{"id":13114,"date":"2019-04-01T16:56:53","date_gmt":"2019-04-01T21:56:53","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13114"},"modified":"2019-04-01T16:56:53","modified_gmt":"2019-04-01T21:56:53","slug":"abazinlerin-kokeni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/abazinlerin-kokeni\/","title":{"rendered":"ABAZ\u0130NLER\u0130N K\u00d6KEN\u0130"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/653.JPG\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><span style=\"font-family: Arial; font-size: small;\"><b>\u015eenkaua Boyka<br \/>\n<\/b><\/span><span style=\"font-family: Arial;\"> \u00c7evirir: Yismeyl \u00d6zdemir<br \/>\nYam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978, s.86<\/span><\/p>\n<p>Abazin (A\u015f\u0131wa-A\u015fkar\u0131wa) halk\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7\u0131l\u0131nca Abhaz (Apsuwa) halk\u0131n\u0131 an\u0131msamak gerek. (1) Her iki halk\u0131n k\u00f6keni yak\u0131nd\u0131r biri birine. Uzun \u00e7a\u011flar ayn\u0131 b\u00f6lgede var olmu\u015flard\u0131r. Abazinler ve Abhazlar, <strong>Bas\u011f<\/strong> (Bask), <strong>San\u0131\u011f<\/strong> veya <strong>Ps\u0131l<\/strong> adlar\u0131 ile an\u0131lan ayn\u0131 atalardan t\u00fcremedir. Bu g\u00fcnk\u00fc Abhazya&#8217;da herhangi bir ya\u015fl\u0131ya &#8221;atalar\u0131n nerelidir&#8221; diye soruldu\u011funda &#8221;<strong>Ap\u0131sn\u0131<\/strong>l\u0131d\u0131r (<strong>Abhazya<\/strong>l\u0131d\u0131r)&#8221; diye yan\u0131t verir. Bu yan\u0131t Abazin halk\u0131n\u0131n atalar\u0131 olan<strong> Zigh<\/strong>leri de kapsar. Bu durumda bir soru gelir akl\u0131m\u0131za: &#8221;O halde bu halk nerede ya\u015fard\u0131?&#8221;<\/p>\n<p><strong> Ps\u0131l<\/strong>lar Abhazya&#8217;n\u0131n daha \u00fcst taraf\u0131nda ya\u015farlard\u0131. (2) Onlara \u00e7ok yak\u0131n olan da\u011fl\u0131k b\u00f6lgede ise Misimyan denen kabileler otururdu. Ps\u0131llar\u0131n G\u00fcneybat\u0131&#8217;s\u0131nda Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda ise <strong>Bas\u011f<\/strong>lar otururdu. Bu halk\u0131n yurdu Bz\u0131b \u0131rma\u011f\u0131na kadar uzan\u0131rd\u0131. Bu b\u00f6lgenin daha G\u00fcneybat\u0131s\u0131&#8217;nda ise Psou suyuna kadar olan yerler <strong> San\u0131\u011f<\/strong>lar\u0131n yurduydi. <strong>Z\u0131gh<\/strong>ler ise bu toplulu\u011fun bat\u0131s\u0131nda yerle\u015fmi\u015fti. Sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu guruplar ya\u015fam ve dil bak\u0131m\u0131ndan birbirlerine \u00e7ok yak\u0131nd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bilinen \u00e7a\u011flardan bu yana Misimyanlar\u0131n yurdundan da\u011flar\u0131n Kuzey y\u00fcz\u00fcne gelen yollar a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu yollar San\u00e7ar, Mar\u0131hu, Kulhor da\u011f ge\u00e7itlerinden Kuzey&#8217;e ba\u011flan\u0131rd\u0131. Yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z halk topluluklar\u0131 Abhaz (Apsuwa) ve Abazin (A\u015f\u0131wa-A\u015fkar\u0131wa) halklar\u0131n\u0131n ortak atalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ba\u015fta da belirtti\u011fimiz gibi Abazin halk\u0131n\u0131n atalar\u0131 <strong> Zigh<\/strong>ler, <strong>San\u0131\u011f<\/strong>lar\u0131n kom\u015fusudur. Tarihi ara\u015ft\u0131rmalar ve destan incelemelerinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bilinen ilk Abazin topraklar\u0131 Abhazya&#8217;n\u0131n Kuzeydo\u011fu&#8217;sunda ba\u015flayan ve Tuapse de Karadeniz&#8217;e ula\u015fan b\u00f6lgeydi. Bug\u00fcnk\u00fc Abazinlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Abhazya&#8217;dan ayr\u0131larak Teberda vadisine geli\u015flerini anlatan \u00f6yk\u00fcler, yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamay\u0131 \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za dek getirmektedir. Di\u011fer halk destanlar\u0131 ve \u00f6yk\u00fcleri ise bu g\u00fcnk\u00fc Abazin halk\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan A\u015fkar\u0131walarla bir k\u00fc\u00e7\u00fck A\u015f\u0131wa gurubunun Abhazya&#8217;dan ayr\u0131larak bu g\u00fcnk\u00fc Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk b\u00f6lgesine geldi\u011fini anlat\u0131r. L. Lavrov&#8217;un yaz\u0131lar\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Abazinler, Adler, Tuapse Lazarev b\u00f6lgelerinde ya\u015fard\u0131. Abazin k\u00f6yleri Soci&#8217;nin Kuzeybat\u0131&#8217;s\u0131na kadar olan b\u00f6lgelerde da\u011f\u0131n\u0131k bi\u00e7imde yerle\u015fmi\u015fti. Bu b\u00f6lgelerdeki yer isimleri Abazinlerin, tarihin ge\u00e7mi\u015f \u00e7a\u011flar\u0131nda bu b\u00f6lgelerde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ge\u00e7mi\u015f \u00e7a\u011flardan kalan belgelerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, Abhazlar ve Abazinler Basklarla (Bas\u011f) ayn\u0131 derecede yak\u0131nd\u0131r. (Hatta Abzeghlerin bile bu yak\u0131nl\u0131kta pay\u0131 vard\u0131r.)