![](\"http:\/\/circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image5\/0109-abaza.GIF\")
<\/p>\n<\/p>\n
Mr. Rolland<\/strong> 1 Ekim 1862, \u00c7ar\u015famba \u015eefler T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyorlar.<\/p>\n Mr. Rolland devam ediyor: Size \u015funlar\u0131 nakletmek istiyorum; onlar cesur insanlar\u0131n hissedebilecekleri kadar \u00fcmitsizlik hissederler veya onlar\u0131n deyimiyle, onlar gece ve g\u00fcnd\u00fcz ate\u015f i\u00e7indeler bu yang\u0131n\u0131n kendilerini her gece ve g\u00fcnd\u00fcz ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissediyorlar. Onlar \u0130ngiliz ulusunu duydular ve onlara \u0130ngiliz ulusunun b\u00fcy\u00fck bir ulus oldu\u011fu anlat\u0131ld\u0131. Bu nedenle onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 b\u00fcy\u00fckleri, onlara yard\u0131m almak i\u00e7in bu ulusa ba\u015fvurmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylediler ve onlarla o ulusa gideceklerini ve onlara yard\u0131m etmedikleri takdirde Ruslar\u0131n k\u00f6lesi olacaklar\u0131n\u0131, Ruslarca imha edileceklerini anlatacaklar\u0131n\u0131 belirttiler. Bizler k\u00f6le olmayaca\u011f\u0131z fakat bizden sonra gelenler belki olacaklard\u0131r ve bu k\u00f6leler b\u00fcy\u00fck \u0130ngiliz ulusuna sald\u0131rmak i\u00e7in Rusya’n\u0131n emrinde asker olacaklard\u0131r, i\u015fte konu\u015fman\u0131n \u00f6z\u00fc budur (Alk\u0131\u015flar).<\/p>\n \u00c7erkes Reisleri tekrar terc\u00fcmana hitabetti.<\/p>\n (Mr. Rolland Rus zulm\u00fcn\u00fc, \u00c7erkeslerin kahramanl\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan duygusal konu\u015fmaya devam ediyor ve \u0130ngilizlerin yard\u0131m etmedi\u011fi takdirde nelerin olabilece\u011fi tekrarlan\u0131yordu.)<\/p>\n Mr. Rolland dinleyicilere bir harita g\u00f6stererek; “bak\u0131n\u0131z do\u011fu ile bat\u0131 aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fe bir duvar hakimdir. Bu Tibet, Tatary, Hindistan ve T\u00fcrkiye (ki, \u00c7in duvar\u0131ndan Karadeniz’e kadar uzan\u0131r) aras\u0131da bir duvard\u0131r. Di\u011fer tarafta Akdeniz’deki b\u00fct\u00fcn limanlara sahipsiniz ve bu denizin k\u0131y\u0131s\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler \u0130stanbul Bo\u011faz\u0131 vas\u0131tas\u0131yla “Euxine”nin do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131yla irtibattad\u0131rlar. Kafkasya, o duvar\u0131n kap\u0131s\u0131d\u0131r. Bu da\u011fl\u0131k b\u00f6lge insanlar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z olduklar\u0131nda t\u00fcm do\u011fu d\u00fcnyas\u0131 ticareti \u00c7erkezistan limanlar\u0131n\u0131 yollar\u0131nda bulacaklar. K\u0131sacas\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z, \u00f6zg\u00fcr bir ticarete sahip olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n Di\u011fer yandan, bu kap\u0131 Moskova’n\u0131n elinde olursa, bu ticaret sadece size kapal\u0131 olmayacak. Bu kabileler size d\u00fc\u015fman olacaklard\u0131r. Bu \u015feflerle aran\u0131zdaki genel ilgiyi anlayabiliyor musunuz? (Evet sesleri). Sahil boyunca uzanan bu duvar Akdeniz’e \u0130stanbul bo\u011faz\u0131yla irtibatl\u0131 olan Karadeniz’i kapatacakt\u0131r. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck duvar do\u011fu ile bat\u0131 uluslar\u0131n\u0131n irtibat\u0131n\u0131 kesecektir. Sizlere, \u015fimdiki imparator Alexander’\u0131n emirleriyle Rusya kabinesince haz\u0131rlanan \u00f6nemli dok\u00fcmanlar\u0131ndan k\u0131sa bir pasaj okuyaca\u011f\u0131m:<\/p>\n “Do\u011fu bizim miras\u0131m\u0131zd\u0131r ve bir an rahatlamak i\u00e7in buralarda faaliyetlerimizi eksiltmemeliyiz. \u0130stanbul bizim amac\u0131m\u0131zd\u0131r ve b\u00f6yle kalacakt\u0131r ki d\u00fcnyan\u0131n merkezi ve Asya’n\u0131n ebedi kap\u0131s\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in bizim ellerimize y\u00f6nelmi\u015ftir. Uzun s\u00fcredir \u0130ngiltere, okyanusta \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe sahipti fakat bizim karada ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ayn\u0131 pozisyon deniz g\u00fcc\u00fcm\u00fczle de elde edilecektir, \u0130stanbul’un, \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131n\u0131n ve t\u00fcm Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti bizim i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r\/elzemdir. Bu deniz b\u00fcy\u00fck bir Rus liman\u0131 olacakt\u0131r. Napolyon T\u00fcrkiye’nin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi\u011finde, \u0130mparator Alexsander \u0130stanbul’u ve \u00c7anakkale Bo\u011faz\u0131’n\u0131 istedi. Daha sonra, Viyana Kongresi’nde benzer bir teklifi Frans\u0131z kabinesine getirdi. Avrupa T\u00fcrkiye’nin maliki olmam\u0131z\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. Kafkas kabileleriyle m\u00fccadeleye devam etmeliyiz. Adrianople anla\u015fmas\u0131ndaki \u0131l\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0130ngiltere’nin m\u00fcdahalesi i\u00e7in bahaneleri ortadan kald\u0131rd\u0131. Biz ise istedi\u011fimiz her\u015feyi elde ettik. M\u0131s\u0131r\u0131 