa ikinci defa zorunlu g\u00f6\u00e7e tabi tutuldular. G\u00f6\u00e7 edemeyen \u00c7erkes k\u00f6yleri, Ruslar taraf\u0131ndan, \u00e7oluk \u00e7ocuk, hasta, ya\u015fl\u0131 demeden canl\u0131 canl\u0131 yak\u0131ld\u0131lar. G\u00f6\u00e7 edenler Anadolu\u2019da geni\u015f alana, iki T\u00fcrk k\u00f6y\u00fc aras\u0131na, 40 hanelik \u00c7erkes k\u00f6yleri olacak \u015fekilde yerle\u015ftirildiler. Bir k\u0131sm\u0131 da o zamanlar Osmanl\u0131 topra\u011f\u0131 olan Suriye ve \u00dcrd\u00fcn topraklar\u0131na yerle\u015ftirildi. Bu g\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki mevcutlar\u0131 hakk\u0131nda rakam vermek zordur. Anadolu\u2019da 750 civar\u0131nda \u00c7erkes k\u00f6y\u00fc oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Ancak farkl\u0131 bir co\u011frafyaya uyum sa\u011flamalar\u0131 o kadar kolay olmad\u0131. \u00c7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fand\u0131. Anadolu\u2019nun M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk halk\u0131ndan ise g\u00f6\u00e7men \u00c7erkesler \u00e7ok yard\u0131mlar g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n \u00c7erkesler i\u00e7in Osmanl\u0131 kutsal devlet, T\u00fcrkler ise kutsal milletti. Anneleri, e\u015fleri ve damatlar\u0131 \u00c7erkes olan padi\u015fahlar vard\u0131r. Osmanl\u0131 topraklar\u0131 \u00c7erkeslerin ikinci vatanlar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131nda; Hadikalel V\u00fczera (Vezirler Bah\u00e7esi), Sefinat\u00fc\u2019r R\u00fcesa (Reislerin Kitab\u0131), Devhat\u00fcl Mesayih (\u015eeyhlerin \u015eeceresi), Sicili Osman\u00ee (Osmanl\u0131n\u0131n Sicili) gibi kaynaklar Osmanl\u0131da g\u00f6rev alm\u0131\u015f ki\u015filer hakk\u0131nda bilgi vermektedir.<\/p>\n Bu eserlerin tetkikinden \u00c7erkes k\u00f6kenli: Sadrazam, \u015eeyh\u00fclislam, Vezir, Pa\u015fa, M\u00fc\u015fir (Mara\u015fal), Serasker(Ordu Komutan\u0131), Kaptan\u0131 Derya (Deniz Kuvvetleri Komutan\u0131), Serdar,Vali, B\u00fcy\u00fckel\u00e7i, C\u00fcndi (S\u00fcvari Komutan\u0131) gibi g\u00f6revlerde bulunmu\u015f olan \u00c7erkesler 450\u2018nin \u00fczerindedir. 250 kadar\u0131 pa\u015fa unvan\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. 100 civar\u0131nda M\u00fc\u015fir (Mara\u015fal) vard\u0131r. Bir\u00e7oklar\u0131 da sava\u015f alanlar\u0131nda \u015fehit olmu\u015flard\u0131r. Sadrazaml\u0131k yapm\u0131\u015f olanlar, 12 ki\u015fi olup k\u0131sa biyografileri \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n \u00d6zdemir O\u011flu Osman Pa\u015fa (1527-1585): Dervi\u015f Mehmet Pa\u015fa (1585-1655): \u00c7erkes Ahmet Pa\u015fa (?-1625): Siyavu\u015f Pa\u015fa (?-1662): Melek Ahmet Pa\u015fa (?-1662): Silahtar ve Ni\u015fanc\u0131 S\u00fcleyman Pa\u015fa (?-1715): Palab\u0131y\u0131k Hasan Pa\u015fa (1715-1790): Meyyit Hasan Pa\u015fa (?-1810): H\u00fcsrev Koca Mehmet Pa\u015fa (1776-1885): Tunuslu Hayrettin Pa\u015fa (1819-1890): Tunuslularca milli kahraman ilan edildi.1968 y\u0131l\u0131nda kemikleri \u0130stanbul\u2019dan Tunus\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Arap\u00e7a ve Frans\u0131zca’y\u0131 \u00e7ok iyi biliyordu.