![](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image5\/0102-cerkez.GIF\")
<\/p>\n<\/p>\n
Aytekin Y\u0131lmaz<\/b><\/p>\n
HAP\u0130SHANEN\u0130N KAPSAMA ALANI Bu kap\u0131lar\u0131 anlatmam\u0131n nedeni hapishane sorununun bir kapatma ve bir kap\u0131 sorunu oldu\u011funu vurgulamak. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilk girerken garaj kap\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki kap\u0131 \u00e7\u0131kmak isterken i\u011fne deli\u011fi kadar k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc ve bir saatte girdi\u011fim kap\u0131dan 10 y\u0131lda \u00e7\u0131kabildim ancak. Bu y\u00fczden hapishanede kap\u0131 deyip ge\u00e7meyin iktidar i\u00e7in iyi bir hapishane, kap\u0131lar\u0131n\u0131 iyi kapatm\u0131\u015f hapishanedir. Bir mahpus i\u00e7in ise iyi bir hapishane kap\u0131lar\u0131n gev\u015fek oldu\u011fu bir hapishanedir. Biz yine de hapishanenin d\u0131\u015fardan a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131na d\u00f6nelim. E\u011fer o d\u0131\u015f kap\u0131ya \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunursa i\u00e7erdeki kap\u0131lara gerek kalmaz. Peki bu d\u0131\u015f kap\u0131n\u0131n kapsam alan\u0131 bu kadar geni\u015f mi? Evet bir \u00fclkede hapishanenin kapsam alan\u0131 herkesi kapsar geni\u015fliktedir. Hele bu \u00fclke T\u00fcrkiye olunca Ba\u015fbakanlar\u0131n\u0131 bile kapsar. Kapsam alan\u0131 bu kadar geni\u015f olan hapishane arad\u0131\u011f\u0131 ki\u015fiye ula\u015f\u0131lam\u0131yorsa bu durumdan hi\u00e7 ho\u015flanmaz. Onun oldu\u011fu yerde herkes kapsam alan\u0131 i\u00e7erisindedir. Zaman\u0131 ve s\u0131ras\u0131 geleni \u00e7ok iyi \u00e7eker. Bu kadar kapsam alan\u0131 geni\u015f olan reel bir olguyu toplumun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc duymak bile istemiyor. Bilmeyenler de san\u0131r ki hapishane ve T\u00fcrkiye\u2019de toplum birbirine uzak ve bir o kadarda iki ayr\u0131 \u015feydir. Ger\u00e7ekte ise hi\u00e7 \u00f6yle de\u011fildir. Hapishane bu \u00fclkede Cumhuriyet tarihi boyunca toplumun en u\u011frak yerlerinden biri olmu\u015ftur. Ke\u015fke bir istatistik yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da bu rakamlar\u0131 bir g\u00f6rebilsek. Bu \u00fclkede ailesinden yolu hapishaneye d\u00fc\u015fmemi\u015f kimse var m\u0131? Ya\u015far Kemal bir r\u00f6portaj\u0131nda \u201cAnadolu da jandarma dip\u00e7i\u011fi vurulmam\u0131\u015f kimseyi az bulursunuz\u201d diyordu.<\/p>\n T\u00fcrkiye toplumu hapishaneli bir toplumdur. Hapishane g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bu konuda insan\u0131 hayretlere d\u00fc\u015f\u00fcrecek bir kay\u0131ts\u0131zl\u0131k \u00f6rne\u011fi ya\u015fan\u0131yor. \u0130nsan bazen \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyor. T\u00fcrkiye\u2019de sadece 12 Eyl\u00fcl\u2019den sonra hapishanelere girip \u00e7\u0131kanlar bu konuda duyarl\u0131 olsa bu konuda epey yol al\u0131n\u0131rd\u0131. Ama olmas\u0131 gerekenin olmad\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclkede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu konuda da belgelenmi\u015f oluyor.<\/p>\n \u0130stedim ki bu yaz\u0131da bu konular\u0131 tart\u0131\u015fal\u0131m. Bir\u00e7ok konuda oldu\u011fu gibi hapishane sorunu konusunda da ezberlerin bozulmas\u0131 gerekiyor. Solcusundan sa\u011fc\u0131s\u0131na, devletinden toplumuna ezberlerin g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi gerekiyor. Bazen diyoruz ya bu i\u015fte bir i\u015f var; bir yerlerde hata yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kesin. Hatan\u0131n oldu\u011fu yer \u00f6nce alg\u0131lar\u0131m\u0131zda, hapishane olgusuna yakla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131zda.