![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/577.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
A\u015eTNE Hazrei’din<\/span><\/strong> \u0130nsanlar\u0131n ili\u015fkilerini d\u00fczenleyen eski t\u00f6reler aras\u0131nda bug\u00fcn de yararlan\u0131labilecekler oldu\u011fu gibi, tersine bug\u00fcn zararl\u0131 olan ve unutulmas\u0131, terk edilmesi gerekenler de var. Bunlarla zaman zaman kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z olur k\u00f6y\u00fcm\u00fczde. B\u00f6yle durumlarda kimileri kimi sorulara cevap bulamazlar. \u00d6rne\u011fin; bu t\u00f6relerden hangisi eskimi\u015ftir, \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r? Hangisi bug\u00fcnk\u00fc ya\u015famda da yararl\u0131d\u0131r? Hangisi k\u00f6t\u00fc, hangisi iyidir? Hangisi Adige halk\u0131n\u0131n ger\u00e7ekten do\u011fal t\u00f6residir, hangisi s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin, hac\u0131-hoca tak\u0131m\u0131n\u0131n uydurmas\u0131d\u0131r?<\/p>\n Etrafl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmezse, kolayca cevapland\u0131rabilecek basit sorular gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr b\u00fct\u00fcn bunlar ama ger\u00e7e\u011fi neden saklayal\u0131m, bunlar\u0131 bug\u00fcn bile hepimiz do\u011fru cevaplayabiliyor de\u011filiz.<\/p>\n S\u00f6zgeli\u015fi nikah bedeli de denilen \u015fu wase<\/strong> konusunu ele alal\u0131m. Eskiden, -sosyalist devrimden \u00f6nce- kad\u0131nlar\u0131n mal gibi al\u0131n\u0131p, sat\u0131labildi\u011fi d\u00f6nemde bu nikah bedeli ya da wase<\/strong> y\u00fcz\u00fcnden nice gencin ya\u015fam\u0131 kararm\u0131\u015ft\u0131. Niceleri kavu\u015famam\u0131\u015f hasret kalm\u0131\u015ft\u0131 birbirlerine.<\/p>\n Din s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fcleri usul\u00fcne uydururlar: ”Nikah bedelinin Tanr\u0131 buyru\u011fu” oldu\u011funa, karanl\u0131ktan kurtulamam\u0131\u015f okur-yazar olmayan zavall\u0131lar\u0131 inand\u0131r\u0131rlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc nikah bedeli meselesi kendilerinin \u00e7\u0131kar\u0131nayd\u0131. Bir bak\u0131ma ekmek kap\u0131lar\u0131yd\u0131. Kad\u0131n\u0131 al\u00e7altmas\u0131, a\u015fa\u011f\u0131lamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden devrimden sonra vvase<\/strong>ye ili\u015fkin t\u00f6reler kald\u0131r\u0131ld\u0131, terk edildi. B\u00f6ylece birbirini be\u011fenip sevenler kavu\u015fma evlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne kavu\u015ftu. Benim bunlardan art\u0131k s\u00f6z etmem gerekmez ama son g\u00fcnlerde bu wase<\/strong> t\u00f6resini yeniden getirmek isteyenler oluyor da o y\u00fczden s\u00f6z konusu ediyorum.<\/p>\n Pek yak\u0131nlarda k\u00f6y\u00fcm\u00fczde ge\u00e7en bir olay\u0131 anlatmak isterim.<\/p>\n Ben yirmi y\u0131ld\u0131r k\u00f6y\u00fcm\u00fczde Adige Dili ve Adige Edebiyat\u0131 \u00f6\u011fretmeni olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m. \u0130ki kom\u015fum var; biri Ba\u015f’eko Zawurhan<\/strong>. 50 ya\u015flar\u0131nda. Trakt\u00f6r grubunda grup ba\u015f\u0131. G\u00fcc\u00fc y\u00fcre\u011fine e\u015f. S\u00f6z\u00fc \u00f6z\u00fcne uygun. \u0130ki o\u011flu var. Biri Nal\u00e7ik’te \u00fcniversiteyi yeni bitirdi. Kolhozun m\u00fchendisi. \u00d6teki Maykop’ta \u00f6\u011frenci.<\/p>\n \u0130kinci kom\u015fum Melaho Aslan<\/strong>. O da Zawurhan’la ya\u015f\u0131t, arkada\u015f. Belki k\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn en g\u00fc\u00e7l\u00fc-kuvvetlisi ama kolhozun hareket ba\u015fkan\u0131 \u00f6mr\u00fc yollarda ge\u00e7er. Onun i\u00e7in Zawurhan, ”ne \u015fansl\u0131 adam, g\u00fcle oynaya ge\u00e7iyor \u00f6mr\u00fc” der.