{"id":13078,"date":"2019-04-01T13:01:59","date_gmt":"2019-04-01T18:01:59","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13078"},"modified":"2019-04-01T13:01:59","modified_gmt":"2019-04-01T18:01:59","slug":"adige-adina-sahip-cik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-adina-sahip-cik\/","title":{"rendered":"AD\u0130GE ADINA SAH\u0130P \u00c7IK!"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Alaattin Bayram<\/strong><\/p>\n

Uzunca bir zamand\u0131r Kuzey Kafkasya k\u00f6kenli hem\u015fehrilerimizin Adige gurubu i\u00e7erisinde bir isim tart\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcyor. Adige, Ad\u0131\u011fe, \u00c7erkes, \u00c7erkez vs. Benzeri tart\u0131\u015fma da Abaza karde\u015flerimizin i\u00e7erisinde oldu\u011funu biliyoruz. Ancak orada konu\u015fmak \u00f6ncelikli olarak bize d\u00fc\u015fm\u00fcyor. Ben, Adige olmam nedeniyle do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm ve ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m konuda konu\u015fman\u0131n \u015fimdilik daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olaca\u011f\u0131 kanaatindeyim. Abaza karde\u015flerimin ve kimselerin bundan ba\u015fka bir anlam da \u00e7\u0131karmayacaklar\u0131n\u0131 biliyorum.<\/p>\n

Adigeler di\u011fer Kafkas toplumlar\u0131 gibi ciddi bir asimilasyonun ve s\u00fcrg\u00fcn travmas\u0131n\u0131n etkilerini aradan ge\u00e7en bir bu\u00e7uk asra ra\u011fmen hen\u00fcz \u00fczerinden atabilmi\u015f de\u011fildir. Hen\u00fcz bu s\u0131k\u0131nt\u0131 bizi sarmalam\u0131\u015fken ve \u00f6n\u00fcm\u00fczde de herhangi bir ku\u015fat\u0131c\u0131, diriltici, \u015fefkat ve bereket dolu hamle yokken kalkm\u0131\u015f\u0131z Adigeler ad\u0131na, insanl\u0131k tarihinin en kadim yerinden ba\u015flayarak yok olu\u015fa \u00e7anak tutuyoruz. Olur olmaz her \u015feye cesaret g\u00f6sterebiliyoruz. Bir miras yedi evlat gibi adeta rulet oynuyoruz. \u0130nsanlar\u0131n kelimelerle konu\u015ftu\u011funu, kelimelerin ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe \u00e7elik halatlar att\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Sarho\u015flu\u011fumuzu bilmeden avaz\u0131m\u0131z \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 kadar ba\u011f\u0131rmaya ba\u015fl\u0131yoruz, ba\u011f\u0131r\u0131yoruz. \u00c7o\u011fu kez ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6sterdi\u011fimiz \u015fefkatin yar\u0131s\u0131n\u0131 karde\u015flerimizden bile esirgiyoruz. Kimseye bir \u015fey dan\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi kendimiz de yeterince incelemiyoruz. Kimi zaman siyasi m\u00fclahazalar\u0131m\u0131z i\u00e7in s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 kendimize d\u00f6n\u00fcp \u00f6telerde fiskoslar yapabiliyoruz. Fazlaca eski buldu\u011fumuz isimleri hoyrat\u00e7a savuruyoruz. De\u011fi\u015ftirmeye, silmeye, yok etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz fark\u0131na varmadan olsa bile.
\nYalova’dan ba\u015flayan \u201c\u00c7erkes\u201d ismini kullanma gelene\u011fi Bursa ili derne\u011fimizle devam etti. \u015eimdilerde ba\u015fka dernekler i\u00e7in \u00f6neriler yap\u0131l\u0131yor. Adige gen\u00e7lerimizin kurduklar\u0131 sitelerde s\u0131k\u00e7a \u00c7erkes kelimesi kullan\u0131l\u0131yor. \u0130\u015fin nerede ve nas\u0131l duraca\u011f\u0131n\u0131 kimse bilmiyor. Bu durumun kimler taraf\u0131ndan k\u00f6r\u00fcklendi\u011fini de.<\/p>\n

Alfabemizdeki sesler konusunda da harfler bahane edilerek ayn\u0131 hatalar i\u015flenmektedir. Adige kelimesi ve daha bir\u00e7ok kelimenin yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131ndaki onlarca hata, Xexu<\/b> kelimesini Heku<\/b> yazmak gibi, alm\u0131\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 gidiyor. Kusur, dilimizi \u00f6\u011fretemedi\u011fimiz gen\u00e7lerimizde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gayet iyi biliyorum. Hatan\u0131n y\u0131llar y\u0131l\u0131 \u00fclke y\u00f6netiminde toplumun \u00f6n\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6remeyenlerde oldu\u011funu da…<\/p>\n

Peki neden Adige kelimesi varken \u00c7erkes\/\u00c7erkez kelimesini kullanmak istiyoruz? Konu Adige kelimesinin telaffuzu ise e\u011fer yan\u0131l\u0131yorsunuz.<\/p>\n

