![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/561.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
T. O\u015f\u0131kh <\/strong> \u00c7ok eski zamanlardan beri Adigeler evlenme konusuna b\u00fcy\u00fck \u00f6nem vermektedirler. Adigeler, ana ya da baba taraf\u0131ndan bir akrabal\u0131k ili\u015fkisi bulunanlarla evlenmeyi kesinlikle kabul etmezler. Asla kabul etmedikleri de wuneko\u015flerin (ayn\u0131 soydan olanlar\u0131n) evlenmeleridir. Bu t\u00f6relere uymayanlar\u0131n \u00f6l\u00fcm ya da \u00fclkeden kovulma gibi a\u011f\u0131r cezalarla cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 \u00e7ok eski \u00e7a\u011flara dayan\u0131r.<\/p>\n Akraba evlili\u011fi konusundaki kimi kat\u0131 kurallar bug\u00fcn bile ge\u00e7erlidir. Ayn\u0131 mahalledeki delikanl\u0131 ile gene k\u0131z\u0131n evlenme istekleri ho\u015f kar\u015f\u0131lanmaz. Bu y\u00fczdendir ki, Adige k\u00f6ylerindeki delikanl\u0131lar e\u015flerini ba\u015fka k\u00f6ylerden ya da ba\u015fka mahallelerden se\u00e7meyi ye\u011flemektedirler. S\u00fctkarde\u015flerin evlenmeleri de olanaks\u0131zd\u0131r. Bu da tarih boyunca Adige t\u00f6relerinin gere\u011fi olagelmektedir.<\/p>\n Eskiden evlat edinilmek istenen \u00e7ocu\u011fun dudaklar\u0131 ailenin en ya\u015fl\u0131 kad\u0131n\u0131n \u00e7\u0131plak g\u00f6\u011f\u00fcslerine dokundurulur, b\u00f6ylece iki aile akraba olmu\u015f say\u0131l\u0131rd\u0131. Art\u0131k o iki ailenin \u00e7ocuklar\u0131 karde\u015f olurlar, birbirleriyle evlenemezlerdi. S\u00fct akrabal\u0131\u011f\u0131 (belirtti\u011fimiz usul da dahil) \u00f6ylesine \u00f6nemliydi ki, bu iki akraba aileden birinin sorunlar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri di\u011ferinin de sorunu ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyd\u00fc. \u00d6rne\u011fin, evlat edinenin bir kan davas\u0131nda, \u00f6\u00e7 almak evlat edinilenin ya da ailesinin g\u00f6reviydi. Bir ailenin gelin almas\u0131 konusundaki b\u00fct\u00fcn i\u015flemleri y\u00fcr\u00fctmek \u00f6teki ailenin de y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olurdu. Bir aileden biri \u00f6lse, onun cenaze haz\u0131rl\u0131k, kefenleme ve defin i\u015flerini y\u00fcr\u00fctmek ve o aileye her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mda bu\u00adlunmak \u00f6teki aile i\u00e7in bir \u00f6devdi.<\/p>\n Adige anas\u0131 bir dakikal\u0131k bile olsa yabanc\u0131 bir bebe\u011fi emzirmi\u015fse o bebek art\u0131k kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n karde\u015fi olur\u00addu. Bu t\u00f6re bug\u00fcn de ge\u00e7erlidir. S\u00fctkarde\u015flerin evlenmesi yasakt\u0131r.<\/p>\n Adige delikanl\u0131s\u0131 sevip be\u011fendi\u011fi bir k\u0131z i\u00e7in bir kez \u2018\u2019bac\u0131md\u0131r\u2019\u2019 demi\u015fse evlenmek art\u0131k ak\u0131llar\u0131ndan bile ge\u00e7mez ve karde\u015f\u00e7e ya\u015farlard\u0131.<\/p>\n Aralar\u0131nda Atel\u0131kh-Khan ili\u015fkisi bulunan ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ve tlekhotle\u015f ailelerin \u00e7ocuklar\u0131yla tlxukhotl (tlfi’khotl, fekhotl) ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da nikahlar\u0131 k\u0131y\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n \u00d6zellikle soyluluk bak\u0131m\u0131ndan benzer veya e\u015fit olmayan ailelerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n birbirleriyle evlendirilmemeleri konusu \u00fczerinde titizlikle durulurdu. P\u015filerin, workhlerin \u00e7ocuklar\u0131yla tlxukhotllerin \u00e7ocuklar\u0131 gibi.<\/p>\n Ama bu kurallar\u0131n \u00e7i\u011fnendi\u011fi de olurdu. \u00d6rne\u011fin; bir workh, tlxukhotl bir kad\u0131nla cinsel ili\u015fki kurar da bir \u00e7ocuklar\u0131 olursa o \u00e7ocuk annesinin soyad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rd\u0131. Bir tlxukhotl, vvuneut bir kad\u0131nla ili\u015fki kurar da bir \u00e7ocu\u011fu olursa, \u00e7ocuk, yine annesinin soyad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yabilirdi. Ama p\u015f\u0131, bir kad\u0131n al\u0131rda \u00e7ocu\u011fu olursa o \u00e7ocuklar p\u015f\u0131 de olmazlar, workh de say\u0131lmazlar, b\u00f6ylesine melez denilirdi. P\u015filerin himayelerindeki kad\u0131nlardan do\u011fan \u00e7ocuklar wuneut say\u0131l\u0131r, ayr\u0131ca aile adlar\u0131 olmazd\u0131.<\/p>\n \u0130slam dini bir erke\u011fin birka\u00e7 kar\u0131s\u0131 olmas\u0131n\u0131 kabul etmiyor de\u011fildi ama bu kabul tlxukhotller i\u00e7in, k\u00f6yl\u00fcler i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n serveti yeterli de\u011fildi. Ancak zenginler \u00e7ok kar\u0131l\u0131 olabilirdi, hatta bu kad\u0131nlar\u0131n k\u00f6le (ya da topra\u011fa ba\u011fl\u0131 k\u00f6le) kabul edildi\u011fi de olurdu.