<\/p>\n Yalan da de\u011fil hani. Aslan hep ne\u015felidir. A\u015famayaca\u011f\u0131 hi\u00e7bir engel de \u00e7\u0131kmaz kar\u015f\u0131s\u0131na. K\u0131rm\u0131z\u0131 yanakl\u0131, \u00e7evresine ne\u015fe sa\u00e7an, nerede, nas\u0131l kar\u015f\u0131la\u015fsan da\u011farc\u0131\u011f\u0131nda seni sevindirecek, g\u00fcld\u00fcrecek bir \u015feyler bulabilen, \u015fen-\u00e7al\u0131\u015fkan bir adam. Zawurhan da pek fena bilinmez buralarda, do\u011frusu i\u015finin de ehli bir adam. S\u00f6z\u00fcnden d\u00f6nd\u00fcrmek karar\u0131ndan cayd\u0131rmak olanaks\u0131zd\u0131r onu. Nuh dedi mi peygamber dedirtemezsin ama bu inad\u0131ndan de\u011fildir. Tersine \u00e7ok sa\u011flam, \u00e7ok etrafl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp sonra karar vermesindendir.<\/p>\n Bir ak\u015fam Ba\u015f’eko<\/strong>lerin bah\u00e7e kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde birka\u00e7 ki\u015fi oturuyorduk. Zawurhan’la Aslan bir tart\u0131\u015fmaya tutu\u015ftular. Tart\u0131\u015fma da wase meselesinden \u00e7\u0131kt\u0131. Wasenin utan\u00e7 verici bir al\u0131\u015fkanl\u0131k olarak bir zamanlar var oldu\u011funu ama art\u0131k onu bug\u00fcn yeniden geri getirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlara engel olunmas\u0131, kar\u015f\u0131 konulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi, Zawurhan. Zawurhan b\u00f6ylesi durumlarda hep konu\u015furken heyecanlan\u0131r, k\u0131zar\u0131rd\u0131. Og\u00fcn de \u00f6yle oldu. Melaho Aslan<\/strong> da ona bak\u0131p g\u00fcl\u00fcmsedi. Bu Zawurhan daha da hiddetlendirmi\u015f olmal\u0131.<\/p>\n – Ne oluyor Melaho? S\u0131r\u0131t\u0131p duruyorsun, k\u00f6t\u00fc ya da komik bir \u015fey mi s\u00f6yledim Aslan’\u0131n \u00fc\u00e7 k\u0131z\u0131 vard\u0131 o y\u00fczden k\u0131zlar konu oldu.<\/p>\n – Yahu neler de rahats\u0131z edip u\u011fra\u015ft\u0131r\u0131yor seni, anlam\u0131yorum Zawurhan, dedi Aslan. Nereden de tak\u0131ld\u0131n \u015fimdi bu wase meselesine? Bence sorun de\u011fil wase, varm\u0131\u015f yokmu\u015f hi\u00e7 ilgilendirmez beni. Senin o k\u00f6t\u00fc adetler, k\u00f6t\u00fc al\u0131\u015fkanl\u0131klar dediklerin var ya hi\u00e7 zararlar\u0131n\u0131 da g\u00f6rmedim ben onlar\u0131n. Allah beni onlar\u0131 a\u015famayacak duruma getirmesin. \u0130nsan vard\u0131r, koca orman\u0131 ge\u00e7er de ovadaki tek bir a\u011faca \u00e7arpar. Sen de onlardan birisin Zawurhan… B\u00f6yle sert sert konu\u015ftular ama Zawurhan’la Aslan birbirlerine ne s\u00f6yleseler de k\u0131r\u0131lmazlar. S\u0131k s\u0131k tart\u0131\u015f\u0131rlar, z\u0131tla\u015f\u0131rlar ama g\u00f6r\u00fc\u015fmezlerse \u00f6l\u00fcrler birbirleri i\u00e7in. Aslan kolhoz i\u015fleri i\u00e7in uzaklara gidip gecikse, Zawurhan rahats\u0131z olur, yolunu g\u00f6zler;<\/p>\n – Nerede kald\u0131 bu pis herif gelme zaman\u0131 da ge\u00e7ti.<\/p>\n Aslan da her d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnde ona bir giysi getirir. Zawurhan’\u0131 o giysileriyle g\u00f6rmeli bir, nas\u0131l da kas\u0131l\u0131r ”Aslan’\u0131n hediyesi bu!” diyerek.<\/p>\n B\u00f6yle gelip ge\u00e7iyordu g\u00fcnler. Derken ilgin\u00e7 bir olay oldu k\u00f6y\u00fcm\u00fczde. Kahramanlar\u0131 da bunlar, Zawurhan’la Aslan.<\/p>\n Sonbaharda, Zawurhan’\u0131n Nal\u00e7ik \u00dcniversitesi’ni bitiren b\u00fcy\u00fck o\u011flu bir Kabardey k\u0131z\u0131yla evlendi. Yaln\u0131z ailesini de\u011fil t\u00fcm k\u00f6yl\u00fcy\u00fc sevindirdi bu olay. S\u0131ra N\u0131seyi\u015fij’e gelince Aslan’\u0131 m\u0131z\u0131kac\u0131 i\u00e7in kom\u015fu k\u00f6ye g\u00f6nderdiler. Bizim k\u00f6yde de var m\u0131z\u0131kac\u0131lar ama bu kom\u015fu k\u00f6ydeki m\u0131z\u0131kac\u0131 \u00e7ok iyi ve \u00fcnl\u00fc bir m\u0131z\u0131kac\u0131, \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 her yere de kolay kolay gitmez. Bu y\u00fczden Aslan \u00f6zellikle kendisi gitti.