{"id":13039,"date":"2019-04-01T11:20:13","date_gmt":"2019-04-01T16:20:13","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13039"},"modified":"2019-04-01T11:20:13","modified_gmt":"2019-04-01T16:20:13","slug":"ali-bulac-yabanci-damat-ve-melezlesme-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/ali-bulac-yabanci-damat-ve-melezlesme-uzerine\/","title":{"rendered":"AL\u0130 BULA\u00c7, YABANCI DAMAT VE MELEZLE\u015eME \u00dcZER\u0130NE"},"content":{"rendered":"

<\/span><\/p>\n

Evren \u00c7elik Wiltse<\/b><\/p>\n

Maalesef en liberal, en demokrat farzetti\u011fimiz M\u00fcsl\u00fcman entelekt\u00fceller bile, i\u015f kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi konusuna geldi\u011finde bizi y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131yor. Ali Bula\u00e7’\u0131n Zaman’daki k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131nda topu endirekt pozisyonlardan (Guantanamo ve ABD’deki fanatik rahiplerden bahsederken) \u00e7evirip yabanc\u0131larla evlenenlere getirmesi, \u015fahsen bende ilk etapta biraz \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k yaratt\u0131. Asl\u0131nda bu ‘\u0131l\u0131ml\u0131-muhafazakar-demokrat’ tamlamas\u0131n\u0131 bir kenara atarsak, i\u015f ‘gavurlarla k\u0131z al\u0131p verme’ meselesine gelince, Ali Bula\u00e7 s\u0131radan vatanda\u015flardan belki o kadar da farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor. Binnaz Toprak ve Ali \u00c7arko\u011flu taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye \u00e7ap\u0131nda yap\u0131lan bir saha ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, halk\u0131m\u0131z\u0131n yakla\u015f\u0131k % 75’i k\u0131zlar\u0131n\u0131n yabanc\u0131larla evlenmesine kar\u015f\u0131. Ancak yine % 70 civar\u0131 o\u011fullar\u0131n\u0131n da yabanc\u0131larla evlenmesine kar\u015f\u0131lar. Yani, yurdum insan\u0131 ne ‘Yabanc\u0131 Damad\u0131’ ne de ‘Yabanc\u0131 Gelini’ \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir \u015fevkle ba\u011fr\u0131na basm\u0131yor. N\u00fcfusumuzun yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn yabanc\u0131larla dest-i izdivaca kar\u015f\u0131 olmas\u0131n\u0131 yorumlarken, Toprak ve \u00c7arko\u011flu \u015fu notu da ekliyor: \u0130slam’da erkeklerin gayri-M\u00fcslimlerle evlenmesinin \u00f6n\u00fcnde bir engel yok. Buna ra\u011fmen k\u0131z ve erkek \u00e7ocuklar i\u00e7in sonu\u00e7lar\u0131n bu kadar yak\u0131n oranlarda \u00e7\u0131kmas\u0131, T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n asl\u0131nda o kadar da k\u0131z-erkek \u00e7ocuk ayr\u0131m\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesi olsa gerek. Yoksa neden iki cins aras\u0131nda sadece % 5 gibi bir fark olsun? E\u011fer biz de bu \u00e7\u0131kar\u0131ma az-\u00e7ok kat\u0131l\u0131rsak, yaz\u0131s\u0131n\u0131n sonucunda yabanc\u0131larla evlenen bayanlara \u00f6zellikle y\u00fcklenen Bula\u00e7, toplumdaki genel g\u00f6stergelerin bile gerisine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f oluyor.<\/p>\n