<\/p>\n<p>L. N. Lavrov&#8217;a g\u00f6re A\u015fkar\u0131wa halk\u0131 Adler ile Gagre aras\u0131ndaki b\u00f6lgede ya\u015fard\u0131. Bunlar\u0131n Kuzeybat\u0131&#8217;s\u0131nda ise T&#8217;ap&#8217;anta (A\u015fmalar\u0131n bir ba\u015fka ismi) kabileleri otururdu, Birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda feodal toplum bi\u00e7imi olu\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bu \u00e7a\u011flarda Abhazya&#8217;da krall\u0131k y\u00f6netimini ve Abhaz kraliyet hanedanlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ps\u0131l ve San\u0131\u011f kabilelerinin de Abhaz Krall\u0131\u011f\u0131na ba\u011fland\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Konu ile ilgilenen bilim adamlar\u0131n\u0131n anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re, \u00f6nce Abhaz (Apsuvva) halk\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra Abhazlardan ayr\u0131lan guruplar Abazin halk\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Z. V. An\u00e7abadze adl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 &#8221;Abaz\u011f veya Baz\u011f ismi Abhazlardan olan bir halk gurubunun ismidir. Bunlar Abazinlerdir. Bunlar \u015fimdi Kuzey Kafkasya&#8217;da ya\u015famaktad\u0131r. Bu halk T&#8217;ap&#8217;anta (A\u015f\u0131wa) ve A\u015fkar\u0131wa kollar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r&#8221; der.<\/p>\n<p>L. \u0130. Lavrov ise ba\u015fka bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunur. Lavrov&#8217;a g\u00f6re: &#8221;Abazinler Abhazya&#8217;da ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda, Kuzeybat\u0131&#8217;da ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. Lavrov \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r. &#8221;Abazinlerle Abhazlar\u0131n dillerinin benzerli\u011fi, y\u00fczy\u0131llar boyunca Abazin halk\u0131n\u0131n atalar\u0131 ile Abhazlar\u0131n kom\u015fu olmas\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>&#8216;Kuzey-Bat\u0131 Kafkasya halklar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131&#8221; \u00fczerine L. \u0130. Lavrov&#8217;un\u00a0\u00a0\u00a0 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u015fu s\u00f6zlere de rastlan\u0131r. &#8221;Abazinler, Karadeniz\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 k\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fayan, Abhazlarla kom\u015fu olan ve fakat onlarla kayna\u015fmayan halklardand\u0131r&#8221; Abazinler 14 ve 15. y\u00fczy\u0131llarda Kuzey Kafkasya&#8217;ya (da\u011flar\u0131n Kuzey y\u00fcz\u00fcne) g\u00f6\u00e7 ederek yerle\u015fmi\u015flerdir. Bu nedenlerle, dilleri \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapan bilginlerin yaz\u0131lar\u0131na bakal\u0131m. S. H. B\u011fabja&#8217;n\u0131n yap\u0131t\u0131 &#8221;Abhaz dilinin Bzib diyalektinde Abhaz ve Abazin dillerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda yazar \u015f\u00f6yle bir sonuca varmaktad\u0131r.&#8221; Bu konuda bilinen, Abhaz ve Abazinlerin dil kurgusu bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131, fakat konu\u015fma olarak farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren halklar olarak yan yana ya\u015famakta olduklar\u0131d\u0131r. Diyalekt ayr\u0131l\u0131klar \u00f6nceleri pek fazla de\u011fildi, Giderek artt\u0131. \u015eimdi bile her iki dilde benzerlik \u00e7oktur. Gramer a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve s\u00f6zc\u00fck olarak benze\u015fim b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu benze\u015fime en uzak kalan T&#8217;ap&#8217;anta (A\u015f\u0131wa) diyalekti ile konu\u015fanlar bile Abhazlarla anla\u015fabilir.<\/p>\n<p>Bu iki halk\u0131n dil benzerli\u011fi \u00fczerine K. V. Lomatidze \u015f\u00f6yle der: T&#8217;apanta (A\u015f\u0131wa) konu\u015fma bi\u00e7imi, A\u015fkar\u0131wa ve Apsuwa konu\u015fma bi\u00e7imlerinin gramatik geli\u015fme \u00fcslubunu korumu\u015ftur. A\u015fkar\u0131wa konu\u015fma bi\u00e7imi ise A\u015fwa ve Apsuwa konu\u015fma bi\u00e7imlerinin her ikisine yak\u0131nd\u0131r. Arada bulunan bir diyalekttir.&#8221;\u00a0 Abazin halk\u0131n\u0131n tarihi ve dili \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan A. Genko&#8217;nun yap\u0131t\u0131 Abazin dilinde Abazin s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili \u015f\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcm vard\u0131r: &#8221;Kuzey Kafkasya&#8217;n\u0131n di\u011fer \u00c7erkes halk\u0131 olan Adigeler G\u00fcney kom\u015fular\u0131 olan, Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn halklara (Abaza) derlerdi.