<\/p>\n HAP\u0130SHANE \u0130\u00c7ER\u0130\u011e\u0130N\u0130N DE\u011e\u0130L DI\u015eARININ SORUNU OLMALIDIR Bu i\u00e7eriden zorlay\u0131c\u0131 eylemlerin sonucuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda d\u0131\u015far\u0131da bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Elbette ki i\u00e7erde k\u00f6t\u00fc ko\u015fullar\u0131n iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in her mahpus insan onuruna yak\u0131\u015f\u0131r bir tav\u0131r i\u00e7inde duru\u015f koyabilmelidir. Bu duru\u015fun ve eylem bi\u00e7iminin ne olmas\u0131 gerekti\u011fini k\u00f6t\u00fc ko\u015fullara maruz kalanlar belirleyebilir ancak. Bu yap\u0131l\u0131rken eylem bi\u00e7imlerinde a\u015f\u0131r\u0131 zorlama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. D\u0131\u015far\u0131da geni\u015f toplum kesimleri taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmeyen bir eylem bi\u00e7iminin tercih edilmesinin tart\u0131\u015fmas\u0131 bile yap\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi tekrar ba\u015fa d\u00f6nersek hapishane olgusu T\u00fcrkiye\u2019de neden d\u0131\u015far\u0131n\u0131n, yani geni\u015f anlamda toplumun sorunu olamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcstelik \u00fclke n\u00fcfusunun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n hapishanede kalm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen. Hatta yeri gelmi\u015fken bir g\u00f6zlemimi aktarmak istiyorum. 1990\u2019larda hapishanede kalm\u0131\u015f bir \u00e7ok ki\u015fi ile d\u0131\u015far\u0131da yeniden bulu\u015fma imk\u00e2n\u0131m oldu. \u0130nan\u0131lmas\u0131 biraz ac\u0131 ama \u015fu an hapishanelere en duyars\u0131z olanlar bir d\u00f6nem hapishanede bulunanlard\u0131r. Bir\u00e7o\u011fu hapishane ad\u0131n\u0131 anmak, duymak istemiyor. Muhtemelen 12 Eyl\u00fclde b\u00f6yle olmu\u015ftur. Bence sorun burada gizli. K\u00f6t\u00fc ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fememek! Bu toplumun en b\u00fcy\u00fck a\u00e7maz\u0131 ge\u00e7mi\u015fle y\u00fczle\u015fememektir.<\/p>\n Hapishanelerin kara kutusu hapisten \u00e7\u0131kanlard\u0131r. Dikkatle izliyorum bu s\u00fcreci. Bug\u00fcnlerde hapishanelere ili\u015fkin herkes bir \u015fey s\u00f6yl\u00fcyor. Ama nedense on y\u0131l yirmi y\u0131l hapiste kalm\u0131\u015flara kimse bir \u015fey sormuyor ya da soram\u0131yor!<\/p>\n Sadece 1990 \u2018la 2006 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda T\u00fcrkiye hapishanelerinde 5 ile 10 y\u0131l aras\u0131 kalan siyasi mahpus say\u0131s\u0131 20-25 bin civar\u0131ndad\u0131r. Bunlardan 4 bini halen i\u00e7erde ama 20 bini d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yine bu y\u0131llarda i\u00e7eri girip \u00e7\u0131kan adli mahpus say\u0131s\u0131 y\u00fczbinlerle a\u00e7\u0131klanabilir ancak. Bu say\u0131sal \u00e7okluk ve ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011fa ra\u011fmen bug\u00fcn F tiplerinde ya\u015fanan sorunlara olan duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n nedenlerini iyi anlamam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n Hapishane d\u0131\u015far\u0131n\u0131n yani geni\u015f anlamda toplumun herkesin sorunu olmal\u0131d\u0131r derken ne demek istedi\u011fimi biraz daha ayr\u0131nt\u0131land\u0131rmak isterim. Bir \u00fclkede hapishane d\u0131\u015far\u0131n\u0131n sonucu oldu\u011fundan dolay\u0131 ayn\u0131 zamanda sorunudur da. Her anlam\u0131yla bunu b\u00f6yle alg\u0131lamakta yarar var. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7eri kapat\u0131lan mahpus d\u0131\u015fardan al\u0131konulup kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 yani bir mahpusun kapat\u0131lmas\u0131 birka\u00e7 a\u015famal\u0131 s\u00fcrecin sonucunda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir ve t\u00fcm bu kapat\u0131lma s\u00fcre\u00e7lerini hayata ge\u00e7iren \u015feyler iktidar\u0131n b\u00fcrokratik yasal kurumlar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. D\u0131\u015far\u0131n\u0131n sonucu olan bu s\u00fcre\u00e7 sorun olarak da d\u0131\u015far\u0131n\u0131n tam orta yerinde durmaktad\u0131r. Ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 olmayan bir de \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kolay olmayan bir sorundur hapishane sorunu. Her toplumun kiri hapishaneye do\u011fru akar; bu kirin bireysel olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 toplumsal bir kir oldu\u011funu belirtmem gerekir. Hapishanesi olan toplumlar temiz de\u011fildirler. S\u00f6z konusu \u00fclke T\u00fcrkiye oldu\u011fundan bu sorun daha da yak\u0131c\u0131 olmaktad\u0131r. Bir \u00fclkede hapishanelerin durumu o \u00fclkenin uygarl\u0131k seviyesinin en \u00f6nemli g\u00f6stergesidir. Bu y\u00f6n\u00fcyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7 de temiz bir karneye sahip olunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n Hapishane olgusu her ne kadar bir iktidar sorunu ve sonucuysa da toplumu d\u0131\u015ftalamaz. E\u011fer ortada geni\u015f anlamda bir su\u00e7 varsa bu su\u00e7 toplumsal bir su\u00e7tur. Su\u00e7tan kast\u0131m hapishanedir. Hapishaneleri iktidarlar kurar ama i\u015fletmesi topluma aittir. Birincisi su\u00e7lu mahpus kitlesi ma\u011fdurlar\u0131 olarak ikincisi de hapishane sisteminin y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc \u00f6zneleri olarak. Bu \u201csu\u00e7lular\u201d toplulu\u011funu ki\u015fiselle\u015ftirmenin \u00e7ok do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bir \u00fclkede hapishane varsa ki var ve bu olacak gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor, oraya kimin girece\u011fi \u00f6nemli de\u011fildir. S\u0131ras\u0131 ve zaman\u0131 gelen girer oraya. Bu anlam\u0131yla hapishane kuran bir sistem konuklar\u0131n\u0131 da fazlas\u0131yla yarat\u0131r. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de en i\u015flek yerler aras\u0131nda s\u00fcpermarketler, hastaneler ve hapishaneler ilk s\u0131rada yer al\u0131yorlar. Yeter ki hapishane olsun geleni gideni \u00e7ok olur bu memlekette. Bu y\u00fczden bir g\u00fcn herkesin yolu d\u00fc\u015febilir hapishaneye. \u0130\u00e7eri ile d\u0131\u015far\u0131 aras\u0131ndaki duvar her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha inceliyor.<\/p>\n HERKES\u0130N YOLU B\u0130R G\u00dcN HAP\u0130SHANEYE D\u00dc\u015eEB\u0130L\u0130R Sorun niyetlerden \u00f6te bir sorun. \u2018Kar\u015f\u0131y\u0131m\u2019 demekle olmuyor. Buna benzer inkarc\u0131 tutumlar hapishanelerin \u00e7o\u011falmas\u0131na yarar. Bu y\u00fczden ger\u00e7ektende bu \u00fclkede bir\u00e7ok konuda oldu\u011fu gibi hapishane konusunda da ezberlerin bozulmas\u0131 laz\u0131m. Bu yap\u0131lmad\u0131k\u00e7a k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inde her d\u00f6nem benzer sorunlarla u\u011fra\u015f\u0131r olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n Hapishaneler \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken ham hayaller yerine daha ger\u00e7ek\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imleri yarat\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bir g\u00fcn hapishanede mahpus olan yar\u0131n d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda aram\u0131za kat\u0131lacak