{"id":12847,"date":"2019-03-31T17:04:09","date_gmt":"2019-03-31T22:04:09","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=12847"},"modified":"2019-03-31T17:04:09","modified_gmt":"2019-03-31T22:04:09","slug":"kayserinin-cerkes-ermenileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/kayserinin-cerkes-ermenileri\/","title":{"rendered":"KAYSER\u0130’N\u0130N \u00c7ERKES ERMEN\u0130LER\u0130"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Aris Nalc\u0131
\n<\/b> Radikal.com, Nisan 2015<\/span><\/span><\/p>\n

S\u00fcrg\u00fcn yolu rotam\u0131z\u0131 tren yollar\u0131 ve haritam\u0131zla ilerlerken Kayseri il s\u0131n\u0131r\u0131na yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 fark edince Parse\u011f Da\u011f\u0131 (\u015eimdiki ad\u0131 Ali) eteklerindeki en b\u00fcy\u00fck Ermeni Krall\u0131\u011f\u0131’na bir selam vermek i\u00e7in iki g\u00fcnl\u00fck bir mola veriyoruz.<\/p>\n

Kayseri Ermenileri 1970’lere kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan bir cemaat. Bug\u00fcn Kayseri’de \u015fehir merkezindeki Krikor Lusavori\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda aktif kilise yok.<\/p>\n

Kayseri’nin past\u0131rmas\u0131n\u0131n ve sucu\u011funun temellerini de Ermeni aileler atm\u0131\u015f. 1915’te, 50 binden fazla Ermeni’nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 koca bir ticaret kenti olan Kayseri’de, 1965’te halen 130 aile oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. \u015eimdi ise birka\u00e7 ki\u015fi var.<\/p>\n

\u015eehrin, Ermeni dini tarihinde \u00f6nemli bir yeri var. Zaman\u0131nda Orta Anadolu’nun en \u00f6nemli kenti ve M.S. 250’de 400.000 n\u00fcfusu olan Kayseri, Aziz Krikor’un b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 kabul etti\u011fi yer. Petrol kral\u0131 G\u00fclbenkyan ailesi gibi \u00fcnl\u00fc bir\u00e7ok Ermeni ailesi var. Evleri \u015fu andaki Konak Restoran\u0131 olarak hizmet veriyor. Restoran \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 gelenlere buran\u0131n eski bir Ermeni evi oldu\u011funu anlat\u0131yorlar ancak hangi ailenin evi oldu\u011fu belirtilmiyor…<\/p>\n

Kayseri halk\u0131 ve k\u00f6ylerindekiler eski g\u00fcnleri konu\u015fmaktan di\u011fer \u015fehirlerdeki kadar \u00e7ekinmiyorlar.<\/p>\n


\nVartan k\u00f6y\u00fc harabeleri.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Vartan K\u00f6y\u00fc \u2013 Vatan K\u00f6y\u00fc<\/strong><\/p>\n

\u0130lk dura\u011f\u0131m\u0131z Kayseri’de \u00e7ok fazla ziyaret edilmeyen k\u00f6ylerden biri. Vartan k\u00f6y\u00fc. \u015eimdiki ad\u0131 Vatan. K\u00f6yde ya\u015fayanlar eski ad\u0131n\u0131 hat\u0131rlam\u0131yor. Veya hat\u0131rlamak istemiyorlar… Ama biliyorlar. \u015eu anda yeni binalar\u0131n bulundu\u011fu k\u00f6y\u00fcn eski yerle\u015fim yeri harabe halinde. Evler ve sokaklar kayalar\u0131n i\u00e7erisine oyulmu\u015f, hayvan bar\u0131naklar\u0131 aras\u0131nda kaz\u0131lar yap\u0131lm\u0131\u015f. Her yer delik de\u015fik. Bu deliklerin define aramak i\u00e7in mi yoksa hayvanlar\u0131 so\u011fuktan koruyabilmek i\u00e7in mi a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz ama kayalardaki oyuklar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda evlerdeki toprak delikler definecilerin buraya u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor bize.<\/p>\n

