{"id":13146,"date":"2024-01-14T01:12:45","date_gmt":"2024-01-14T07:12:45","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13146"},"modified":"2024-01-14T16:09:48","modified_gmt":"2024-01-14T22:09:48","slug":"adige-sairler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adige-sairler\/","title":{"rendered":"AD\u0130GE \u015eA\u0130RLER"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-37785\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ADIGE-SAIRLER-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ADIGE-SAIRLER-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/ADIGE-SAIRLER-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-family: Arial;\"><strong>Haz\u0131rlayan: P. Feridun<\/strong><br \/>\nYaz\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131: &#8221;Bahar D\u00fcnyan\u0131n S\u00fcs\u00fcd\u00fcr.s, Tewune Hagim,\u00a0 Elbrus Bas\u0131mevi, 1972, Sayfa. 39-45.<\/span><span style=\"font-family: Arial;\"><br \/>\nYam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978,<\/span> s. 388<\/p>\n<p>\u015eevket S\u00fcreyya Aydemir&#8217;in &#8221;Suyu Arayan Adam&#8221; adl\u0131 yap\u0131t\u0131ndan al\u0131nd\u0131 bu dizeler.<\/p>\n<p>&#8221;&#8230; \u015fu delikanl\u0131lar\u0131 g\u00fcm\u00fc\u015f kordonlar i\u00e7inde y\u00fczen, fakat yaz\u0131 yazacak alfabeleri bile olmayan \u00c7erkesler ne olacak?<\/p>\n<p>G\u00fcnlerinin, gecelerinin \u00e7o\u011funu, kartal yuvas\u0131 da\u011flar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde han\u00e7er oyunlar\u0131 oynamak, yahut k\u0131z ka\u00e7\u0131rmakla ge\u00e7iren \u015fu gelin gibi s\u00fcsl\u00fc Kafkas delikanl\u0131lar\u0131 ne yapacaklar?&#8221;<\/p>\n<p>Yukar\u0131daki dizeleri yan\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir yaz\u0131 olarak hemen ekleyelim. Kafkasya&#8217;da tezlerini haz\u0131rlayan iki \u00f6\u011frenci ve Kafkas yazarlar\u0131ndan bin olan Teune Hapim&#8217;in birlikte izlenimleri sonucu Teune Hacim taraf\u0131ndan yaz\u0131lan bir yaz\u0131y\u0131.<\/p>\n<p>&#8221;Kabardey Kafkasya&#8217;s\u0131nda eskiden \u00e7ok rastlan\u0131rd\u0131 ozanlara, koruyucular\u0131 olmayan s\u0131\u011f\u0131naks\u0131z \u015fairlere. G\u00fcc\u00fcn\u00fcn yetti\u011fince g\u00f6revini a\u00e7\u0131klayan bunlardan biridir: O, ben bir s\u00f6zc\u00fckle korka\u011f\u0131 cesur yapar, topluma kazand\u0131r\u0131r\u0131m. H\u0131rs\u0131za al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 terk ettirir, onu do\u011fru insan yapar\u0131m. Utanma bilmeyen insan kar\u015f\u0131mda duramaz. K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn d\u00fc\u015fman\u0131y\u0131m.&#8221;\u00a0 Maksim Gorki<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck yazar\u0131 bu denli kendine ba\u011flayan kimlerdir, diye ordu gen\u00e7ler.<\/p>\n<p>Yaz\u0131 yazacak alfabeleri olmayan halk\u0131n, bu gibi \u015fairleri az de\u011fildir. Dilerseniz bir ka\u00e7\u0131n\u0131 tan\u0131tay\u0131m size.<\/p>\n<p>Gen\u00e7ler yan\u0131t\u0131m\u0131 ilgin\u00e7 bularak &#8221;\u015faka mi ediyorsun yoksa, ciddi mi s\u00f6yl\u00fcyorsun?&#8221; dercesine y\u00fcz\u00fcme bakt\u0131lar.<\/p>\n<p>Nal\u00e7ik Park\u0131&#8217;na girdik. \u00dc\u00e7 bu\u00e7uk kilometre uzunlu\u011fundaki park, kentin ortas\u0131nda uzan\u0131p gidiyor. Otob\u00fcse binelim, diyorum. Binmek istemiyorlar. Yaya gidelim, diyorlar.