&#8221;<\/p>\n<p>Bu iki dil \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapanlar, L. Lavrov&#8217;un &#8221;dillerin benze\u015fmesi bu iki halk\u0131n kom\u015fu olu\u015fundan dolay\u0131d\u0131r&#8221; sav\u0131 yanl\u0131\u015f bir de\u011ferlendirme sayarlar. Z. V. An\u00e7abadze&#8217;nin \u015fu s\u00f6zleri de L. V. Lavrov&#8217;un sav\u0131na uymaktad\u0131r. &#8221;Dil birli\u011finin halk\u0131n k\u00fclt\u00fcr benze\u015fiminden do\u011fdu\u011fu kabul edilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc, dil k\u00fclt\u00fcr\u00fcn temelidir. Sorun, dillerin benze\u015fimi de\u011fil, gramer benze\u015fimidir, k\u00f6ken olarak s\u00f6zc\u00fck benze\u015fimidir. Abazinlerin ve Abhazlar\u0131n dillerinde gramer ve s\u00f6zc\u00fck birli\u011fi vard\u0131r. Bu benzerlik k\u00fclt\u00fcr yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan do\u011fmaz. &#8221;Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri de bu g\u00f6r\u00fc\u015fe uymaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Abazinlerin atalar\u0131n\u0131n Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda, So\u00e7i, Tuapse, Lazarevsk y\u00f6relerinde Abhazya ile kom\u015fu olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131 do\u011frudur. Ancak, bundan, bu \u00e7a\u011flardan \u00f6nce Abazin ve Abhaz halklar\u0131n\u0131n dil olarak, k\u00fclt\u00fcr olarak yerle\u015fme b\u00f6lgesi olarak, ayn\u0131 halk olmad\u0131klar\u0131 sonucu \u00e7\u0131kmaz.&#8221; demektedir, Z. V. An\u00e7abadze.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131zdan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere Abazin halk\u0131n\u0131n tarihini ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131kartmakta Z. V. An\u00e7abadze&#8217;nin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ger\u00e7e\u011fe daha yak\u0131n kabul etmekteyiz. Ancak, Abazinlerin halk olarak, toplum olarak kendilerine has bir d\u00fczen kurarak Abhazlardan ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne de tam olarak kat\u0131lmamaktay\u0131z. 15 ve 16. y\u00fczy\u0131llarda, Abazinlerin kalabal\u0131k guruplar halinde Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7meleri s\u0131ras\u0131nda Abhaz dilinden ayr\u0131 olarak, Abazin dili olu\u015fmu\u015f durumdayd\u0131.<\/p>\n<p>An\u00e7abadze&#8217;nin sav\u0131n\u0131 zay\u0131flatan bir durum daha g\u00f6rmekteyiz: Bu g\u00fcn Adigey ve Abhazya da, bu b\u00f6lge halklar\u0131 i\u00e7inde diyalekt farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmemi\u015f Abazin guruplar\u0131 ve k\u00f6yleri vard\u0131r. Abhazlardan kopma oldu\u011fu savunulan Abazin halk\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn dil \u00f6zelli\u011fini koruyarak yine Abhazlar aras\u0131nda ya\u015famas\u0131 An\u00e7abadze&#8217;nin sav\u0131n\u0131n tersine bir durumdur. Bu g\u00fcn bile Abazin guruplar\u0131 Aphazya&#8217;n\u0131n Ah\u00e7\u0131ps, Psanman, Ps\u0131xu, k\u00f6ylerinde ve Adigey&#8217;in Kua\u015f-Hable, Ulsk, Ulap k\u00f6ylerinde ya\u015famaktad\u0131r. Bu durum ise Abazin halk\u0131n\u0131n Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7 etmesinden \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda da var oldu\u011funu kan\u0131tlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu sav\u0131 do\u011frulayan bir belge daha var elimizde: 20 Temmuz 1864 tarihinde Varp y\u00f6resinde bulunan bir Rus birli\u011fi komutan\u0131 kendi \u00fcstlerine yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektupta \u015fu sat\u0131rlar vard\u0131r: &#8221;Ps\u0131hu halk\u0131ndan olan 105 ailenin Hu\u0131j vadisine yerle\u015fmek i\u00e7in izin istediklerini size duyurmay\u0131 g\u00f6rev sayar\u0131m.&#8221; S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en aileler bu g\u00fcn Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nde, Yinci\u011f \u0131rma\u011f\u0131 vadisinde B\u00fcy\u00fck Hu\u0131j k\u00f6y\u00fcnde ya\u015fayan Abazinlerdir. (3) Ar\u015fivlerde sakl\u0131 olan bir belge daha var, bu belgede de \u015f\u00f6yle denmektedir: &#8221;Tuapse de Abzeghlerle birlikte, Abazinlerin Barakey kolu (4) \u00c7arl\u0131k y\u00f6netimi yasalar\u0131na uyacaklar\u0131na ili\u015fkin yeminde bulundular.&#8221; 1826 dan 1832 y\u0131l\u0131na dek, Kafkas da\u011flar\u0131nda ya\u015fayan halklardan s\u00f6z eden etnografik ve istatistik belgelerinde, 10. y\u00fczy\u0131lda bile Abazinlerin halen Abhazlar ve Adigeler aras\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu belgelerden birinde \u015f\u00f6yle denmektedir: &#8221;Aps\u0131n\u0131&#8217;da (Abhazya) Abazin ve Abhaz adlar\u0131nda iki halk gurubu ya\u015famaktad\u0131r. Bu halklar kendilerini Abhaz ve Abaze olarak isimlendirmektedirler&#8221;.<\/p>\n<p>\u015eimdi Abazinlerin halk olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 inceleyelim. Bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f 600 \u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131llardan \u00f6nce olmaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu y\u00fczy\u0131llarda Abhazya&#8217;da ve di\u011fer Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131 halklar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, feodal olu\u015fum hen\u00fcz ba\u015flamam\u0131\u015ft\u0131. Bilindi\u011fi gibi halklar\u0131n do\u011fu\u015fu, olu\u015fumu, s\u0131n\u0131fsal toplum olu\u015fumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kuzey Bat\u0131 Kafkasya da halklar\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 feodal yap\u0131l\u0131 toplumun do\u011fu\u015funa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Zira bu b\u00f6lgede ya\u015fayanlar aras\u0131nda eski k\u00f6y cemaatlerinin olu\u015fumu k\u00f6lecilik a\u015famas\u0131ndan feodal d\u00f6neme\u00a0 ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>6. y\u00fczy\u0131l i\u00e7inde feodal d\u00fczen \u00f6ncesi ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerine de rastlanmaktad\u0131r. 6. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonu ve 7. y\u00fczy\u0131lda Kuzey Bat\u0131 Kafkasya&#8217;da ya\u015fayanlar (Z\u0131ghlerle birlikte) aras\u0131nda feodal yap\u0131 olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Daha sonralar\u0131 7-8 ve 9. y\u00fczy\u0131llarda Abhazlar halk olarak olu\u015fumlar\u0131n\u0131\u00a0 tamamlam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>8.y\u00fczy\u0131lda Kuzey Abazalar\u0131 (Abazinler) aras\u0131nda chamb\u0131sta (soylu) s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ve bu s\u00f6zc\u00fckle nitelenen s\u0131n\u0131f ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bilindi\u011fi gibi varl\u0131kl\u0131 soylu ailelerin hayvan s\u00fcr\u00fcleri vard\u0131. Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki dar \u015feritte ise kalabal\u0131k hayvan s\u00fcr\u00fclerini doyuracak otlaklar yoktur. Abhaz, Abazin ve G\u00fcrc\u00fc soylular\u0131n\u0131n hayvanlar\u0131na yetecek otlak bulunamay\u0131nca, mera (otlak) sorunu, daha Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7 etme zorunlulu\u011funu do\u011furmu\u015ftur. B\u00f6ylece Abazinlerin Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Abazinlerin Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7lerinin nedeni ve g\u00f6\u00e7\u00fcn nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcne dek tam olarak ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturulamam\u0131\u015f ve tart\u0131\u015fmal\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Devrimden \u00f6nce \u00c7arl\u0131k d\u00f6nemindeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Abazinlerin Kuzey&#8217;e toptan gelmediklerim peyder pey g\u00f6\u00e7 ettiklerini s\u00f6ylemektedirler. Bu konuda bu g\u00fcne dek sa\u011flam bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi do\u011fdu denemez.<br \/>\nJ. Gulden\u015ftayn, S. Boronevsky, L, L\u00fcle, Abazinlerin 17. y\u00fczy\u0131lda Kuzey&#8217;e geldikleri sav\u0131n\u0131 koymu\u015flard\u0131r. Bu sav\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu elimizde bulunan yaz\u0131l\u0131 bir belge Ye\u011fba\u011fhkhue Dudar\u0131khua adl\u0131 Abazin prensinin 1555 y\u0131l\u0131nda Kabardey el\u00e7ileri ile birlikte b\u00f6lgenin (Kuzey Bat\u0131 Kafkasya) temsilcisi olarak Moskova&#8217;da, \u00c7ar nezdinde uzun s\u00fcre kald\u0131\u011f\u0131m saptamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>16. y\u00fczy\u0131lda Abazinlerin Kuzey&#8217;e (bu g\u00fcnk\u00fc Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk \u00d6zerk B\u00f6lgesi) ve Adigey&#8217;e yay\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 belirten Ekaterine Ku\u015feva&#8217;n\u0131n yaz\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Ku\u015feva&#8217;n\u0131n &#8221;Kuzey Kafkasya Halklar\u0131 ile Rusya ili\u015fkileri&#8221; adl\u0131 yap\u0131t\u0131nda 1570 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lan bir belgeden s\u00f6z edilmektedir. Bu yaz\u0131da: &#8221;B\u00fcy\u00fck Kaberdey Prensi Temnkua, Abazinler ve Besleneylerin yard\u0131m\u0131na geldi&#8221; c\u00fcmlesi vard\u0131r. Bu belgeler yukar\u0131da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yazarlar\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fckleri &#8221;17. y\u00fczy\u0131l&#8221; tezinin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Abazinlerin Kuzeye yerle\u015fmelerinin bu yazarlar\u0131n belirtti\u011fi tarihlerden \u00e7ok \u00f6nce oldu\u011fu b\u00f6ylece kan\u0131tlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir gurup yazar Abazinlerin Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc daha eski \u00e7a\u011flara g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler. N. F. Yakovlev&#8217;e g\u00f6re 11. y\u00fczy\u0131lda Abazinlerin Kuzey g\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. A. H. Genko&#8217;ya g\u00f6re: T&#8217;apantaIar (A\u015f\u0131wa) 12 ve 13. y\u00fczy\u0131llarda, A\u015fkar\u0131walar ise 14. y\u00fczy\u0131lda Kuzey&#8217;e gelip yerle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Elimizdeki belgelere g\u00f6re 1239-1240 y\u0131llar\u0131nda Mo\u011follar Kafkasya&#8217;ya sald\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Sald\u0131r\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fan k\u0131y\u0131 halklar\u0131 Mo\u011follar\u0131n ula\u015famayaca\u011f\u0131 sarp da\u011f