<\/p>\n Mahmut \u015eevket Pa\u015fa (1856-1913): Salih Hulusi (1864-1939): \u00c7erkesler, Osmanl\u0131n\u0131n son zamanlar\u0131ndaki k\u00f6t\u00fc gidi\u015fi durdurmak i\u00e7in vatansever ayd\u0131nlar taraf\u0131ndan giri\u015filen her sosyal aktivitenin i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flard\u0131r. Mitinglerde, kurulan cemiyetlerde, Bat\u0131 Trakya\u2019da kurulan T\u00fcrk Cumhuriyetinde, Trablus\u2019a \u0130talyanlarla sava\u015fmak i\u00e7in giden vatanseverler aras\u0131nda, Te\u015fkilat\u0131 Mahsusa’da, Balkan ve \u0130lk D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda yer alm\u0131\u015f ve \u00f6nemli hizmetler g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n safhalar\u0131nda (Amasya M\u00fclakat\u0131, Sivas ve Erzurum kongrelerinde, TBMM a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda) Mustafa Kemal\u2019in yan\u0131nda yer alan komutanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 \u00c7erkes\u2019dir.<\/p>\n Ya\u015fanm\u0131\u015f baz\u0131 ferdi olumsuzluklarda vard\u0131r. Hangi etnik kesimi ele al\u0131rsan\u0131z al\u0131n\u0131z, hepsinde ya\u015fanm\u0131\u015f olumsuzluklar g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. O olumsuzluklar\u0131 ka\u015f\u0131man\u0131n ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131man\u0131n kimseye faydas\u0131 yoktur.<\/p>\n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti \u00fcniter bir devlettir. Her vatanda\u015f, etnik k\u00f6kenine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, liyakate g\u00f6re her g\u00f6reve gelebilmektedir. \u00c7erkeslerde, bu genel kural\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fildir. \u00d6nemli olan vatan\u0131 sahiplenmek, sevmek ve hizmet etmektir.<\/p>\n Ya\u015far Do\u011fu, Hamit Kaplan, Gazanfer Bilge, Adil Candemir, Tevfik Y\u00fcce, Mahmut Atalay, \u0130rfan Atan vs. gibi, \u00c7erkes k\u00f6keninden gelen ve her biri Balkan, Avrupa, Akdeniz Oyunlar\u0131nda ve D\u00fcnya \u015fampiyonalar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7ok say\u0131da \u015fampiyonluk ve madalya kazand\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7ok say\u0131da g\u00fcre\u015f\u00e7i de yeti\u015ftirmi\u015flerdir. Her konuda vatana katk\u0131da bulunmak \u015fiar\u0131ndad\u0131rlar.<\/p>\n \u00c7erkeslerin, T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne de \u00f6nemli katk\u0131lar\u0131 olmu\u015ftur. Geleneklerine \u00e7ok ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Bir o kadar da yurtta\u015f olarak devlete ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. Anavatanlar\u0131 Kafkasya, T\u00fcrkiye\u2019de ikinci vatanlar\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n II. D\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan sonra Kafkasya\u2019dan Amerika\u2019ya gidip New Jersey\u2019e yerle\u015fmi\u015f ve belki de T\u00fcrkiye\u2019yi hi\u00e7 g\u00f6rmemi\u015f \u00c7erkesler vard\u0131r. Her sene Amerika\u2019da d\u00fczenlenen T\u00fcrk haftas\u0131na orijinal giysileri i\u00e7in de ve ay-y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayraklarla kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 duyuyoruz. Memnun da oluyoruz. T\u00fcrkiye\u2019ye bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan ilgi \u00e7ekicidir. D\u00fcnya da 40 \u00fclkede \u00c7erkes vard\u0131r. Yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, en \u00e7ok ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclke T\u00fcrkiye\u2019dir.