{"id":13009,"date":"2019-04-01T10:19:00","date_gmt":"2019-04-01T15:19:00","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13009"},"modified":"2019-04-01T10:19:00","modified_gmt":"2019-04-01T15:19:00","slug":"guney-kafkasya-turkiye-surecin-neresinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/guney-kafkasya-turkiye-surecin-neresinde\/","title":{"rendered":"G\u00dcNEY KAFKASYA: T\u00dcRK\u0130YE S\u00dcREC\u0130N NERES\u0130NDE?"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Hakan Ko\u00e7<\/b><\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n \u201cheartland\u201d\u0131 olarak tan\u0131mlanan Avrasya b\u00f6lgesi kendi i\u00e7inde de s\u00f6z konusu nitelemeye haiz co\u011frafyalara sahiptir. Avrupa k\u0131tas\u0131n\u0131n g\u00fcneydo\u011fu ucunu olu\u015fturan ve Azak Denizi, Karadeniz, Hazar Denizi ve akarsularla Avrupa ve Asya\u2019n\u0131n i\u00e7lerine kadar eri\u015fen Kafkasya, binlerce y\u0131ld\u0131r y\u00fcksek \u00f6nem addeden bir s\u0131\u00e7rama noktas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve \u015fiddetli n\u00fcfuz m\u00fccadelelerine sahne olmu\u015ftur. Ancak bu m\u00fccadelelerin en kanl\u0131lar\u0131 da \u201cmedenile\u015fme\u201d s\u00fcrecini ba\u015flatan ulusla\u015fma\/ulusla\u015ft\u0131rma hareketlerinin ard\u0131ndan g\u00f6zlenmi\u015ftir. 19.yy boyunca ve 20.yy\u2019\u0131n ba\u015flar\u0131nda istikrars\u0131z bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm sergileyen Kafkaslar, Sovyet sistemiyle nispeten dura\u011fan bir d\u00f6nem ge\u00e7irmi\u015ftir. Fakat b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 ve ilgilerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmadan kurgulanan yay\u0131lma planlar\u0131 ve verilen vaatler beklentileri y\u00fcksek tutmu\u015f ve bunlar\u0131n soyutla\u015fmas\u0131na sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n

(\u015e\u0131haliye 2007) Sovyetler Birli\u011fi d\u00f6neminde bir i\u00e7 sorun olarak var olan Transkafkasya sorunu, Ermenilerin yay\u0131lmac\u0131 faaliyetlerinin toplu katliamlara d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle ve Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131yla boyut de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. \u0130lk kez 1992 y\u0131l\u0131nda Hocal\u0131 Katliam\u0131\u2019yla devletler sisteminde yer eden soruna AG\u0130T \u00e7er\u00e7evesinde olu\u015fturulan Minsk Grubu\u2019nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm aranmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye, kamuoyunun da etkisiyle, Ermenistan\u2019la diplomatik ili\u015fkilerini kesmi\u015f, Azerbaycan\u2019la birlikte bu \u00fclkeye ambargo uygulamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn gelinen noktada sorun m\u00fcdahilleri taraf\u0131ndan farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlara konu olmaktad\u0131r. 10 Ekim 2009\u2019da Z\u00fcrih\u2019te T\u00fcrk ve Ermeni h\u00fck\u00fcmetleri aras\u0131nda ABD-RF-AB arabuluculu\u011fuyla imzalanan protokoller, s\u00fcreci derinden etkileyecek olan ilk somut ad\u0131m olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/p>\n

K\u0131sa K\u0131sa Ermenistan
\n<\/b>
\n\u0130ki \u00fclke aras\u0131nda (T\u00fcrkiye-Ermenistan) diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131na ve ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesine dair imzalanan protokoller siyasal, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel, teknik vs. alanlarda i\u015fbirliklerini te\u015fvik ederken, ortak s\u0131n\u0131r\u0131n da a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 taahh\u00fct eder.<\/p>\n

