{"id":13087,"date":"2019-04-01T13:06:15","date_gmt":"2019-04-01T18:06:15","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13087"},"modified":"2019-04-01T13:06:15","modified_gmt":"2019-04-01T18:06:15","slug":"tarih-boyunca-diasporalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/tarih-boyunca-diasporalar\/","title":{"rendered":"TAR\u0130H BOYUNCA D\u0130ASPORALAR"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Focus Dergisi<\/strong><\/p>\n

B\u00fclb\u00fcl\u00fc alt\u0131n kafese koymu\u015flar…<\/p>\n

Onlar, ayn\u0131 tarihsel ge\u00e7mi\u015fi, ayn\u0131 dili, ayn\u0131 dini ve ayn\u0131 gelenekleri payla\u015f\u0131yorlar. \u00c7o\u011fu zaman, bu insanlar\u0131 kendi topraklar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde ya\u015famaktan al\u0131koyan dramatik bir olay s\u00f6z konusu… \u0130ster New York, ister Singapur isterse de Paris’in Belleville mahallesinde ya\u015fas\u0131n, \u00c7in diasporas\u0131n\u0131n \u00fcyeleri kimliklerinden hi\u00e7bir \u015fey yitirmiyorlar. Diaspora, “da\u011f\u0131lma” anlam\u0131na gelen Yunanca bir s\u00f6zc\u00fck. Tevrat’taki anlam\u0131yla da, sadece ve sadece Filistin topraklar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Yahudileri tan\u0131mlayan bir terim… Ama, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde i\u00e7eri\u011fi geni\u015fliyor ve bug\u00fcn, \u00e7o\u011fu zaman yanl\u0131\u015f bir bi\u00e7imde, s\u00fcrg\u00fcnde ya\u015fayan t\u00fcm halklar ve onlar\u0131n da\u011f\u0131lma hareketlili\u011fi i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. Ancak, tan\u0131mlamadaki karma\u015fa ne olursa olsun, her “diaspora”n\u0131n temelinde mutlaka bir felaket yat\u0131yor. Tarih\u00e7iler halklar\u0131n s\u00fcrg\u00fcn zorunlulu\u011funu \u00fc\u00e7 ana ba\u015fl\u0131kta topluyorlar. Birincisi, Filistinliler ve bir zamanlar Yahudilerin durumu gibi, bir vatanlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131. \u0130kincisi, ge\u00e7ici bir g\u00fc\u00e7l\u00fck ya da bask\u0131 sonucu g\u00f6\u00e7 edilmesi. \u0130\u00e7 sava\u015f sonras\u0131 \u00fclkelerini terk eden Yunanl\u0131lar, Vietnaml\u0131lar, \u0130rlandal\u0131lar ve Basklar bu kategoride yer al\u0131yorlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc neden ise, anavatandaki ekonomik yetersizlik ya da ya\u015fam modelinin doyurucu olmamas\u0131. L\u00fcbnan ve Hint diasporalar\u0131 bu \u015fekilde yorumlan\u0131yor.<\/p>\n

\u0130branice’de, Yahudilerin Babil’den kovulmas\u0131yla ba\u015flayan diaspora “Galut” diye an\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u00c7ok genel \u00e7izgileriyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman, t\u00fcm diasporalar\u0131n ekonomik a\u00e7\u0131dan geri, \u00f6nemli silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmalara maruz kalm\u0131\u015f ve g\u00f6receli olarak da h\u0131zl\u0131 bir n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131na sahip y\u00f6relerden yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u0131sacas\u0131, kimse zengin ve siyasal yap\u0131s\u0131 istikrarl\u0131 topraklar\u0131 terk etmiyor. Ne var ki, s\u00fcrg\u00fcn her zaman diaspora anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yor. Kalabal\u0131k gruplar, bir \u00fclkede \u00f6nemli bir g\u00f6\u00e7men toplulu\u011fu olu\u015fturabiliyorlar. Ama diaspora kimli\u011fini her zaman kazanam\u0131yorlar. Bu tan\u0131mlamaya girmeleri i\u00e7in, o insanlar\u0131n ortak bir dini, ortak bir dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc olmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

\u0130ki as\u0131r boyunca Afrika’dan Amerika’ya ta\u015f\u0131nan milyonlarca siyah\u0131n bir diaspora olu\u015fturamamas\u0131n\u0131n nedeni farkl\u0131 dil, din ve k\u00fclt\u00fcrlere sahip olmas\u0131.<\/p>\n