<\/p>\n M\u0131z\u0131kac\u0131 gelir gelmez t\u00f6reni ba\u015flat\u0131r\u0131z derlerken Ba\u015f’ekolar\u0131n bah\u00e7esinin \u00f6n\u00fcnde bir araba beliriverdi. Kuzu derisinden, g\u00f6steri\u015fli ve pahal\u0131 kalpaklar\u0131yla yedi adam indi arabadan. Kalpaklar\u0131 sanki bir elden \u00e7\u0131km\u0131\u015f gibiydi. Misafir kimdir acaba, neyin nesidir demek olur mu, Zawurhan hemen kar\u015f\u0131lad\u0131 ve buyur etti. Konu\u015fmalar\u0131ndan Kabardey olduklar\u0131n\u0131 anlad\u0131. Demek ki k\u0131zlar\u0131n\u0131n pe\u015fi s\u0131ra gelmi\u015flerdi. Olur a k\u0131zlar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan gelmi\u015flerse buyursunlar, otursunlar, dinlensinler. Yeni yuvas\u0131n\u0131, gelin oldu\u011fu aileyi, yeni h\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00f6rs\u00fcnler, tan\u0131s\u0131nlar.<\/p>\n Konuklar\u0131 salona ald\u0131. Hemen sofra haz\u0131rlatt\u0131. Konuklar birka\u00e7 kadeh de kald\u0131rd\u0131lar, iyice yediler-i\u00e7tiler. Sonra geli\u015f ama\u00e7lar\u0131n\u0131 yava\u015f yava\u015f \u00e7\u0131tlatmaya ba\u015flad\u0131lar. En ya\u015fl\u0131lar\u0131 en k\u0131sa boylular\u0131 olup \u00e7evresini s\u00fczerek konu\u015fuyordu. S\u00f6zlerini anlamak zor de\u011fildi. Gelin olan k\u0131zlar\u0131 i\u00e7in wase almaya gelmi\u015flerdi ama ”art\u0131k bug\u00fcn kim wase veriyor ki?” Zawurhan duyduklar\u0131na bir anlam veremiyor, utan\u0131p s\u0131k\u0131l\u0131yor, s\u00f6yleyecek s\u00f6z bulam\u0131yordu. Sonra \u00f6\u011frenmek istedi; acaba ne kadar vermesi gerekiyordu?<\/p>\n – S\u0131radan bir k\u0131z de\u011fil bizim k\u0131z\u0131m\u0131z dedi k\u0131sa boylu adam. Bizim k\u0131z\u0131m\u0131z Boletkolar\u0131n k\u0131z\u0131d\u0131r, soyludur, prensestir… ”P\u015f\u0131, Werk (Fekotl,… Bu k\u00fc\u00e7\u00fck adam bu s\u00f6zleri ta nerelerden de bulup \u00e7\u0131kar\u0131yor Allah a\u015fk\u0131na?” hayret etti Zawurhan.<\/p>\n – 1500’den a\u015fa\u011f\u0131 kabul edemeyiz vallaha, d\u00fczeltti s\u00f6z\u00fcn\u00fc Bilal.<\/p>\n Zawurhan’\u0131n i\u015fi vard\u0131 art\u0131k. Tasarruf sand\u0131\u011f\u0131nda 1500 Rublesi vard\u0131. O\u011flunun mutlulu\u011fu i\u00e7in 1500 Ruble’nin s\u00f6z\u00fc bile olmazd\u0131 ama do\u011fru bir davran\u0131\u015f de\u011fildi bu. Sosyalist ideolojinin y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bu eskinin \u00e7irkin t\u00f6relerini kendisi yeniden nas\u0131l ba\u015flatabilirdi? Boncuk boncuk terlemeye ba\u015flad\u0131. \u00d6tekiler ise \u00f6d\u00fcn vermemek, daha az\u0131na raz\u0131 olmamak i\u00e7in ha bire pazarl\u0131klar\u0131n\u0131 peki\u015ftiriyorlard\u0131. Oysa Zawurhan bir Ruble de olsa vermek niyetinde de\u011fildi.<\/p>\n – Biraz \u00f6nce prens k\u0131z\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylediniz k\u0131z\u0131n\u0131z\u0131n, diye ba\u015flad\u0131 Zawurhan ama biz prens soyundan gelmedik. B\u00f6yle olunca i\u015fi buraya\u00a0\u00a0\u00a0 vard\u0131rmadan ba\u015fka bir prens ailesi bulmal\u0131yd\u0131n\u0131z…<\/p>\n \u00c7\u0131k waseyi can\u0131m, k\u00fc\u00e7\u00fck adam\u0131n Bilal dedi\u011fi o d\u00f6rt k\u00f6\u015fe adam,\u00a0 g\u00f6zleri\u00a0 \u00f6ne f\u0131rlam\u0131\u015f, masay\u0131 yumruklayarak girdi s\u00f6ze, Kabardey’in en ma\u011frur insanlar\u0131 geldi yan\u0131na… Sevinecek yerde \u015funun dedi\u011fine bak… Zawurhan pabu\u00e7 b\u0131rak\u0131r m\u0131?