K\u00f6yde birka\u00e7 hane d\u0131\u015f\u0131nda kimse yok. Camdan bize seslenen biri \u201cBuras\u0131 art\u0131k yazl\u0131k olarak kullan\u0131l\u0131yor\u201d diyor.<\/p>\n


\nSurp Stephanos Kilisesi<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Hazine kiliseyi geri alm\u0131\u015f, ama…<\/strong><\/p>\n

Vartan k\u00f6y\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan Efkere’ye (\u015eimdiki Bah\u00e7eli) do\u011fru yol al\u0131yoruz. Ali da\u011f\u0131 (Parse\u011f) s\u00fcrekli konumumuzu belirlememize yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n

Heybetli bir kilise bekliyor bizi orada. Kubbesi \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f. Arka duvar\u0131n\u0131 da\u011fa dayam\u0131\u015f kilisenin \u00f6n kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcndeki Ermenice \u201cE\u201d harfinden anl\u0131yoruz Ermeni kilisesi oldu\u011funu. Arkas\u0131ndan dola\u015f\u0131yoruz. Kubbesinin oldu\u011fu yerden i\u00e7erinin foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekip a\u015fa\u011f\u0131ya indi\u011fimizde eski kap\u0131n\u0131n yerinde demir do\u011frama bir kapak oldu\u011funu fark ediyoruz. Yeni kilidin \u00fczerinde de bir anahtar duruyor. \u0130\u00e7eriye girebilece\u011fiz hevesiyle kilidi \u00e7eviriyorum…<\/p>\n

A\u00e7\u0131lm\u0131yor. \u00c7\u0131kar\u0131p tak\u0131yorum, yok… Hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131… Yandaki evden \u00f6\u011freniyorum, k\u00f6y\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131 oyun oynamak i\u00e7in takm\u0131\u015flar. Anla\u015f\u0131lan \u015fakaya bir ben kand\u0131m.<\/p>\n

Kilisenin etraf\u0131nda birilerini buluruz da a\u00e7arlar belki diye dolan\u0131yoruz. Bizi uzaktan izleyen bir \u00e7ocu\u011fa annesini soruyorum, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. Ona kiliseyi soruyorum. Evin i\u00e7ine d\u00f6n\u00fcp \u201cAnne gel de anlat ne oldu kiliseye diye\u201d sesleniyor.<\/p>\n


\nTavlusun Manast\u0131r\u0131.<\/em><\/p>\n

Yeme\u011fini ocakta b\u0131rak\u0131p gelen teyze \u201cHazine gelip geri ald\u0131 kiliseyi, kap\u0131ya da kilit takt\u0131. Anahtar\u0131 da onlara g\u00f6nderildi\u201d diyor. \u0130\u00e7eride eskiden bir akrabalar\u0131 ya\u015f\u0131yormu\u015f ama sonra \u201cbirileri yazm\u0131\u015f, onlar da gelip kapatt\u0131lar\u201d diyor. Belli ki memnuniyetsiz bu olaydan. Akrabas\u0131 evini kaybetmi\u015f sonucunda.<\/p>\n

S\u00f6zleri aras\u0131nda \u201ci\u00e7eride kazm\u0131\u015flar, talan olmu\u015f\u201d diyor.<\/p>\n

Define aranm\u0131\u015f belli ki. \u015eimdi ise bo\u015f ve at\u0131l. Kap\u0131 deli\u011finden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm kadar\u0131yla i\u00e7erisi \u00e7\u00f6pl\u00fck niyetine de kullan\u0131lm\u0131\u015f bir d\u00f6nem. Hazine k\u00f6yl\u00fclerin elinden alm\u0131\u015f almas\u0131na ama ne bir i\u015faret ne bir levha ne de bir restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u015flama iste\u011finin izine rastlam\u0131yoruz k\u00f6yde…<\/p>\n

Biz sohbete devam ederken \u201cyeme\u011fim yanacak\u201d deyip i\u00e7eri giriyor. Tekrar \u00e7\u0131kmamak \u00fczere…<\/p>\n