te\u015fvik ederek T\u00fcrkiye’yi zay\u0131flatmaya devam ettik. Divan\u0131 bize ba\u011f\u0131ml\u0131 ve ileriye y\u00f6nelik olarak iyi miza\u00e7ta tutmal\u0131y\u0131z. En \u00f6nemlisi Sultan\u0131n yalanc\u0131 reformlar\u0131n\u0131 onaylamal\u0131y\u0131z ve onu ayn\u0131 yolda s\u00fcr\u00fcklemeliyiz. Fakat ger\u00e7ek ilerlemeyi ve askeri yenilenmeyi engellemek uygun olacakt\u0131r”. Bu Rusya’n\u0131n \u00c7erkezistan’\u0131 fethetmeyi ve boyun e\u011fdirmeyi \u0131srarla ama\u00e7lamas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Otuz \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce Rusya’n\u0131n, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131 konusundaki iste\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmaz de\u011fildi. Rusya, T\u00fcrkiye ile yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmada Karadeniz’le ve \u00c7erkezistan’la ilgili isteklerinin temelini atar. Mamafih konunun asl\u0131 \u015f\u00f6yledir; T\u00fcrkiye ba\u011f\u0131ms\u0131z da\u011fl\u0131k b\u00f6lgede ya\u015fayanlar \u00fczerinde hi\u00e7bir zaman herhangi bir hakka sahip olmad\u0131 T\u00fcrkiye buralar\u0131 hi\u00e7bir zaman kendine ba\u011flamad\u0131. Bu nedenle,.Rusya T\u00fcrkiye’nin da\u011fl\u0131lar \u00fczerindeki baz\u0131 haklar\u0131n\u0131 kendine devretti\u011fini ilan etti\u011finde, \u00f6nemsiz bo\u015f ka\u011f\u0131tlara at\u0131fta bulunur. T\u00fcrkiye-Cerkezistan \u00fczerindeki haklar\u0131n\u0131 (ki hi\u00e7bir zaman uygulamad\u0131) Rusya’ya devretmeyi hi\u00e7bir zaman kabul etmedi ve ama\u00e7lamad\u0131. \u00c7erkezistan hi\u00e7bir zaman hi\u00e7 kimse taraf\u0131ndan fethedilmedi.<\/p>\n Rusya ilerlemesine devam etti ve \u0130ngiltere bu konuda hi\u00e7bir \u015fey bilmiyor. Rusya ad\u0131m ad\u0131m ilerledi, Polonya isyan\u0131nda ordu k\u0131r\u0131l\u0131nca, Kafkasya ovas\u0131nda ilerledi, \u00e7arp\u0131\u015fmalar devam etti. \u00c7erkesler \u00fcst\u00fcn gayret g\u00f6stererek sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 tek v\u00fccut oldular. Fakat o zaman \u00c7erkezistan Avrupal\u0131larca hen\u00fcz bilinmiyordu. T\u00fcrkler onlar\u0131 i\u015fitti. \u00c7erkeslere ya\u015fl\u0131 karde\u015fleri ve hatta atalar\u0131 gibi bakt\u0131lar. \u00c7erkeslerin varl\u0131\u011f\u0131nda onlara ola\u011fan\u00fcst\u00fc davrand\u0131lar. 100 y\u0131l \u00f6nce, Lord Chatham (ingiliz Parlementeri) imparatori\u00e7e Katerina’n\u0131n T\u00fcrkiye’ye sald\u0131r\u0131s\u0131 esnas\u0131nda \u015f\u00f6yle s\u00f6ylemi\u015fti: “Bir T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcn\u00fcn \u0130ngiliz imparatorlu\u011fu i\u00e7in \u00f6nemini anlamayan bir ki\u015fiyle tart\u0131\u015fmaya tenezz\u00fcl etmem”. Ben \u015fu d\u00fczeltmeyi eklemek istiyorum. \u00c7erkezistan’\u0131n savunmas\u0131n\u0131 kabul etmeyen bir insanla bende tart\u0131\u015famam. Mr. Anstey ise, “Meclisin herhangi bir onurlu \u00fcyesinin \u00f6nemli belgeler i\u00e7in gitmesi nedeniyle tenkit edilmesinin kendisi i\u00e7in zor olaca\u011f\u0131n\u0131, e\u011fer onlar kararla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f durumlarla ba\u011flant\u0131 kurarlarsa sonu\u00e7lar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015f durumlarla ba\u011flant\u0131 kurarlarsa belgeler i\u00e7in giden centilmene veya meclise kar\u015f\u0131 kullanamayacaklar\u0131n\u0131 ifade eder ve \u00fclkenin ilgisine ihanet eden bakan\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yerinde olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtir (Bravo sesleri).<\/p>\n Evet, g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki Lord Durham, Vixen’in zapt\u0131nda Rusya’n\u0131n su\u00e7suzlu\u011funun kan\u0131tland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f. “Mr. Anstey’in konu\u015fmalar\u0131 bu meyanda devam ediyor.”<\/p>\n (Alk\u0131\u015flar) Bahsedilen su\u00e7lu adam\u0131 ve \u0130ngiliz bakan\u0131 alk\u0131\u015flam\u0131\u015f\u0131n\u0131z. Bir \u0130ngiliz olarak b\u00f6yle bir yalan\u0131 nas\u0131l alk\u0131\u015flars\u0131n\u0131z, \u0130ngilizlerin onuru nerede.<\/p>\n Bir Ses – Alk\u0131\u015flar bakan i\u00e7in de\u011fil, ona kar\u015f\u0131 sorumluluk alanlar i\u00e7indir. Bakan \u00e7ok karanl\u0131k, inan\u0131yorum ki bu toplant\u0131 kendilerini bakan\u0131n yapt\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda da bilgilendirecek. Alk\u0131\u015flar sizin i\u00e7in bay\u0131m. Bu ay\u0131p, onun \u00fclkesinin vatan hainine aittir (Sesler ve Alk\u0131\u015flar).<\/p>\n Mr. Rolland – Size te\u015fekk\u00fcr ederim; fakat d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ki bu \u00e7e\u015fit ifade tost edilmi\u015f \u00f6l\u00fc haf\u0131zas\u0131n\u0131n yutulmas\u0131 gibi kabul edilmelidir. Ger\u00e7ekten, e\u011fer b\u00f6yle bir tostu vakur bir sessizlikle yutuyorsak \u0130ngiltere’nin onurunu bu derece etkileyen bir ifade okundu\u011funda o ayn\u0131 seslikte kabul edilmelidir.