Bula\u00e7’\u0131n Zaman’daki yaz\u0131s\u0131 ve Birikim G\u00fcncel’deki Tan Ozan’\u0131n makalesi bende son derece \u015fahsi baz\u0131 refleksler yaratt\u0131, ki bu makale de onun bir sonucu. Malum, ba\u015fl\u0131ktaki isimden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere biz de halt edip bir yabanc\u0131 ile evlenmi\u015f bulunmaktay\u0131z. Bu s\u00fcre\u00e7te Edirne’den Kars’a kadar da\u011f\u0131lm\u0131\u015f -ki bu laf olsun diye de\u011fil, hakikaten \u00f6yleler- geni\u015f aile, akraba ve di\u011fer yak\u0131n erk\u00e2n aras\u0131nda \u00e7atlak sesler \u00e7\u0131kmad\u0131 dersem yalan olur. Ama sonu\u00e7ta her iki tarafta da \u00f6yle husumet g\u00fcden veya kendisini ma\u011flup-galip g\u00f6ren kimse kalmad\u0131. \u201c60 milyonluk memlekette adam m\u0131 bulamad\u0131n?\u201c diyerek en ba\u015ftan kalbimizi k\u0131ran sevgili day\u0131m bile, sonradan benim ‘Gavur Damat’ esprilerime bozulur oldu, ‘aileden’ birine hakaret olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in. \u015eimdi kimse onun yan\u0131nda ‘gavur’ kelimesini kullanm\u0131yor, s\u00fcnnet d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc esprisi yapm\u0131yor.<\/p>\n

E\u015fimin annesinin rahip olmas\u0131 bile T\u00fcrkiye’deki akrabalar aras\u0131nda herhangi bir misyonerlik faaliyeti hezeyan\u0131na yol a\u00e7mad\u0131. En fazla ‘Demek kad\u0131nlar da rahip olabiliyormu\u015f’ tepkisiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Bir de 60 k\u00fcsur ya\u015f\u0131nda olup da hala \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, bir kilisenin ve cemaatinin sorumlulu\u011funu y\u00fcklendi\u011fi i\u00e7in kay\u0131nvalideyi takdir edenler var. Sonu\u00e7ta ben nacizane \u015funu g\u00f6rd\u00fcm, insanlar hakikaten y\u00fczy\u00fcze geldiklerine birbirlerine kar\u015f\u0131 gayet medeni davran\u0131yorlar; her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rf-adet, t\u00f6ren vs.de farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrler ve dinler harmanlanarak ve melezle\u015ftirilerek ger\u00e7ekle\u015ftirilebiliyor.<\/p>\n

Yak\u0131n zamanda bu tarz bir t\u00f6rene kat\u0131lmak icap etti. Ancak bu sefer biz de\u011fildik sosyal tolerans deneyleri yapan. Yak\u0131n bir dostumuzun yeni k\u0131zlar\u0131 oldu, onun isim verme t\u00f6renine kat\u0131ld\u0131k. Yahudilikte b\u00f6yle bir t\u00f6ren varm\u0131\u015f. Yeni bebe\u011fe bir de \u0130branice isim veriliyor ve ailesi, akrabalar\u0131, e\u015f-dost e\u015fli\u011finde bebek \u0130srailo\u011fullar\u0131na resmen kat\u0131lm\u0131\u015f oluyor. Evde, gayet rahat bir ortamda yap\u0131lan bu t\u00f6rende benim kanaatim, davetlilerin yar\u0131s\u0131ndan az\u0131n\u0131n Yahudi as\u0131ll\u0131 oldu\u011fu. Bir kere ufakl\u0131\u011f\u0131n babas\u0131 ve onun akrabalar\u0131 gayet Katolik insanlar. Davetliler aras\u0131nda da benim gibi nominal M\u00fcsl\u00fcmanlar var, agnostikler var, envai \u00e7e\u015fit Protestan var. Ama t\u00f6ren a\u015famas\u0131nda hepimiz elimize ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z birer sayfa \u0130ngilizce-\u0130branice metinden kafa g\u00f6z yara yara pasajlar okuduk. Sonra Amin deyip yiyeceklere sald\u0131rd\u0131k. Ayr\u0131l\u0131rken ertesi g\u00fcn, yani pazar sabah\u0131 kilisede bir de vaftiz t\u00f6reni oldu\u011fu ve ona da davetli oldu\u011fumuz hat\u0131rlat\u0131ld\u0131. Biz gayet ge\u00e7erli sebeplerden dolay\u0131 gidemedik. Birincisi, pazar sabah erken kim kalkacak. \u0130kinci ve belki daha da \u00f6nemlisi, Katolikler \u00e7ok uzun ve Latince ayinler yap\u0131p insan\u0131n i\u00e7ini bay\u0131yor. \u00dcstelik i\u015fin sonunda kilisede yiyecek bir \u015fey de yok…<\/p>\n