Ermenistan, ekonomik, siyasi ve askeri olarak Rusya\u2019ya b\u00fcy\u00fck oranda ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Bir\u00e7o\u011fu s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde yer alan Rus \u00fcsleri b\u00f6lgedeki di\u011fer \u00fclkelerin aksine Ermenistan\u2019a itici gelmemekte, olas\u0131 tehditlere kar\u015f\u0131n g\u00fcvence olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k Ermenistan\u2019\u0131n altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015ftururken \u00f6zellikle bak\u0131r, g\u00fcm\u00fc\u015f, alt\u0131n, kur\u015fun gibi madenler bak\u0131m\u0131ndan zengin yataklara sahiptir (t\u0131pk\u0131 Karaba\u011f b\u00f6lgesinde oldu\u011fu gibi). Ancak 1990\u2019lardan itibaren ekonomisi olduk\u00e7a zay\u0131flayan Ermenistan, bir milyon be\u015fy\u00fcz bin civar\u0131nda g\u00f6\u00e7 vermi\u015ftir. (SARAY 2005) Ticari ili\u015fkilerini Rusya ve \u0130ran \u00fczerinden do\u011frudan ve di\u011fer \u00fclkelerle dolayl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00fclke T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131yla transit ge\u00e7i\u015f ve demiryolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tercih sebebi olacakt\u0131r. B\u00fcy\u00fck oranda uluslararas\u0131 ekonomik sisteme eklemlendirilecek olan Ermenistan\u2019\u0131n i\u015fbirli\u011fi ve m\u00fcttefiklik ili\u015fkilerinde alg\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6zlemlenebilir.<\/p>\n

Rusya\u2019yla \u0130li\u015fkiler
\n<\/b>
\nRusya Federasyonu, 1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde ba\u015flayan siyasi ve ekonomik reformasyonla, yakla\u015f\u0131k 15 y\u0131ll\u0131k bir iyile\u015ftirme s\u00fcrecinin ard\u0131ndan yeni y\u00fczy\u0131la g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yap\u0131yla girmeyi bilmi\u015ftir. B\u00f6lge itibariyle statik toplumsal ili\u015fkilerden uzak olan Rusya, \u00e7a\u011fda\u015f d\u00fczenin de gereklerinden olan de\u011fi\u015ferek ilerleme esas\u0131nda geli\u015fimini s\u00fcrd\u00fcrmek amac\u0131ndad\u0131r. Bunun i\u00e7in gerekli olan geni\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcl\u00fck ve d\u00fcnyay\u0131 okuma \u015fekli olarak So\u011fuk Sava\u015f zihniyetinden uzakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n emareleri her ge\u00e7en g\u00fcn imzalanan anla\u015fmalarda kolayl\u0131kla izlenebilir.<\/p>\n

Benzer de\u011fi\u015fimleri ayn\u0131 d\u00f6nemde ya\u015famaya ba\u015flayan T\u00fcrkiye de -\u015f\u00fcphesiz- b\u00f6lgedeki man\u00fcpulasyon kabiliyetini artt\u0131rarak sistemdeki yerini yeniden belirliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin artan arabuluculuk kabiliyeti ve kendi kom\u015fuluk ili\u015fkilerini iyile\u015ftirmeye y\u00f6nelik att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar hem Bat\u0131\u2019da hem de Rusya\u2019da heyecan uyand\u0131r\u0131c\u0131 geli\u015fmeler olarak izleniyor.(Moderate Turkish Islamist H\u0131t The Big T\u0131me 2010) T\u00fcrkiye ve Rusya aras\u0131ndaki $35 milyarl\u0131k ticaret hacminin, Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n 12-13 Ocak\u2019ta Moskova\u2019da meslekta\u015f\u0131 Putin ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucu be\u015f y\u0131l i\u00e7erisinde $100 milyara ula\u015fmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Rusya\u2019n\u0131n kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck belirleyeni olan do\u011falgaz, T\u00fcrkiye\u2019nin de Avrupa \u00fclkeleri gibi y\u00fcksek oranda ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131l\u0131nmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. \u00d6zellikle teknik konularda ihtiya\u00e7 duyulan d\u00fczenlemeler (al ya da \u00f6de) k\u0131sa vadede \u00e7\u00f6z\u00fclebildi\u011fi takdirde b\u00f6lgenin di\u011fer s\u00f6z sahiplerine g\u00fcven a\u015f\u0131lay\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn de ili\u015fkilerin iyile\u015ftirilmesi T\u00fcrkiye\u2019nin yeniden konumland\u0131r\u0131lmas\u0131 hususunda s\u00fcrece m\u00fcdahil olu\u015fu d\u0131\u015f politikan\u0131n dinamizmi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flamaktad\u0131r. (rusya.ru\/index\/news?id=14087 2010)<\/p>\n