<\/p>\n A\u00e7\u0131l\u0131m tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n devam etti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u015fu hususlara dikkat \u00e7ekmek istiyorum:<\/p>\n Tarih boyunca; T\u00fcrk\u00fc, K\u00fcrt’\u00fc, \u00c7erkes\u2019i birlikte, i\u00e7i i\u00e7e ya\u015fad\u0131, ayn\u0131 inanc\u0131 payla\u015f\u0131yor. Kuran ve \u0130slam bizi karde\u015f yapt\u0131. \u0130sl\u00e2m\u2019a inananlar karde\u015ftir. Biz karde\u015fiz. Sevgili peygamberimiz veda hutbesinde \u201cArap\u2019\u0131n Aceme ve Acem\u2019in Arap\u2019a \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc yoktur.\u201d demi\u015ftir. Zaten ama\u00e7 mutlu olmak de\u011fil mi? Bu g\u00fcn bu g\u00fczel vatanda, vatanda\u015fl\u0131k bilinciyle ve birbirimizi severek refah i\u00e7inde, mutlu olmamam\u0131z i\u00e7in hi\u00e7bir sebep yoktur. Hi\u00e7bir etnik kesime ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131namaz, hi\u00e7biri d\u0131\u015flanamaz. Hi\u00e7bir hak vatan\u0131n, b\u00f6l\u00fcnmesi ve par\u00e7alanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde kullan\u0131lamaz. \u00dcniter yap\u0131 suland\u0131r\u0131lamaz. Vatanseverlik; Kuru kuruya s\u00f6zle olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir etnik k\u00f6kene mensubiyetle de olmaz. Ger\u00e7ek vatanseverlik; Vatan i\u00e7in maddi manevi yap\u0131lan \u00f6z verili, faydal\u0131 g\u00fczel \u015feylerle olur.Ger\u00e7ek vatansever vatan\u0131 i\u00e7in bir \u015feyler yapabilendir hem T\u00fcrkiye hem anavatan i\u00e7inde bir \u015feyler yapal\u0131m i\u015fte o zaman ger\u00e7ekten kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f kli\u015fele\u015fmi\u015f olgulardan uzakta realiteyi ortaya koyaca\u011f\u0131m\u0131za y\u00fcrekten inan\u0131yorum…<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mehmet Ali Varlık Çerkesler ve Türkler arasındaki Münasebetler: Aslında münasebetler, Osmanlı’dan çok önce başlamıştır. Kavimler göçüyle Hazar Denizi’nin kuzey ve güneyinden Türklerin Kafkasya’ya gelmeleriyle başlar. Yaklaşık 1000-1500 yıllık bir zaman aralığında olur. Daha sonra asırlarca Kafkas halklarıyla birlikte yaşamışlar ve karışmışlardır. Birbirlerinden binlerce kız alıp vermişlerdir. Kafkasya’nın hürriyet mücadelesi de birlikte verilmiştir. Kafkasya’da 89 etnik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12336","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12338,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12336\/revisions\/12338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b>
\nAsl\u0131nda m\u00fcnasebetler, Osmanl\u0131’dan \u00e7ok \u00f6nce ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\n<\/b>
\nOsmanl\u0131lar; 1475 y\u0131l\u0131nda Venedik kolonileri olan Kefe\u2019yi hemen sonra da Azak\u2019\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015flerdi. K\u0131r\u0131m hanl\u0131\u011f\u0131 da Osmanl\u0131 himayesine girmi\u015fti, Kafkasya\u2019yla s\u0131n\u0131r olunmu\u015ftu. Bu tarihten sonra Osmanl\u0131 \u00c7erkes ili\u015fkileri geli\u015fmeye ba\u015flar.<\/p>\n
\n<\/b>
\nHabe\u015fistan\u2019\u0131 fetheden Thu\u015ft \u00d6zdemir Pa\u015fan\u0131n o\u011fludur. Kahire\u2019de do\u011fdu. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun \u00fcnl\u00fc komutanlar\u0131ndand\u0131r. Taaz, G\u00fcney Kafkasya ve Azerbaycan fatihi olarak isim yapm\u0131\u015ft\u0131r. M\u0131s\u0131r, Yemen, Habe\u015fistan ve Diyarbak\u0131r Beylerbeyli\u011finde bulunmu\u015ftur. 25 Temmuz 1584\u2019te sadrazam olmu\u015ftur.