vadilerine \u00e7ekildiler. O y\u0131llarda Kafkasya&#8217;da halklar\u0131 etkile yen trajik olaylar ve k\u0131y\u0131mlar olurken, Abazinlerin g\u00f6\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan pek etkilendiklerini sanm\u0131yoruz. Abazinler arkada b\u0131rakacaklar\u0131 otlak ve yaylaktan daha uygun bir yer bulup yerle\u015fme zorunlulu\u011fu duyarak g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. Kafkas da\u011flar\u0131n\u0131n etekleri Mo\u011fol egemenli\u011fine girerken, halk Mo\u011fol barbarizminden kurtulmak i\u00e7in da\u011flara s\u0131\u011f\u0131n\u0131rken, bu faciay\u0131 g\u00f6re g\u00f6re Abazinlerin ayn\u0131 b\u00f6lgeye g\u00f6\u00e7 etmek isteyecekleri ger\u00e7eklere uymaz. Bu yer de\u011fi\u015ftirme olay\u0131 \u00fczerine ba\u015fka g\u00f6r\u00fc\u015fler de ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Z. V. An\u00e7abadze Abazinlerin 13 ve 14. y\u00fczy\u0131llarda (A\u015f\u0131waIar) Kuzeye yerle\u015ftiklerini s\u00f6yler. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce Abazin konu\u015fma dilindeki kimi s\u00f6zc\u00fcklere ve bunlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na dayan\u0131r. Abazince&#8217;de K&#8217;atan, (Pulluk) Abhazca&#8217;da &#8221;K&#8217;utan\u0131&#8221; yani saban anlam\u0131na gelen bu s\u00f6zc\u00fck 12. y\u00fczy\u0131la kadar Abazince ve Abhazca&#8217;da yoktu. Bu m\u00fc\u015fterek s\u00f6zc\u00fc\u011fe bak\u0131larak Abazinlerin 12. y\u00fczy\u0131ldan \u00f6nce Kuzey&#8217;e yerle\u015fmedikleri\u00a0\u00a0 tezi\u00a0 savunulmu\u015ftur.<\/p>\n<p>12, 13. ve hatta 14. y\u00fczy\u0131l sonuna kadar Kuzey&#8217;deki olaylar ve karga\u015fal\u0131k buraya bir halk\u0131 \u00e7ekmez. Aksine, \u00fcrk\u00fct\u00fcp uzakla\u015ft\u0131r\u0131r. Zira. 14. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131na do\u011fru Orta Asyal\u0131 Timur&#8217;un ordular\u0131 Kuzey Kafkasya&#8217;ya sald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ac\u0131mas\u0131z bir f\u0131rt\u0131na, \u00f6n\u00fcne geleni yok eden, ta\u015f ta\u015f \u00fcst\u00fcnde b\u0131rakmayan bir y\u0131k\u0131md\u0131 Timur ordusu. Bu istila y\u0131llar\u0131nda Kuzey&#8217;deki ya\u015fam g\u00fc\u00e7l\u00fckleri kar\u015f\u0131s\u0131nda Abazinlerin bu b\u00fcy\u00fck sald\u0131r\u0131y\u0131 g\u00f6\u011f\u00fcsleyerek Kuzey&#8217;e yerle\u015febilmeleri zordur. Sald\u0131rganlar 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Kuzey Kafkasya&#8217;y\u0131 bo\u015faltarak \u00e7ok geni\u015f yaylak ve yerle\u015fim b\u00f6lgeleri b\u0131rakt\u0131lar. Topra\u011f\u0131 az olan, deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda ya\u015fayanlar\u0131n, bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f geni\u015f topraklara g\u00f6z koymas\u0131 ola\u011fand\u0131r. Abazinlerin A\u015f\u0131wa kolunun 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda bu topraklara yerle\u015fmi\u015f olmalar\u0131 gerekir. G\u00f6\u00e7 uzun bir zaman b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7inde peyder pey olmu\u015ftur. A\u015fkar\u0131wa Abazinlerinin Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7\u00fc ise 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlan ile 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde oldu\u011fu san\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>A\u015fkar\u0131walar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn (Barakey kabileleri) o \u00e7a\u011flarda eski yerlerinden hen\u00fcz ayr\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131 saptayan, 1882 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015f &#8221;Russkaya Strar\u0131na&#8221; gazetesinin 27. cildinde Berje&#8217;nin &#8221;Kafkas \u0130nsanlar\u0131n\u0131n G\u00f6\u00e7leri&#8221; makalesi vard\u0131r. Yine 1843 y\u0131l\u0131nda bas\u0131lan &#8221;Abhazya&#8217;n\u0131n Tarihi&#8221; adl\u0131 yap\u0131tta, Ap\u0131\u015f\u0131n\u0131 (Abhazya) topra\u011f\u0131n\u0131n nerelere dek uzand\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131rken \u015f\u00f6yle bir b\u00f6l\u00fcme yer verilmi\u015ftir. &#8221;Bz\u0131b \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131ndan olup da Hu\u0131j vadisine yerle\u015fenlerin liderleri \u015f\u00f6yle demi\u015ftir: Bz\u0131b (Abhazya&#8217;da) k\u0131y\u0131s\u0131ndan Hu\u0131j (Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk&#8217;te) vadisine yerle\u015firken t\u00fcm mallar\u0131m\u0131z\u0131 kaybettik&#8221; 1830 y\u0131llar\u0131ndan 1860&#8217;lara kadar Abazinlerin n\u00fcfusu \u00fc\u00e7 katma \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, onlar\u0131n 17. y\u00fczy\u0131lda Kuzey&#8217;e yerle\u015ftikleri sav\u0131n\u0131 nas\u0131l kabul ederiz? (Buradaki m\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 yaln\u0131z A\u015fkar\u0131waIar\u0131 kaps\u0131yor).