<\/p>\n<p>Nal\u00e7ik Park\u0131&#8217;n\u0131 daha iyi tan\u0131mak i\u00e7in yola yaya koyulduk. Gidiyoruz, sa\u011fa sola ayr\u0131lan yollar\u0131n aras\u0131nda. Kafkasya&#8217;n\u0131n di\u011fer yerlerinde ve Avrupa&#8217;da, Asya&#8217;da, Amerika&#8217;da &#8221;yeti\u015fen&#8221; a\u011fa\u00e7lar\u0131 ve di\u011fer bitkileri, Nal\u00e7ik Park\u0131&#8217;n\u0131 daha iyi tan\u0131maya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Her birinin kendine \u00f6zg\u00fc, ilgin\u00e7 yan\u0131 var.<\/p>\n<p>\u0130ki yan\u0131 a\u011fa\u00e7larla donat\u0131lm\u0131\u015f ana yol, d\u00fcmd\u00fcz uzan\u0131rken da\u011f yama\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r gibidir. Gen\u00e7ler, k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 kaplayan g\u00fczel bitkilere, g\u00f6lgeleri uzanan di\u015fbudak a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131, beyaz \u00e7i\u00e7ekli yasemin dizilerine, hal\u0131 \u00f6rne\u011fi renk renk \u00e7i\u00e7eklere, sular\u0131 on metreye dek f\u0131\u015fk\u0131rtan f\u0131skiyelere o kadar imrenmi\u015flerdi ki. &#8221;Ana yolun kendilerini nereye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 sezinleyemiyorlard\u0131. Do\u011fan\u0131n e\u015fsiz g\u00fczelli\u011fine, deniz gibi dalgalanan otlara, temiz havaya, g\u00fcne\u015fe doymak isteyen bir durumlar\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p>Y\u00fcksek palmiye a\u011fa\u00e7lar\u0131 ile en b\u00fcy\u00fck ve en g\u00fczel \u00e7i\u00e7ekli\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131nda iki an\u0131t duruyordu. Birinin \u00fczerinde &#8221;Negume \u015eore&#8221; yaz\u0131l\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcnleri a\u00e7\u0131k \u00e7ehresinden ve g\u00f6zlerinden okunuyor. Dikkat edersen O&#8217;nun g\u00f6zlerinde insani duyguland\u0131ran, bir h\u00fcz\u00fcn okunuyor.<\/p>\n<p>Heykelt\u0131ra\u015f b\u00fcste can katm\u0131\u015f gibidir: G\u00f6r\u00fcyorsun iyilik dolu kalbini, iyili\u011fe y\u00f6nelik ama\u00e7lar\u0131n\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn de\u011ferini tamamen anlayabilen, s\u00fctunu i\u00e7ti\u011fi halk\u0131 i\u00e7in ya\u015fam\u0131n\u0131 esirgemeyen, k\u00fclt\u00fcr, sanat, ya\u015fam kavramlar\u0131n\u0131 \u00e7a\u011f\u0131ndan \u00f6nce bilen de\u011ferli insan\u0131n sayg\u0131n \u00e7ehresini.<\/p>\n<p>Ya\u015fam\u0131nda kendini g\u00f6r\u00fcp, tan\u0131yanlar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, diyorum gen\u00e7lere ve hemen an\u0131ms\u0131yorum bir ara yazm\u0131\u015f olduklar\u0131m\u0131, Negume, Psihuabe&#8217;de Pu\u015fkin&#8217;le tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Burada ya\u015fayan da\u011fl\u0131lar\u0131n k\u00fclt\u00fcr de\u011ferlerini derleyken ozana yard\u0131mlarda bulundu. Ozan, kendiside Negume&#8217;nin Rus\u00e7a&#8217;ya \u00e7evirdi\u011fi t\u00fcrk\u00fclerin d\u00fczeltimlerini yapt\u0131.<\/p>\n<p>Negume ile Pu\u015fkin&#8217;in \u00f6yk\u00fcs\u00fc bununla bitmiyor diye ekliyorum. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, \u00fcnl\u00fc Rus yazar\u0131n\u0131n yar\u0131m kalm\u0131\u015f destan\u0131nda konu kahraman\u0131 Negume \u015eore&#8217;dir.<\/p>\n<p>Da\u011fl\u0131lara sevgisi olan Pu\u015fkin, onlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck ozan\u0131n\u0131 fark etmez olur muydu! Olanaks\u0131zd\u0131 ikisinin anla\u015famamalar\u0131. Pu\u015fkin, toplumun efsanelerini, t\u00fcrk\u00fclerini, \u00f6yk\u00fclerini derliyordu. Negume ise, kalbinde koruyordu bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc. &#8221;\u00c7eviriyordu Rus\u00e7a&#8217;ya. Kalpten kalbe yol gider. Demiyorlar m\u0131?