<\/p>\n Ba\u015fka Bir Ses – Onur sizin i\u00e7in ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n Mr. Rolland – Bana \u00e7ok ilgi g\u00f6sterdi\u011finizin fark\u0131nday\u0131m. Fakat s\u00f6yledi\u011fim hi\u00e7bir \u015feyde alk\u0131\u015f iste\u011fi oldu\u011funu zannetmiyorum. M\u00fcsaadenizle savunmas\u0131n\u0131 yapmam\u0131\u015f bir ki\u015fiyi mahkum etmeyelim. Su\u00e7lama oldu\u011fu gibi Bakan\u0131n cevab\u0131 da bende var. \u0130tham \u015fayet sade fakat belli Lord Palmerston’un s\u00f6ylediklerinden belki bir \u015feyler \u00f6\u011frenebiliriz: “Adrianople anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00c7erkezistan’\u0131 Rusya’n\u0131n olarak kabul edip etmedi\u011fi sorusuna dayal\u0131 olarak \u0130ngiltere’nin Rusya ile sava\u015f i\u00e7inde olmas\u0131 gerekti\u011finin ge\u00e7mi\u015fte iki \u00fclke i\u00e7in kabul edilebilir veya tavsiye edilebilir oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu konuda kendi d\u00fc\u015f\u00fcncemize sahip olmal\u0131yd\u0131k. E\u015fit olmayan \u015fartlar alt\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir imparatorlu\u011fun askerlerine kar\u015f\u0131 sava\u015fan, direnen cesur ulusa yak\u0131nl\u0131k duymal\u0131yd\u0131k. Bu imkans\u0131zd\u0131, fakat herhangi bir ki\u015fi b\u00f6ylelerine b\u00fcy\u00fck yak\u0131nl\u0131k duymal\u0131d\u0131r veya herhangi bir ki\u015fi bunun \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetine y\u00f6nelen, Rusya’n\u0131n isteklerinin desteklenmesi fikrinin ifadesinden sak\u0131nma g\u00fcd\u00fcs\u00fc oldu\u011fundan \u015f\u00fcphelenebilir”.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcyorsunuz ki, \u0130ngiliz bayra\u011f\u0131n\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yolculuk yaparken gemisine el konuldu\u011fundan Mr. Bell Rusya’y\u0131 su\u00e7lar. Bakan\u0131n su\u00e7lay\u0131c\u0131 cevab\u0131: “B\u00f6yle garip durumlarda \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti Rus h\u00fck\u00fcmetinden herhangi bir istekte bulunmak i\u00e7in yetkilendirilmedi”. Bu durumlar\u0131n sonucunun ne oldu\u011funu soruyorum? Su\u00e7lanan kimdi? H\u00fck\u00fcmetin t\u00fcm mekanizmalar\u0131 i\u00e7in cevap verebilir olan Bakan. Burada Bakan sadece a\u015fa\u011f\u0131lanmad\u0131, su\u00e7land\u0131 da (Konu\u015fma bu meyanda devam ediyor).<\/p>\n Vixen ile ilgili bu tart\u0131\u015fmadan sonra, 1848 de \u00c7erkezistan’\u0131n kurtar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 Orta Avrupa gazetelerinden \u00f6\u011frendim. B\u00fcy\u00fck m\u00fccadelenin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015fittik (ki orada \u015fu sava\u015f\u00e7\u0131lar yer ald\u0131) Kosaklar\u0131n istilas\u0131n\u0131 i\u015fittik, fakat \u00c7erkeslerin halen yenilmedi\u011fini duyduk. Ekseriye ok ve at\u0131c\u0131lar\u0131yla ve bu kaba ger\u00e7ek tabancalarla, onlar\u0131n savunmalar\u0131n\u0131 ve Sivastopol’\u0131n dev g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yarat\u0131c\u0131 olan Todlehen’in b\u00fct\u00fcn m\u00fchendislik maharetleri ile da\u011f ge\u00e7itini tutma gayretlerini i\u015fittim. Ve b\u00f6ylece 1838 den 1848’e kadar ve 1852 -1853’e kadar olan \u00e7abalar gitti. On be\u015f y\u0131ldan beri \u00c7erkesler muhasara alt\u0131nda olduklar\u0131 halde h\u00e2l\u00e2 teslim olmam\u0131\u015flard\u0131r. (Alk\u0131\u015flar). Fakat \u015fimdi yeni bir i\u015f safhas\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Rusya kar\u015f\u0131s\u0131nda silahlanma tela\u015flar\u0131n\u0131 ve onun planlan kar\u015f\u0131s\u0131nda bizim milletimizin canlanmakta olan ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 duyduk. Halka yap\u0131lanlardan dolay\u0131 yanl\u0131\u015f duyguya kap\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in de\u011ferlendirme yapaca\u011f\u0131m. D\u00fc\u015f\u00fcncenin do\u011fru oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. Fakat bu i\u015f, o \u015firret kad\u0131n (Vixen) meselesinin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta olan adama b\u0131rak\u0131lan gizli ama\u00e7lard\u0131r. O Rusya’n\u0131n hile planlar\u0131na kar\u015f\u0131 koyaca\u011f\u0131m\u0131z bir d\u00fc\u015f\u00fcnceydi. \u015eimdi \u00c7erkeslerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kazanma zaman\u0131d\u0131r. \u015eimdi inan\u0131yorum ki, \u0130ngiltere’de bu sava\u015f\u0131 neyin pop\u00fcler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u0130ngiltere’nin bu sava\u015f\u0131n y\u00fcr\u00fcmesiyle \u015f\u00f6hret veya arazi kazanma hissi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fim zaman, bu mitingin \u00f6z\u00fcn\u00fc benimle beraber ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131m. Rusya zulm\u00fcndeki milletlere ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k vermekten ne beklendi\u011fini ve \u0130ngiltere ile bu milletin i\u015f yapmalar\u0131 i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ne oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Fakat sava\u015f bitti ve Polonya’n\u0131n restorasyonu ve \u00c7erkeslerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nerede? Sizin Ba\u015fbakan\u0131n\u0131z Rusya ile sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fckten sonra kendi halk\u0131 ad\u0131na \u00c7erkesler hakk\u0131nda herhangi bir s\u00f6z s\u00f6yledi mi? \u00c7erkesler unutulmad\u0131 m\u0131? (Evet). Ve \u015fimdi izin verirse niz size Mart 1856daki Paris Anla\u015fmas\u0131ndan baz\u0131 pasajlar okuyay\u0131m.