{"id":13090,"date":"2019-04-01T16:10:10","date_gmt":"2019-04-01T21:10:10","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13090"},"modified":"2019-04-01T16:10:10","modified_gmt":"2019-04-01T21:10:10","slug":"kafkasya-sorunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/kafkasya-sorunu\/","title":{"rendered":"KAFKASYA SORUNU"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/yz-image5\/0227-kafkas.GIF\" width=\"130\" height=\"173\" border=\"0\" \/><\/p>\n<p><strong> Toktam\u0131\u015f Ate\u015f<br \/>\n<\/strong> Bug\u00fcn Gazetesi, 04 Eyl\u00fcl 2008<\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\">\u00c7ok eskiden beri anlat\u0131lan, ho\u015f bir f\u0131kra vard\u0131r. Bu f\u0131kraya g\u00f6re; adam\u0131n biri, bir kahveye girmi\u015f ve kahvede oyun oynayanlara, kendi aralar\u0131nda konu\u015fanlara, gazete okuyanlara dik dik bakarak; elini masaya vurmu\u015f ve &#8220;kim ulan buralar\u0131n day\u0131s\u0131?&#8221; diye. Kimse \u00fczerine al\u0131nmay\u0131nca, elini birka\u00e7 kez daha masaya vurmu\u015f ve &#8220;Aran\u0131zda bir delikanl\u0131 yok mu ulan?&#8221; diye naras\u0131n\u0131 patlatm\u0131\u015f. Bunlar\u0131n \u00fczerine, oturanlar\u0131n biri kalkm\u0131\u015f ve adam\u0131 aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131na alarak, iyice bir \u0131slatm\u0131\u015f. Eski tav\u0131rlar\u0131ndan hi\u00e7biri kalmayan adam; burnunu \u00e7eke \u00e7eke kahveden \u00e7\u0131karken, &#8220;Bir soru sorduk yahu&#8221; diyormu\u015f, &#8220;Bu kadar k\u0131zacak ne vard\u0131?..&#8221;<\/p>\n<p>Kafkasya&#8217;daki bug\u00fcnk\u00fc durumu, bu f\u0131kraya benzetiyorum. G\u00fcrcistan ve G\u00fcrcistan&#8217;\u0131n, &#8220;Harwardl\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenen&#8221; fakat akl\u0131 bir kar\u0131\u015f havadaki lideri Saaka\u015fvili; uluslararas\u0131 hukukun t\u00fcm kurallar\u0131n\u0131 ayaklar alt\u0131na alarak, G\u00fcney Osetya&#8217;ya girdikten sonra;<\/p>\n<p>Rusya&#8217;n\u0131n kesinlikle beklenen tepkisi sert olunca, &#8220;Bu kadar k\u0131zacak ne vard\u0131? Neden orant\u0131s\u0131z kuvvet kullan\u0131yorlar?&#8221; denilmeye ba\u015fland\u0131. Bu mant\u0131ks\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnceleri dile getirenler aras\u0131nda, &#8220;ter\u00f6r ku\u015fkusunu&#8221; bile, en sert bi\u00e7imiyle m\u00fcdahale nedeni sayaca\u011f\u0131n\u0131, (bir marifetmi\u015f gibi) a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan eden ABD&#8217;nin ba\u015f\u0131 \u00e7ekmesi, tam bir kara mizah \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n<p>Kafkasya&#8217;da ortaya \u00e7\u0131kan her sorun; T\u00fcrkiye&#8217;yi, birinci dereceden ilgilendirir. Bunun tek nedeni, &#8220;enerji kanallar\u0131&#8221; ve bunlar\u0131n, T\u00fcrkiye i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6nemi ya da Baku-Tiflis- Kars demiryolu ba\u011flant\u0131s\u0131 ve bu ba\u011flant\u0131n\u0131n, ticaretimize yapabilece\u011fi katk\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin, Kafkasya&#8217;yla birinci dereceden ilgilenmesinin bir di\u011fer \u00f6nemli nedeni; \u00fclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015famakta olan, Kafkas halklar\u0131n\u0131n uzant\u0131lar\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten, \u00fclkemizde, \u00e7ok say\u0131da G\u00fcrc\u00fc k\u00f6kenli, Abaza k\u00f6kenli, \u00c7erkez k\u00f6kenli vb. etnik unsur ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Her ne kadar, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda; \u00c7erkezler, k\u0131sa bir s\u00fcre ayr\u0131 devlet hayali kurmu\u015flarsa da; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, bu etnik gruplardan hi\u00e7birinin, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 niyetleri yoktur. Kafkas devlet\u00e7iklerinde, birinci dereceden akrabalar\u0131 da bulunan bu vatanda\u015flar\u0131m\u0131z; Kafkasya&#8217;daki olaylar kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00e7ok hassas ve hatta, &#8220;taraft\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>1990&#8217;lar\u0131n ba\u015f\u0131nda, Kafkaslarda \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalarda; kimi vatanda\u015flar\u0131m\u0131z, etnik aidiyetleri olan devletlerin \u00fcniformalar\u0131n\u0131 giymi\u015f ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Sava\u015f sonras\u0131nda, oradaki d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 &#8220;kan davas\u0131&#8221;, T\u00fcrkiye&#8217;de de s\u00fcrm\u00fc\u015f ve birka\u00e7 kurban verildikten sonra, bu kan davas\u0131 g\u00fc\u00e7 durdurulmu\u015ftur. (San\u0131yorum bu konuyu, daha \u00f6nce yazm\u0131\u015ft\u0131m.)