<\/p>\n<p>650 A\u015fkar\u0131wa s\u00fclalesinin g\u00f6\u00e7 edebilmesi i\u00e7in iki y\u00fcz y\u0131l ge\u00e7mi\u015ftir. Ar\u015fiv belgelerinden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere 19. y\u00fczy\u0131lda Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7 edenlerin say\u0131s\u0131 giderek artm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131dan beri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klamalar sonunda \u015f\u00f6yle bir sonuca ula\u015fabiliriz. A\u015f\u0131wa Abazinlerin 15 ve 16. y\u00fczy\u0131llarda Kuzey&#8217;e yerle\u015fmi\u015flerdir. A\u015fkar\u0131wa Abazinlerinin ise 18. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131na kadar Kuzey&#8217;e g\u00f6\u00e7lerini s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Son A\u015fkar\u0131wa g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fcn 1864 y\u0131l\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Da\u011f\u0131 a\u015fan Abazinler \u00f6nceleri Teberda, Kubina, Yin\u00e7i\u011f, vadilerine Gu\u0131m ve Malka \u0131rmaklar\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131na yerle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Abazinler 18. y\u00fczy\u0131lda iki diyalekt ile konu\u015fan karma bir halkt\u0131. (A\u015f\u0131wa A\u015fkamva) A\u015f\u0131vvalar ayr\u0131ca 6 b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131lmaktad\u0131r. Tatar ve T\u00fcrklerin (Alt\u0131 Kesek Abaza) deyimini kullanmalar\u0131 bu nedenledir. (5) Her gurup kendi prenslerinin aile ismini alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gruplar \u015funlard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>1) Loo\u011f:<\/strong> 18. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda, kendilerine ba\u011fl\u0131 ailelerle birlikte Kubina, Gu\u0131m, Malka, y\u00f6relerinde rastlanmaktad\u0131r. L. Lavrov&#8217;un yaz\u0131lar\u0131na g\u00f6re &#8221;1802 y\u0131l\u0131nda Gu\u0131m k\u0131y\u0131s\u0131nda Loo\u011flara ba\u011fl\u0131 150 Abazin aile ya\u015famakta idi. &#8221;Anlat\u0131lan olaylara g\u00f6re Krasna-Vostok k\u00f6y\u00fcn\u00fcn (eski ad\u0131 ile Gu\u0131m Loo\u011fk\u0131t) kurulu\u015fu \u015f\u00f6yledir. Bu k\u00f6y halk\u0131 \u00f6nce Psitu y\u00f6resi, sonra Teberde vadisi, Kabardey b\u00f6lgesinde Wu\u0131rda da\u011f\u0131 etekleri, Pro\u00e7nokopskaya y\u00f6releri, Zolka suyu k\u0131y\u0131lar\u0131, A\u015fkuakuan, Bak\u015f\u0131t yama\u00e7lar\u0131n\u0131 dola\u015ft\u0131ktan sonra 1861 y\u0131l\u0131nda Gu\u0131m \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131ndaki bu g\u00fcnk\u00fc k\u00f6y yerini se\u00e7erek yerle\u015fmi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Kubina k\u00f6y\u00fc (eski ad\u0131 ile Kubina Loo\u011fk\u0131t), ya\u015fl\u0131lar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re ilk yerle\u015fme yerleri bunlar\u0131n da Gu\u0131m \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131 idi. Daha sonra Kardan\u0131\u011f suyu k\u0131y\u0131lar\u0131na gitmi\u015flerdir. Oradan da ayr\u0131larak U\u00e7kul&#8217;a yerle\u015ftiler. U\u00e7kul&#8217;u b\u0131rakt\u0131ktan sonra 1862 y\u0131l\u0131nda bu g\u00fcnk\u00fc k\u00f6y\u00fc kurmu\u015flard\u0131r. A. N. Genko&#8217;nun belgelerine g\u00f6re Yinei\u011f\u00e7\u0131kum (K\u00fc\u00e7\u00fck Yinci\u011f) k\u00f6y\u00fc A\u015f\u0131walar\u0131 Gunah\u00e7\u0131r&#8217;dan ayr\u0131larak U\u00e7kul&#8217;a yerle\u015fmi\u015fler, daha sonra 1861 y\u0131l\u0131nda bu g\u00fcnk\u00fc yeri se\u00e7mi\u015flerdir.<\/p>\n<p><strong>2) Bibard<\/strong>: (Bu g\u00fcnk\u00fc Alb\u0131r\u011fan k\u00f6y\u00fcn\u00fc Kuran A\u015f\u0131walar) Da\u011flar\u0131n Kuzey yama\u00e7lar\u0131na gelince \u00d6nceleri K\u00fc\u00e7\u00fck Yinci\u011f ve Kubina k\u0131y\u0131lar\u0131na yerle\u015fmi\u015flerdir. 1787 y\u0131l\u0131nda iki guruba ayr\u0131l\u0131p, bir gurubu Gu\u0131m vadisine, di\u011fer gurubu ise Marihu vadisine yerle\u015fmi\u015flerdir. Gu\u0131m&#8217;a gidenler k\u0131sa bir s\u00fcre sonra d\u00f6nm\u00fc\u015flerdir. Marihu&#8217;ya yerle\u015fenler 1831 y\u0131l\u0131na kadar orada kald\u0131lar. Daha sonra her iki gurup birle\u015ferek bu g\u00fcnk\u00fc Alb\u0131r\u011fan (Bibardk\u0131t) k\u00f6y\u00fcn\u00fc kurdular.<\/p>\n<p><strong>3) Dar\u0131kua: <\/strong>Da\u011flar\u0131n Kuzey&#8217;ine\u00a0 geldiklerinde di\u011ferleri gibi bir\u00e7ok yer dola\u015ft\u0131ktan sonra \u015fimdiki Ps\u0131jk\u0131t (Dar\u0131kuak\u0131t) k\u00f6y\u00fcn\u00fc kurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p><strong> 4) Kh\u0131h\u00e7: <\/strong>17. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda K\u00fc\u00e7\u00fck Yin\u00e7i\u011f \u0131rma\u011f\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131na geldiler. Daha sonra 1787 y\u0131l\u0131nda Gu\u0131m vadisine g\u00f6\u00e7 ettiler. 