<\/p>\n Paris Anla\u015fmas\u0131n\u0131n 11. Maddesi derki:<\/p>\n “Karadeniz tarafs\u0131zd\u0131r. Bu denizin sular\u0131 ve limanlar\u0131 her milletin ticaret gemilerine a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sular ve limanlar resmen hem k\u0131y\u0131lardan ge\u00e7en g\u00fc\u00e7lerin hem de \u015fimdiki anla\u015fman\u0131n 14. ve 19. maddelerinde bahsedilen di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin sava\u015f bayraklar\u0131ndan ebediyen men edilmi\u015ftir.”<\/p>\n Madde 12: Madde 13: Madde 14: “Madde (1)- Y\u00fcksek anla\u015fma taraflar\u0131 burada anla\u015fma sa\u011fland\u0131ktan \u015eefler T\u00fcrk\u00e7e Konu\u015ftu:<\/p>\n Bay Rolland: Onlar, deniz sahillerinin her bir k\u00f6\u015fesinin, Rus sava\u015f gemilerince seyredildi\u011fini ve her noktas\u0131n\u0131n bir sava\u015f gemisi taraf\u0131ndan kumanda edilemeyece\u011fini ve orada Rusya’n\u0131n bir kale in\u015fa ettiklerini s\u00f6ylerler (ay\u0131p). \u00d6yle ki, \u015fimdiye kadar \u00c7erkeslerin yabanc\u0131 gemilerle bu limanlarda ticaret yapmalar\u0131 tehlikeye maruz kalmadan m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O zaman anla\u015fman\u0131n anlam\u0131 nedir? Fakat bu anla\u015fma ortaklar\u0131n evine (House of Com-mans) soru\u015fturmas\u0131z ge\u00e7emezdi. 19 \u015eubatla Lord John Manners \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti ile Paris anla\u015fmas\u0131n\u0131n \u00f6teki taraftarlar\u0131 aras\u0131nda anla\u015fman\u0131n 12 maddesiyle ilgili bir haberle\u015fme olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu. O, belli \u00c7erkes \u015fefleri taraf\u0131ndan Paris’teki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin temsilcilerine g\u00f6nderilen bu dedikodularla ilgili bir soru koydu\u011funu s\u00f6yledi. Ve soylu Lord’un bu dok\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 herhangi bir reaksiyonunun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek istedi.<\/p>\n Lord Palmerston cevaplad\u0131:<\/p>\n “Soylu Lord’un onun notunda \u00f6ne s\u00fcrmeyi kararla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 meseleyi daha kesin bir a\u00e7\u0131klama halinde vermi\u015f olmas\u0131n\u0131 dilerim. Paris Konferans\u0131nda \u00c7erkes \u015fefleri taraf\u0131ndan herhangi bir temsilcilik bulundurup bulundurmad\u0131klar\u0131n\u0131 bilmek ister. Frans\u0131z veya \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmetlerinde ne cevap verildi\u011fini ve nas\u0131l bir reaksiyon oldu\u011funu. Benim soylu arkada\u015flar\u0131mla, Yabanc\u0131 Sekretaryas\u0131’yla, Parlamentonun \u00f6n\u00fcne d\u00fczenli bir \u015fekilde sunulup sunulmayaca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi amac\u0131na ili\u015fkin haberle\u015fme izninin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 istirham ediyorum. Rusya taraf\u0131ndan h\u00fccuma u\u011fram\u0131\u015f belli \u00c7erkes \u015feflerince, bir uygulama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Rusya ile yap\u0131lan sava\u015fta yer alan birle\u015fik kuvvetlere fizik ve moral i\u00e7in gerekli yard\u0131m\u0131 sa\u011flamak \u00fczere. \u015eimdi bu noktayla ilgili olarak evvela zihnen kabul edilmeli ki, \u00c7erkesler; \u0130ngiliz ve Ruslarla bu sava\u015fta daha kestirme bir i\u015fbirli\u011fi olaca\u011f\u0131n\u0131 farzetmeliler.<\/p>\n “Bar\u0131\u015f sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde bizim i\u015fgal etti\u011fimiz topraklarda ve Karadeniz’deki belli \u015fartlarla ilgili olarak Rusya’dan hak talep etmekle yetkilendirildik. Bununla beraber Karadeniz’in do\u011fu sahillerine yay\u0131lmayan askeri operasyonlar cihetiyle, biz Rusya h\u00fck\u00fcmetinden onlar\u0131n bu b\u00f6lgedeki kabileler ve devaml\u0131 oturan halklarla ili\u015fkileri ile ilgili talepte bulunmak gibi askeri ba\u015far\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n verdi\u011fi yetkiye dayanmad\u0131k.”<\/p>\n Rusya’n\u0131n Karadeniz’i a\u00e7\u0131k tutmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn milletlerin ticari ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na izin vermesi gibi anla\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131n neler oldu\u011funu biz g\u00f6r\u00fcyoruz. Fakat Rusya bu sahillerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 anla\u015fma \u015fartlar\u0131na ra\u011fmen abluka alt\u0131nda tutuyor. Bunu soylu Lord biliyor. Fakat O, “yap\u0131lan operasyonlar\u0131n istikametinin bu denizin do\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na yay\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6yler. Bu anla\u015fma ile House of Commonstaki ba\u015fkan\u0131n ifadesi aras\u0131nda bu z\u0131tl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klayabilirmisiniz? O bir par\u00e7an\u0131n tamam\u0131 de\u011fil midir? Vixen’in durumundan sonra gerekli bir sonu\u00e7 de\u011fil midir?