<\/p>\n – G\u00f6t\u00fcr\u00fcn tabi, kim bilir belki de bir prens \u00e7ocu\u011fu bulunursunuz.<\/p>\n Bilal kab\u0131na s\u0131\u011fm\u0131yordu ama arkada\u015flar\u0131 i\u015flerini tatl\u0131l\u0131kla halletme umuduyla onu biraz uyard\u0131lar, teskin etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Damada da sorup onun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc de almaya karar verdiler ama Zawurhanlar\u0131n o\u011flu ”babam\u0131n s\u00f6z\u00fc benim de s\u00f6z\u00fcmd\u00fcr” dedi.<\/p>\n Bir i\u015f \u00e7\u0131karamayacaklar\u0131n\u0131 anlay\u0131nca grup kalkt\u0131. Grup \u00f6ylece d\u00f6n\u00fcp gidebilirdi ama Bilal diretti, k\u0131z\u0131 da birlikte g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Sonradan \u00f6\u011frendiler ki; o Bilal, gelinin ablas\u0131n\u0131n kocas\u0131ym\u0131\u015f. ”Kendi evlenirken de \u00e7ok wase \u00f6demi\u015f olmal\u0131. Bunlar\u0131nda wase \u00f6demesi i\u00e7in o y\u00fczden diretmi\u015ftir herhalde” diyenler de oldu.<\/p>\n B\u00f6ylece Ba\u015f’ekolar\u0131n gelinini geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. K\u00f6yl\u00fc, dost, akraba, …Ak\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 basmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131 mahalleden bir m\u0131z\u0131ka sesi duyuldu. El \u00e7\u0131rpmalar, phei\u00e7 <\/strong> sesleriyle g\u00fczelim m\u0131z\u0131ka inletiyordu k\u00f6y\u00fc. Melaho Aslan evden kimselerin kar\u015f\u0131lamamas\u0131na \u015fa\u015f\u0131yordu. ”Ne oldu bu hay\u0131rl\u0131 i\u015fin sahipleri -s\u00f6ylendi i\u00e7inden- k\u0131rk dereden su getirerek m\u0131z\u0131kac\u0131y\u0131 bin bir g\u00fc\u00e7l\u00fckle ikna etti\u011fimi bilmiyorlar m\u0131? Nice g\u00f6rkemli d\u00fc\u011f\u00fcnlere \u00e7a\u011fr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 m\u0131z\u0131kac\u0131 ama kolhozumuzun brigadiri<\/strong>nin hay\u0131rl\u0131 i\u015fi oldu\u011funu anlatt\u0131m da…”<\/p>\n Eve girdiklerinde Zawurhan’\u0131 \u00fczg\u00fcn buldular. Aslan anlam\u0131\u015ft\u0131 bir \u015feyler olmu\u015ftu ku\u015fkusuz. Ev sahibi konuklar\u0131 yerlerine buyur etti ve olup biteni anlatt\u0131. Arkada\u015f\u0131n\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 destekleyecek yerde Aslan’\u0131n s\u00f6zleri bir garipti.<\/p>\n – Zawurhan, vallaha pek makbul bir adam de\u011filsin sen. Evine kadar getirilen gelinine sahip \u00e7\u0131kmad\u0131n yahu, olacak \u015fey mi bu? Senin akl\u0131n cesaretin yoksa k\u00f6yl\u00fcy\u00fc \u00e7a\u011f\u0131rsayd\u0131n hi\u00e7 olmazsa… Yahu beni \u00e7a\u011f\u0131rsan da yeterdi. Sabah\u0131n erken saatlerinde vard\u0131lar Nal\u00e7ik’e. Burada Aslan’\u0131n \u00e7ok iyi arkada\u015flar\u0131 vard\u0131 ama hi\u00e7birine u\u011framad\u0131. Voklaz lokantas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 beklediler, kahvalt\u0131lar\u0131n\u0131 yapt\u0131lar. K\u00f6y\u00fcm\u00fczden geri g\u00f6t\u00fcr\u00fclen gelinin nerede oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeleri gerekiyordu \u00f6nce. K\u0131zken bir okulda \u00f6\u011fretmenlik yap\u0131yordu gelin, bir akrabalar\u0131nda kal\u0131yordu. Do\u011fru oraya gittiler. Ev sahibi kad\u0131n, damad\u0131 hemen tan\u0131d\u0131. Olup biteni de biliyordu, hatta kendisini de azarlam\u0131\u015flard\u0131 bu y\u00fczden. Kimse tasvip etmiyordu olay\u0131 ama Bilal bu, yakla\u015fman\u0131n, laf anlatman\u0131n imkan\u0131 yoktu. Kad\u0131nca\u011f\u0131z korkarak gelinlerinin \u015fehrin kenar mahallelerinden birindeki bir eve g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi. Adresini de verdi.