<\/p>\n \u0130slam dinini kabul eden toplumlarda \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit nikah olabilirdi. Hi\u00e7 bozulmayan s\u00fcresiz nikah, s\u00fcreli nikah, nikahs\u0131z ya\u015fama.<\/p>\n S\u00fcresiz nikah, dinsel kurallara t\u00fcm\u00fcyle uygun olarak (genellikle) molla (din adam\u0131) taraf\u0131ndan k\u0131y\u0131l\u0131rd\u0131. Bu t\u00fcr nikah, e\u015flerden birisi \u00f6lmedik\u00e7e veya kad\u0131n k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131, ba\u015f\u00adka bir erkekle ili\u015fkisi ya da bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 gibi sebeplerle erkek taraf\u0131ndan bo\u015fanmad\u0131k\u00e7a bozulmazd\u0131.<\/p>\n S\u00fcreli nikah ya da (kimi) m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n deyimiyle Kabe Nikah\u0131 belirli bir s\u00fcre i\u00e7in evlenenlere k\u0131y\u0131lan nikaht\u0131. Bu s\u00fcre bir ka\u00e7 ay olabildi\u011fi gibi bir y\u0131l veya birka\u00e7 y\u0131l da olabilirdi. Bu t\u00fcr nikah belirlenen s\u00fcrenin bitiminde bozulmu\u015f say\u0131l\u0131rd\u0131. Ancak kar\u0131-koca ayr\u0131lmak istemezlerse yeniden belirli bir s\u00fcre \u00fczerinde anla\u015fabilirler ve nikahlar\u0131n\u0131 yeniletebilirlerdi.<\/p>\n \u0130slam dininin Ehl-i S\u00fcnnet mezhebinde bu Kabe nikah\u0131 yoktur. Ancak tabii nikahla \u00e7e\u015fitli kad\u0131nlarla ya\u015famak tlekhatle\u015flerin adetiydi.<\/p>\n Kafkasya’da ya\u015fayan pek \u00e7ok halkta oldu\u011fu gibi Adige halk\u0131nda da iki t\u00fcr nikah vard\u0131r. Biri ka\u00e7\u0131rarak di\u011feri de normal gelin olma yoluyla evlenmelerde k\u0131yd\u0131rd\u0131. Sosyalist devrim ger\u00e7ekle\u015finceye kadar Adigelerde k\u0131z ka\u00e7\u0131rma adeti vard\u0131. Ama Sovyet d\u00fczeni k\u0131z ka\u00e7\u0131rma adetini eskiden kalan k\u00f6t\u00fc bir gelenek sayarak kald\u0131rd\u0131, yok etti.<\/p>\n Ger\u00e7ekten etnologlar da, tarih\u00e7iler de, hatta kendi Adigeler de k\u0131z ka\u00e7\u0131rma gelene\u011fini iyi bir gelenek saymazlar. Ancak eskiden bir birine kom\u015fu kabileler aras\u0131nda k\u0131z ka\u00e7\u0131rma bir gelenek olmu\u015ftur. O zamanlarda bir delikanl\u0131n\u0131n kendi kabilesinden k\u0131z ka\u00e7\u0131rmas\u0131 uygun olmazd\u0131. Zira k\u0131z\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131lan ailenin wunoko\u015fleri ka\u00e7\u0131ran aile ve wunoko\u015fleri ile kavgaya giri\u015firler, k\u0131z\u0131 zorla geri almaya kalkarlar, nice y\u0131k\u0131mlar belalar olurdu.<\/p>\n Adigelerde k\u0131z ka\u00e7\u0131rma adetinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinde wasenin b\u00fcy\u00fck pay\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n \u00c7ift\u00e7iler verecek wase bulam\u0131yorlar diye s\u00fcrekli bekar kalamazlard\u0131 elbet! Be\u011fendikleri birini ka\u00e7\u0131rmak zorunda kal\u0131rlard\u0131.<\/p>\n K\u0131z ka\u00e7\u0131rma adetinin ya\u015fat\u0131lmas\u0131nda waseden ba\u015fka etken olan ba\u015fka bir neden daha vard\u0131. O da birbirini sevip be\u011fenmi\u015f iki ki\u015fiden birinin ana veya babas\u0131n\u0131n bu evlili\u011fi kabul etmeyip engel olmaya kalkmas\u0131yd\u0131. \u00c7o\u011fu zaman k\u0131z\u0131n ailesi istemedi\u011fi i\u00e7in delikanl\u0131 ka\u00e7\u0131rmak zorunda kal\u0131r, bundan bir y\u0131\u011f\u0131n kavga g\u00fcr\u00fclt\u00fc \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n Bir k\u0131z\u0131n sevip be\u011fenmedi\u011fi biri taraf\u0131ndan zorla ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 ise tamamen bir vah\u015fet say\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Feodal beylerin (\u00f6zellikle tlekotle\u015flerin) \u00e7ocuklar\u0131, zorla k\u0131z ka\u00e7\u0131rmay\u0131 bir yi\u011fitlik sayarlard\u0131.<\/p>\n Her \u015feye ra\u011fmen iki ailenin anla\u015farak \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 evlendirmeleri, kitlenin benimsedi\u011fi bir uygulama olarak her zaman ba\u015fta gelirdi. Bunun da zararl\u0131 yanlar\u0131 yok de\u011fildi; damad\u0131n da gelinin de evlenmeleri hep ana ve babalar\u0131n\u0131n isteklerine ve tercihlerine ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n Feodal beyler (p\u015filer, workhler) o\u011fullar\u0131n\u0131 evlendirecekleri zaman her \u015feyden \u00f6nce alacaklar\u0131 k\u0131z\u0131n ailesinin s\u0131n\u0131f\u0131na ve servetine \u00f6nem verirlerdi.