<\/p>\n Extenso’da House of Commons’da okuyan ve Lord Ponsonby’dan Urquhart’a yaz\u0131lan bir mektuptan bir pasaj okumak zorunday\u0131m:<\/p>\n I- Constantinople 23 Mart 1836<\/p>\n <\/b>“Ben sizin \u00c7erkeslerle ilgili fikrinizi de\u011fi\u015ftirdi\u011finize inand\u0131r\u0131lmak i\u00e7in Bu mektuptaki nutu\u011fu \u015fu s\u00f6zleri yinelemek suretiyle daha iyi sonu\u00e7land\u0131rabilirim; B\u00fct\u00fcn istenen bizim emniyetimizi sa\u011flamak i\u00e7in birka\u00e7 tecr\u00fcbeli ve ak\u0131ll\u0131 kafa ve birka\u00e7 yi\u011fit. Ne House of Commons’a g\u00fcven ne de istasyondaki adamlara. Onlara g\u00fcvenmeni tavsiye etmem. \u00d6nce dene, daha sonra onlara g\u00fcvenip g\u00fcvenmeyece\u011fimi g\u00f6receksin. Rusya’y\u0131 y\u0131kmak \u00e7ok basit bir i\u015ftir. Rusya i\u00e7in seni y\u0131kmakta basit bir i\u015ftir. Bir bilardo tahtas\u0131nda oynamak basit bir meseledir. Siz, bu konular hakk\u0131nda yeteri kadar bilgi sahibi oldunuz mu ve yapabilece\u011finizi yapt\u0131n\u0131z m\u0131? Bu odadakilerden hi\u00e7 kimse \u00f6yle yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyemez. Fakat bunu yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in daha mutlu muyuz? Preston’un \u015fartlar\u0131 \u00f6yle ba\u015far\u0131l\u0131 m\u0131? \u015eimdi \u0130ngiltere’nin \u015fartlar\u0131 fevkalade ba\u015far\u0131l\u0131 durumda m\u0131? \u00c7o\u011fumuzun durumu daha \u00f6ncekinden farkl\u0131 ve hatta 4-5 y\u0131l \u00f6ncekinden. Ve \u00e7o\u011fumuz yoksulluktan ve \u0131st\u0131raptan neler \u00e7ekiyorsunuz. Fakat bu adamlar\u0131n \u00e7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 sizlerinde \u00e7ekebilece\u011finizden haberiniz var m\u0131? Sizin \u00e7ekti\u011finiz s\u0131k\u0131nt\u0131lardan daha k\u00f6t\u00fcs\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu bir devlet yok mu san\u0131yorsunuz? Polonya’y\u0131 y\u0131kan ve \u00c7erkeslerin kalbini inciten g\u00fcc\u00fcn sizin i\u00e7in e\u015fit deh\u015fet verici g\u00fcce sahip olmad\u0131\u011f\u0131na inanmay\u0131n. Onun plan\u0131 bizim ticaretimizi bozmak, kesmek ve sizi ba\u011f\u0131ml\u0131 tutmakt\u0131r. \u0130ngiltere d\u00fcnyada en ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u00fclke olabilir fakat haks\u0131z eylem yapar. Onun o\u011fullar\u0131 bakanlar\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f eylem yapmaya zorlarlar. Fakat Allah’\u0131n b\u00fct\u00fcn merhameti i\u00e7in bir s\u0131n\u0131r vard\u0131r. Kendi kendine yard\u0131m etmeyene Allah’ta yard\u0131m etmeyecektir.<\/p>\n Rusya onun hayvan postu, m\u0131s\u0131r, keten ve benzerlerinin sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in vard\u0131r. B\u00f6ylece tek ba\u015f\u0131na d\u00fcnyay\u0131 sarsmak i\u00e7in para kazanabilir. Siz, imal etmek suretiyle var olmak i\u00e7in kendi kendinize s\u00f6z verdiniz. Fakat o Vixen’i terk eden bakan\u0131n yard\u0131m\u0131yla size m\u0131s\u0131r arz\u0131n\u0131 tekeline almada ba\u015far\u0131l\u0131 oldu ve size keten tedarikini kesmede ba\u015far\u0131l\u0131 oluyor. Yava\u015f yava\u015f sizin keten ve pamuk ihtiyac\u0131n\u0131za ba\u011fl\u0131 end\u00fcstrinizi onun elinden ge\u00e7ecek \u015fekilde ba\u011f\u0131ml\u0131 yap\u0131yor. Ve siz ihtiyac\u0131n\u0131z olan pamuk i\u00e7in do\u011fuya gitmek zorundas\u0131n\u0131z. \u00c7erkesler terkediliyor, onun i\u00e7in siz do\u011fuyu terk edeceksiniz. A\u00e7l\u0131k, korkar\u0131m siz onu \u00e7ok iyi biliyorsunuz, fakat askeri emirleri ve o olmadan kendi kasabam\u0131z\u0131 terk edemeyece\u011finiz polis iznini tan\u0131m\u0131yorsunuz. Siz “biz bu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, yap\u0131lacak yanl\u0131\u015flardan utanaca\u011f\u0131z ve biz 12 milyon \u00e7al\u0131\u015fan insan tekbir ki\u015fi olarak konu\u015faca\u011f\u0131z, art\u0131k kendi y\u0131k\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 onaylamayaca\u011f\u0131z. Fakat bu i\u015fleri yapan Bakan’a kar\u015f\u0131 uygulanan \u0130ngiliz kanunlar\u0131m\u0131z olacak” \u015feklinde s\u00f6ylemedik\u00e7e b\u00fct\u00fcn bunlar sizi bekliyorlar. Herkesin kendi ruhunu milli su\u00e7tan korumak i\u00e7in ne yapmas\u0131 gerekti\u011fini kendi kendine sormas\u0131na m\u00fcsaade edin. O zaman biz serbest bir millet olabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman bu ald\u0131klar\u0131n\u0131z ger\u00e7ek yard\u0131m olacak.