<\/p>\n Evi kolayca buldular. Kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne var\u0131r varmaz, gelin d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlad\u0131, pencereden g\u00f6zetliyor olmal\u0131yd\u0131. Kocas\u0131n\u0131 y\u0131llard\u0131r g\u00f6rmemi\u015f gibi sevindi. U\u00e7uyordu sevincinden. Uzun boylu \u0131srara gerek kalmad\u0131 hemen arabaya bindi. Yola \u00e7\u0131karlarken ev sahibi kad\u0131n;<\/p>\n – Bilal gelip \u00e7atarsa ne diyece\u011fim ben, diyordu.<\/p>\n Kentten \u00e7\u0131karlarken gen\u00e7lere bir araba kiralad\u0131 Aslan ve;<\/p>\n – Duraklamadan, ard\u0131n\u0131za bakmadan gidin. Ben \u015fu Bilal denen adam\u0131\u00a0\u00a0 g\u00f6rece\u011fim bakal\u0131m kimin nesiymi\u015f, dedi.<\/p>\n Aslan gen\u00e7leri g\u00f6nderdi ve do\u011fruca Bilal’\u0131n k\u00f6y\u00fcne gitti. K\u00f6y 30 kilometre kadar uzaktayd\u0131 kentten, \u00e7abucak ula\u015ft\u0131.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck bir k\u00f6y bu, derli-toplu geli\u015fmi\u015f bir k\u00f6y. \u0130ki katl\u0131 b\u00fcy\u00fck bir okulu var. Hemen yan\u0131nda da k\u00fclt\u00fcr sitesi var. K\u00fct\u00fcphaneden kitap alanlarla da\u00a0 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131.<\/p>\n K\u00f6y\u00fcn ortas\u0131nda k\u00f6y y\u00f6netim kurulunun binas\u0131 vard\u0131. ”\u015eurada ne olup bitiyor acaba bir kulak misafiri olay\u0131m” diyerek dald\u0131 i\u00e7eri Aslan. Birka\u00e7 ki\u015fi oturuyordu. Selam aleykum-aleykumselam, onlar\u0131 ge\u00e7ti ve ”Y\u00f6netim Kurulu Ba\u015fkan\u0131” yaz\u0131l\u0131 kap\u0131y\u0131 a\u00e7t\u0131.<\/p>\n \u0130nce uzun boylu bir delikanl\u0131 ayakta telefonla konu\u015fuyordu.<\/p>\n – Wase gelene\u011fi yeniden geri mi geldi? Allah allah.. Vallahi geri geldiyse de daha bize ula\u015fmad\u0131… Ula\u015fm\u0131\u015f olsayd\u0131 haberimiz olurdu, K’ua\u015f arkada\u015f\u0131m. \u00d6yle k\u00f6t\u00fc gelenekler ta nerelerde kald\u0131. Kim Allah a\u015fk\u0131na daha bunlardan s\u00f6z edenler… Ahizeyi yerine koydu tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 konu\u011fu iyice s\u00fczd\u00fc. \u015eapkas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p masaya koydu. Sanki bizim k\u00f6ydeki kolhoz odas\u0131na girmi\u015f gibi rahat\u00e7a oturdu ve ayak ayak \u00fcst\u00fcne att\u0131.<\/p>\n – Meaho Aslan benim. Adigey’den geliyorum, diyerek konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 Aslan, sanki t\u00fcm \u00fclkede tan\u0131nm\u0131\u015f, \u00fcnl\u00fc biriymi\u015f gibi… Geli\u015fimin nedenine gelince… Hani sen biraz \u00f6nce ”wase gelene\u011fi yeniden ba\u015flad\u0131ysa da hen\u00fcz bizim k\u00f6ye ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131” dedin ya, yan\u0131l\u0131yorsun dostum, sizin k\u00f6ye de ula\u015ft\u0131. D\u00fcn \u015e\u0131naho Bilal ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda bir heyet bizim k\u00f6ye geldi. Wase alamay\u0131nca gelini al\u0131p getirdiler. Fevkalade b\u00fcy\u00fck bir ay\u0131p yap\u0131ld\u0131 asl\u0131nda, bu de\u011ferli adamlar kendi kendilerini rezil ettiler. O Bilal var ya Bilal \u00fcstelik benim wuneko\u015fum…\u00a0 \u0130yice bir ha\u015flayay\u0131m diyorum. S\u00f6yledi\u011fine g\u00f6re ba\u015fkan b\u00f6yle bir haber duymam\u0131\u015ft\u0131. Ho\u015f wase isteyen tek t\u00fck ki\u015filer de yok de\u011fildi burada, g\u00fc\u00e7l\u00fckle zaptediyorlard\u0131 onlar\u0131. Bilmez misin birinin k\u0131z\u0131 i\u00e7in wase al\u0131nd\u0131 m\u0131, ”benim k\u0131z\u0131m ondan a\u015fa\u011f\u0131 m\u0131, neden vvasesiz gitsin?” derler yar\u0131\u015fmaya ba\u015flarlar… Demek Bilal geldi diyorsun ha… Bak sen \u015funun bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015flere, adam muharip gazi. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda cephedeydi. Ne garip \u015fey? Neyse \u015fimdi \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131r pi\u015fman ederiz…<\/p>\n Ancak Aslan’\u0131n niyeti ba\u015fkayd\u0131. Bilal’\u0131 \u00f6mr\u00fcnde bir daha wase almaya gitmeyecek hale getirecekti. ”Yaln\u0131zca pi\u015fman etmek” neye yarard\u0131. Onun i\u00e7inde bir yerlerden dostluk kurmal\u0131yd\u0131. Wuneko\u015f olma meselesini fena d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fti. Ayr\u0131ca ba\u015fkan da yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131. Birde Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda cephede \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015f olsayd\u0131, mesele kalmazd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bilal’a g\u00f6re Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda cephede \u00e7arp\u0131\u015fanlardan daha kahraman\u0131 yoktu d\u00fcnyada.<\/p>\n Aslan, ba\u015fkanla birlikte Bilal’\u0131n evine gitti. Ev b\u00fcy\u00fck m\u00fc b\u00fcy\u00fck, t\u0131pk\u0131 sahibi gibi. Yol \u00fczerindeki evlerden bir hayli farkl\u0131, 50 ki\u015fi falan rahat\u00e7a oturabilir salonunda. Avlusu desen \u00f6ylesine, tavuk-hindi s\u00fcr\u00fcyle. ”Bilal tavu\u011fu pek seviyor olmal\u0131” diye ge\u00e7irdi i\u00e7inden. Gece uyumam\u0131\u015ft\u0131r, hala yatm\u0131yorsa bravo.<\/p>\n Fakat avluya girer girmez, azman bir ev sahibi, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmez gibi yaka-ba\u011f\u0131r a\u00e7\u0131k kap\u0131dan g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Ba\u015fkan\u0131 hemen tan\u0131d\u0131, sevindi g\u00fcl\u00fcmsedi.<\/p>\n – Hey Bilal, b\u00fcy\u00fck bir konuk getirdim sana, dedi ba\u015fkan, Aslan’\u0131 g\u00f6stererek. Hi\u00e7 wuneko\u015fum yok der yak\u0131n\u0131r dururdun,\u00a0 me\u011fer\u00a0\u00a0\u00a0 Adigey’in yar\u0131s\u0131 vvuneko\u015funmu\u015f senin. Bilal’\u0131n sevinci daha da artt\u0131. H\u0131zla yakla\u015ft\u0131 ve sar\u0131ld\u0131. Aslan’la, birlikte eve girdiler. Konuklar yerlerine oturdular.<\/p>\n ”Sende Adigey’deymi\u015fsin, \u00f6yle mi” diye\u00a0 sordu ba\u015fkan.<\/p>\n – Yok can\u0131m, Nal\u00e7ik’teydim ben, dedi Bilal isteksizce ve konu\u011funa d\u00f6nerek; Aslan’\u0131n \u00fczerine at\u0131ld\u0131 Bilal.<\/p>\n – Hem vvuneko\u015fum, hem cephede silah arkada\u015f\u0131m. Hangua\u015fe!…<\/p>\n Masaya bakarak kar\u0131s\u0131na seslendi. Sonra da duramad\u0131 d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlad\u0131. \u00c7ok ge\u00e7meden tavuk ba\u011fr\u0131\u015fmalar\u0131 duyuldu.<\/p>\n ”Tam yakalad\u0131n \u015fimdi” dercesine g\u00fcl\u00fcmsedi ba\u015fkan. Bir saat bile ge\u00e7medi aradan hemen donatt\u0131lar masay\u0131. Bilal akrabalar\u0131n\u0131 da \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, b\u00fct\u00fcn g\u00fcn oturdular, ak\u015fam da oturdular. Bilal pek ne\u015feliydi ama ara s\u0131ra anla\u015f\u0131lmayan bir nedenle ne\u015fesi ka\u00e7\u0131yordu.<\/p>\n – Wolaha, d\u00fcnk\u00fc olup bitenler pek iyi \u015feyler de\u011fildi, gibisinden\u00a0\u00a0 s\u00f6yleniyor, a\u011fz\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131yordu. Fakat her defas\u0131nda kendini toparl\u0131yor, idare ediyordu vaziyeti. B\u00f6yle ba\u015flar, Aslan\u0131n alay\u0131 olmasa neredeyse \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp peri\u015fan olacaklar\u0131n\u0131, o alaydan daha kahraman bir alay\u0131n, sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n yery\u00fcz\u00fcne gelmedi\u011fini