Ancak bunlar yetiyor mu? Tarih\u00e7ilere g\u00f6re, diasporan\u0131n olu\u015fumunda bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, ac\u0131l\u0131 bir ge\u00e7mi\u015fin varl\u0131\u011f\u0131; onun da \u00f6tesinde, bu ac\u0131n\u0131n ortak bir tarih haline d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekiyor. Ve son olarak, diasporan\u0131n temel bir \u00f6zelli\u011fi de, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6teki toplumla b\u00fct\u00fcnle\u015fmemesi… Yani, yabanc\u0131 topraklarda o g\u00f6\u00e7men kitlesinin kendi gelene\u011fini hassas bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrmesi…<\/p>\n

\u0130\u015fte bu nedenle, bug\u00fcn s\u00fcrg\u00fcndeki baz\u0131 topluluklar i\u00e7in “diaspora” kimli\u011fi kullan\u0131l\u0131rken, di\u011ferleri i\u00e7in “lobby” yak\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 yeterli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

\u00c7inli g\u00f6\u00e7menlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc, \u00fclkenin g\u00fcneydo\u011fusundaki \u00fc\u00e7 eyalet besliyor: Fujian, Guangdong b\u00f6lgeleri ve Hainan Adas\u0131…<\/p>\n

\u00c7inliler
\n<\/b>
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde, G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00fclkelerinde 30 milyon, Tayvan’da 20 milyon, Hong Kong’da 5 milyon ve d\u00fcnyan\u0131n \u00f6teki y\u00f6relerinde 2,5 milyon olmak \u00fczere, anavatan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yakla\u015f\u0131k 60 milyon \u00c7inli ya\u015f\u0131yor. Bu ba\u011flamda, say\u0131sal olarak yery\u00fcz\u00fcndeki en kalabal\u0131k diasporay\u0131 olu\u015fturuyorlar. Asl\u0131nda bu 60 milyon, \u00c7in’in toplam n\u00fcfusu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda pek b\u00fcy\u00fck bir \u015fey ifade etmiyor. Bu insanlar birbirleriyle, \u00e7o\u011fu zaman \u00c7ince de\u011fil, Kantonca ya da y\u00f6resel dillerle ileti\u015fim kuruyorlar ve as\u0131l \u00f6nemlisi siyasal bir b\u00fct\u00fcnsellik g\u00f6stermiyorlar.<\/p>\n

Ancak, Paris’ten New York’a kadar d\u00fcnyan\u0131n hemen her yerinde “Chinatown” diye adland\u0131r\u0131lan kendi mahallelerini kurmu\u015f olan bu \u00c7inliler, \u00f6nemli bir bask\u0131 grubu olu\u015fturuyorlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc, kendilerini kabul eden \u00fclkeyle asla tam anlam\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015fmiyorlar. \u00d6te yandan da, hem kendi \u00fclkelerine ve onun de\u011ferlerine b\u00fcy\u00fck bir sayg\u0131 duyuyorlar, hem de ciddi bir ekonomik g\u00fcc\u00fc temsil ediyorlar. \u00d6rne\u011fin, Endonezya’da toplam n\u00fcfusun sadece y\u00fczde 3’\u00fcn\u00fc olu\u015fturan \u00c7inliler, \u00fclke sermayesinin y\u00fczde 70’ini kontrol ediyorlar. Filipinler’de ise, toplam n\u00fcfus i\u00e7indeki oranlar\u0131 y\u00fczde 1’i ge\u00e7miyor, ama \u00fclke ticaretinin y\u00fczde 60’\u0131 onlar\u0131n elinde. Diasporada ya\u015fayan \u00c7inlilerin g\u00f6sterdikleri ba\u015far\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na, giri\u015fimci ruhlar\u0131na ve aralar\u0131ndaki ola\u011fan\u00fcst\u00fc dayan\u0131\u015fmaya ba\u011flan\u0131yor. Tabii, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n arkas\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131 aile ba\u011flar\u0131yla birbirine kenetlenmi\u015f, polisin bile i\u00e7ine girmeyi ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 \u00c7in mafyas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6z konusu. \u00c7in diasporas\u0131, 1979-1999 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda anavatana tam 25 milyar dolar ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f. Bug\u00fcn \u00c7in metropollerindeki dev yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00c7in diasporas\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131m\u0131…<\/p>\n