<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin Kafkaslara ilgisi, salt ekonomik nedenler, enerji ve \u00fclke i\u00e7indeki etnik gruplar\u0131n duygusall\u0131klar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. T\u00fcrkiye&#8217;nin uluslararas\u0131 ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Kafkas sorunlar\u0131nda birinci dereceden rol almas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Zira, Kafkaslara uzanan deniz yolunun kilidi, T\u00fcrkiye&#8217;nin elindedir ve bu kilit, \u0130stanbul ve \u00c7anakkale bo\u011fazlar\u0131d\u0131r. Bu kilidin anahtar\u0131 da; 1936 tarihli, Montr\u00f6 Bo\u011fazlar S\u00f6zle\u015fmesi ve T\u00fcrkiye&#8217;nin bu s\u00f6zle\u015fmenin ko\u015fullar\u0131na eksiksiz uymas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7en hafta yazd\u0131\u011f\u0131m bir yaz\u0131da, \u00f6zenle alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fim ve daha sonra de\u011finece\u011fimi vurgulad\u0131\u011f\u0131m, \u00f6nemli bir konu var. Bizim yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc medyam\u0131zdaki, (yani gazete ve televizyonlardaki) &#8220;kriz merak\u0131&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, Montr\u00f6 ko\u015fullar\u0131na harfiyen uyarken ve gerek NATO sava\u015f gemileri, gerekse ABD sava\u015f gemileri, bu s\u00f6zle\u015fmenin maddelerine uygun bir tutum i\u00e7indeyken; bizim medya, &#8220;kriz \u00e7\u0131kt\u0131-\u00e7\u0131kacak&#8221; tela\u015f\u0131 i\u00e7indeydi. (Acaba bu tutumlar\u0131yla, tiraj ve rating alabiliyorlar m\u0131? \u00c7ok merak ediyorum.)<\/p>\n<p>Montr\u00f6 S\u00f6zle\u015fmesi&#8217;ne g\u00f6re; bar\u0131\u015f zaman\u0131nda, Karadeniz&#8217;e sahili olmayan devletlere ait sava\u015f gemilerinin, 15 bin tondan k\u00fc\u00e7\u00fck olmalar\u0131 ve Karadeniz&#8217;de, toplam 30 bin tondan fazla olamayacaklar\u0131 ve toplam 21 g\u00fcnden fazla kalamayacaklar\u0131 belirlenmi\u015f. (Belli ko\u015fullar alt\u0131nda, toplam tonaj, 40 bin tona y\u00fckselebiliyor.)<\/p>\n<p>Aynen bunlar ya\u015fand\u0131. ABD sava\u015f gemilerinin her biri, 7500 tonluktu. Bu gemiler, Karadeniz&#8217;e \u00e7\u0131kal\u0131, hen\u00fcz 21 g\u00fcn olmad\u0131. 21 g\u00fcn\u00fc ge\u00e7eceklerine dair, bir i\u015faret de yok. Peki, bu &#8220;kriz var&#8221; man\u015fetlerinin nedeni ne oluyor? Asl\u0131nda; ABD&#8217;nin, &#8220;insani yard\u0131m\u0131&#8221; sava\u015f gemileriyle g\u00f6ndermesinin, sa\u00e7ma bir \u015fey oldu\u011fu \u00e7ok a\u00e7\u0131k. Ama bunda, Montr\u00f6 S\u00f6zle\u015fmesi&#8217;ne ayk\u0131r\u0131 bir \u015fey yok. Yani, T\u00fcrkiye&#8217;nin bu konuya kar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n, hukuki bir zemini bulunmuyor.<\/p>\n<p>Saaka\u015fvili&#8217;nin akl\u0131n\u0131n, bir kar\u0131\u015f havada oldu\u011funa ku\u015fku duymuyorum. Fakat NATO ve Avrupa Birli\u011fi&#8217;ne girmeye \u00e7abalayan bir \u00fclkenin; s\u0131n\u0131r sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f olmas\u0131 gere\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm zaman, &#8220;Acaba Saaka\u015fvili, akl\u0131m\u0131n ermedi\u011fi bir kumar\u0131 m\u0131 oynad\u0131?&#8221; sorusu geliyor. \u015eimdi biraz kara mizah gibi olacak ama; art\u0131k Abhazya ve G\u00fcney Osetya, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan ettiklerine g\u00f6re, G\u00fcrcistan&#8217;\u0131n hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r sorunu kalmad\u0131&#8230; Spek\u00fclasyonun sonu yok.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Toktam&#305;&#351; Ate&#351; Bug&uuml;n Gazetesi, 04 Eyl&uuml;l 2008 &Ccedil;ok eskiden beri anlat&#305;lan, ho&#351; bir f&#305;kra vard&#305;r. Bu f&#305;kraya g&ouml;re; adam&#305;n biri, bir kahveye girmi&#351; ve kahvede oyun oynayanlara, kendi aralar&#305;nda konu&#351;anlara, gazete okuyanlara dik dik bakarak; elini masaya vurmu&#351; ve &ldquo;kim ulan buralar&#305;n day&#305;s&#305;?&rdquo; diye. Kimse &uuml;zerine al&#305;nmay&#305;nca, elini birka&ccedil; kez daha masaya vurmu&#351; ve &ldquo;Aran&#305;zda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13090","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13090"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13092,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13090\/revisions\/13092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}