<\/p>\n Tlxukhotller veya \u00e7ift\u00e7iler ise \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 evlendirecekleri zaman daha \u00e7ok gelin olacak k\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc-kuvvetli olmas\u0131na \u00f6nem verirlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu aileler i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131, iyi \u00e7al\u0131\u015fabilecek bir gelin almak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yordu. B\u00f6ylesi bir gelinden aile n\u00fcfusunu \u00e7o\u011faltmas\u0131, soyun daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak ya\u015famas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00e7ocuk yapabilmesi ve ailenin \u00fcretimine katk\u0131da bulunmas\u0131 beklenirdi.<\/p>\n Adige delikanl\u0131lar\u0131 (g\u00fczelde olsa) tembel, p\u0131s\u0131r\u0131k k\u0131zlar\u0131 sevmezlerdi. K\u0131zlar da y\u00fcrekli, yi\u011fit delikanl\u0131larla evlenmek isterlerdi. Adige delikanl\u0131s\u0131 kar\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fczel, becerikli, al\u00e7ak g\u00f6n\u00fcll\u00fc, ak\u0131ll\u0131, konuksever, sad\u0131k, iyi bir anne, g\u00fcvenilir bir yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131n\u0131 isterlerdi.<\/p>\n Delikanl\u0131lar\u0131n be\u011fenebilecekleri bir gelin bulabilmek i\u00e7in iyi olanaklar\u0131 vard\u0131. Gelin alma t\u00f6renlerinde, at yar\u0131\u015flar\u0131nda delikanl\u0131larla gen\u00e7 k\u0131zlar beraber olabiliyorlard\u0131.<\/p>\n Ana-baban\u0131n, o\u011fullar\u0131n\u0131n arzu etti\u011fi k\u0131z ile evlenmesini engelledikleri de olurdu. Ana-babalar o\u011fullar\u0131n\u0131 otuz ya\u015f\u0131nda iken evlendirirlerdi. Ancak (40-45 ya\u015flar\u0131na dek) evlendirmedikleri de olurdu. Otuz ya\u015f\u0131na gelenlerden yoksulluk y\u00fcz\u00fcnden evlenemeyenler \u00e7oktu.<\/p>\n Ge\u00e7 evlenmelerin ba\u015fl\u0131ca nedeni; wase verme zorunlulu\u011fuydu. Waseyi kazanabilmek i\u00e7in delikanl\u0131lar 30-40 ya\u015f\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015fmak zorundayd\u0131.<\/p>\n K\u0131zlar 14-16 ya\u015f\u0131nda evlendirilirdi. Hatta k\u0131z\u0131n kundakta iken istenmesi, bu anla\u015fmaya dayanarak evlenme \u00e7a\u011f\u0131nda gelin olarak al\u0131nmas\u0131 adeti de vard\u0131.<\/p>\n K\u0131zlar nikahtan bir iki y\u0131l sonraya kadar gelin edilmezlerdi. Wasenin miktar\u0131 damad\u0131n ailesinin stat\u00fcs\u00fcne, servetine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015firdi. 19’ncu y\u00fczy\u0131lda wase, k\u0131z i\u00e7in be\u015f y\u00fcz, dul i\u00e7in \u00fc\u00e7 y\u00fcz Som (Ruble) olarak verilirdi. Tlxukhotlerin ise verdikleri wase k\u0131z i\u00e7in 220, dul i\u00e7in 150 Som (Ruble) idi.<\/p>\n \u00c7ift\u00e7iler k\u0131z i\u00e7in 150, dul i\u00e7in 100 Som wase verirlerdi. Bilenlerin anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re 19’ncu y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda veya 20’nci y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda \u00e7ift\u00e7i k\u0131zlar\u0131 i\u00e7in o zaman\u0131n 100 Som kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir at, iki \u00f6k\u00fcz, iki s\u0131\u011f\u0131r wase olarak verilirdi. Hediye olarak 150 Som (Ruble) veya bir at, bir s\u0131\u011f\u0131r arma\u011fan edilirdi. Gelinlik ziynetleri (alt\u0131n kemer, g\u00fcm\u00fc\u015f d\u00fc\u011fme vb.) i\u00e7in 120 Som (Ruble) verilirdi. Ayr\u0131ca gelinin kendisine verilen dana da, ondan\u00a0 do\u011facak olanlar da yine gelinin ki\u015fisel mal\u0131 olarak waseye dahil edilirdi.<\/p>\n Wasenin temeli \u00e7ok eskilere dayan\u0131r. K\u0131z gelin oldu\u011funda ailesinden \u00fcretici bir g\u00fc\u00e7 eksilmi\u015f olurdu. \u0130\u015fte bu eksikli\u011fi s\u0131n\u0131rl\u0131 da olsa gidermek i\u00e7in damat ailesi gelin ailesine bir de\u011fer katmal\u0131yd\u0131. O zamanlarda nikah bir al\u0131\u015f veri\u015f, ticaret olarak anla\u015f\u0131lmazd\u0131. Ama k\u0131z ailesinin nikah y\u00fcz\u00fcnden (\u00fcretici k\u0131z\u0131n\u0131 vermek suretiyle) u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 kar\u015f\u0131lamak olarak de\u011ferlendirilirdi.