Kronoloji
\n<\/b>
\n13. y\u00fczy\u0131l
\n\u00c7in’in Mo\u011follar taraf\u0131ndan istila edilmesinden hemen sonra Japonya, Kambo\u00e7ya ve Vietnam’a do\u011fru ger\u00e7ekle\u015ftirilen ilk kitlesel g\u00f6\u00e7ler…<\/p>\n

17. y\u00fczy\u0131l
\nMan\u00e7ular\u0131n istilas\u0131yla birlikte, binlerce \u00c7inli Tayvan Adas\u0131’na s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor.<\/p>\n

1842-1900
\n\u0130ngiliz i\u015fgali, a\u00e7l\u0131k ve siyasal bask\u0131lar sonucunda 400.000 \u00c7inli ABD’ye, Antiller’e ve G\u00fcney Amerika’ya g\u00f6\u00e7 ediyor. 1,5 milyon \u00c7inli de G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00fclkelerine do\u011fru yola koyuluyor.<\/p>\n

Son \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131l
\nABD, Kanada ve Avrupa’ya do\u011fru g\u00f6\u00e7 aral\u0131ks\u0131z s\u00fcr\u00fcyor. Bug\u00fcn Bat\u0131 Avrupa ve ABD’de ya\u015fayan \u00c7inlilerin say\u0131s\u0131 2,5 milyona ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Bunun 1 milyon 260 bini ABD’de ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Yahudiler
\n<\/b>
\nBir\u00e7ok tarih\u00e7iye g\u00f6re, bug\u00fcn diaspora tan\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ek anlamda hak eden tek halk, Yahudiler… M.\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131lda Babil’den zorla kovulduklar\u0131ndan beri, tarihleri Pogromlarla, soyk\u0131r\u0131mlarla dolu bir toplum… G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00e7ok \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f durumdaki Yahudi diasporas\u0131n\u0131n 10 milyon n\u00fcfusa sahip oldu\u011fu tahmin ediliyor. Diasporadaki Yahudiler, ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclke i\u00e7inde sadece kendi geleneklerini, dinlerini ve dillerini kat\u0131 bi\u00e7imde koruyan bir topluluk olarak dikkati \u00e7ekmiyorlar, ayn\u0131 zamanda \u00e7ok etkin bir bask\u0131 grubu olu\u015fturuyorlar. S\u00f6z konusu durum, \u00f6zellikle ABD i\u00e7in ge\u00e7erli… Bu \u00fclkede ya\u015fayan 6 milyon Yahudi, sadece \u0130srail Devleti’nin de\u011fil, ABD’nin bile d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 etkileyebiliyor. Y\u00fczde 85’i b\u00fcy\u00fck kentlerde ya\u015fayan (yar\u0131s\u0131 New York kentinde) ABD Yahudileri, i\u015f ve bas\u0131n d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bir g\u00fcc\u00fc ellerinde tutuyorlar ve b\u00f6ylece ABD diplomasisine, \u00f6zellikle de Ortado\u011fu’da olup bitenlere y\u00f6n veriyorlar. Nitekim, art\u0131k bir \u0130srail-Filistin bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanacaksa, bunun imzas\u0131 Tel-Aviv’de de\u011fil, New York’ta at\u0131lacak.
\nYahudi diasporas\u0131, anavatan \u0130srail ile ba\u011flar\u0131n\u0131 asla koparm\u0131yor. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00fcniversite \u00f6\u011frencisi al\u0131\u015fveri\u015finde, zaman zaman da \u00fclkeye maddi yar-d\u0131mda bulunuyor.<\/p>\n

D\u00fcnya Siyonist \u00d6rg\u00fct\u00fc’n\u00fcn y\u00f6netim kurulu (OSM), ayn\u0131 say\u0131da \u0130srailli, Amerikal\u0131 ve di\u011fer diasporalarda ya\u015fayan Yahudi’;den olu\u015fuyor. Amerikal\u0131 Yahudiler bu \u00fclkenin siyasetinde \u00f6ylesine egemen ki, Amerikan Kongresi, 1960 y\u0131l\u0131nda “American Israel Public Affairs Committee”nin bask\u0131s\u0131yla \u0130srail’e 3 milyar dolarl\u0131k yard\u0131m karar\u0131 ald\u0131.<\/p>\n