belki birimize kom\u015fu, baz\u0131lar\u0131m\u0131za arkada\u015f olacak. \u0130\u015fte bu mahpus her kim olursa olsun i\u00e7erden sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131. Hi\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek bir insan kitlesi var hapishanelerde ve her g\u00fcn yeni konuklar\u0131yla dolup ta\u015f\u0131yor. E\u011fer zihinsel ve bedensel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmemi\u015f \u00fcretken bir toplum tasarl\u0131yorsak bunu \u00f6nce hapishanelerde yaratmam\u0131z gerekiyor. Hapishanelere mutlak surette duyarl\u0131 olunmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n Hapishane ko\u015fullar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi, insana yak\u0131\u015f\u0131r bir ortam yarat\u0131lmas\u0131 i\u00e7erdekilerin \u00e7abas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilemez. Y\u0131llard\u0131r i\u00e7erden yap\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Ama sonu\u00e7 hapishaneler bug\u00fcn daha iyi bir noktada de\u011fildir.<\/p>\n Bir \u00fclkede hapishaneler sorunu bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn sorunu olmamal\u0131d\u0131r. E\u011fer T\u00fcrkiye\u2019de STK\u2019 lar bu alana ili\u015fkin \u00e7aba i\u00e7inde olurlarsa inan\u0131yorum ki T\u00fcrkiye\u2019de hapishane ger\u00e7e\u011fi daha ba\u015fka noktada olabilir. Her g\u00fcn \u00f6l\u00fcm haberlerinin gelmedi\u011fi bir yer olabilir.<\/p>\n Hapishaneleri ortadan kald\u0131rmak hayal ama bu son s\u00f6yledi\u011fim ger\u00e7ekle\u015febilir. Bu tamamen konuya duyarl\u0131 STK\u2019lar\u0131n elinde. STK\u2019lar isterlerse bu alanda iyile\u015ftirmeler yap\u0131labilir. Bug\u00fcne kadar STK\u2019lar\u0131n hapishanelere duyarl\u0131 olmamas\u0131, ilgisiz kalmas\u0131n\u0131 da ele\u015ftirmek laz\u0131m. STK\u2019lar hapishane sorunlar\u0131na devletin bir sorunu gibi yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konuda duyarl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen soldan dernek ve kurumlar ise hapishanelere b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bakmam\u0131\u015ft\u0131r. Sadece siyasi mahpuslar\u0131n sorunlar\u0131na kulak vermi\u015flerdir. Oysa biliniyor ki t\u00fcm d\u00fcnyada hapishanelerde b\u00fcy\u00fck say\u0131sal \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturan adli mahpuslar daha a\u011f\u0131r ko\u015fullarda ya\u015famaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de her ne kadar siyasi mahpuslar\u0131n sorunu \u00f6ne \u00e7\u0131ksa da bu ya\u015fanan trajik ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmemiz laz\u0131m. Bug\u00fcn bile 4 bin siyasi mahpusa kar\u015f\u0131l\u0131k 65 bin adli mahpus bulunuyor T\u00fcrkiye hapishanelerinde.<\/p>\n F tiplerinde ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve \u00f6l\u00fcm orucu olaylar\u0131 geni\u015f anlamda hapishane sorunlar\u0131n\u0131 g\u00f6lgede b\u0131rakt\u0131. Foto\u011fraf\u0131n b\u00fcy\u00fck karesini g\u00f6rmek durumunday\u0131z. Bu konuda STK\u2019lar\u2019a b\u00fcy\u00fck sorumluluklar d\u00fc\u015f\u00fcyor. Buradan hareketle T\u00fcrkiye de bir STK\u2019lar sorunu oldu\u011funu da vurgulamak istiyorum. Say\u0131sal anlamda STK\u2019lar\u0131n art\u0131\u015f\u0131 bir toplumu sivil toplum yapmaz. E\u011fer kafalarda siville\u015fme ve sivil toplum zihniyeti olu\u015fturulamam\u0131\u015fsa \u2013 ki olu\u015fturulamam\u0131\u015ft\u0131r bu konuda \u00e7abalar amac\u0131na ula\u015famaz. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok a\u011f\u0131r ve g\u00fcncel sorunlar\u0131na devlet gibi d\u00fc\u015f\u00fcnerek, milliyet\u00e7ilik ve muhafazak\u00e2rl\u0131k yap\u0131larak proje \u00fcretilemez. \u2018 \u00f6l\u00fcm orucu\u2019 yapana \u2018solcu – y\u0131k\u0131c\u0131\u2019 diyenler, \u2018K\u00fcrt sorunu vard\u0131r\u2019 diyene b\u00f6l\u00fcc\u00fc diyenler bu konularda proje \u00fcretemez.<\/p>\n \u00d6nce kafalardaki devlet\u00e7i ve milliyet\u00e7i zihniyetin y\u0131k\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Unutmamal\u0131y\u0131z herkesin yolu bir g\u00fcn hapishaneye d\u00fc\u015febilir. Bir toplumda hapishane varsa herkes kapsam alan\u0131 i\u00e7ine girmi\u015f demektir. Zaman\u0131 ve s\u0131ras\u0131 gelen mutlaka al\u0131n\u0131r oraya tabi kimi \u00f6nce kimi sonra bunu ancak iktidar bilebilir\u2026<\/p>\n HAP\u0130SHANE SORUNU T\u0130P SORUNU DE\u011e\u0130LD\u0130R, UYGULAMA SORUNUDUR Burada unutulmamas\u0131 gereken bir \u015feyin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek istiyorum. Ko\u011fu\u015f sisteminden h\u00fccre sistemine ge\u00e7i\u015f operasyonel bir ge\u00e7i\u015ftir. Buna karar verenler bu ge\u00e7i\u015fin zorlu ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeliydiler. Hem devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de F tipine direnen \u00f6rg\u00fctler bunun kolay olmayaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmeliydiler. Sonu\u00e7ta zor olan tercih edildi. Buradan gelmek istedi\u011fim \u015feyi hen\u00fcz s\u00f6ylemedim. O da \u015fu; hapishane sorunu gibi bir konuda tipler \u00fczerinden konu\u015fman\u0131n \u00e7ok do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Hapishane sorunu tip sorunu olarak ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bu bizi yan\u0131ltabilir. Bu konudaki ezberlerimizin bozulmas\u0131nda fayda var. Bir hapishanenin mimari tipi ile de\u011fil i\u00e7erisinde bulunan mahpuslara yap\u0131lan uygulama bi\u00e7imleriyle ele al\u0131nmas\u0131 gerekir. Hapishane d\u00fcnyas\u0131nda bu uygulama bi\u00e7imlerine ceza infaz sistemi deniliyor. Bir hapishanede ko\u015fullar\u0131n ne durumda oldu\u011funu o hapishanenin hangi tipte oldu\u011fuyla de\u011fil ceza infaz sisteminin uygulama bi\u00e7imiyle tan\u0131yabiliriz ancak. Bunlar\u0131 s\u00f6ylerken bir hapishanenin mimari yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemsiz oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcncede de\u011filim. Ama \u015funu biliyoruz ki duvarlar\u0131n eli yoktur i\u015fkence yapamaz, kap\u0131lar\u0131n dili yoktur insan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131layamaz. Her ikisini de insan insana yapar. \u015e\u00f6yle bir hapishane ge\u00e7mi\u015fimize d\u00f6n\u00fcp bir bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 12 Eyl\u00fcl d\u00f6neminde Diyarbak\u0131r ve Mamak hapishanelerinde yap\u0131lan i\u015fkenceler h\u00e2l\u00e2 belleklerdeki yerini koruyor. Ad\u0131 ge\u00e7en bu iki hapishane de ko\u011fu\u015f tipinde hapishanelerdir. Hapishane sorunu tip sorunu olarak ele al\u0131nmamal\u0131 derken t\u00fcm bunlar\u0131 bilerek s\u00f6yl\u00fcyorum.<\/p>\n Elbette bug\u00fcn F tipleri bir sorun. Fakat bu sorun daha \u00e7ok ceza infaz sisteminin uygulama bi\u00e7iminden kaynaklan\u0131yor. F Tipinde Tecrit s\u00f6z konusudur. Tecrit F tiplerinde ortak kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131n kulland\u0131r\u0131lmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Her mahpus g\u00fcn\u00fcn belli b\u00f6l\u00fcmlerinde ortak kullan\u0131m alanlar\u0131ndan yararlanabilmeli. Her hapishane bu ortam\u0131 sa\u011flamak zorundad\u0131r. Tecrit bunun yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 yerlerde vard\u0131r. Hapishanenin kendisi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na tecrittir zaten. Ortak kullan\u0131m alan\u0131n\u0131n i\u015fletilmesi mahpuslara a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nemsemek gerekir. Hapishane ko\u015fullar\u0131nda bir mahpus bireysel yeteneklerini ancak bu ortak kullan\u0131m alan\u0131 dedi\u011fimiz mek\u00e2nlarda geli\u015ftirebilir.