Nabucco ve G\u00fcney Ak\u0131m gibi ayn\u0131 do\u011frultuda farkl\u0131 \u00e7\u0131karlar\u0131 temsil eden iki projenin taraflar\u0131n\u0131n zamanla bir araya gelerek ortak \u00e7\u0131karlar etraf\u0131nda birle\u015fmesi art\u0131k \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmamaktad\u0131r. Nabucco imzalan\u0131rken a\u015f\u0131r\u0131 reaksiyon g\u00f6steren Rus taraf\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin Karadeniz\u2019deki ekonomik sahas\u0131nda G\u00fcney Ak\u0131m i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma imk\u00e2n\u0131na sahip olabilmi\u015ftir. Avrasya co\u011frafyas\u0131nda her daim denge unsuru olarak varl\u0131k g\u00f6steren T\u00fcrkiye sayesinde, Rusya da kendini Bat\u0131\u2019ya anlatabilmekte, art\u0131k So\u011fuk Sava\u015f \u00e7ekincelerinden uzakla\u015f\u0131l\u0131p i\u015fbirli\u011finin geli\u015ftirilmesi yolunda ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131n\u0131 telkin etmektedir. T\u00fcrkiye-Ermenistan protokollerinin imzalanmas\u0131 s\u00fcrecine katk\u0131da bulunan Rusya, Afganistan ve \u0130ran konular\u0131nda da geleneksel tutumunu esnekle\u015ftirmektedir. Afganistan\u2019daki NATO operasyonuna silah d\u0131\u015f\u0131nda lojistik malzemelerin ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusunda destek vermeyi kabul etmi\u015f, \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc ald\u0131\u011f\u0131 tepkilerin artmas\u0131yla daha tarafs\u0131z bir tutum sergilemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r (Bu\u015fehr santralinin in\u015faat s\u00fcreci tamamland\u0131 ancak \u00fcretim s\u00fcrecinden \u00e7ekildiler).<\/p>\n