Onlarca tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m Adige olmayan insan Adige kelimesini orijinaline uygun olarak telaffuz edebilmekte ve her ge\u00e7en g\u00fcn Adige ismi daha da yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. G<\/b> harfi, sonuna O<\/b> ve U<\/b> yuvarlak seslileri ald\u0131\u011f\u0131 zaman T\u00fcrk\u00e7e’deki G<\/b> harfiyle bire bir ayn\u0131 oldu\u011fu, di\u011fer sesli harfler geldi\u011fi zaman ise kiril alfabesinde oldu\u011fu gibi daha damak gerisinden \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bir defal\u0131k s\u00f6ylememiz yeterli olmaktad\u0131r. S\u0131k\u0131nt\u0131 burada de\u011fil bizin kendimize ait olan bir ismi ba\u015fkalar\u0131na duyurmaktaki isteksizli\u011fimizdir. \u0130nsan ancak duydu\u011funu konu\u015fur. Duymaz isek konu\u015fmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dilsizlerin konu\u015famama nedeni de budur i\u015fte.<\/p>\n

\u00d6yleyse insanl\u0131k tarihiyle birlikte s\u00fcregelen bir ulusun ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve bu toplumun i\u00e7inde \u00c7erkes\/\u00c7erkez <\/b>kelimesini Adige kelimesi yerine koymak Kadim bir toplumun ad\u0131 hakk\u0131nda tasarrufta bulunmakt\u0131r ve kabul edilemez. Onca deyime, onca atas\u00f6z\u00fcne, onca sosyolojik anlat\u0131mlara girmi\u015f ve yerle\u015fmi\u015f bu y\u00fcce ad\u0131n \u00f6rselenmesi, hem de \u015fu demokratikle\u015fmelerin ivme kazand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde ne kadar da vahim bir durum. Dilimizde Ad\u0131ga\u011fe<\/b> var ama \u00c7erkezi\u011fe<\/b> yok; Adige gu\u015f\u0131ej<\/b> var ama \u00c7erkez gu\u015f\u0131ej <\/b>yok; Adige wune<\/b> var ama \u00c7erkez wune<\/b> yok; Adige HacIe\u015f<\/b> var ama \u00c7erkes hacIe\u015f<\/b> yok…<\/p>\n

Kafkasya kelimesine ayn\u0131 itiraz\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorabilirsiniz. Kafkasya<\/b> bir co\u011frafi add\u0131r. Karadeniz ile Hazar denizi aras\u0131ndaki kara par\u00e7as\u0131n\u0131 kapsar. Ge\u00e7en zaman i\u00e7erisinde ayn\u0131 kaderi payla\u015fm\u0131\u015f bunca insan\u0131n ortak bir ad kullanmas\u0131ndan daha do\u011fal bir \u015fey olamazd\u0131 ve \u00f6yle de oldu. Ancak Adigelerin d\u0131\u015f\u0131nda herkes Kafkas<\/b> ve Kafkasya<\/b> adlar\u0131n\u0131 terk etti ve kendi ulusal adlar\u0131n\u0131 kulland\u0131lar. B\u00f6ylece \u00c7erkes\/\u00c7erkez<\/b> ad\u0131 da Adigelerin \u00fczerinde kald\u0131.<\/p>\n

Adigeler, kendi milli ulus ad\u0131 olan Adige kelimesini kullanmaya d\u00f6nmezlerse e\u011fer bu gidi\u015f ve bu bilin\u00e7sizlik de devam ederse -\u00e7ok de\u011fil yirmi be\u015f sene sonra- Kafkasya’n\u0131n tamam\u0131n\u0131n falan toplum oldu\u011funu, oras\u0131n\u0131n tamamen falanca toplumlara ait oldu\u011funu ve onlar\u0131n \u015fu anda da orada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 di\u011fer toplumlar\u0131n oraya sonradan yerle\u015ftiklerini \u00e7ocuklar\u0131n\u0131za okutturulursa \u015fa\u015fmay\u0131n\u0131z. Bunun akademik camiada nas\u0131l desteklendi\u011fi ve nas\u0131l i\u015flendi\u011fi herkesin malumudur. Sonrada mutlulu\u011fumuzu kendimiz olmakta de\u011fil inkar\u0131m\u0131zda arar dururuz.<\/p>\n

Madem kendi ad\u0131n\u0131z\u0131 almayacaks\u0131n\u0131z ne diye Kafkasya<\/b> ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip duruyorsunuz? Kafkasya ile \u00c7erkesya ya da Kafkas ile \u00c7erkes kelimelerinin farkl\u0131 aksanlar oldu\u011funu biliyoruz. Dahas\u0131 Circassian<\/b>, Kawkazia<\/b>, Kirkasia<\/b> hep ayn\u0131 kelimenin bereketidir. Toplum do\u011furgan, dil do\u011furgan, co\u011frafya do\u011furgan… Ancak biz yeterince kendimizi unutmu\u015fuz.<\/p>\n