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de F tipinde yap\u0131lamayan \u015fey bu ortak kullan\u0131m alanlar\u0131n\u0131n kulland\u0131r\u0131lmamas\u0131 ya da yetersiz kulland\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e F tiplerinde \u00e7ok daha a\u011f\u0131r sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015fabiliriz. Uzun s\u00fcre yaln\u0131zla\u015ft\u0131rma insan\u0131 \u00e7\u0131ld\u0131rt\u0131r. Uluslararas\u0131 ceza infaz standard\u0131 derki: \u201c kapatman\u0131n kendisi en b\u00fcy\u00fck cezad\u0131r. Mahpus yeni cezalara maruz b\u0131rak\u0131lamaz\u201d T\u00fcrkiye\u2019de mevcut F tipinde g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n her an\u0131nda yeni cezalar mevcut \u00e7\u00fcnk\u00fc ortak kullan\u0131m alanlar\u0131ndan yararland\u0131r\u0131lmayan her mahpus yeniden cezaland\u0131r\u0131l\u0131yor demektir. Bu durum sadece F tipi i\u00e7in de\u011fil di\u011fer tipler i\u00e7inde ge\u00e7erlidir. Belki F tiplerinde daha yo\u011fun ya\u015fan\u0131yor ama E M H. tiplerinde sorunlar yok anlam\u0131na gelmemeli. Hapishanelerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sorundan olmu\u015f ama hapishaneler sorun \u00fcreten mek\u00e2nlara d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir \u00fclkesinde iyi hapishane yoktur. T\u00fcm hapishaneler k\u00f6t\u00fcd\u00fcr ama daha az k\u00f6t\u00fc olanlar vard\u0131r. Hapishanelere dair yapmak istedi\u011fimiz \u015feylerde daha az k\u00f6t\u00fc hapishaneye ula\u015fmak i\u00e7indir. Ama bu \u2018daha az k\u00f6t\u00fc\u2019 olan\u0131 kesinlikle k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyelim. \u00c7\u00fcnk\u00fc en iyi hapishane olmayan hapishanedir.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Aytekin Yılmaz HAPİSHANENİN KAPSAMA ALANI Bir ülkenin kapsam alanı en geniş mekânı hapishanelerdir. Bu mekânların arada bir dolup taşmasına bakmayın siz. Oraya atılmanıza karar verilmişse mutlaka kabul eder sizi. Dışardan içeriye giriş yapılan kapılar içinde en geniş ve kapsayıcı kapı hapishane kapısıdır. Fakat bu kapının iç tarafı bu genişlikte değildir. Dışardan içeriye açılan kapı ne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-12988","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12988"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12990,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12988\/revisions\/12990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/b>
\nBir \u00fclkenin kapsam alan\u0131 en geni\u015f mek\u00e2n\u0131 hapishanelerdir. Bu mek\u00e2nlar\u0131n arada bir dolup ta\u015fmas\u0131na bakmay\u0131n siz. Oraya at\u0131lman\u0131za karar verilmi\u015fse mutlaka kabul eder sizi. D\u0131\u015fardan i\u00e7eriye giri\u015f yap\u0131lan kap\u0131lar i\u00e7inde en geni\u015f ve kapsay\u0131c\u0131 kap\u0131 hapishane kap\u0131s\u0131d\u0131r. Fakat bu kap\u0131n\u0131n i\u00e7 taraf\u0131 bu geni\u015flikte de\u011fildir. D\u0131\u015fardan i\u00e7eriye a\u00e7\u0131lan kap\u0131 ne kadar geni\u015fse, i\u00e7eriden d\u0131\u015far\u0131ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131 tersi bi\u00e7imde dard\u0131r. \u0130\u015fte hapishane kap\u0131s\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir sihirli \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Beni