Azerbaycan\u2019da durum\u2026
\n<\/b>
\nPetrol, do\u011falgaz ve maden gelirleri GSYH\u2019 sinin yakla\u015f\u0131k %40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturan Azerbaycan, bu g\u00fcc\u00fcn\u00fc, Rus modelinde oldu\u011fu gibi, d\u0131\u015f politikas\u0131nda etkin ara\u00e7lardan biri haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Azerbaycan\u2019\u0131n yurti\u00e7i talebi kar\u015f\u0131lamak ya da yurti\u00e7i a\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fletmek gibi bir kayg\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 \u0130lham Aliyev\u2019in Davos g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda verdi\u011fi deme\u00e7lerde g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. (Rusya.ru\/index\/news?id=14087 2010) M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca d\u0131\u015f pazar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye \u00e7al\u0131\u015fan Bak\u00fc, gerekti\u011finde \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda bir tak\u0131m projeleri kilitleyebilmeyi ya da al\u0131\u015f-veri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelere kar\u015f\u0131 bask\u0131 unsuru olu\u015fturabilecek n\u00fcfuza sahip olmay\u0131 hedefliyor olabilir. Nitekim, Nabucco\u2019ya don\u00f6r olarak g\u00f6r\u00fclen \u015eahdenizi\u2019nin, hali haz\u0131rda arz kadar talep edebilecek \u0130ran ve Rusya gibi iki b\u00fcy\u00fck m\u00fc\u015fterisi var. Olas\u0131l\u0131kla, G\u00fcrcistan ve T\u00fcrkiye ile olan anla\u015fmalar\u0131n yenilenmesi s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lacak d\u00fczenlemeler Azeri gaz\u0131n\u0131n Nabucco i\u00e7in ne kadar g\u00fcc\u00fcn\u00fcn kalaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6sterecektir. Mevcut durumda Transkafkasya\u2019y\u0131 domine edebilen Azerbaycan, yakalad\u0131\u011f\u0131 ivmeyi s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in m\u00fccadele etmeye devam edecektir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Azerbaycan\u2019\u0131n ikili ili\u015fkilerini d\u00fczenlerken ya da anla\u015fmalara imza atarken etkisi alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer konu partnerlerinin Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorunu kar\u015f\u0131s\u0131ndaki duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 olmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019yle olan akrabal\u0131k ili\u015fkileri iki \u00fclkenin ili\u015fkilerinde zaman zaman p\u00fcr\u00fczlerin olu\u015fmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r. Kimi zaman g\u00fcndem yaratmak i\u00e7in kurgulanan -suni- senaryolar, kimi zaman da h\u00fck\u00fcmetlerin birbirlerini ihtiya\u00e7 an\u0131nda cam\u0131 k\u0131r\u0131lacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6rmeleri i\u015fbirliklerinin yeterli d\u00fczeyde olgunla\u015ft\u0131r\u0131lamamas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu durum b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda temelde ayn\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen \u015feklen ayr\u0131k tutumlar\u0131n tak\u0131n\u0131lmas\u0131yla yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla suni sorunlar\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r. Rusya arabuluculu\u011funda Karaba\u011f\u2019da \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Azerbaycan, sorunun kayna\u011f\u0131 olan taraf\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yle ayn\u0131 masada g\u00f6rmekten hazzetmemektedir. \u0130ki \u00fclke aras\u0131 ili\u015fkilerin gerilmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 izlenimi, kendilerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmekten ka\u00e7\u0131nmalar\u0131yla ilgilidir. \u00d6yle ki; Ekim ay\u0131nda imzalanan protokoller, T\u00fcrkiye\u2019de de Ermenistan\u2019da da hem b\u00fcy\u00fck bir galibiyet hem de asr\u0131n ma\u011flubiyeti olarak nitelendirilmi\u015ftir. Elbette matematiksel bir problemi \u00e7\u00f6zerkenki mutabakat, siyasal konularda sa\u011flanamayabilir ancak s\u00f6z konusu olan iki ayr\u0131 protokolde madde madde belirlenmi\u015f i\u015fbirli\u011fi ve yol haritas\u0131d\u0131r. Her ne kadar tarihsel hassasiyetler ve salt ikili ili\u015fkilerden farkl\u0131 dinamikler s\u00f6z konusuysa da \u201c\u00f6zg\u00fcr irade\u201dleriyle \u00e7\u00f6z\u00fcme ula\u015fmak isteyen h\u00fck\u00fcmetlerden beklenen netlik sergilenmemektedir. \u00d6yle ki d\u00f6rt ayd\u0131r meclis onaylar\u0131 al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in stratejik ortak(lar) sab\u0131rs\u0131zlanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. (ntvmsnbc.com\/id\/25051971 2010)<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019den\u2026
\n<\/b>
\nHer ne kadar tek millet iki devlet ya da millet-i sad\u0131ka gibi s\u00f6ylemler \u00e7e\u015fitli konularda T\u00fcrk tezlerini s\u00fcslemek amac\u0131yla kullan\u0131l\u0131yormu\u015f gibi alg\u0131lanmaya ba\u015flasa da T\u00fcrkiye bu konuda partnerlerinden daha samimi bir tutum tak\u0131n\u0131yor. 2007 y\u0131l\u0131ndan beri her y\u0131l bahar ay\u0131nda g\u00fcndeme gelen savunma silahlar\u0131 ihalesini Ruslar\u0131n m\u0131 Amerikal\u0131lar\u0131n m\u0131 alaca\u011f\u0131, Ruslar\u0131n n\u00fckleer santral i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ne zaman nerede ba\u015flayacaklar\u0131, bu y\u0131l T\u00fcrk kamyonlar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mallardan acaba hangisinin -talih ku\u015fu konarak- s\u0131n\u0131rdan geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclece\u011fi ili\u015fkilerin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 ve nabz\u0131n y\u00fcksek tutulmas\u0131 i\u00e7in gelenekselle\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Buna kar\u015f\u0131n T\u00fcrkiye, kurucu \u00fcyesi oldu\u011fu Karadeniz \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019nde Ermenistan\u2019\u0131n \u00fcyeli\u011fi hususunda yap\u0131c\u0131 tav\u0131r tak\u0131nm\u0131\u015f, Azerbaycan\u2019a kar\u015f\u0131 tek tarafl\u0131 olarak vize uygulamas\u0131n\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015f (Azerbaycan ve Rusya aras\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r), Rus vatanda\u015flar\u0131na \u00fclkeye giri\u015f yapt\u0131ktan sonra 20 avroya iki ayl\u0131k ge\u00e7erli vize vererek samimiyetini g\u00f6stermi\u015ftir. Ayn\u0131 zamanda h\u0131zla Do\u011fu kom\u015fular\u0131yla olan ili\u015fkilerini iyile\u015ftirmekte, ekonomik enstr\u00fcmanlarla Ortado\u011fu\u2019nun her yerine etki etme \u015fans\u0131 bularak b\u00f6lge sorunlar\u0131na \u2013se\u00e7ici de olsa- y\u00fcksek hassasiyet g\u00f6stermektedir. Kimi zaman \u00f6nceliklerin de\u011fi\u015fmesi do\u011frultusunda verilen deme\u00e7ler diplomatik kriz yaratacak kadar etkili olsa da (!) heartland\u0131n aort\u2019u konumundan \u00f6t\u00fcr\u00fc T\u00fcrkiye n\u00fcfuz g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rmaya devam etmektedir.<\/p>\n