<\/p>\n Wase eskiden para olarak de\u011fil, ara\u00e7 ve gere\u00e7 olarak ya da mal, hayvan olarak verilirdi. Daha \u00e7ok \u00f6k\u00fcz, at, s\u0131\u011f\u0131r verilirdi. Ancak yava\u015f yava\u015f bu wase kad\u0131n\u0131n al\u0131n\u0131p sat\u0131lmas\u0131 bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n \u0130kinci y\u00fczy\u0131lda bu wase konusu tam bir ticaret g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde olu\u015fmu\u015ftur. Bu da Kabardey’in o zamandaki Sosyo-ekonomik durumunun sonucudur. K\u0131za t\u00f6re gere\u011fi evlenmeyi kabul edip, etmedi\u011fini sorarlard\u0131. Kabul ettiyse dellal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131r, geri kalan\u0131 dellallar hallederdi. Her iki taraf\u0131n aileleri, soylar\u0131, servetleri say\u0131l\u0131p d\u00f6k\u00fcl\u00fcr, sonra nikah k\u0131y\u0131lmas\u0131 i\u015flemine ba\u015flan\u0131rd\u0131.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman nikah\u0131n\u0131 molla k\u0131yard\u0131. Nikah k\u0131yma bedelini de al\u0131rd\u0131.<\/p>\n Nikah \u015f\u00f6yle k\u0131y\u0131l\u0131rd\u0131: Gelin aday\u0131 ile damat aday\u0131n\u0131n el\u00e7ileri (vekilleri) ellerini tutu\u015ftururlar ba\u015f parmaklar\u0131n\u0131 birbirlerine tak\u0131\u015ft\u0131r\u0131rlard\u0131. Bu iki ba\u015fparma\u011f\u0131 molla sa\u011f eliyle tutar dua okumaya ba\u015flard\u0131. Bu k\u0131sa duadan sonra her iki el\u00e7iye \u00fc\u00e7er kez sorard\u0131: \u2018\u2019Bu k\u0131z\u0131 m\u00fcvekkiline ald\u0131r\u0131yor musun? Bu o\u011flana m\u00fcvekkilini veriyor musun?\u2019\u2019 Her ikisi de \u2018\u2019ald\u0131rd\u0131m, verdim\u2019\u2019 dedikten sonra molla tekrar dua okur, hepsine \u2018\u2019amin\u2019\u2019 dedirtir, b\u00f6ylece nikah i\u015flemi bitmi\u015f olurdu.<\/p>\n Bazen de k\u0131z\u0131n evlenmeyi kabul etmedi\u011fi olurdu. Bu durumda el\u00e7isi mollaya \u2018\u2019vermiyorum\u2019\u2019 diye cevap verirdi. O zaman nikah t\u00f6reni orada kal\u0131r da\u011f\u0131l\u0131rd\u0131. Molla da nikah k\u0131yma bedelini alm\u0131\u015f olarak kal\u0131rd\u0131.<\/p>\n Damad\u0131n ailesi waseyi haz\u0131rlad\u0131ktan sonra k\u0131z ailesine haber g\u00f6nderirdi. Bunun \u00fczerine waseyi alacak heyet damad\u0131n evine giderdi. Damat evinde uzun pazarl\u0131klar, tart\u0131\u015fmalar olurdu; \u2018\u2019Biz b\u00f6yle \u00f6k\u00fcz istemeyiz, \u00f6yle at sizin olsun, ilkbahar yapa\u011f\u0131s\u0131 da sonbahar y\u00fcn\u00fc de s\u0131rt\u0131nda oldu\u011fu halde size b\u0131rak\u0131yorum o s\u0131\u011f\u0131r\u0131 da\u2019\u2019 gibi konu\u015fmalar yap\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Nas\u0131lsa iki taraf anla\u015f\u0131r ve ziyafet verilirdi. Nihayet kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 tarihte d\u00fc\u011f\u00fcn yap\u0131l\u0131r gelin al\u0131n\u0131r, damat evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n O da \u015f\u00f6yle olurdu:<\/p>\n Damad\u0131n akrabalar\u0131ndan t\u00f6re bilir, anlay\u0131\u015fl\u0131, becerili ya\u015fl\u0131lar gelin almaya giderlerdi. Gen\u00e7 k\u0131zlar, delikanl\u0131lar, dul kad\u0131nlar, m\u0131z\u0131ka \u00e7alanlar hep at arabalar\u0131na binerler, koruyucu atl\u0131lar\u0131n e\u015fli\u011finde yola \u00e7\u0131karlard\u0131. Gelin taraf\u0131 da gelecek konuklan i\u00e7in gerekli haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n Gelin evinde mahalleli, k\u00f6yl\u00fc, kom\u015fu k\u00f6yl\u00fc konuk hep toplan\u0131rlar, k\u0131zlar i\u00e7in d\u00fc\u011f\u00fcn yaparlar, ziyafet verirlerdi.<\/p>\n Gelin ise kendi ana babas\u0131n\u0131n evinde, k\u0131z arkada\u015flar\u0131 ile birlikte oturur, boyan\u0131r, s\u00fcslenir haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Gelin almaya gidenler bir g\u00fczel a\u011f\u0131rlan\u0131r, yedirilir, i\u00e7irilirdi, B\u00fcy\u00fckler iki gencin mutlulu\u011fu, d\u00fcnyadaki t\u00fcm iyiliklerin onlar\u0131n olmas\u0131 i\u00e7in g\u00fczel konu\u015fmalar (huaho) yaparlard\u0131. En ba\u015fta s\u00f6ylenen \u015fuydu: \u2018\u2019Bu sevimli gelin ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde hay\u0131rl\u0131 topuk b\u0131raks\u0131n, gitti\u011fi yere de u\u011furlu ad\u0131mlar atm\u0131\u015f olsun!\u2019\u2019<\/p>\n Se\u00e7me Adige k\u0131yafetleriyle giyinmi\u015f, uzun beyaz ba\u015f\u00f6rt\u00fc \u00f6rt\u00fcnm\u00fc\u015f gelini, evden yola \u00e7\u0131karmadan \u00f6nce; yolcu etme, kald\u0131rma paras\u0131 ”a\u015fhavvub\u0131d\u0131p\u015f”e \u00f6denir, sonra \u00e7ok yava\u015f ad\u0131mlarla a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve \u00f6nceden haz\u0131rlanan at arabas\u0131na bindirilirdi. Ancak at arabas\u0131 avlu kap\u0131s\u0131na yana\u015f\u0131r yana\u015fmaz bir ka\u00e7 delikanl\u0131 \u2018\u2019\u00e7\u0131k\u0131\u015f paras\u0131\u2019\u2019 der, direnirlerdi. T\u00f6re bilenler bunlar\u0131n hepsini \u00f6derler ve gelini al\u0131p yola koyulurlard\u0131.