\nTavlusun Surp Toros Kilisesi<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

K\u00f6pe\u011fi derisinden ay\u0131ran makineli Ermeniler!<\/strong><\/p>\n

Dersiyak-Kayaba\u011f k\u00f6y\u00fcndeyiz. K\u00f6y meydan\u0131ndan i\u00e7lere do\u011fru sanki Diyarbak\u0131r’\u0131n gavur mahallesinde y\u00fcr\u00fcyormu\u015f gibi hissediyorum. Dar yollar, ilgin\u00e7 cumbal\u0131 evler… Yolumuzun sonunda bizi dam\u0131n tepesinde bekleyen bir teyze var. Konu\u015fmak istiyor belli.<\/p>\n

Kilise nerede diye soruyoruz. Kar\u015f\u0131 taraftaki Rum kilisesini g\u00f6steriyor. Burada Rumlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 annesinin kendisine onlarla iyi kom\u015fuluklar\u0131 oldu\u011funu anlat\u0131yor: \u201cBazen ellerinde ka\u011f\u0131tlarla gelirler buray\u0131 sorarlar. Ama annem derdi gidenler \u00e7ok daha iyi kom\u015fulard\u0131. Korkarlard\u0131. Erkekleri evde olmazm\u0131\u015f \u00e7o\u011funlukla, ak\u015fam oldu mu evlerine \u00e7ekilir, \u00e7\u0131kmazlarm\u0131\u015f. Ama k\u00f6y halk\u0131 sahiplenirdi onlar\u0131.\u201d<\/p>\n

Ermenilerle ilgili an\u0131lar ise deh\u015fet verici olaylar i\u00e7eriyor. Mahallede sadece birka\u00e7 ailenin oldu\u011funu s\u00f6ylese de anlatt\u0131klar\u0131ndan, say\u0131n\u0131n daha \u00e7ok oldu\u011funu tahmin ettiriyor bize: \u201cBir makine getirmi\u015fler Ermeniler. K\u00f6yden birileri gitmi\u015f g\u00f6rm\u00fc\u015f. A\u015fa\u011f\u0131 tarafa getirdikleri makine k\u00f6pekleri derisinden ay\u0131r\u0131rm\u0131\u015f. Oraya atacaklarm\u0131\u015f insanlar\u0131. \u015eimdi her y\u0131l 15 Nisan’da m\u0131d\u0131r nedir? Bir \u015feyler yap\u0131yorlar. Niye \u00e7\u0131kar\u0131yorlar bunlar\u0131 ortaya. Sanki kendileri yapmam\u0131\u015f. Durup dururken olmam\u0131\u015f hi\u00e7bir \u015fey. Onlar yap\u0131nca olmu\u015f.\u201d<\/p>\n

Cumhuriyet’in ink\u00e2r \u00fczerine kurulu milli e\u011fitim politikalar\u0131n\u0131n en ya\u015fl\u0131 nesillerde bile ne denli etkili izler b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu konu\u015fmadan anlay\u0131p, Dersiyak’\u0131n ara sokaklar\u0131nda kayboluyoruz…<\/p>\n


\nDersiyak’ta bir Rum evi.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Tavlusun K\u00f6y\u00fc E\u011fitim ve Yard\u0131m Derne\u011fi<\/strong><\/p>\n

Kayseri’de anlatacak g\u00f6recek daha \u00e7ok yer var. Biz son dura\u011f\u0131m\u0131z olarak Tavlusun yama\u00e7lar\u0131ndaki Surp Toros Kilisesi’ni se\u00e7iyoruz. Yolumuzu sordu\u011fumuz \u00e7oban hemen \u201cEvet evet. Ermeni, Rum yan yanalar\u201d diyor. Ermeni kalm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r sorumuza az biraz g\u00fcl\u00fcmsemeyle \u201cYok gitmi\u015fler\u201d cevab\u0131n\u0131 al\u0131yoruz.<\/p>\n