<\/p>\n DOK\u00dcMANLAR 15 Ekim 1862 Hasan Efendi (yard\u0131mc\u0131lardan biri) bize Tiflis’e kar\u015f\u0131 m\u00fc\u015fterek bir operasyon i\u00e7in Kars’ta bir anla\u015fma yapmak \u00fczere \u00c7erkeslerden bir el\u00e7i olarak g\u00f6nderildi\u011fini s\u00f6yledi. O, orada oldu\u011fu s\u0131rada Selim Pa\u015fay\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Selim pa\u015fa bir T\u00fcrk komutan\u0131yd\u0131 ve \u0130stanbul’dan onu Kars’\u0131n gerisine ilerlemesini ya saklayan bir emir al\u0131r. Selim Pa\u015fa’n\u0131n g\u00f6zleri ya\u015fard\u0131 ve onlar\u0131n kurban edildi\u011fini \u00e7ocuk gibi a\u011flayarak anlatt\u0131. Onlar\u0131n tamam\u0131 Kars’ta olmal\u0131yd\u0131lar. O zamanlarda T\u00fcrkler 50 bin adam, Monravieffin sadece 25 bin, 5 ayda T\u00fcrk ordusu 35 bine indi. Rus ordusu 50 bine \u00e7\u0131kt\u0131. Prens Alexsander, ve Shejek Sehamly \u0130stanbul emirleri ile b\u00fct\u00fcn sava\u015f\u0131 beklediler. Ald\u0131klar\u0131 tek emir beklemekti. Onlara bunun sizi ilgilendiren bir sava\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. Bu i\u015f, sizin yapacak hi\u00e7bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 gayeler i\u00e7in y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n II- \u00c7ERKES T\u0130CARET\u0130N\u0130 ENGELLEMEK \u0130\u00c7\u0130N NEDENLER Lordumun onuruna, Beyefendi. Sizin 4 Ekim 1862 tarihli ve Karadeniz sahillerinde \u0130ngiliz t\u00fcccarlar\u0131n\u0131n \u00c7erkeslerle serbest ticaret yap\u0131p yapmayacaklar\u0131 hakk\u0131ndaki mektubunuzu incelemek \u00fczere Bay Earl Russell taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirildim. Sana cevap olarak 1858 tarihli Rusya h\u00fck\u00fcmetine g\u00f6nderilen ve Majestelerinin h\u00fck\u00fcmetinin bilgilendirildi\u011fi durumu belirtiyorum. Bu anla\u015fmada; Anapa, Soukoum (2), Redout, Kale, Poti ve St. Nicolas limanlar\u0131 kanuni olarak Asyal\u0131 gemilerin yabanc\u0131 ticaretine a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu limanlara varamayan ticari gemiler sa\u011fl\u0131k, g\u00fcmr\u00fck ve polis y\u00f6netmeliklerine uygun olmayabilir. Bunlar\u0131 imparatorluk h\u00fck\u00fcmeti g\u00fcmr\u00fck i\u015flerinin tam olarak organize edilemedi\u011fi do\u011fu sahillerindeki herhangi bir yerde g\u00f6zledi ve y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Ve sonu\u00e7 olarak Rus krovaz\u00f6rleri bu \u015fekildeki ticari gemileri sahillerde seyretmek, g\u00fcmr\u00fck, polis ve sa\u011fl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131 ihlal edenleri engellemekle Karadeniz’de g\u00f6revlendirildiler.<\/p>\n E. HAMMOND<\/p>\n <\/b><\/span> D\u0130PNOTLAR:<\/span><\/b> Mr. Rolland İngiliz Belgelerinde Türkiye ve Kafkasya, Osman Çelik, Ankara 1992 s:78 1 Ekim 1862, Çarşamba Büyük bir alkış alan Mr. Rolland şöyle söyledi: Sayın Başkan, hayatımın hiç bir döneminde şu andaki kadar baskı altında olduğumu hissetmemiştim. Şimdi bunu ve buradaki her bir erkek ve kadının niçin benim gibi ziyadesiyle etkilenmiş olduğunu izah edeceğim. Akşam […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-12433","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12433"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12435,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12433\/revisions\/12435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/span> <\/span>\u0130ngiliz Belgelerinde T\u00fcrkiye ve Kafkasya, Osman \u00c7elik, Ankara 1992 s:78<\/span><\/p>\n
\n<\/b>
\nB\u00fcy\u00fck bir alk\u0131\u015f alan Mr. Rolland \u015f\u00f6yle s\u00f6yledi: Say\u0131n Ba\u015fkan, hayat\u0131m\u0131n hi\u00e7 bir d\u00f6neminde \u015fu andaki kadar bask\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fumu hissetmemi\u015ftim. \u015eimdi bunu ve buradaki her bir erkek ve kad\u0131n\u0131n ni\u00e7in benim gibi ziyadesiyle etkilenmi\u015f oldu\u011funu izah edece\u011fim. Ak\u015fam toplant\u0131 raporlar\u0131 ba\u015fkan\u0131n\u0131z taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131kland\u0131. \u0130lk olarak, bu ak\u015fam ni\u00e7in burada olduklar\u0131n\u0131 \u015feflerin a\u011fz\u0131ndan duyman\u0131z tasarlan\u0131r, sonra da size aktar\u0131l\u0131r. Mamafih, \u015fefleri bunu yapmak i\u00e7in \u00e7a\u011f\u0131rmadan \u00f6nce, \u00f6zetle s\u00f6ylemek gerekir ki, bu ak\u015fam bir ulusun kahramanlar\u0131n\u0131n temsilcileri sizden \u00f6nce buradad\u0131rlar. Kahramanl\u0131klar\u0131 okudunuz. O kahramanl\u0131klar\/ ba\u015far\u0131lar i\u00e7in yar\u0131\u015fanlar\u0131n temsilcileri buradad\u0131rlar. Hevesimizi uyand\u0131rmak yeterlidir; \u00fcmitsizliklerini ve tespitlerini anlatmak i\u00e7in tan\u0131klarda sizden \u00f6nce buradad\u0131rlar (Alk\u0131\u015f). Kafkasya’n\u0131n bu ba\u011f\u0131ms\u0131z k\u00f6\u015fesi yakla\u015f\u0131k 50-60 y\u0131ld\u0131r ad\u0131m ad\u0131m, y\u00fcrekten, hayat i\u00e7in \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in sava\u015f\u0131yor. Halk\u0131n kendi da\u011flar\u0131nda hareket etmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, kendi sular\u0131nda yakalanma tehlikesinden uzak olarak y\u0131kanmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ve sonu\u00e7 \u00f6l\u00fcmden de beter. K\u00f6yler yak\u0131ld\u0131, da\u011flarda kalabal\u0131klar imha edildi; fakat Skotland’\u0131n n\u00fcfusunun 1\/4 \u00fcnden az olan ve daha k\u00fc\u00e7\u00fck araziye sahip bu adamlar\/insanlar d\u00fcnyadan yard\u0131m g\u00f6rmeden 50 y\u0131ld\u0131r yenilmeden, mahcup olmadan yaln\u0131z ba\u015flar\u0131na ayakta duruyorlar (Alk\u0131\u015flar). M\u00fcsaadenizle bir m\u00fccadelenin hikayesine girmeden, yorumcudan yerini almas\u0131n\u0131 isteyeyim ve \u015feflere neden burada olduklar\u0131n\u0131, neden ac\u0131 \u00e7ektiklerini soray\u0131m.<\/p>\n