<\/p>\n \u00d6te yandan damat taraf\u0131 (pehaie) kar\u015f\u0131lama kumanyas\u0131 haz\u0131rlar ve gelin alay\u0131, k\u00f6ye girmeden \u00f6nce yolda, yer-i\u00e7er, oynar-e\u011flenirlerdi. Ondan sonra ancak gelin nereye indirilecekse oraya g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n Gelin, ya damad\u0131n ya da damad\u0131n bir akrabas\u0131n\u0131n evine indirilir. Burada gelini g\u00f6rmek \u00fczere gelen her bali\u011fden (tehap\u015f’e) y\u00fcz g\u00f6r\u00fcml\u00fcl\u00fck al\u0131n\u0131rd\u0131. Herkes diledi\u011fi kadar verirdi.<\/p>\n Geline, yolculu\u011funda bir akrabas\u0131 e\u015flik ederdi. Gelin feodal beylerden birinin k\u0131z\u0131 ise ona e\u015flik eden k\u0131z ya bir k\u00f6yl\u00fc k\u0131z\u0131 ya da wuneut (u\u015fak) k\u0131z\u0131 olurdu. E\u015flik eden bu wuneut k\u0131z\u0131 bol hediyelerle geri d\u00f6ner ve art\u0131k o wuneut olmaktan \u00e7\u0131kard\u0131. H\u00fcr olurdu. D\u00fc\u011f\u00fcn dernek ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda \u00e7e\u015fitli e\u011flenceler tertiplenir, at \u00fcst\u00fcnde evlere girilir, silah at\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Silah atma gelene\u011fi \u00e7ok eskilere de\u011fin uzan\u0131r. Bunun \u015f\u00f6yle bir anlam\u0131 vard\u0131; silah atmak iyidir, barut kokusu k\u00f6t\u00fcleri ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri \u00fcrk\u00fct\u00fcr, kovar. Yeni gelin k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden b\u00f6ylece korunmu\u015f olur. Silah atma gelene\u011fi b\u00f6yle bir inan\u00e7la ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Damat d\u00fc\u011f\u00fcnden \u00f6nce gizlendi\u011fi akrabas\u0131n\u0131n evinden t\u00f6renle kendi evine getirilinceye kadar (en az) bir hafta kal\u0131rd\u0131. Damad\u0131 arkada\u015f\u0131 veya uzak bir akrabas\u0131, kendi evinde a\u011f\u0131rlard\u0131. Burada arkada\u015flar\u0131 toplan\u0131r \u00e7e\u015fitli e\u011flenceler, \u015fakala\u015fmalar yap\u0131l\u0131r, ziyafetler verilirdi. Sonra da damat ve o arkada\u015f\u0131 ailece birbirlerinin akrabas\u0131 say\u0131l\u0131rlard\u0131.<\/p>\n Gelinin kocas\u0131n\u0131n evine getirildi\u011fi ilk gece damat arkada\u015flar\u0131n\u0131n e\u015fli\u011finde gizlice eve getirilirdi. Gelinin odas\u0131nda da geline e\u015flik eden bir k\u0131z bulunurdu. Gelinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar, ona yard\u0131m ederdi.<\/p>\n Damat gizlice odas\u0131na girdi\u011finde arkada\u015flar\u0131 onun y\u00fcreklili\u011fini, tahamm\u00fcl\u00fcn\u00fc denemek i\u00e7in yaramazl\u0131klar yapar, bacadan ta\u015f atarlar, kedi ve bunun gibi hayvan indirirler, ba\u011fr\u0131\u015f\u0131rlard\u0131. Damad\u0131 bekleyen \u00f6nemli engellerden biri de gelinin korsesini \u00e7\u00f6zmekti: Korse \u00f6nceden girift k\u00f6r d\u00fc\u011f\u00fcmler halinde ba\u011flan\u0131r haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Damat korseyi \u00e7\u00f6zemezse g\u00fcler alay ederlerdi.<\/p>\n Damat \u015fafaktan \u00f6nce gizlice ayr\u0131lmak zorundayd\u0131. Ertesi g\u00fcn damat arkada\u015flar\u0131yla birlikte kom\u015fu k\u00f6ylere gezmeye giderdi. Her gitti\u011fi aile damada \u00c7erkes mutfa\u011f\u0131ndan hamur i\u015fi k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f bir kumanya ikram ederdi.<\/p>\n Damat b\u00f6ylece gezer e\u011flenirdi, evlenmeye ili\u015fkin t\u00fcm t\u00f6reler ve t\u00f6renler yap\u0131l\u0131ncaya de\u011fin.<\/p>\n Bu t\u00f6renler aras\u0131nda gelinin aile b\u00fcy\u00fcklerini ziyareti de bulunurdu. Gelin uzun beyaz ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcyle her iki kolunda birer bayan, pe\u015finde bir\u00e7ok k\u0131z ve kad\u0131nlar oldu\u011fu halde kendi odas\u0131ndan \u00e7\u0131kar, ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n, ya\u015fl\u0131 adamlar\u0131n, bu arada kay\u0131n valide ve kay\u0131n pederinin bulundu\u011fu odalara g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu s\u0131rada koro halinde \u00f6zel \u00c7erkes halk t\u00fcrk\u00fcs\u00fc (woridade) s\u00f6ylenir, gelinin ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnden (\u015feker, ceviz, bozuk para v.b.) d\u00f6k\u00fcm d\u00f6k\u00fcl\u00fcr, bunun da gelinin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7ok olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Gelin kay\u0131n valide ve kay\u0131n pederin odas\u0131na b\u00f6ylece girince ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc kald\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Burada da d\u00f6k\u00fcm d\u00f6k\u00fcl\u00fcr, iki yeni evlinin ya\u015famlar\u0131n\u0131n mutlu olmas\u0131 i\u00e7in geline ya\u011f-bal s\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu t\u00f6renden sonra art\u0131k gelin \u00e7ekinmeden kaynanas\u0131n\u0131n odalar\u0131na serbest\u00e7e girebilir, hizmet etmeye ba\u015flayabilirdi. Ama her nedense kaynata gelini ile pek erken g\u00f6r\u00fc\u015fmezdi.