anlat\u0131r dururdu. Aslan da kendi k\u00f6ylerinden o sava\u015fta bulunanlar\u0131n anlatt\u0131klar\u0131n\u0131, kurs i\u00e7in Novorosisk’e gitti\u011finde g\u00f6r\u00fcp duyduklar\u0131n\u0131, t\u00fcm bildiklerini kat\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, biraz da ekleyerek balland\u0131ra balland\u0131ra anlat\u0131rd\u0131. \u0130\u015fler iyiydi. Bir tek yerde fark\u0131nda olmadan bir gaf yapt\u0131 Aslan, Soyad\u0131n\u0131n Melaho oldu\u011funu a\u011fz\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131verdi. Bilal da dikkatle bakt\u0131: ”Peki yahu sen \u015e\u0131naholardan oldu\u011funu s\u00f6ylememi\u015f miydin?’<\/p>\n – \u015e\u0131ne (kuzu) de\u011fil mi can\u0131m b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde Mel\u0131 (koyun) olan da. A\u00e7\u0131k vermiyordu Aslan. Atalar\u0131m\u0131z vaktiyle\u00a0 Kabardey’de iken \u015e\u0131naho\u00a0 (kuzu \u00e7oban\u0131) idiler, Adigey’e g\u00f6\u00e7t\u00fcklerinde Melaho (koyun \u00e7oban\u0131) oldular.<\/p>\n ”Olmayacak \u015fey var m\u0131” diyerek desteklediler oturanlar da.<\/p>\n Bilal’\u0131n i\u00e7inde beliren ku\u015fkular b\u00f6ylece \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olmal\u0131 ki epeyce rahatlad\u0131 ve misafir geli\u015f amac\u0131n\u0131 ev sahibine anlatt\u0131:<\/p>\n – Bilal, geli\u015fimin nedenini hele bir dinle, bir hay\u0131rl\u0131 i\u015fimiz var, karde\u015fim evleniyor. K\u00f6y\u00fcm\u00fcze gelir bu hay\u0131rl\u0131 i\u015fimizde bulunursan sevinirim. Beni yaln\u0131z g\u00f6ndermeyece\u011fini umuyor ve bekliyorum.<\/p>\n Ev sahibi teklifi memnunlukla kar\u015f\u0131lad\u0131. \u00c7ok da \u00f6nem verdi bu i\u015fe. Tela\u015fland\u0131, heyecanland\u0131, ko\u015fu\u015fturdu. Gelin i\u00e7in hediyeler ald\u0131 ve Aslan’la arabaya binip \u00e7\u0131kt\u0131lar. K\u00f6ye ula\u015ft\u0131klar\u0131nda ak\u015fam olmu\u015ftu. Ba\u015f’ekolerin evine geldiklerinde avluda ate\u015fli bir d\u00fc\u011f\u00fcn vard\u0131. Arabadan inip avlu kap\u0131s\u0131na geldiklerinde, Bilal ba\u015f\u0131na geleni anlam\u0131\u015f olmal\u0131, kendi kendine s\u00f6ylendi;<\/p>\n – Yemin ederim ki, bu eve ben daha \u00f6nce de bir ad\u0131m atm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n Misafir ba\u015fta Ba\u015f’eko Zawurhan olmak \u00fczere adamlar kar\u015f\u0131lad\u0131lar, buyur ettiler. Sofra haz\u0131rland\u0131, hohueler s\u00f6ylendi. D\u00fc\u011f\u00fcne kat\u0131ld\u0131lar, oynad\u0131lar, oynad\u0131lar, Kafa dengi bir adamm\u0131\u015f me\u011fer Bilal, \u015fakac\u0131 ho\u015fsohbet bir adamm\u0131\u015f. Ya\u015fl\u0131lar pek be\u011fendiler. \u00c7oklar\u0131 hayret etmi\u015f\u00adti; bu denli sosyal bir adam, iyi i\u00e7ebilen, oynayabilen bir adam nas\u0131l oldu da kendine lay\u0131k olmayan i\u015flere burnunu sokmu\u015ftu?<\/p>\n \u0130\u011fne atsan yere d\u00fc\u015fmezdi avluda, \u00e7ok kalabal\u0131k, \u00e7ok hareketli, g\u00f6rkemli bir d\u00fc\u011f\u00fcn oldu Ba\u015f’ekolar\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc. Bilal daha i\u00e7ebilece\u011finin yar\u0131s\u0131n\u0131 bile i\u00e7memi\u015fti ki;<\/p>\n – Waseden hi\u00e7 s\u00f6z etmemi\u015f olsayd\u0131k \u00e7ok daha iyi olurdu dedi.<\/p>\n B\u00f6ylece Bilal ile Aslan hem vvuneko\u015f hem arkada\u015f oldular. Sonradan ne olur bilemem ama \u015fimdilerde bir ay bile g\u00f6r\u00fc\u015fmeden edemiyorlar.<\/p>\n Wasenin insanlar\u0131 birbirine daha \u00e7ok yakla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, dostluklar\u0131n\u0131 artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyenler yalan s\u00f6yl\u00fcyorlar. \u0130nsanlar\u0131 yakla\u015ft\u0131ran \u015feyler ba\u015fka \u015feylerdir.