\nKafkasya’ya ilk ayak basan ve \u00c7erkezistan’\u0131 ke\u015ffeden ilk Avrupal\u0131 David Urquhart’d\u0131r. O, bu da\u011fl\u0131k b\u00f6lgede ya\u015fayanlar\u0131n diplomaside \u00e7ok tecr\u00fcbesiz olduklar\u0131n\u0131 ve ticaret i\u00e7in limanlara sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. \u00c7erkezistan’\u0131 ziyaretinde onlara, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na nas\u0131l direneceklerini anlatt\u0131. Limanlar\u0131n\u0131 di\u011fer \u00fclkelerle ticarete a\u00e7malar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Bu gen\u00e7 adam, bu duygular\u0131 onlar\u0131n kafalar\u0131na a\u015f\u0131lay\u0131ncaya kadar orada kald\u0131 ve sonra \u0130ngiltere’ye d\u00f6nd\u00fc. IV. W\u0130lliam “Bunlar\u0131n hepsini g\u00f6r\u00fcyorum, \u00fclkemiz gemilerinin Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda ticaretini engellemeye Rusya’n\u0131n hakk\u0131 yok. Bir gemi donat\u0131yorsunuz, bu konu planland\u0131” dedi. Vixen Gemisi Mr. Bell taraf\u0131ndan donat\u0131l\u0131r, \u0130stanbul’a oradan da \u00c7erkezistan’a tuz y\u00fckl\u00fc olarak yola \u00e7\u0131kar, \u0130stanbul’dan sonra bir Rus kruvaz\u00f6r\u00fc Vixen’i vurur ve onu Rusya’ya ta\u015f\u0131r ve \u015fimdi O Rus donanmas\u0131n\u0131n bir \u00fcyesidir (Rezalet, rezalet). Bunun ni\u00e7in korkun\u00e7 oldu\u011funu bana s\u00f6yl\u00fcyorsunuz, itiraf etmeliyim ki, bunlar\u0131 bende ilk defa bir toplant\u0131da duydum” bize b\u00f6yle yalanlar anlatmak i\u00e7in buraya gelen ki\u015finin \u015farlatan oldu\u011funu s\u00f6ylerdim”. Fakat bu durumdan \u015f\u00fcphelendiniz mi? 1848 de toplant\u0131 binas\u0131nda \/ halk \u00f6n\u00fcnde bir rapor sundum. S\u00f6yledi\u011fimi do\u011frulamak i\u00e7in t\u00fcm pasaj\u0131 okumam\u0131 istiyor musunuz (Y\u00fcksek sesle Evet, Evet). Bu tart\u0131\u015fma 1848 Mart\u0131nda Mr. Anstey’in, Lord Palmerston’un d\u0131\u015f politika i\u015fleriyle ilgili kesin raporlar ortaya \u00e7\u0131karma s\u00fcrecinde idi. Onun s\u00f6ylediklerinin baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131: Rusya taraf\u0131ndan \u00c7erkezistan sahillerinin muhasara alt\u0131nda oldu\u011fu ilan edilmedi\u011finden uluslararas\u0131 muhasara h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u00c7erkezistan sahillerinde m\u00fcdahale tehlikesi yoktu. Bu durumda, soylu Lorda t\u00fcm ba\u015fvurular yap\u0131ld\u0131ktan sonra, Mr. Bell kral\u0131n\u0131n iste\u011fiyle kendi harcamalar\u0131yla \u00c7erkezistan sahillerine ticari bir seyahat i\u00e7in Vixen’i haz\u0131rlad\u0131, \u0130ngiltere ile \u00c7erkezistan aras\u0131nda ticaret amac\u0131yla orada talep oldu\u011fu belirlenen tuz, y\u00fck olarak al\u0131nd\u0131. Mr. Bell Vixen ile istanbul’a ve \u00c7erkezistan’a gitmek \u00fczere ingiltere’den ayr\u0131ld\u0131 (1). \u0130stanbul’a var\u0131nca Mr. Bell, Lord Ponsonby ile irtibat kurdu. Lord Ponsonby yolculu\u011fu onaylad\u0131 ve herhangi bir muhasaray\u0131 ihlal etmemeye dikkat etmesi i\u00e7in uyard\u0131. O hakl\u0131yd\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc e\u011fer Rusya sahilin herhangi bir yerinde muhasara uyguluyor ise, kendi ulusal kanununa g\u00f6re, onu ihlal eden herhangi bir gemi m\u00fcsadere edebilirdi. Lord Ponsonby ve \u0130ngiliz el\u00e7ili\u011finin t\u00fcm elemanlar\u0131 bu yolu onaylad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ettiler ve sahile inerek Vixen’in istanbul’dan \u00c7erkes sahillerine hareketine \u015fahit oldular. Sahile var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Mr. Bell gemiyi Rusya’n\u0131n i\u015fgalinde olmayan bir limana \u00e7ekti. Gemi demirlendikten 36 saat sonra bir Rus sava\u015f gemisi limana geldi o anda k\u0131y\u0131daki g\u00f6revliler \u00c7erkes yetkililerince talep edilen i\u015flemleri yerine getiriyorlard\u0131. Rus gemisi Vixen’in mal\u0131na el koydu. Meclisten, el koyman\u0131n bir bahaneye dayand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat etmelerini rica ettim ve onlar\u0131n uluslararas\u0131 hukuku ihlal ettiklerini belirttim. Onlar, Rusya’n\u0131n sahilde uygulad\u0131\u011f\u0131 etkili bir muhasaran\u0131n ihlal edildi\u011fini ifade ediyorlard\u0131. Rus amiralinin bu hatas\u0131 sadece Rus kabinesinin ald\u0131\u011f\u0131 tedbirlerin yetersizli\u011fini ispatlad\u0131. St. Petersburg\u2019 dan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re geminin m\u00fcsaderesi el koymadan sonra oldu. M\u00fcsadere, 1831 ve 32 de Rusya yetkililerince yap\u0131lan mahalli kurallara dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Mr. Bell itiraz etti. 17 Mart 1837 de Mr. Roebuck, Adrianople anla\u015fmas\u0131 belgeleri ve Vixen’in durumu i\u00e7in gitmi\u015fti. O zaman soylu Lord “E\u011fer bu belgeler Vixen’in durumu ile ilgili bulunursa, onun \u00fcr\u00fcnleri sadece a\u015fa\u011f\u0131layan olacakt\u0131r ve baz\u0131lar\u0131 onun i\u00e7in giden onurlu ve bilgili centilmene kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmayacakt\u0131r” dedi.<\/p>\n