<\/p>\n Gelinin, kendi odas\u0131ndan kaynana ve kaynatas\u0131n\u0131n odas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp onlarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, onun o ailenin bir bireyi oldu\u011funun ilan\u0131 anlam\u0131na gelirdi.<\/p>\n Bu t\u00f6renden sonra damatta yine bir t\u00f6renle kendi evine getirilirdi. Bununla da damad\u0131n daha \u00f6nceki yaramazl\u0131klar\u0131, kabahatleri ailesi taraf\u0131ndan ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n Bir grup gen\u00e7 i\u00e7kiler, \u00e7e\u015fitli mezeler ve yemeklerle damad\u0131n bulundu\u011fu aileye gider, damad\u0131 o aileden sembolik olarak sat\u0131n al\u0131rd\u0131. Art\u0131k onun kendi evine d\u00f6nmesine izin verilmesi i\u00e7in o aileye ricada bulunulurdu.<\/p>\n Bu grup, damad\u0131n bulundu\u011fu aile taraf\u0131ndan bir grubun da kat\u0131lmas\u0131 ile \u00e7o\u011fal\u0131r, damad\u0131 aralar\u0131na al\u0131r ve \u00f6zel \u00c7erkes halk t\u00fcrk\u00fcs\u00fc (woridade) ile kendi evine getirilirdi.<\/p>\n Damad\u0131n ailesinin en ya\u015fl\u0131s\u0131 (kad\u0131n veya erkek) elinde maks\u0131ma kadehi ile bulundu\u011fu yerden g\u00fczel s\u00f6zler s\u00f6yler, hen\u00fcz kap\u0131dan i\u00e7eri girmemi\u015f damada hitaben \u2018\u2019Ey bize g\u00fczeller g\u00fczeli bir gelin getiren, yeter art\u0131k oyaland\u0131\u011f\u0131n, varsa kusurlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015fl\u0131yoruz\u2019\u2019 vb. derdi. B\u00f6yle bir ka\u00e7 konu\u015fmadan ve \u00e7a\u011fr\u0131dan sonra damat serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r ve o ya\u015fl\u0131n\u0131n odas\u0131na giderdi.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn k\u00f6y\u00fcn gen\u00e7leri ka\u011fn\u0131larla, at arabalar\u0131 ile k\u00f6ye da\u011f\u0131l\u0131r, tavuk toplarlard\u0131. Sonra da damat ad\u0131na son bir ziyafet daha verilirdi. Bu son ziyafette kadeh d\u00f6nd\u00fcrme adeti yap\u0131l\u0131rd\u0131. Toplanan grup yuvarlak bir halka olu\u015fturur, kulplu kadeh ortada d\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Kadeh d\u00f6n\u00fcp durduktan sonra kadehin kulpu hangi delikanl\u0131y\u0131 g\u00f6steriyorsa o kadehin dolusu maks\u0131may\u0131 i\u00e7erdi. Gen\u00e7ler b\u00f6yle e\u011flenir, biri f\u0131\u00e7\u0131n\u0131n dibini bulduk, deyinceye kadar i\u00e7erlerdi.<\/p>\n Gen\u00e7ler ak\u015fama de\u011fin yiyip i\u00e7tikten, e\u011flendikten sonra isteyen gider, isteyen kal\u0131r, e\u011flenmeye devam ederdi. Ya\u015fl\u0131lar da kendileri i\u00e7in haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir odada ya da evde otururlar yanlar\u0131nda halk ozanlar\u0131, halk sanat\u00e7\u0131lar\u0131 oyuncular\u0131 oldu\u011fu halde, \u015fark\u0131lar, deyi\u015fler, an\u0131lar\u0131n\u0131 anlat\u0131r, s\u00f6yle\u015firlerdi. Bu, son maks\u0131me kadehine de\u011fin b\u00f6ylece devam ederdi, Son maks\u0131me kadehi bir halk ozan\u0131na verilir ve ona huaho yapt\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n Bu ailenin gelini Bu huahodan sonra maks\u0131me kadehini thamadeye uzat\u0131r ve elden ele herkes o kadehten i\u00e7erdi. T\u00f6renler bittikten sonra kararla\u015ft\u0131r\u0131lan bir g\u00fcnde damad\u0131n akrabalar\u0131 gelinin ailesini ziyarete giderlerdi.<\/p>\n Bir y\u0131l kadar sonra gelin ana-babas\u0131n\u0131n evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Bu da gelinin, kendi ailesinden kopmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelirdi.<\/p>\n Genellikle, gelinin ana-babas\u0131n\u0131n evine g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi, onun ilk \u00e7ocu\u011funun do\u011fumuna yak\u0131n bir zamana rastlat\u0131l\u0131rd\u0131. \u0130lk \u00e7ocu\u011fun gelinin ana-babas\u0131n\u0131n evinde do\u011fmas\u0131 istenirdi, ancak bu kesin bir kural de\u011fildi. Yine de gelinin kendi evine kay\u0131n anas\u0131n\u0131n, kaynatas\u0131n\u0131n evine ilk \u00e7ocu\u011fuyla birlikte d\u00f6nmesi gerekirdi.