Hazar havzas\u0131 ve Rusya hatlar\u0131 Avrasya\u2019n\u0131n hem kuzeyinde (Avrupa \u00fclkeleri i\u00e7in) hem g\u00fcneyinde (\u00f6zellikle \u0130srail i\u00e7in) hem de k\u0131talararas\u0131 (ABD) d\u00fczeyde tercihlerin ve tutumlar\u0131n \u015fekillenmesi konusunda rol oynamaktad\u0131r. Karadeniz ve Do\u011fu Akdeniz- Ortado\u011fu\u2019yu birbirine ba\u011flayacak olan Mavi Ak\u0131m 2, \u015eahdenizini Ortado\u011fu\u2019ya ta\u015f\u0131yan BTC petrol boru hatt\u0131 \u0130srail\u2019i, son zamanlarda b\u00f6lgedeki en b\u00fcy\u00fck m\u00fcttefiki T\u00fcrkiye\u2019yle gerilen ili\u015fkilerine ra\u011fmen, bo\u011fulmaktan kurtarmaktad\u0131r. \u00dcstelik ABD firmalar\u0131n\u0131n G\u00fcney Kafkasya\u2019daki faal pozisyonlar(KALAYCI 2007) farkl\u0131 senaryolara konu olan Kuzeydo\u011fu \u2013 G\u00fcneybat\u0131 hatt\u0131nda istikrar\u0131 sa\u011flamak konusunda bask\u0131 unsuru olu\u015fturabilir.<\/p>\n

Genel De\u011ferlendirme
\n<\/b>
\nT\u00fcrkiye, tarihsel k\u00f6keni, toplum yap\u0131s\u0131 ve kamuoyu alg\u0131s\u0131, devlet politikas\u0131 ve siyasi duru\u015fu ve nihayetinde co\u011frafi konumu itibariyle bir as\u0131rd\u0131r kendine has bir vizyon ve hareket kabiliyeti olu\u015fturmu\u015ftur. Bug\u00fcn k\u00fclt\u00fcrel ve tarihi miras\u0131yla Bat\u0131 de\u011ferleri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde Bat\u0131l\u0131larla ayn\u0131 kulvarda yar\u0131\u015fabilirken, -ne manidar- ayn\u0131 sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc Bat\u0131\u2019dan soyutlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131s\u0131ra Ortado\u011fu\u2019nun toz bulutunda kaybolmadan hemen her geli\u015fmeye m\u00fcdahil olarak kimi zaman taraf olmakta kimi zaman arabulucu olarak katk\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. \u00c7ok sak\u0131ncal\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilecek duygusal ya da -siyasi kayg\u0131larla- verilen tepkilerden uzak durmas\u0131 ve Asya ve Avrupa de\u011ferleri aras\u0131nda herhangi bir \u00f6zel \u00e7aba sarfetmeden sahip olduklar\u0131yla \u00f6zg\u00fcn devlet yap\u0131s\u0131n\u0131 korumas\u0131 g\u00fcvenilirli\u011fini artt\u0131r\u0131rken karizmatik bir yolda\u015f olarak da g\u00f6r\u00fclmesinde yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Bu do\u011frultuda b\u00f6lgenin mevcut sorunlar\u0131na uluslararas\u0131 hukukun rehberli\u011finde, fantezilerden uzak ger\u00e7ek\u00e7i tutumlar tak\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