Kronoloji
\n<\/b>
\nM.\u00d6. 587
\nBabil Kral\u0131 Nabukodonozor taraf\u0131ndan Yehuda Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131n ve Kud\u00fcs Tap\u0131na\u011f\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131… Yahudilerin toplu halde Mezopotamya’dan kovulmalar\u0131…<\/p>\n

M.S.70
\nFilistin bir Roma eyaleti oluyor. Yahudiler, Arabistan Yar\u0131madas\u0131’na ve Etiyopya’ya ka\u00e7\u0131yorlar.<\/p>\n

1254
\nYahudiler, Kral Saint Louis (IX.) d\u00f6neminde Fransa’dan kovuluyorlar.<\/p>\n

1492
\n\u0130spanya’dan kovulan Yahudiler, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’na, Fas’a ve Hollanda’ya s\u0131\u011f\u0131n\u0131yorlar.<\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131l
\nAvrupa’da ya\u015fayan Yahudiler baz\u0131 haklar elde ediyorlar. Ne var ki, Romanya, Rusya ve \u0130spanya’da ya\u015fayan Yahudilerin h\u00e2l\u00e2 hi\u00e7bir haklar\u0131 yok…<\/p>\n

1880-1914
\n2 milyon Yahudi Avrupa’dan ABD’ye g\u00f6\u00e7 ediyor.<\/p>\n

1935
\nN\u00fcrnberg Yasalar\u0131 ile Nazi rejimi, Alman Yahudilerini vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\n

1942
\nHitler, b\u00fct\u00fcn Yahudileri \u00f6ld\u00fcrmeyi hedefleyen “Nihai \u00c7\u00f6z\u00fcm” karar\u0131n\u0131 al\u0131yor.<\/p>\n

1948
\n\u0130srail Devleti kuruluyor.<\/p>\n

Uzun s\u00fcren m\u00fccadelelerden sonra, Avrupa’da siyasal ve hukuksal e\u015fitlik elde eden Yahudiler, 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, bu kez Romanya ve Rusya’da ac\u0131mas\u0131z bir antisemitizm uygulamas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131lar. Bu \u00fclkelerde uygulanan Pogromlar, yani Yahudileri \u00f6ld\u00fcrme ve mallar\u0131n\u0131 ya\u011fmalama politikalar\u0131 nedeniyle, \u00e7ok say\u0131da Yahudi, \u0130ngiltere \u00fczerinden Yeni K\u0131ta’ya g\u00f6\u00e7 etti. Bu d\u00f6nemde, yakla\u015f\u0131k 2 milyon Yahudi’nin ABD’ye yerle\u015fti\u011fi san\u0131l\u0131yor. ABD, bu yo\u011fun g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131n\u0131 kesmek i\u00e7in, bir s\u00fcre sonra kota uygulamas\u0131na ge\u00e7mek zorunda kald\u0131.<\/p>\n

Hindistan’dan \u0130ran’a gelen \u00c7ingenelere ili\u015fkin ilk yaz\u0131l\u0131 metinler, \u0130sfahanl\u0131 Hamza ile Firdevsi’ye ait…<\/p>\n