<\/p>\n Gelin, anas\u0131n\u0131n-babas\u0131n\u0131n evine g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ona \u00e7evreden de\u011fi\u015fik hediyeler getirilirdi. \u00c7o\u011fu da kendi ailesi taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131r, (\u00e7eyiz gibi) ailesinin hediyesi olarak verilirdi.<\/p>\n Gelin ailesinin akrabalar\u0131 ve kendi gen\u00e7 k\u0131zl\u0131k arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131ra ile davet edilir, e\u011flendirilirdi. Hediyelerle geri getirilirdi.<\/p>\n Gelin ana-baba oca\u011f\u0131nda bulundu\u011fu s\u00fcrece ona verilen hediyelerin hepsi Suya g\u00f6t\u00fcrme fasl\u0131 da bittikten sonra gelin art\u0131k elinden gelen her i\u015fi yapabilirdi.<\/p>\n Gelin almaya ili\u015fkin t\u00f6relerde gereksiz ve olumsuz pek \u00e7ok adet de vard\u0131.<\/p>\n Bu t\u00fcr adetler sosyalist devrimden sonra yava\u015f yava\u015f ay\u0131klanmaya ba\u015flad\u0131. Eskiden gelinle damad\u0131n hi\u00e7 haberi olmadan nikahlar\u0131 k\u0131y\u0131l\u0131p ge\u00e7ilirken \u015fimdi art\u0131k b\u00f6yle olmuyor. K\u0131z da delikanl\u0131 da e\u015flerini kendileri se\u00e7iyor. Servetlerine, aile yap\u0131lar\u0131na, asalete ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kendi sevgi ve be\u011fenileri ile yasal nikahlar\u0131n\u0131 k\u0131yd\u0131r\u0131p evleniyorlar. B\u00f6ylesi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 aile ya\u015fam\u0131n\u0131n garantisi de olmaktad\u0131r. Bug\u00fcn Kabardey Balkar Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan nikah\u0131n fonksiyonu da budur.<\/p>\n D\u00fcn\u00fcr olma, k\u0131z isteme adeti ise bug\u00fcn de ge\u00e7erlidir. K\u0131z istemeye gidenler, damad\u0131n akrabalar\u0131ndan (kolhoz y\u00f6neticileri, b\u00f6lge temsilcileri gibi) tan\u0131nan, say\u0131lan ya\u015fl\u0131lard\u0131. Gelin alma t\u00f6reninin ne zaman, nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 hep k\u0131z evinde konu\u015fulur ve kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Bu anla\u015fman\u0131n temelinde daima gen\u00e7 k\u0131zla delikanl\u0131n\u0131n anla\u015fmas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n Gelin alman\u0131n zaman\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra damad\u0131n ailesi haz\u0131rl\u0131klar\u0131na ba\u015flar. Bu haz\u0131rl\u0131klarda gen\u00e7 k\u0131zla delikanl\u0131n\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131n katk\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n Kararla\u015ft\u0131r\u0131lan g\u00fcnde damad\u0131n akrabalar\u0131, daha \u00f6nce k\u0131z istemeye gidenler ba\u015fta olmak \u00fczere gelinlerini almaya giderlerdi. Damat, eskiden oldu\u011fu gibi saklanmak zorunda de\u011fildir art\u0131k. O da gelin alma kafilesiyle birlikte gidebilir ama yine de \u00e7ok fazla ortal\u0131kta g\u00f6r\u00fcnmez, gezip dola\u015famaz.<\/p>\n K\u0131saca diyebiliriz ki; gelin almaya ili\u015fkin eski Adige t\u00f6relerinden gereksiz ve yarars\u0131z olan bir\u00e7o\u011fu yerlerini yenilerine b\u0131rak\u0131rken yararl\u0131 ve g\u00fczel olanlar da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze de\u011fin ya\u015fat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Nikah ya kentte resmi nikah dairelerinde ya da k\u00f6y y\u00f6netim kurulunca k\u0131y\u0131l\u0131r. Bu nikah yasal olarak zorunlu bulunan resmi evlenme akdidir. Bunun yan\u0131nda bu nikah\u0131 yeterli g\u00f6rmeyenler ayr\u0131ca islam dini kurallar\u0131na ve inan\u00e7lar\u0131na g\u00f6re bir mollaya da nikah k\u0131yd\u0131r\u0131rlar. Bu nikah resmi evlenme akdinden sonra yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n Adigelerde \u00e7ok eskilerden beri var oldu\u011fu bilinen, wuneko\u015flerle, akrabalarla, s\u00fctkarde\u015flerle evlenme yasa\u011f\u0131 bu g\u00fcnde ge\u00e7erlidir. Ama soy, servet v.s. \u00fcst\u00fcnl\u00fcklere dayanan evlenme yasaklar\u0131 art\u0131k t\u00fcm\u00fcyle yok olmu\u015ftur. Eskiden dinsel ve ulusal farkl\u0131l\u0131klar evlenmeyi kesinlikle engelleyen kat\u0131 fakt\u00f6rler iken \u015fimdi birbirlerini sevip be\u011fenen, anla\u015fabileceklerine inananlar dinleri ve uluslar\u0131 ba\u015fka ba\u015fka da olsa evlenebilmektedirler.<\/p>\n Adigelerin, Asetinlerden, \u00f6teki Kafkas halklar\u0131ndan evlendikleri \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Kafkasya’da ya\u015fayan Ruslardan, ba\u015fka uluslardan evlenenler de vard\u0131r.