Kafkasya\u2019da iki y\u00fczy\u0131ldan fazlad\u0131r s\u00fcren hakimiyet m\u00fccadelesi bug\u00fcn, \u00e7ok boyutlu uluslararas\u0131 bir sorun olarak \u00e7\u00f6z\u00fcm beklemektedir. \u00c7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecinde T\u00fcrkiye ve Rusya (ve Minsk grubu) b\u00fcy\u00fck sorumluluklar -almal\u0131 ve- almaktad\u0131r. Ekim ay\u0131ndan itibaren Rusya itici g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131ksa da (25 Ocak\u2019ta Rus-Azerbaycan-Ermeni liderleri be\u015finci kez biraraya geldi, So\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri) unutulmamal\u0131d\u0131r ki 23 A\u011fustos 1990 tarihli Ermenistan Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi 11. Maddesi, \u201cErmenistan Cumhuriyeti, Osmanl\u0131 T\u00fcrkiye’si ve Bat\u0131 Ermenistan\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen 1915 soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 d\u00fczeyde tan\u0131nma \u00e7abas\u0131n\u0131 destekler\u201d \u015fart\u0131n\u0131 i\u00e7ermekte, 1995 Anayasas\u0131yla da Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesinin temel ama\u00e7lar do\u011frultusunda ele al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Devlet armas\u0131nda A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131\u2019n\u0131 kullanarak da T\u00fcrkiye\u2019ye kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir kamuoyu alg\u0131s\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve devlet politikas\u0131 olu\u015fturdu\u011funu g\u00f6stermektedir. Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Ermenileri ve Da\u015fnaklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra varl\u0131k sebebini T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcne kurmam\u0131\u015f \u00f6zg\u00fcven sahibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fclkede yoksul bir ya\u015fam s\u00fcren Ermeniler taraf\u0131ndan olu\u015fan toplum, bir\u00e7o\u011fu Fransa, Rusya ve ABD\u2019de konu\u015flanm\u0131\u015f olan Ermeniler taraf\u0131ndan tahrik edilerek \u00e7\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe mahkum olmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin Ortado\u011fu siyaseti ve Kafkaslardaki enerji politikalar\u0131 b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131ndan gelen tehditleri so\u011furmak do\u011frultusunda \u015fekillendirilebilir. Se\u00e7ilmi\u015f travmalar\u0131n\u0131n realitesi bak\u0131m\u0131ndan Ermenilerden \u00e7ok daha kurumsal bir \u015fekilde ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olan Yahudi lobisi(KALAYCI 2007) bu s\u00fcre\u00e7te T\u00fcrkiye – \u0130srail ili\u015fkilerinin askeri-siyasi konularda oldu\u011fu gibi enerji konusunda da sergiledi\u011fi pozitif tutum de\u011fi\u015fene kadar (Gazze operasyonlar\u0131 ve devam\u0131ndaki s\u00fcre\u00e7) dengeleyici unsur olmu\u015ftur.<\/p>\n