ilk konuk etti\u011fi zaman\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum d\u0131\u015fardan i\u00e7eriye girerken \u00e7ok rahat ve geni\u015f bir kap\u0131dan girmi\u015ftik. Hi\u00e7bir zorluk \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. Beni i\u00e7eri alan kap\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc garaj kap\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeydi. Sonra i\u00e7erdeki kap\u0131larda bir bir ge\u00e7meye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda kap\u0131lar k\u00fc\u00e7\u00fclmeye ba\u015flad\u0131. \u00d6yle ki kap\u0131 kap\u0131 \u00fczerine a\u00e7\u0131l\u0131p kapand\u0131. En son ko\u011fu\u015fa sekiz kap\u0131y\u0131 geride b\u0131rakarak varabildim.<\/p>\n
\n<\/b>
\nT\u00fcrkiye\u2019de hapishane olgusuna yak\u0131ndan bak\u0131lacak olunursa g\u00f6r\u00fclecektir ki hapishane kaynakl\u0131 geli\u015fmeler i\u00e7erden ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7eriden mahpuslar\u0131n ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 iyile\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 d\u00f6nem d\u00f6nem amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnsede kal\u0131c\u0131 olamam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u00e7erdeki siyasi mahpuslar\u0131n m\u00fccadelesi olduk\u00e7a abart\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu abart\u0131 hapishaneleri siyasi m\u00fccadelenin direni\u015f alan\u0131 olarak alg\u0131lamalar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. En \u00e7ok direnen \u00f6rg\u00fct en direni\u015f\u00e7i \u00f6rg\u00fct anlay\u0131\u015f\u0131ndan kaynakl\u0131 bir alg\u0131lama bi\u00e7imi de diyebiliriz.<\/p>\n
\n<\/b>
\nHapishane olgusu reel bir olgudur; iktidar olgusundan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemeli. \u00d6yle de g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki yeni kapatma ve d\u0131\u015flama modelleri bulunmad\u0131k\u00e7a hapishaneler g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmaya devam edecek. Bir\u00e7o\u011fumuza ac\u0131 gelebilir ama ger\u00e7ek bu. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaman zaman g\u00fcndelik hayat i\u00e7inde hapishanenin kendisine kar\u015f\u0131 olmak gerekti\u011fini s\u00f6yleyenlere rastl\u0131yorum. Hapishanelerde iyile\u015ftirme \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131 ele\u015ftirenler \u00e7\u0131k\u0131yor. Niyet baz\u0131nda s\u00f6yleniyorsa teorik olarak bende hapishanelere kar\u015f\u0131y\u0131m hatta kar\u015f\u0131 olmayan kim? Ama nedense ger\u00e7ek ya\u015famda hapishane ve mahpus say\u0131s\u0131 hi\u00e7 azalm\u0131yor h\u0131zla art\u0131yor.<\/p>\n
\n<\/b>
\nHapishane sorunu tip sorunu olarak ele al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. A D E F K H M L gibi bol \u00e7e\u015fitli, tipli hapishaneler mevcut T\u00fcrkiye\u2019de. Bu tipler i\u00e7erisinde mimarisi h\u00fccre sistemine g\u00f6re in\u015fa edilmi\u015f F tipi en sorunlu bir tip olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. Daha \u00f6nceleri ko\u011fu\u015f sistemine g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f hapishaneler 19 Aral\u0131k 2000 tarihinde F tipi sistemine operasyonel bir ge\u00e7i\u015f yapt\u0131. Bunun kolay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir\u00e7ok mahpusun ya\u015fam\u0131na mal oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. \u00d6teden beri sorun olan hapishaneler F tipleri ile birlikte daha da sorun olmaya ba\u015flad\u0131. Bu alanda ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar herkesin malumu.<\/p>\n