<\/p>\n \u0130\u015fte b\u00f6yle \u00f6yk\u00fcm\u00fcz\u00fcn ba\u015f\u0131 da sonu da. K\u00f6y\u00fcm\u00fcz haberlerini soranlara birka\u00e7 ayd\u0131r hep bunu anlat\u0131yorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" AŞTNE Hazrei’din Yamçı Dergisi, Mayıs 1977-Şubat 1978, s. 245 İnsanların ilişkilerini düzenleyen eski töreler arasında bugün de yararlanılabilecekler olduğu gibi, tersine bugün zararlı olan ve unutulması, terk edilmesi gerekenler de var. Bunlarla zaman zaman karşılaştığımız olur köyümüzde. Böyle durumlarda kimileri kimi sorulara cevap bulamazlar. Örneğin; bu törelerden hangisi eskimiştir, çağdışı kalmıştır? Hangisi bugünkü yaşamda da […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-13136","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13136"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13138,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13136\/revisions\/13138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nYam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978,<\/span> s. 245<\/p>\n
\n– Yoo pek komik de\u011fil ama a\u011flamam\u0131 gerektirecek bir yan\u0131n\u0131 da g\u00f6rmedim, diye cevaplad\u0131 \u00f6tekisi.
\n– Ne yani \u00f6yleyse, sen k\u0131z\u0131n\u0131 evlendirince wase mi alacaks\u0131n?<\/p>\n
\n– \u00d6yleyse sen bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011frenmemi\u015fsin, anlamam\u0131\u015fs\u0131n, Aslan’\u0131m. Wase gibi eskinin k\u00f6t\u00fc kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n zararlar\u0131 pek \u00e7ok. Bunu bug\u00fcne de\u011fin kavrayamad\u0131ysan bo\u015funa ya\u015fad\u0131n sen…<\/p>\n
\n– Bin Ruble’den a\u015fa\u011f\u0131 olmaz kesinlikle, dedi uzun boylu, g\u00f6bekli, bacak bacak \u00fcst\u00fcne atm\u0131\u015f oturan d\u00f6rt k\u00f6\u015fe adam.
\n– Sus hele Bilal, dedi k\u0131sa boylu Thamade. Bin Ruble dedi\u011fin nedir, \u015fimdi Fekoti k\u0131zlar\u0131 i\u00e7in bile bin Ruble veriyorlar, olacak i\u015f mi bu?<\/p>\n
\nWolehi-bilehi hemen k\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 da al\u0131p g\u00f6t\u00fcrmezsem…<\/p>\n
\nkonu-kom\u015fu t\u00fcm\u00fcyle halk \u00fczg\u00fcn kalakald\u0131. B\u00f6ylesi bir olay k\u00f6y\u00fcm\u00fczde \u015fimdiye kadar ne g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ne de duyulmu\u015ftu. Zawurhan da olup bite<\/p>\n
\n– Sen ne yapacakt\u0131n ki? Wase mi verecektin?
\n– O benim i\u015fim… Ne yapar yapar evimdeki gelini geri g\u00f6ndermezdim. Sen hep adam yerine koymazs\u0131n beni ama bak g\u00f6r, o gelini geri getirmeden\u00a0\u00a0\u00a0 d\u00f6nmeyece\u011fim buraya. Sak\u0131n m\u0131z\u0131kac\u0131y\u0131 g\u00f6nderme. N\u0131seyi\u015fij yap\u0131lacak kesinlikle!<\/p>\n
\n– Sekreteri ar\u0131yorsan \u015fu odada.
\n– Yoo, sekreteri de\u011fil, dedi Aslan.<\/p>\n
\n– Neler s\u00f6yl\u00fcyorsun\u00a0 sen yahu, anlam\u0131yorum t\u00fcrl\u00fc. Hayret etti ba\u015fkan.<\/p>\n
\n– Wuneko\u015fun mu dedin?<\/p>\n
\n– Ne iyi ettin de geldin yahu.
\n– \u00c7oktand\u0131r istiyordum gelmeyi, diyerek ba\u015flad\u0131 s\u00f6ze Aslan. Y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmeden ad\u0131n\u0131 duyarak meraklan\u0131p dururdum da ne zamand\u0131r… O zamanlar daha Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda cephedeydik.
\n– Cephe mi?… Ne mutlu bana yahu.<\/p>\n
\n– \u00c7ok\u00a0 iyiyim,\u00a0 sevin\u00e7liyim, wuneko\u015fum, silah arkada\u015f\u0131m, de\u011ferli konu\u011fum! Aslan, senin alay\u0131n olmasayd\u0131, \u00e7oktan a\u011f\u0131tlar\u0131m\u0131z yak\u0131l\u0131r, unutulurduk bile… De\u011fil mi?<\/p>\n