Arap-\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sempatisini kazanmak ve \u201c\u00f6nder\u201d(!) olarak belirmek elbette y\u00fcksek prestijli, gurur verici bir alg\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde, izole olmu\u015f Ermeni halk\u0131na d\u00fcnyay\u0131 a\u00e7mak da son derece erdemli bir giri\u015fimdir. Ulusal ekonomilerde her y\u0131l bir miktar a\u00e7\u0131k, piyasa ekonomisinin ola\u011fan ger\u00e7ekli\u011fidir. Ancak devletler aras\u0131 siyasi ili\u015fkiler, i\u015fletmeci zihniyetiyle (B\u0130LG\u0130N 2008-2009) \u00e7ok sak\u0131ncal\u0131 seviyelere gelebilir ve tamirat\u0131 uzun zaman alacak hasarlar yaratabilir. Bu y\u00fczden ne u\u011fruna neyden vazge\u00e7ildi\u011fi iyi hesaplanmal\u0131d\u0131r. Her kazanc\u0131n bir bedeli olacakt\u0131r ancak, bu bedel makul seviyelerde tutulmal\u0131, gerekti\u011finde ikamesi yap\u0131labilecek konular m\u00fczakere konusu edilmelidir.<\/p>\n

Ayaklar\u0131 yere basan tepkiler vermek ve bunlar\u0131n arkas\u0131nda durarak bir devlet olarak ciddiye al\u0131nmaya devam etmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan; Karaba\u011f\u2019daki sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmeden s\u0131n\u0131rlar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, neden kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcnce, Hocal\u0131 Katliam\u0131n\u0131n faillerini affetmek olacakt\u0131r.<\/p>\n

<\/span>KAYNAK\u00c7A
\nB\u0130LG\u0130N, Nuri. <\/b>\u00abY\u00f6nlendirici Bir Fikir Olarak Cumhuriyet.\u00bb Do\u011fu-Bat\u0131, 2008-2009.
\n\u00abDmitri Medvedev <\/b>May\u0131s Ay\u0131nda T\u00fcrkiye’ye Geliyor.\u00bb rusya.ru. 01 02 2010.
\nKALAYCI, Hasan.<\/b> \u00abKom\u015fular\u0131n G\u00f6lgesinde ABD-Ermenistan \u0130li\u015fkileri.\u00bb Ermeni Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 2. T\u00fcrkiye Kongresi Bildirileri. Ankara: ASAM-EREN, 2007.
\n\u00abModerate Turkish <\/b>Islamist H\u0131t The Big T\u0131me.\u00bb en.rian.ru. 01 02 2010.
\nntvmsnbc.com\/id\/25051971.
\nrusya.ru\/index\/news?id=14087.
\nSARAY, Prof. Dr. Mehmet.<\/b> Ermenistan ve T\u00fcrk-Ermeni \u0130li\u015fkileri. Ankara: Atat\u00fcrk Ara\u015ft\u0131rma Merkezi, 2005.
\n\u015eIHAL\u0130YE, Dr.Emin Arif. <\/b>\u00abB\u00fcy\u00fck Ermenistan.\u00bb Ermeni Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 2. T\u00fcrkiye Kongresi Bildirileri. Ankara: ASAM-EREN, 2007. 1070-1071.
\nSir Halford John MACKINDER,1919
\n\u201cWho rules East Europe commands heartland;
\nWho rules Heartland command World Island;
\nWho rules World Island commands World.\u201d
\n1996 Lizbon Zirvesi\u2019nde verilen \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri Azerbaycan ve Ermenistan taraf\u0131ndan uygun bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.
\nBa\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n sene ba\u015f\u0131ndaki Moskova ziyaretinde imzalanan taahh\u00fctnameye g\u00f6re Akdeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda Akkuyu civar\u0131nda in\u015fa edilecek.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hakan Koç Dünyanın “heartland”ı olarak tanımlanan Avrasya bölgesi kendi içinde de söz konusu nitelemeye haiz coğrafyalara sahiptir. Avrupa kıtasının güneydoğu ucunu oluşturan ve Azak Denizi, Karadeniz, Hazar Denizi ve akarsularla Avrupa ve Asya’nın içlerine kadar erişen Kafkasya, binlerce yıldır yüksek önem addeden bir sıçrama noktası olarak görülmüş ve şiddetli nüfuz mücadelelerine sahne olmuştur. Ancak bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13009"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13011,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13009\/revisions\/13011"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}