<\/p>\n Hangi etnik gruptan olurlarsa olsunlar, yeni Adige aileleri kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sevgi, sayg\u0131, g\u00fcven ve sadakat ba\u011flar\u0131yla biri birine ba\u011fl\u0131 olarak daha rahat, daha huzurlu, daha verimli ve daha mutlu olmaktad\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" T. Oşıkh Oşhamafe Dergisi, Sayı: 2, Mart-Nisan 1969, s. 70-74. Çok eski zamanlardan beri Adigeler evlenme konusuna büyük önem vermektedirler. Adigeler, ana ya da baba tarafından bir akrabalık ilişkisi bulunanlarla evlenmeyi kesinlikle kabul etmezler. Asla kabul etmedikleri de wunekoşlerin (aynı soydan olanların) evlenmeleridir. Bu törelere uymayanların ölüm ya da ülkeden kovulma gibi ağır cezalarla cezalandırılmaları […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[45],"tags":[],"class_list":["post-13143","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-kultur-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13143"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13145,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13143\/revisions\/13145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nO\u015fhamafe Dergisi, <\/span> Say\u0131: 2, Mart-Nisan 1969, s. 70-74.<\/p>\n
\nKoyun gibi sessiz
\nKuzu gibi tatl\u0131 s\u00f6zl\u00fc
\nTavuk gibi bol yavrulu
\nCins k\u00f6pek kadar sad\u0131k
\nCins at gibi \u00fcnl\u00fc
\nKu\u015f gibi tatl\u0131 sesli olsun
\nC\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131l c\u0131v\u0131ldas\u0131n.
\nS\u00fcp\u00fcrgeyi s\u00fcr\u00fcs\u00fcn
\nAile kararlar\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131n.
\nElbisesi bol
\n\u00c7ocuklar\u0131 yi\u011fit olsun
\nDo\u011furduklar\u0131 yitmesin.
\nDikti\u011fi s\u00f6k\u00fclmesin
\nFidan boylu, \u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc
\n\u0130pek dudakl\u0131
\nG\u00fcr, \u00e7atal sa\u00e7l\u0131
\nKu\u011fu gibi ak boyunlu
\nOtururken kumru
\nUzand\u0131\u011f\u0131nda aslan gibi olsun…<\/p>\n
\n-kendi ki\u015fisel mal\u0131- baba oca\u011f\u0131ndan gelme mal\u0131 olurdu. Ama ana-baba evinde gerek \u00e7evreden gerekse ailenin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar olarak toplanan hediyeler tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilir, bunlar\u0131n i\u00e7inden damada, damad\u0131n yak\u0131n akrabalar\u0131na verilecek olanlar da se\u00e7ilirdi. Gelin ana-baba evindeyken hediye verme adeti klan \u00e7a\u011f\u0131ndan kalma bir gelenekti. Yeni geline yard\u0131m amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rd\u0131. Gelin, damad\u0131n akrabalar\u0131ndan se\u00e7kin bir heyet gidip getirilinceye dek ana-baba evinde kal\u0131rd\u0131. Gelin kendi evine b\u00f6yle bir heyetle tekrar getirildikten sonra yava\u015f yava\u015f \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flat\u0131l\u0131rd\u0131. \u00d6nce su getirmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc, gelin de buna kendini haz\u0131rlard\u0131. Palto, manto, elbise hediyelik keseler, \u015feker, t\u00fct\u00fcn gibi \u015feyler haz\u0131rlar, bulundururdu. Kom\u015fu kad\u0131nlar, k\u0131zlar m\u0131z\u0131ka e\u015fli\u011finde gelini su getirmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcrlerdi. Gelin hediyelerini bu suyolunda da\u011f\u0131t\u0131rd\u0131. \u0130lk rastlayana mutlaka elbise, g\u00f6mlek verilir, sonrakilere kendisi diledi\u011fini verirdi. Gelin p\u0131nara vard\u0131\u011f\u0131nda su doldurmaya ba\u015flard\u0131. Ama yan\u0131ndakiler ona engel olurlard\u0131. \u00dczerine su d\u00f6kerler, yak\u0131n\u0131ndan suya ta\u015f atarlar, elbisesini \u0131slat\u0131rlard\u0131. Bir zaman b\u00f6yle devam eder, sonra suyu doldurmas\u0131na izin verirlerdi. Ama suyu al\u0131p d\u00f6nerken hemen yolun yar\u0131s\u0131nda tekrar kovalar\u0131n\u0131 devirirler suyunu d\u00f6kerlerdi. Gelin tekrar p\u0131nara d\u00f6nerek yeniden su doldurmak zorunda kal\u0131rd\u0131. Sonrada grubun en ya\u015fl\u0131s\u0131; \u2018\u2019Yeter art\u0131k gelinin tahamm\u00fcl\u00fcn\u00fc, sab\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 denedik, suyunu g\u00f6t\u00fcrs\u00fcn\u2019\u2019 derdi. B\u00f6ylece su dolu kovalar\u0131yla geri getirirlerdi. Gelinin sabr\u0131n\u0131 deneme adeti sonradan ba\u015flad\u0131. Bu ailenin yeni bireyinin i\u015fe ko\u015fulmas\u0131 adetine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu t\u00f6re \u00c7e\u00e7enlerde de Ruslarda da, Beyaz Ruslarda da vard\u0131.<\/p>\n