1804 y\u0131l\u0131na kadar burada ya\u015fad\u0131lar. 1805 y\u0131l\u0131nda bir gurubu Gu\u0131mloo\u011fk\u0131t&#8217;a g\u00f6\u00e7 ederek onlarla birle\u015fti. Geri kalanlar ise bu g\u00fcnk\u00fc Psewuk&#8217;e Daxe (Kh\u0131l\u0131\u00e7 k\u0131t) k\u00f6y\u00fcn\u00fc kurdular. Genko&#8217;ya g\u00f6re Kh\u0131l\u0131\u00e7 gurubu bu g\u00fcnk\u00fc Kha\u00e7ubiy rayonu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan Karamurzinskoe k\u00f6y\u00fc yak\u0131nlar\u0131nda ya\u015farlard\u0131. Daha sonra di\u011fer Abazin ve Kabardey k\u00f6ylerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>5) Jantemir:<\/strong> Pyatigorsk yak\u0131nlar\u0131nda ya\u015famakta idiler. 1794 y\u0131l\u0131nda 6.264 ki\u015filik bir gurubu Pyatigorsk&#8217;a yerle\u015fmi\u015ftir. Jantemirlerin bir kolu ise 1746 y\u0131l\u0131nda Gu\u0131m \u0131rma\u011f\u0131n\u0131n yukar\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda g\u00f6r\u00fclmektedir. (6)<\/p>\n<p><strong> 6) K&#8217;a\u00e7ua: <\/strong>18. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131ndan itibaren di\u011fer A\u015frvva g\u00fcruhlar\u0131 i\u00e7ine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ve bir k\u0131sm\u0131 da 1863 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;ye g\u00f6\u00e7 etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Yukar\u0131da da a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi A\u015fkar\u0131wa Abazinleri daha ge\u00e7 \u00e7a\u011flarda da\u011flar\u0131 a\u015farak Kuzey&#8217;e gelmi\u015flerdir. Ba\u011f, Tam, M\u0131s\u0131lb\u0131y, K\u0131z\u0131lbiy, Ba\u015f\u0131lb\u0131y, Barakhey, \u015eegerey kollar\u0131na ayr\u0131lmaktayd\u0131lar. Bunlardan Barakheyler 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda Kuzey Kafkasya&#8217;da yerle\u015fik duruma ge\u00e7mi\u015fti. Barakheylerin \u00e7o\u011funlu\u011fu, Kh\u0131z\u00fcbiy, Ba\u015f\u0131lb\u0131y, M\u0131s\u0131lb\u0131ylerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc 1861-1863 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Syd\u0131-Yismeyl-Gebehua adl\u0131 3 s\u00fclalenin y\u00f6netiminde Osmanl\u0131 topraklar\u0131na g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. (7) Geride kalan boylar birle\u015ferek bu g\u00fcnk\u00fc Hu\u0131j Du (B\u00fcy\u00fck Hu\u0131j), Hu\u0131j \u00c7\u0131ku\u0131n (K\u00fc\u00e7\u00fck Hu\u0131j), \u00c7agariya, Abaza Hable, Aps\u0131ua k\u00f6ylerini kurmu\u015flard\u0131r. Bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise (\u00f6zellikle Ba\u015f\u0131lbiylerden geriye kalanlar) Adigey ve Kabardey b\u00f6lgelerindeki k\u00f6ylere da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>1860 y\u0131l\u0131nda Kuzey Kafkasya&#8217;da kurulmu\u015f olan Abazin k\u00f6ylerinde ya\u015fayan Abazinlerin say\u0131s\u0131n\u0131 Rus subay\u0131 Korlokov belirtmektedir: Bu tarihte Hu\u0131jdu k\u00f6y\u00fcnde 1.532, \u015eegerey&#8217;de 1.188, Bibardk\u0131t&#8217;da, 1.276, Dar\u0131kuak\u0131t&#8217;da 1.594 Abazin ya\u015famaktayd\u0131 (kentlerde ya\u015fayanlar hari\u00e7). Bu sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00f6ylerin halk\u0131 daha \u00e7ok at, s\u0131\u011f\u0131r ve koyun yeti\u015ftirmekteydi. Tar\u0131mla u\u011fra\u015fanlar ise daha \u00e7ok bu\u011fday, arpa, m\u0131s\u0131r gibi tah\u0131llar ve bah\u00e7e ziraat\u0131, meyve yeti\u015ftirmekle me\u015fguld\u00fc. Toprakla u\u011fra\u015fan n\u00fcfusun o zamanki say\u0131s\u0131n\u0131 bilmemekteyiz. Patates, fasulye tar\u0131m\u0131 yapanlar da vard\u0131. Yeti\u015ftirdikleri \u00fcr\u00fcnleri ve el sanat\u0131 \u00fcr\u00fcnlerini, kendilerinin imal edemedikleri mallar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 satarlard\u0131. \u0130statistiklerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Kuzey Kafkasya&#8217;da kalabal\u0131k yerle\u015fme merkezleri \u00e7o\u011fal\u0131nca, bu t\u00fcr ticaret daha da geli\u015fti. 1849 Nisan&#8217;\u0131n\u0131n 23 \u00fcnde Battalpa\u015finska (bu g\u00fcnk\u00fc \u00c7erkessk kenti) pazar\u0131nda Abazinlerin 1.000 post, 800 yam\u00e7\u0131, 578 \u00c7erkes elbisesi, 400 y\u00fcn \u00e7orap, ve eldiven, 300 b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvan, 4.500 at, satt\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda 19.044 som (alt\u0131n para) alm\u0131\u015flard\u0131r. Ayn\u0131 g\u00fcn sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 mal listesi de \u015f\u00f6yledir: 15 bin metre s\u0131rma sim, \u00e7ok say\u0131da yatak ve masa \u00f6rt\u00fcs\u00fc, semaver, 3.200 sand\u0131k (8), 280 ayna&#8230;<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde Pyatigorsk, Georgiyevsk, Stavropol, ve di\u011fer kentlerde de pazarlar kurulur ve buralarda da Abazinler al\u0131\u015fveri\u015f ederlerdi.