\u00c7ingeneler
\n<\/b>
\n\u00c7ingeneler, ne avc\u0131 ne besici ne de fetih\u00e7i bir halk… Tarihte yaz\u0131l\u0131 bir belgeleri de ne yaz\u0131k ki yok… Sadece bir “yolculuk insan\u0131” olan \u00c7ingeneler, \u00e7o\u011fu zaman san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi M\u0131s\u0131r’dan de\u011fil (\u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7ingene kelimesinin \u0130spanyolca\u2019s\u0131 “Egitanos” ve \u0130ngilizce\u2019si “Egyptian” M\u0131s\u0131r’\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor) Hindistan&#x27;dan d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131lar. En belirgin \u00f6zellikleri, belli bir yerde ikamet etmemeleri ve i\u00e7inde bulunduklar\u0131 toplumla kesinlikle \u00f6zde\u015fle\u015fmemeleri. O nedenle de, b\u00fct\u00fcn varl\u0131klar\u0131 boyunca Avrupa’da yabanc\u0131 d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en \u00f6nemli hedeflerinden biri oldular. Bir\u00e7ok Avrupal\u0131 yerle\u015fik halk taraf\u0131ndan uysalla\u015ft\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131lar. Bu y\u00fczden, bask\u0131n\u0131n her t\u00fcr\u00fcn\u00fc ya\u015fad\u0131lar; \u00e7e\u015fitli katliamlar ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131klarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Bug\u00fcn, “insan haklar\u0131n\u0131n bir numaral\u0131 savunucusu” kesilen Fransa’da, 1803 y\u0131l\u0131na kadar \u00c7ingenelerin varl\u0131\u011f\u0131 yasad\u0131\u015f\u0131yd\u0131 ve bu insanlara kar\u015f\u0131 s\u00fcrek avlar\u0131 d\u00fczenleniyordu. \u00c7ingene \u00f6ld\u00fcrenler, cezaland\u0131r\u0131lmak \u015f\u00f6yle dursun, \u00f6d\u00fcllendiriliyordu. Yine tarih\u00e7ilere g\u00f6re, yakla\u015f\u0131k 250.000 – 400.000 \u00c7ingene, Naziler taraf\u0131ndan kamplarda katledildi.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn baz\u0131 h\u00fck\u00fcmetleri kabul etmese de, Avrupa’da 8 -15 milyon \u00c7ingene’nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. ABD ve d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer y\u00f6relerindeki \u00c7ingenelerin say\u0131s\u0131 da yakla\u015f\u0131k bu kadar… Ne var ki, siyasal ve ekonomik a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131 n\u00fcfus g\u00fc\u00e7leriyle orant\u0131l\u0131 de\u011fil… 1971 y\u0131l\u0131nda 14 \u00fclkedeki \u00c7ingeneler’in temsilcileri bir araya geldiler ve ilk “Uluslararas\u0131 \u00c7ingene Kongresi”ni toplad\u0131lar. O tarihten beri, baz\u0131 Avrupa \u00fclkeleri \u00c7ingeneleri, e\u015fit haklara sahip az\u0131nl\u0131klar stat\u00fcs\u00fcne ald\u0131lar. Bug\u00fcn yery\u00fcz\u00fcndeki \u00c7ingenelerin en b\u00fcy\u00fck savunucusu Hindistan.<\/p>\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler, 1977 y\u0131l\u0131nda Hindistan’\u0131n giri\u015fimiyle \u00c7ingeneler lehine ba\u011flay\u0131c\u0131 bir karar ald\u0131. Buna g\u00f6re, BM anla\u015fmas\u0131na imza koyan \u00fclkeler, kendi vatanda\u015flar\u0131na tan\u0131d\u0131klar\u0131 haklar\u0131 \u00c7ingenelere de aynen tan\u0131makla y\u00fck\u00fcml\u00fcler…<\/p>\n

Kronoloji
\n<\/b>
\n10. y\u00fczy\u0131l
\n\u00c7ingeneler, Hindistan’dan \u0130ran’a ve Anadolu’ya g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015fl\u0131yorlar.<\/p>\n

14. y\u00fczy\u0131l
\n\u0130lk \u00c7ingene kafileleri Fransa’ya kadar ula\u015f\u0131yor.<\/p>\n

16. y\u00fczy\u0131l
\nFransa’da ve \u0130ngiltere’de ilk \u00c7ingene katliamlar\u0131 ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

18. y\u00fczy\u0131l
\nBaz\u0131 \u00c7ingene gruplar\u0131, \u0130ngiltere’den ABD’ye ve Avustralya’ya g\u00f6\u00e7\u00fcyorlar. Bohemya ve Slovakya’da \u00c7ingene katliamlar\u0131…<\/p>\n

19. y\u00fczy\u0131l
\nRusya’dan, Avusturya-Macaristan \u0130mparatorlu\u011fu’ndan ve Romanya’dan ABD’ye g\u00f6\u00e7…<\/p>\n

1938
\nNaziler, \u00c7ingene ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir yasay\u0131 parlamentodan ge\u00e7iriyorlar.<\/p>\n

\u00c7ingene kad\u0131nlar\u0131, parlak renkli geleneksel giysilerini h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u0131kartmam\u0131\u015f-lar. \u00c7ingeneler, kesinlikle d\u0131\u015far\u0131dan gelen ki\u015filere k\u0131z vermiyorlar. Erkek egemen \u00c7ingene toplumunda k\u0131zla<\/p>\n