Tavlusun K\u00f6y\u00fc’n\u00fcn \u015fimdiki ad\u0131 Ayd\u0131nlar. K\u00f6y giri\u015finde Rum kilisesi kar\u015f\u0131l\u0131yor bizi. Bah\u00e7esi definecilerin talan\u0131na u\u011fram\u0131\u015f. Papaz mezar\u0131 olabilce\u011fini tahmin etti\u011fimiz bir yerde insan kemikleri g\u00f6r\u00fcyoruz. Yan\u0131mdaki kadim dostum kemi\u011fin ortal\u0131kta kalmas\u0131na i\u00e7i elvermiyor topra\u011f\u0131 e\u015feleyip i\u00e7ine g\u00f6m\u00fcyor. \u0130ki koca manast\u0131r yan yana. Rum Kilisesi’nin hemen yan\u0131nda Surp Toros Ermeni Kilisesi var. Kilisenin kap\u0131s\u0131nda ise Tavlusun K\u00f6y\u00fc E\u011fitim ve Yard\u0131mla\u015fma Derne\u011fi’nin ast\u0131\u011f\u0131 bir levha var. Kayseri’de merkezdeki Krikor Lusavori\u00e7 Kilisesi d\u0131\u015f\u0131nda Ermenilerle ilgili izlerin gizlenmedi\u011fi ve hatta sergilendi\u011fi tek mekan buras\u0131. K\u00f6y derne\u011fini ak\u0131\u015flamak ve hatta destek olmak gerek.<\/p>\n

Surp Toros’taki duvar resimleri b\u00fcy\u00fck oranda zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f. Birka\u00e7 okunabilecen tavan yaz\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda geriye ta\u015f ve harabe kal\u0131yor. Dua yerinin sa\u011f taraf\u0131ndaki mumluk b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise derin bir \u00e7ukur halinde. Defineciler buray\u0131 da es ge\u00e7memi\u015f.<\/p>\n

\u00c7erkesle\u015fmi\u015f Ermeniler<\/strong><\/p>\n

Kayseri’de gezilecek, ke\u015ffedilecek daha \u00e7ok rota var. S\u0131rlamakla bitmez. Ama \u015fehir merkezinde Gubate adl\u0131 bir \u00c7erkes kahvalt\u0131 salonundaki sohbetler benim ve benim gibi bir\u00e7ok Ermeni i\u00e7in yeni bir kap\u0131 aralad\u0131. Kayseri yak\u0131nlar\u0131ndaki \u00c7erkes k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fayanlar\u0131n 1915’te kurtard\u0131klar\u0131 Ermeniler ve k\u00f6yde halen ya\u015fayan \u00c7erkesle\u015fmi\u015f Ermeniler… \u0130\u015fte bu \u00e7ok yeni bir bilgi. Eminim soyk\u0131r\u0131m konusunu \u00e7al\u0131\u015fan tarih\u00e7ilerin bile bir\u00e7o\u011funun yeni duyaca\u011f\u0131 bir hikaye…<\/p>\n

Bir sonraki ziyaretimi bu k\u00f6yde ge\u00e7irmek \u00fczere s\u00f6z al\u0131p Kayseri’den ayr\u0131l\u0131yorum. Ard\u0131mda bir\u00e7ok hikaye, s\u0131rt\u0131mda koca bir heybe ile…<\/p>\n

KAYNAK:<\/strong> http:\/\/www.radikal.com.tr\/turkiye\/100_yilinda_surgun_yolunda_5_kayserinin_<\/a>
\n cerkez_ermenileri-1339046<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aris Nalcı Radikal.com, Nisan 2015 Sürgün yolu rotamızı tren yolları ve haritamızla ilerlerken Kayseri il sınırına yaklaştığımızı fark edince Parseğ Dağı (Şimdiki adı Ali) eteklerindeki en büyük Ermeni Krallığı’na bir selam vermek için iki günlük bir mola veriyoruz. Kayseri Ermenileri 1970’lere kadar varlığını koruyan bir cemaat. Bugün Kayseri’de şehir merkezindeki Krikor Lusavoriç dışında aktif kilise […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-12847","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tarih","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12847"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12849,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12847\/revisions\/12849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}