B\u00f6yle anekdotlardan bir genelleme yapmak tabii m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Zaten sa\u011fl\u0131kl\u0131 da de\u011fil. Ancak etrafta artarak g\u00f6zlemledi\u011fimiz bir ‘melezle\u015fme’ durumu da s\u00f6z konusu san\u0131r\u0131m. Hemen herkesin bir \u00e7\u0131rp\u0131da akl\u0131na gelen s\u0131n\u0131r-a\u015f\u0131r\u0131 evlilik yapm\u0131\u015f yak\u0131n dostu, ahbab\u0131, akrabas\u0131 vard\u0131r kanaatindeyim. Bu durum zaten normal zamanlarda bile farkl\u0131 olana kar\u015f\u0131 \u00f6yle fazlas\u0131yla ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc bakmayan toplumumuz i\u00e7in asl\u0131nda belki de enteresan ve hatta ‘devrimci’ bir geli\u015fme.<\/p>\n

Zaman\u0131nda benim de veri toplamas\u0131 a\u015famas\u0131na bilfiil kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 saha ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda bu tolerans hususunu vatanda\u015flar\u0131m\u0131za sormu\u015ftuk. Anketi kabul edenlere \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131n isimlerinin oldu\u011fu bir liste g\u00f6steriliyor (\u00f6rne\u011fin, farkl\u0131 dinden olanlar, farkl\u0131 etnik gruptan olanlar, vs) ve bu gruplara dene\u011fin verilmesini uygun buldu\u011fu haklar soruluyor. Sizce farkl\u0131 dinden olanlar\u0131n da se\u00e7me se\u00e7ilme hakk\u0131 olsun mu, gibi sorular. Sonra, peki siz farkl\u0131 dinden olan biriyle ayn\u0131 mahallede oturmak ister misiniz, kom\u015fu olmak ister misiniz, \u00e7ocu\u011funuz varsa evlenmesini ister misiniz, gibi daha \u00f6zel alana y\u00f6nelik sorular soruluyor. Binlerce anketin sonu\u00e7lar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015funu g\u00f6zlemledik: \u00c7ok a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir kesim daha soyut olan siyasi ve kamusal haklar k\u0131sm\u0131nda nispeten a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir tav\u0131r g\u00f6sterirken, ‘\u00f6teki’ diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 grup gelip kap\u0131s\u0131na dayan\u0131nca, yan\u0131 kom\u015fusu olunca veya daha ileri gidip akraba olma durumuna gelince daha y\u00fcksek bir diren\u00e7 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Bu s\u00f6ylediklerimle pek de i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir tablo \u00e7izmi\u015f olmuyorum galiba. Ama tam da bu noktada, yani yurdum insan\u0131n\u0131n ‘\u00f6teki’ ona yakla\u015ft\u0131k\u00e7a artan tela\u015f\u0131 noktas\u0131nda, Tan Ozan’\u0131n bahsetti\u011fi ‘melezle\u015fme’ ve onun yerle\u015fik d\u00fczeni sarsan, ezber bozan niteli\u011fi devreye giriyor. ‘\u00d6teki’ gelip salonunuzda oturdu\u011funda, gece yat\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda, sabah sa\u00e7\u0131-ba\u015f\u0131 da\u011f\u0131n\u0131k banyonun kap\u0131s\u0131nda bekledi\u011finde onu \u00f6c\u00fc olarak g\u00f6rmek hakikaten zorla\u015f\u0131yor. \u0130ster istemez bir uzla\u015fma, ad\u0131m ad\u0131m yakla\u015fma ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