L\u00fcbnanl\u0131lar
\n<\/b>
\nAsl\u0131nda L\u00fcbnan, tarih boyunca zengin topraklar\u0131, konuksever halk\u0131yla bir\u00e7ok toplulu\u011fa kucak a\u00e7m\u0131\u015f, bask\u0131ya u\u011frayanlar\u0131n s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sakin bir limand\u0131. Ne var ki, emperyalist g\u00fc\u00e7lerin oyunlar\u0131 sonucu, 19. y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen ve yenilgiyle sonu\u00e7lanan k\u00f6yl\u00fc isyan\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bu kez L\u00fcbnanl\u0131lar yollara d\u00f6k\u00fcld\u00fcler. \u0130lk g\u00f6\u00e7menlerden k\u00f6yl\u00fc olanlar\u0131, Latin Amerika ve Afrika \u00fclkelerine y\u00f6nelirken, daha ayd\u0131n kesimler M\u0131s\u0131r ve ABD’ye kapa\u011f\u0131 att\u0131lar. \u0130lk g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131n\u0131, 20 y\u00fczy\u0131lda bu topraklarda ya\u015fanan dini ve etnik \u00e7at\u0131\u015fmalardan ka\u00e7anlar izledi. L\u00fcbnanl\u0131 g\u00f6\u00e7menler, genellikle ba\u015far\u0131l\u0131 olabilecekleri sakin ve sistemi oturmu\u015f \u00fclkeleri tercih ediyorlar.<\/p>\n

Bug\u00fcn L\u00fcbnan diasporas\u0131n\u0131n en yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler Arap Emirlikleri, Latin Amerika’da Brezilya ile Arjantin ve Tropikal Afrika… Arap Emirlikleri L\u00fcbnanl\u0131 g\u00f6\u00e7menler i\u00e7in ilk durak… Burada bir s\u00fcre kal\u0131p para kazan\u0131yorlar, daha sonra da kesin bir bi\u00e7imde yerle\u015fecekleri \u00fclkelere gidiyorlar. Brezilya ve Arjantin’de \u00fclke halk\u0131yla tamamen \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f bir konumdalar. Nitekim, devlet ba\u015fkan\u0131 Carlos Menem eski bir L\u00fcbnan g\u00f6\u00e7meni… Tropikal Afrika’y\u0131 ise, g\u00f6receli dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ortam\u0131 i\u00e7in tercih ediyorlar.<\/p>\n

L\u00fcbnanl\u0131 g\u00f6\u00e7menler, genellikle ticaret ile u\u011fra\u015f\u0131yorlar. Ancak, Arjantin gibi baz\u0131 \u00fclkelerde siyasal ya\u015fam\u0131n i\u00e7inde etkin bir bi\u00e7imde yer al\u0131yorlar. Fildi\u015fi Sahili ve Zaire gibi Afrika \u00fclkelerindeki ekonomik faaliyetin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc L\u00fcbnanl\u0131 g\u00f6\u00e7menlerin elinde… Baz\u0131 Avrupa \u00fclkeleri, Afrika ile ticari ili\u015fkileri geli\u015ftirirken, L\u00fcbnan diasporas\u0131ndan arac\u0131 olarak yararlan\u0131yor.<\/p>\n

Kronoloji<\/p>\n

<\/b>19. y\u00fczy\u0131l
\nDaha \u00f6nce g\u00f6\u00e7menlerin kabul \u00fclkesi olan L\u00fcbnan’dan ilk g\u00f6\u00e7ler ba\u015fl\u0131yor. \u0130stikamet ABD, Latin Amerika ve Afrika…<\/p>\n

\u0130ki sava\u015f aras\u0131
\nFrans\u0131z mandas\u0131 s\u0131ras\u0131nda L\u00fcbnan ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc M\u0131s\u0131r’a g\u00f6\u00e7 ediyor.<\/p>\n

1943
\nL\u00fcbnan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazan\u0131yor.<\/p>\n

1975
\n\u0130\u00e7 Sava\u015f ba\u015fl\u0131yor. L\u00fcbnan’dan ABD’ye, K\u00f6rfez \u00fclkelerine, Kanada’ya, Fransa’ya ve Avustralya’ya g\u00f6\u00e7ler…<\/p>\n

1991
\nSuriye h\u00fck\u00fcmeti ile L\u00fcbnan h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda Dayan\u0131\u015fma ve \u0130\u015fbirli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 imzalan\u0131yor.<\/p>\n

“Dans\u00f6z oynatma”, Ortado\u011fu halklar\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmez geleneklerinden gibi. L\u00fcbnanl\u0131 g\u00f6\u00e7menler de, nerede olursa olsun, zaman zaman dans\u00f6z oynatarak \u00f6zlem gideriyorlar.<\/p>\n