\u015eu halimize bir bakar m\u0131s\u0131n\u0131z? Adigeler, Osetlere Khu\u015fhe derler ama onlar kendilerine hi\u00e7 bir zaman Khu\u015fhe demedi. Oset, dediler kendilerine. Zira adlar\u0131 oydu. Zaman geldi d\u00fcnya alem onlar\u0131 ger\u00e7ek adlar\u0131yla tan\u0131d\u0131. Biz ise reddi miras yap\u0131yoruz adeta.<\/p>\n

Di\u011fer bir neden olarak bu durum, mikro milliyet\u00e7ilik ve Kafkaslar\u0131n birle\u015fememe gerek\u00e7esi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyorsa e\u011fer burada da bir eksik d\u00fc\u015f\u00fcnce var demektir. Adige dedi\u011fimiz zaman sadece Hatukuay demiyoruz, Shapsugh demiyoruz, Abzegh demiyoruz, Bjedugh demiyoruz, Kabardey demiyoruz… Hepsini Adige \u015femsiyesi alt\u0131nda de\u011ferlendiriyoruz. Ancak tabidir ki, bu isimler hep kullan\u0131la gelecektir. Bu ne bir ayr\u0131\u015fma ne de bir kavga konusudur. Bu g\u00fcne kadar bunun bir \u00f6rne\u011fine rastlan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r, \u015f\u00fck\u00fcrler olsun.<\/p>\n

\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ula\u015fabildi\u011fi, Avrupa Parlamentosu gibi y\u00fcksek ve ileri bir toplumsal mutabakat\u0131 bu aziz millet on binlerce y\u0131ld\u0131r xabzesinde ya\u015fatagelmektedir. Bu durum da bir sak\u0131nca olarak de\u011ferlendirilemez. Tam aksine, Panku\u015f\u2019dan HacIe\u015f Wuna\u015fo\u2019ye uzanan bu s\u00fcre\u00e7te insanl\u0131\u011fa meclis k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc arma\u011fan olarak sunmu\u015ftur. Bundan ancak iftihar edebiliriz. Yeter ki, bizler olaylar\u0131 do\u011fru okumas\u0131n\u0131 bilelim. D\u00fcnyan\u0131n ya\u011fmayla talan edildi\u011fi binlerce y\u0131ld\u0131r devasa saraylar pe\u015finde de\u011fil, insan\u0131 insan yapman\u0131n m\u00fccadelesini vermi\u015f bu aziz milletin ad\u0131n\u0131 olsun koruyunuz. Dahas\u0131 art\u0131k akrep gibi -te\u015fbihte hata olamazm\u0131\u015f- kendimizi zehirlemekten vazge\u00e7elim.<\/p>\n

Ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecek olan Kuzey Kafkasya k\u00f6kenli derneklerimize, Kuzey Kafkasya k\u00f6kenli site sahiplerine ve de\u011ferli Adige hem\u015fehrilerimize bu bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r. Ad\u0131n\u0131z\u0131 koruyunuz. Evet \u00c7erkes kelimesi de bize aittir. Ancak o etimolojisi itibariyle ulus ad\u0131 de\u011fil, co\u011frafi yer ad\u0131d\u0131r. Daha sonralar\u0131 Kafkasya’da ya\u015fayanlara ulus ad\u0131 olarak kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu konu da Kaf-Fed y\u00f6netimindeki arkada\u015flar\u0131mdan da halka a\u00e7\u0131k salon programlar\u0131 ya da TV a\u00e7\u0131k oturum programlar\u0131 d\u00fczenlemelerini bekliyorum. Ve bu konuda federasyonumuzun derneklerimize tavsiyelerini, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 da bekliyoruz. Bu t\u00fcr kararlar\u0131n san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar basit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmenizi isterim.<\/p>\n

D\u00fcnyada b\u00fct\u00fcn milletler kendi adlar\u0131n\u0131 koruma yasalar\u0131 dahi \u00e7\u0131kar\u0131yorlarken bizdeki bu savurganl\u0131k niye acaba?<\/p>\n

Herkesi bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyorum.<\/p>\n

<\/span>(CC Notu: <\/b> Say\u0131n Alaattin Bayram makalesinde Ad\u0131ge, Hat\u0131khoy, \u015eaps\u0131\u011f, Abzax, Bjedu\u011f s\u00f6zc\u00fcklerini kullanm\u0131\u015ft\u0131r. CC format\u0131na g\u00f6re bu s\u00f6zc\u00fckler Adige, Hatukuay, Shapsugh, Abzegh, Bjedugh\u00a0 olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Alaattin Bayram Uzunca bir zamandır Kuzey Kafkasya kökenli hemşehrilerimizin Adige gurubu içerisinde bir isim tartışmasıdır almış başını yürüyor. Adige, Adığe, Çerkes, Çerkez vs. Benzeri tartışma da Abaza kardeşlerimizin içerisinde olduğunu biliyoruz. Ancak orada konuşmak öncelikli olarak bize düşmüyor. Ben, Adige olmam nedeniyle doğup büyüdüğüm ve adını taşıdığım konuda konuşmanın şimdilik daha sağlıklı olacağı kanaatindeyim. Abaza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13078","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13078"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13078\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13080,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13078\/revisions\/13080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}