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u0130stanbul\u2019da do\u011fdu. Padi\u015fah IV. Murat zaman\u0131nda Suriye\u2019de Askeri seferlerde bulundu.1638\u2019 de Diyarbak\u0131r Beylerbeyi oldu. \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131n\u0131 kapatan Cenevizlileri bozguna u\u011fratt\u0131.1651\u2019de Anadolu Beylerbeyi, 1652\u2019de kaptan\u0131derya oldu. 20 Mart 1653\u2019te Sadrazam oldu.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u015eam valili\u011fi ve Kubbe vezirli\u011fi yapt\u0131.1624 y\u0131l\u0131nda IV. Murat zaman\u0131nda Sadrazam oldu. \u0130ran seferine giderken Tokat\u2019ta hastalanarak 1625 y\u0131l\u0131nda vefat etti.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u0130stanbul\u2019da do\u011fdu. Abaza Pa\u015fa ad\u0131yla an\u0131l\u0131r. 1642\u2019de kaptan\u0131derya oldu. I.Ahmet\u2019in k\u0131z\u0131 Gevher hatun ile evlenerek saraya damat oldu. Erzurum, Diyarbak\u0131r ve Silistre valiliklerinde bulundu. 1651\u2019de sadrazam oldu. Devleti zorbalardan temizledi. Bosna valili\u011fine atand\u0131. Silistre muhaf\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131. Daha sonra ikinci defa sadrazam oldu.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u00c7ok iri yap\u0131l\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in Malak ad\u0131 tak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Y\u00fcksek makamlara ge\u00e7ince lakab\u0131 Melek\u2019e \u00e7evrildi. Diyarbak\u0131r ve Musul muhaf\u0131zl\u0131klar\u0131nda bulundu.1640\u2019ta Kubbe veziri oldu. IV. Murat\u2019\u0131n k\u0131z\u0131 Kaya Sultanla evlenerek saraya damat oldu. \u015eam, Halep, Van ve Bosna beylerbeyliklerinde bulundu. Kara Murat Pa\u015fan\u0131n yerine sadrazam oldu. Namuslu, d\u00fcr\u00fcst ve kabiliyetli ki\u015fileri kollayan ve koruyan hay\u0131rsever bir ki\u015fi idi. Me\u015fhur seyyah Evliya \u00c7elebi\u2019nin yak\u0131n akrabas\u0131 idi.<\/p>\n
\n<\/b>
\nKuzey Kafkasya\u2019da do\u011fdu. III. Ahmet d\u00f6neminde silahtar oldu. Vezirlik yapt\u0131. Halep valili\u011finde bulundu.1712\u2019de sadrazam oldu.<\/p>\n
\n<\/b>
\nKuzey Kafkasya\u2019da do\u011fdu. Cezayirli Hasan Pa\u015fa ad\u0131yla da an\u0131l\u0131r. Avusturya sava\u015flar\u0131nda ve Osmanl\u0131 donanmas\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 hizmetleri oldu. Ruslara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan sava\u015flarda ba\u015far\u0131lar g\u00f6sterdi. Ruscuk seraskerli\u011fi yapt\u0131. Arnavutluk\u2019ta \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131. Suriye\u2019de ve M\u0131s\u0131r\u2019da \u00e7\u0131kan isyanlar\u0131 bast\u0131rd\u0131. Ba\u015far\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 kaptan\u0131derya yap\u0131ld\u0131. Sivastopol\u2019dan gelen Rus donanmas\u0131n\u0131 yenilgiye u\u011fratt\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\nSadrazaml\u0131k makam\u0131na getirildi\u011finde (7 Haziran 1789) hasta olarak yat\u0131yordu. Bu sebeple cenaze manas\u0131na (meyyit) denilmi\u015fti. \u00d6nceleri Vidin muhaf\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve vezirlik yapm\u0131\u015ft\u0131. T\u0131rhala ve Ruscuk muhaf\u0131zl\u0131klar\u0131nda bulundu.<\/p>\n
\n<\/b>
\nKoca denmesi y\u00fcz ya\u015f\u0131ndan fazla ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir. Vezirlik, M\u0131s\u0131r valili\u011fi ba\u015fta olmak \u00fczere muhtelif valilikler, seraskerlik yapt\u0131. Kaptan\u0131derya oldu. Padi\u015fah II. Abd\u00fclmecit devrinde sadrazaml\u0131\u011fa getirilmi\u015ftir. Bir\u00e7ok devlet adam\u0131 yeti\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n