<\/p>\n<p>Gen\u00e7ler, &#8221;yalan de\u011fil&#8221; diye ayn\u0131 kan\u0131da olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. B\u00fcstte yaz\u0131l\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, kalbe isliyor. D\u00fc\u015f\u00fcnce, do\u011fruluk ve g\u00fc\u00e7 dolu. S\u00f6zc\u00fckler karanl\u0131k \u00e7a\u011flar\u0131 geride b\u0131rakarak bize dek ula\u015ft\u0131. Ozan\u0131n s\u0131cak kalbinde sulanarak \u00e7elikle\u015fmi\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcncelerle doludur. \u0130\u015fte, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden bir y\u0131l \u00f6nce 1843 y\u0131l\u0131nda s\u00f6yledi\u011fi ilgin\u00e7 s\u00f6zler ve vasiyetnamesi:<\/p>\n<p>&#8216;\u0130nanm\u0131\u015ft\u0131m, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ma ba\u015flarken. Bir g\u00fcn da\u011fl\u0131lar, ya\u015fam\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ererek uyanacaklard\u0131r. Bir zaman gelecek kendimizi bilime, kitaplara ve yaz\u0131 yazacak alfabeye adayaca\u011f\u0131z. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131mda beni umutland\u0131ran, cesaret sa\u011flayan, \u00f6zledi\u011fim, gelecek zamand\u0131r. Onun i\u00e7in kendimi her an feda edebilirim. Kim bilir? \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131 yad\u0131rgayacak olanlarda vard\u0131r. Fakat bir g\u00fcn bilim ve k\u00fclt\u00fcr i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan gelecek ku\u015fak beni an\u0131msayabilir. Buna inand\u0131m, otuz ya\u015f\u0131nda Rus\u00e7a&#8217;y\u0131 \u00f6\u011frenmeye ba\u015flad\u0131m. Umutluydum, anla\u015f\u0131lacakt\u0131 bir g\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcncelerim. \u00d6zledi\u011fim zaman\u0131n yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorum. Yurdumda bilime, k\u00fclt\u00fcre \u00f6nem verilecek \u00e7a\u011f\u0131 ben g\u00f6rmeyebilirim. G\u00f6rebilsem yery\u00fcz\u00fcnde en mutlu insan bendim&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Karanl\u0131k \u00e7a\u011flar, s\u00f6nd\u00fcremedi o ate\u015fli s\u00f6zc\u00fckleri. Karanl\u0131\u011f\u0131n, g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn ve zalimli\u011fin i\u00e7inden s\u0131yr\u0131lmas\u0131n\u0131 bildi. Geldi ozan\u0131n \u00f6zledi\u011fi zaman. \u00c7a\u011f\u0131ndan \u00f6nce bu konu\u015fmay\u0131 yapan Negume \u015eore&#8217;nin b\u00fcst\u00fcn\u00fcn yan\u0131ndan ayr\u0131lmak istemiyorlard\u0131 gen\u00e7ler. Uzun uzun beklediler de. 0&#8217;nun en b\u00fcy\u00fck \u00fcr\u00fcn\u00fc &#8221;Adige Halk\u0131 Edebiyat\u0131&#8221;n\u0131 zaman \u00f6ld\u00fcremedi. Biliniyor \u015fimdi d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131nda, \u00e7evirileri yap\u0131ld\u0131 \u00e7o\u011fu dillere. \u00dcnl\u00fcd\u00fcr, de\u011ferlidir bizim i\u00e7in Negume \u015eore&#8217;nin eseri olan filoloji (dilbilim) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131.<\/p>\n<p>Negume \u015eore&#8217;nin biraz ilerisinde, Kabardey&#8217;in \u00fcnl\u00fc ozan\u0131 Pas&#8217;e Becmirze&#8217;nin b\u00fcst\u00fc duruyor. Becmirze, \u015eore&#8217;nin \u00f6l\u00fcm\u00fcmden on y\u0131l sonra d\u00fcnyaya geldi. Negume&#8217;nin d\u00fczenledi\u011fi alfabe ve grameri Becmirze&#8217;de bir i\u015fe yaramad\u0131. Kendi bir alfabe d\u00fczenledi. Sakl\u0131 olarak ozan\u0131n d\u00fczenledi\u011fi harfler, efsanelerle yaz\u0131 dilini birbirine ba\u011flayan bir k\u00f6pr\u00fc oldu. \u0130kisi, yaz\u0131 dili ile efsanelerin k\u00f6kenini, sonralar\u0131, de\u011fer kazanan Kabardey Edebiyat\u0131&#8217;n\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n<p>Pas&#8217;e