Ermeniler
\n<\/b>
\nY\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar Osmanl\u0131 egemenli\u011fi alt\u0131nda huzur i\u00e7inde ya\u015fayan Ermeniler, Avrupa’da y\u00fckselen milliyet\u00e7i ak\u0131mlar\u0131n etkisiyle \u00f6rg\u00fctlenmeye ba\u015flad\u0131lar ve \u00f6zellikle bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin de k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131yla ayaklanma giri\u015fimlerinde bulundular. \u00d6nceleri \u00e7eteler bi\u00e7imindeki ter\u00f6rist eylemler, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ko\u015fullar\u0131nda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 katliamlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve Anadolu Ermenilerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ABD ve Avrupa’ya g\u00f6\u00e7 etti.<\/p>\n

Bug\u00fcn t\u0131pk\u0131 Yahudiler \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi, Ermenilerin ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devletleri ve \u00f6zellikle, Fransa ile ABD’de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir diasporalar\u0131 var. Ermenistan’da 1,5 milyon Ermeni, diasporada ise 2 milyon Ermeni ya\u015f\u0131yor. Diasporadaki Ermeniler, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck zanaatlarda ve ticarette uzmanla\u015fm\u0131\u015f durumdalar. Ayr\u0131ca, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemeyecek bir ekonomik g\u00fcce sahipler. Sovyetler Birli\u011fi’nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanan Ermenistan, kom\u015fusu Azerbaycan ile siyasi ve askeri sorunlar ya\u015f\u0131yor. Bu \u00fclkenin ekonomisi ise, tam anlam\u0131yla iflas\u0131n e\u015fi\u011finde…<\/p>\n

Ermenistan diasporas\u0131n\u0131n en temel u\u011fra\u015flar\u0131ndan birisi “soyk\u0131r\u0131m” iddialar\u0131n\u0131 yasalla\u015ft\u0131rmak. Bu ama\u00e7la, 1975-1985 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Avrupa’da tam 160 ter\u00f6rist eylem ger\u00e7ekle\u015ftirdiler. Bug\u00fcn Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00d6rg\u00fct\u00fc \u0130nsan Haklar\u0131 Alt Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve Frans\u0131z Parlamentosu, “Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131” resmen tan\u0131m\u0131\u015f bulunuyorlar.<\/p>\n

Kronoloji
\n<\/b>
\n11. y\u00fczy\u0131l
\nErmeni Krall\u0131\u011f\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan sonra, Ermeniler Orta Anadolu’ya ve Klikya (Adana ) b\u00f6lgesine yerle\u015fiyorlar.<\/p>\n

17. y\u00fczy\u0131l
\n\u0130ran’a, M\u0131s\u0131r’a, \u0130ngiltere’ye ve Filipinler’e g\u00f6\u00e7ler… Ermeniler Birmanya’daki elmas i\u015fletmecili\u011fini ele ge\u00e7iriyorlar.<\/p>\n

1895-1896
\nAnadolu’daki ba\u015far\u0131s\u0131z ayaklanmalardan sonra ABD’ye, Rusya’ya ve Kanada’ya g\u00f6\u00e7ler…<\/p>\n

1915-1916
\nSava\u015f nedeniyle Ermeniler daha g\u00fcvenli Suriye s\u0131n\u0131r\u0131na ta\u015f\u0131n\u0131yorlar.<\/p>\n

1918-1920
\nBa\u011f\u0131ms\u0131z Ermeni Cumhuriyeti kuruluyor ve hemen Sovyet sisteminin i\u00e7ine dahil oluyor.<\/p>\n

1990
\nSovyetler’in da\u011f\u0131lmas\u0131yla Ba\u011f\u0131ms\u0131z Ermenistan Cumhuriyeti kuruluyor.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Focus Dergisi Bülbülü altın kafese koymuşlar… Onlar, aynı tarihsel geçmişi, aynı dili, aynı dini ve aynı gelenekleri paylaşıyorlar. Çoğu zaman, bu insanları kendi topraklarının üstünde yaşamaktan alıkoyan dramatik bir olay söz konusu… İster New York, ister Singapur isterse de Paris’in Belleville mahallesinde yaşasın, Çin diasporasının üyeleri kimliklerinden hiçbir şey yitirmiyorlar. Diaspora, “dağılma” anlamına gelen Yunanca […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13087","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13087"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13089,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13087\/revisions\/13089"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}