\n<\/b>
\nBabas\u0131 (Tla\u015f) Topal Hasan Pa\u015fa, \u00c7erkes-Rus sava\u015f\u0131nda \u015fehit olmas\u0131 \u00fczerine Kafkasya\u2019dan \u00e7ocuk ya\u015fta getirildi. Tunus valisi Ahmet Pa\u015fa\u2019n\u0131n himayesine verildi. Subay olarak orduya girdi. Ba\u015far\u0131lar\u0131 r\u00fctbe ile \u00f6d\u00fcllendirildi. 1850\u2019de general,1855\u2019te korgeneral oldu. Osmanl\u0131-Rus sava\u015f\u0131nda 12 bin Tunuslunun sava\u015fa kat\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. II. Abd\u00fclhamit devrinde 1879\u2019da sadrazam oldu. Ancak padi\u015fahla anla\u015famamas\u0131 sonucu istifa ederek g\u00f6revinden ayr\u0131l\u0131yor. \u0130kinci defa sadrazam yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan teklifleri reddetti. \u00c7ok dirayetli bir yap\u0131s\u0131 vard\u0131. Dalkavuklar\u0131 ve beceriksiz ki\u015fileri devletten uzakla\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\nBabas\u0131 Kuzey Kafkasya\u2019dan Irak\u2019a yerle\u015fen S\u00fcleyman Beydir. Harp okulunda \u00f6\u011fretmenlik yapt\u0131. Fransa ve Almanya\u2019da g\u00f6revlerde bulundu. Kosova valili\u011fi, III. ordu komutanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulundu. 31 Mart olaylar\u0131nda komutan olarak \u0130stanbul\u2019a girdi. Harbiye naz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131. Arnavutluk isyan\u0131n\u0131 bast\u0131ran birli\u011fe komuta etti. 23 Ocak 1913 y\u0131l\u0131nda sadrazam oldu. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin en kar\u0131\u015f\u0131k y\u0131llar\u0131yd\u0131. Suikast sonucu 13 Haziran 1913 tarihinde \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\n<\/b>
\nLiman reisi Dilaver Pa\u015fa\u2019n\u0131n o\u011fludur. 1888\u2019de harp akademisini birincilikle bitirdi. Almanya\u2019ya g\u00f6nderildi. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde bir\u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revlerde bulundu. II. Ordu komutanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131. Harbiye naz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, bahriye naz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve naf\u0131a naz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revlerinde bulundu. 8 Mart 1920\u2019de \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinde ba\u015fvekillik g\u00f6revine getirildi ise de k\u0131sa bir s\u00fcre sonra istifa etti ve bir daha g\u00f6rev almad\u0131.<\/p>\n
\n<\/b>
\n\u00c7erkesler; farkl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcre sahiptiler. K\u00fclt\u00fcrlerini, Anadolu\u2019ya da ta\u015f\u0131m\u0131\u015flar ve Anadolu k\u00fclt\u00fcr\u00fcne katk\u0131da bulunmu\u015flard\u0131r. \u015eu s\u00f6zler \u00e7ok duyulur: \u00c7erkes Pastas\u0131, \u00c7erkes Tavu\u011fu, \u00c7erkes Peyniri, \u00c7erkes Biberi, \u00c7erkes Tuzu, \u00c7erkes Sofras\u0131, \u00c7erkes At\u0131, \u00c7erkes Eyeri, \u00c7erkes Kemeri, \u00c7erkes Kamas\u0131, \u00c7erkes Kalpa\u011f\u0131, \u00c7erkes Elbisesi, \u00c7erkes D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00c7erkes M\u0131z\u0131kas\u0131, \u00c7erkes Gelini, \u00c7erkes Delikanl\u0131s\u0131, \u00c7erkes K\u0131z\u0131, \u00c7erkes G\u00f6rene\u011fi vs. gibi s\u00f6zler, T\u00fcrk literat\u00fcr\u00fcne girmi\u015ftir.<\/p>\n