Son olarak belirtmek isterim ki, Bula\u00e7 ve Ozan’\u0131n yaz\u0131lar\u0131 bana bu ki\u015fisel anekdotlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ABD’de 300 y\u0131l boyunca h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f resmi \u0131rk ayr\u0131m\u0131 politikalar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. O karanl\u0131k d\u00f6nemlerde Bula\u00e7’\u0131n pozisyonuna benzer bir tutum, beyaz \u0131rk\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc savunanlar taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclmekteydi. Yasalar, \u0131rklar aras\u0131 evlilikleri kat’i olarak yasaklam\u0131\u015f, bu tarz ili\u015fkileri ‘do\u011faya ayk\u0131r\u0131’ ve ‘her iki cinsin varl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de tehlikeli’ ilan etmi\u015flerdi. Pek \u00e7ok eyalette, ki sadece g\u00fcneyde de\u011fil, ilerici farzedilen Massachusetts’ te bile, ‘melezle\u015fme su\u00e7u’ a\u011f\u0131r hapisle cezaland\u0131rand\u0131r\u0131l\u0131yordu. Enteresan olan, pek \u00e7ok \u0131rk\u00e7\u0131 beyaz\u0131n melezle\u015fme kar\u015f\u0131t\u0131 kanunlar\u0131 \u0130ncil’e referans vererek savunmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

1960lar ve 1970lerde ABD’deki solcu aktivistlerin omuzlar\u0131nda y\u00fckselen Sivil Haklar Hareketi (civil rights movement), insanl\u0131\u011f\u0131n en temel e\u015fitlik prensiplerini a\u015fa\u011f\u0131layan bu kanunlar\u0131 tarihe g\u00f6md\u00fc. Kanunlar\u0131n de\u011fi\u015fmesiyle \u0131rk ayr\u0131m\u0131 bitti mi, tabii ki hay\u0131r. Ba\u015fka hi\u00e7bir \u015fey de\u011filse bile, Katrina felaketinden sonraki feci tablo bunun en aleni g\u00f6stergesi. Ancak asgari kazan\u0131mlara bakarsak, hi\u00e7 olmazsa yirmi birinci y\u00fczy\u0131lda m\u00fcrekkep yalam\u0131\u015f hemen hi\u00e7 kimse \u00e7\u0131k\u0131p alenen farkl\u0131 \u0131rklar aras\u0131 ili\u015fkileri k\u0131nayam\u0131yor. \u00dcstelik bunu kad\u0131nlara ayr\u0131, erkeklere ayr\u0131 kriterler \u00fczerinden yap\u0131p bir de seksizm gafletiyle ta\u00e7land\u0131rm\u0131yor.<\/p>\n

En son olarak yine bir anekdot ile bitirmek istiyorum. Vakti zaman\u0131nda Say\u0131n Ali Bula\u00e7 ile bilfiil tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. O zaman kendisine \u00e7ocuklar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordum. Bir o\u011flu, 4 veya 5 k\u0131z\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi, yan\u0131lm\u0131yorsam. K\u0131zlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 hat\u0131rlayam\u0131yorum. Ama tek o\u011flu gayet iyi akl\u0131mda kalm\u0131\u015f, \u00e7\u00fcnk\u00fc sonras\u0131nda m\u00fctemadiyen Fatih’ten bahsetti Say\u0131n Bula\u00e7. K\u0131zlar\u0131n ne adlar\u0131, ne ya\u015flar\u0131, ne de yetenekleri hi\u00e7 mevzu bahis olamad\u0131…<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Evren Çelik Wiltse Maalesef en liberal, en demokrat farzettiğimiz Müslüman entelektüeller bile, iş kadın-erkek eşitliği konusuna geldiğinde bizi yüzüstü bırakıyor. Ali Bulaç’ın Zaman’daki köşe yazısında topu endirekt pozisyonlardan (Guantanamo ve ABD’deki fanatik rahiplerden bahsederken) çevirip yabancılarla evlenenlere getirmesi, şahsen bende ilk etapta biraz şaşkınlık yarattı. Aslında bu ‘ılımlı-muhafazakar-demokrat’ tamlamasını bir kenara atarsak, iş ‘gavurlarla kız […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13039","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13039","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13041,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13039\/revisions\/13041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}