\n“Herhangi bir engelden serbest, Karadeniz’in sular\u0131, limanlar\u0131 ve ticareti sa\u011fl\u0131k, g\u00fcmr\u00fck ve polis gibi ticari ak\u0131\u015f\u0131n geli\u015fmesi lehine bir \u00e7er\u00e7eveye g\u00f6re olu\u015fturulan kurallara ba\u011fl\u0131 olacakt\u0131r. Herhangi bir milletin gemi ve ticaret alan\u0131ndaki gayretlerini (istenen do\u011fruluk d\u00fczeyinde) uluslararas\u0131 anayasa prensipleri uyar\u0131nca Rusya ve Bab-\u0131 Ali (Sublime Porte), Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki uygun limanlar\u0131nda kabul edeceklerdir.”<\/p>\n
\nKaradeniz, madde 11’in ifadesine g\u00f6re tarafs\u0131z kalmaktad\u0131r. K\u0131y\u0131lar\u0131ndaki askeri gemilerin te\u00e7hizat depolar\u0131n\u0131n tesisi ve bak\u0131m\u0131 gereksiz ve ama\u00e7s\u0131z olmaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Majesteleri, Rusya imparatoru ve Majesteleri Sultan bu sahillerde ne askeri gemi te\u00e7hizat depolar\u0131 yapmakla ne de bak\u0131mlar\u0131yla u\u011fra\u015fmakla me\u015fgul de\u011fildirler.<\/p>\n
\nB\u00fct\u00fcn Rusya imparatoru Majesteleri ve Sultan sonu\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir kongre yaparlar (sahil hizmetleri i\u00e7in gerekli \u0131\u015f\u0131k tekneleri ve baz\u0131 imkanlar\u0131 tesis etmek amac\u0131 i\u00e7in). Bu Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131 i\u00e7in rezerv te\u015fkil eder. Bu kongre \u015fimdiki anla\u015fmaya ehildir ve ayn\u0131 g\u00fcce sahip olacak, sanki onun bir par\u00e7as\u0131ym\u0131\u015f gibi ge\u00e7erli olacakt\u0131r. Ve bu karar, \u015fimdiki anla\u015fmay\u0131 imzalayan g\u00fc\u00e7lerin onay\u0131 olmadan iptal edilemez ve de\u011ferlendirilemez.
\nKongre A\u015fa\u011f\u0131daki Hususlar\u0131 Belirtir:<\/p>\n
\nsonra Karadeniz’deki gemilerin say\u0131s\u0131, g\u00fcc\u00fc ve boyutlar\u0131 hakk\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ilgilenemezler. (2) – Anla\u015fman\u0131n taraflar\u0131 her birinin uzunlu\u011fu 50 metre ve tonaj\u0131 800 ton 6 buharl\u0131 gemi ve her biri 200 tonu ge\u00e7meyen 4 buharl\u0131 gemiyi bu denizin bak\u0131m\u0131 i\u00e7in rezerv tutarlar. Karadeniz tarafs\u0131z bir denizdir. Sular\u0131 ve limanlar\u0131 her milletin ticari gemileri i\u00e7in a\u00e7\u0131kt\u0131r. Anla\u015fma taraftarlar\u0131 Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda herhangi askeri gemi te\u00e7hizat deposu tesis etmek i\u00e7in yer i\u015fgal edemezler. Benim arkada\u015flar\u0131ma Karadeniz’de Rusya’n\u0131n hisar (kale) tesis edip etmedi\u011fini ve orada Rusya’n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ama\u00e7lan i\u00e7in askeri gemi g\u00fcc\u00fc bulundurup bulundurmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 soraca\u011f\u0131m.<\/p>\n
\nzorland\u0131m. Hay\u0131r, inanm\u0131yorum. Fakat duydum. Bu konuda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fler
\ni\u00e7in memnun oldum. Takdire \u015fayand\u0131r. Konuyla ilgili olarak yapt\u0131\u011f\u0131m \u015feyleri
\nonaylad\u0131\u011f\u0131n\u0131 umar\u0131m, \u0130stanbul’a sahip olman\u0131n \u00f6nemini ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak \u00fclkenin her t\u00fcrl\u00fc i\u015fgal ve Sultan’a ba\u011fl\u0131 olmadan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 konusundaki ger\u00e7ekleri anlamada ge\u00e7 kald\u0131m. E\u011fer \u0130ngiltere’de \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011feri olan bir adam bulsam bu meseleyi halledebilir. T\u0131pk\u0131 Josph Hume gibi. \u015eimdilik ne Rusya’dan k\u00fc\u00e7\u00fck bir korkum var nede onun gelecekteki g\u00fcc\u00fcden korkar\u0131m. Bizim \u0130ngiltere’de tecr\u00fcbeli kafalar\u0131m\u0131z ve yi\u011fitlerimiz var. Kendi g\u00fcvenlik ve meraklar\u0131m\u0131z i\u00e7in kom\u00fcnist vas\u0131talar\u0131 idare etmeki\u00e7in”.<\/p>\n
\n<\/b>
\nKars’la ilgili Durum<\/p>\n
\nEARL RUSSELL’e 4 Ekim 1862
\n<\/b>
\nLordum, sizin Lordlu\u011funuzdan rica ediyorum, acaba \u0130ngiliz t\u00fcccarlar\u0131
\n27 Nisan 1856 tarihli Paris Anla\u015fmas\u0131n\u0131n 11, 12 ve 13. maddelerine g\u00f6re;
\nstopajs\u0131z, s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131z ve engelsiz olarak Rusya’n\u0131n sava\u015f gemilerinden \u00c7erkes halk\u0131 serbest ticaret yapabilirler mi?<\/p>\n
\nLordumuzun \u0130taatli hizmet\u00e7isi
\nTHOS. VVRIGHT FXNTON
\nEARL RUSSELL’den<\/p>\n
\n1)<\/b> Mr. Bell, Vixen gemisinde yoktu. Orjinal metinde yanl\u0131\u015fl\u0131kla ifade edilmi\u015ftir.
\n2) <\/b>Belgelerde Soukoum, Sokum, Soukhum \u015fekillerde ge\u00e7mektedir. Asl\u0131 “Sohum’ olmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"