<\/p>\n<p>Ekim Devrimi&#8217;nden sonra ya\u015fam bi\u00e7imi de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve kentle\u015fme h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fcn Abazinler Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nde, yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z k\u00f6ylerde ve Kara\u00e7ayevsk, Teberda, \u00c7erkassk, Yerken\u015fahar, Yersokan gibi yerle\u015fme merkezlerinde di\u011fer \u00c7erkes gururlar\u0131 ile bir arada ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p>NOT: DOROGOY S\u00c7ASTYA (Sbornik Proyzvedeniy Abazinskiy Avtorov- \u00c7erkessk 1975) adl\u0131 derleme yap\u0131t i\u00e7inde bulunan \u015eenkaua Boyka&#8217;n\u0131n yaz\u0131s\u0131ndan T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p><strong>1)<\/strong> Abazin ismi Abhazlar d\u0131\u015f\u0131nda A\u015f\u0131vva-A\u015fkar\u0131wa halk gurubu i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n2) Bu g\u00fcn bile Uzunyayla&#8217;daki Abazin K\u00f6yleri biri birleri i\u00e7in Ps\u0131l-bar\u0131p\u015f ad\u0131m kullan\u0131rlar (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n<strong>3) <\/strong>\u00dcnl\u00fc Abazin yazar\u0131 J\u0131r Hamid&#8217;in do\u011fdu\u011fu k\u00f6y, Haki A\u015fkar\u0131wa diyalekti ile konu\u015fur (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n<strong>4)<\/strong> Bu koldan ayr\u0131l\u0131p T\u00fcrkiye&#8217;ye gelen bir gurubun kurdu\u011fu, Eski\u015fehir y\u00f6resinde Kovalca k\u00f6y\u00fc vard\u0131r (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n<strong>5)<\/strong> Uzunyaylada\u00a0 Loo\u011f&#8217;lar\u0131n kurdu\u011fu bir Abazin k\u00f6y\u00fc \u015fimdilerde bile\u00a0 &#8221;Alt\u0131kesek&#8221; (Loo\u011fk\u0131t) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n<strong>6)<\/strong> Bu guruba Kabardeyle\u015fmi\u015f \u015fekilde halen T\u00fcrkiye&#8217;de bulunan Kabardey k\u00f6ylerinde rastlanmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin Ju\u011f, Yesan soylar\u0131 gibi (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n<strong>7)<\/strong> Bu guruplar\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;de kurduklar\u0131 k\u00f6yler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<table width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"7%\"><\/td>\n<td width=\"93%\"><strong> a)<\/strong> Kazanc\u0131k-Borandere, Potuklu (Ba\u015f\u0131lbiy) (Yoluhey) (Yismeylk\u0131t) Bu \u00fc\u00e7 K\u00f6y Kayserinin P\u0131narba\u015f\u0131 il\u00e7esine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\n<strong>b)<\/strong> Karaca\u00f6ren (Gebekuey, bu k\u00f6y\u00fcn bir k\u0131sm\u0131 Ba\u015f\u0131lbeydir)<br \/>\nDemirbo\u011fa (Ba\u015f\u0131lbey Tavladere -Ba\u015f\u0131lbiy ve M\u0131s\u0131lbiy kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r-). Bu \u00fc\u00e7 k\u00f6y Kazan\u00e7\u0131k k\u00f6y\u00fcnden ayr\u0131lmad\u0131r. Bu k\u00f6yler Sivas&#8217;\u0131n \u015eark\u0131\u015fla il\u00e7esine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nYeniyapan (Siydk\u0131t, Ba\u015f\u0131lb\u0131y, Barakey, M\u0131s\u0131lbiy, K\u0131z\u0131lb\u0131y kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r) Sivas&#8217;\u0131n \u015eark\u0131\u015fla il\u00e7esine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7 k\u00f6y 1868\u00a0 y\u0131l\u0131nda Kazan\u00e7\u0131k&#8217;tan ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r<br \/>\n<strong>c)<\/strong> Sivas Y\u0131ld\u0131zeli y\u00f6resi, Halka\u00e7ay\u0131r, Ciz\u00f6z\u00fc, \u00c7\u0131r\u00e7\u0131rk\u00f6yleri A\u015fkar\u0131wad\u0131r<br \/>\n<strong>d) <\/strong>Tokat -Artova-Erbaa y\u00f6resi, Bulam\u0131r, Alpudere, F\u0131nd\u0131cak k\u00f6yleri A\u015fkar\u0131wad\u0131r (\u00e7evirmenin notu).<br \/>\n<strong>e) <\/strong>Yozgat-Alaca-\u00c7orum y\u00f6resi, \u00c7erkes Osmaniye (Loo\u011ftut), G\u00f6k\u00d6ren (Bzagaak\u0131t) Osmaniye Sorgun&#8217;a ba\u011fl\u0131 olup A\u015f\u0131wa&#8217;d\u0131r, G\u00f6k\u00f6ren ise Alacaya ba\u011fl\u0131 olup A\u015fkar\u0131vva&#8217;d\u0131r.<br \/>\n<strong>f)<\/strong> Tufanbeyli y\u00f6resi A\u015f\u0131wa, k\u00f6yleri.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>8)<\/strong> Bu g\u00fcn bile bu sand\u0131klardan bol miktarda uzunyayla K\u00f6ylerin\u00adde bulunmkatad\u0131r. (At derisi kapl\u0131 Sand\u0131klar).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#350;enkaua Boyka &Ccedil;evirir: Yismeyl &Ouml;zdemir Yam&ccedil;&#305; Dergisi, May&#305;s 1977-&#350;ubat 1978, s.86 Abazin (A&#351;&#305;wa-A&#351;kar&#305;wa) halk&#305;ndan s&ouml;z a&ccedil;&#305;l&#305;nca Abhaz (Apsuwa) halk&#305;n&#305; an&#305;msamak gerek. (1) Her iki halk&#305;n k&ouml;keni yak&#305;nd&#305;r biri birine. Uzun &ccedil;a&#287;lar ayn&#305; b&ouml;lgede var olmu&#351;lard&#305;r. Abazinler ve Abhazlar, Bas&#287; (Bask), San&#305;&#287; veya Ps&#305;l adlar&#305; ile an&#305;lan ayn&#305; atalardan t&uuml;remedir. Bu g&uuml;nk&uuml; Abhazya&rsquo;da herhangi bir ya&#351;l&#305;ya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13114","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13114"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13116,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13114\/revisions\/13116"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}