Becmirze durdu\u011fu yerde bak\u0131yor, a\u011fabeyi Negume \u015eore&#8217;ye. Becmirze&#8217;nin de cehresi ayd\u0131nl\u0131kt\u0131r. G\u00f6zlerinde b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn bak\u0131\u015fIar\u0131 var. Fakat \u015eore gibi h\u00fcz\u00fcnl\u00fc de\u011fil. G\u00fc\u00e7 ko\u015fullar i\u00e7inde ya\u015fad\u0131, \u00e7ok eziyetlere katland\u0131. Ya\u015fad\u0131 bunlar\u0131, unuttu\u011fu \u00e7a\u011f\u0131 da. Ya\u015fam\u0131n ac\u0131 ve tatl\u0131 an\u0131lar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayarak s\u0131ral\u0131yor siir dizelerini, a\u011fabeyi Negume \u015eore ile konu\u015fur gibi:<\/p>\n<p>Ya\u015fam\u0131n de\u011ferini bilen,<br \/>\ninsan kanlar\u0131n\u0131n ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6ren,<br \/>\niyili\u011fi \u00f6zleyerek<br \/>\nYa\u015famda can veren,<br \/>\ninsanl\u0131\u011f\u0131n mutlulu\u011funu \u00f6zleyerek<br \/>\nB\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fc harcayan,<br \/>\nHalk\u0131n\u0131 seven,<br \/>\nEmek\u00e7inin \u00e7ocu\u011fudur.<br \/>\nRastlasam b\u00f6ylesi yi\u011fide,<br \/>\nKatilinin en \u00e7etin u\u011fra\u015f\u0131lar\u0131na.<br \/>\nO, mezara gitmek i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015fsa,<br \/>\nGiderim ben de birlikte&#8230;<\/p>\n<p>Di\u011fer yana ge\u00e7iyoruz, biraz ilerlersen park\u0131n en g\u00fczel yeri olarak kabul edilen ufak tepelerin yan\u0131nda rastl\u0131yorsun ba\u015fka an\u0131tlara. Bunlardan biri, Balkar ozan\u0131, Balkar Edebiyat\u0131 kurucular\u0131ndan bin&#8221; olan ve Balkar Yazarlar Cemiyeti&#8217;nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f bulunan, edebiyat\u0131m\u0131z\u0131 sayg\u0131nla\u015ft\u0131ranlardan biri olan Meciev Kaz\u0131m&#8217;dir. Kendi halk\u0131n\u0131n ba\u011fr\u0131nda yeti\u015fmi\u015f bir ozand\u0131r. \u015eiirlerinde a\u00e7\u0131kl\u0131k ve do\u011fruluk ilk kez g\u00f6ze \u00e7arpar. Ara vermeden yar\u0131m as\u0131r \u015fiir yazd\u0131 o. Kendi halk\u0131na sad\u0131k kalmas\u0131n\u0131 bilerek halk\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u015eiirin ve g\u00fc\u00e7l\u00fc deyimlerin etkinli\u011fini \u00e7ok iyi anl\u0131yordu ve yaz\u0131yordu:<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00f6z,<br \/>\nD\u00fc\u015fmana g\u00fc\u00e7 yitirir.<br \/>\nDestek olur,<br \/>\nDo\u011frunun yolunda.<br \/>\nD\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00f6z,<br \/>\nKanad\u0131d\u0131r iyili\u011fin.<br \/>\nSu\u00e7luyu y\u0131kar,<br \/>\nDo\u011frunun kam\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ok hakl\u0131d\u0131r Kuliev Kaysin, b\u00fcy\u00fck ozan\u0131n yap\u0131tlar\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131 s\u00f6ylerken: &#8221;Halk t\u00fcrk\u00fcs\u00fc ve deyi\u015flerinde oldu\u011fu gibi Meciev&#8217;in \u015fiirleri, Balkar halk\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini yans\u0131t\u0131r. Bu \u015fiirlerde da\u011fl\u0131n\u0131n sevincini, yas\u0131n\u0131, yi\u011fitli\u011fini, samimili\u011fini, t\u00fcrk\u00fclerinin makam\u0131n\u0131, a\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 bulmak \u00e7ok kolayd\u0131r. Kgulam-Bizinci vadisi gibi, onun \u015fiirleri de unutulamaz. Atas\u00f6zleri gibi etken, toplumun y\u00fcz\u00fc gibi temizdir. Orada, derenin ak\u0131\u015f\u0131ndaki olgulara, ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm i\u00e7in usunu harcayan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnlerine rastlayacaks\u0131n&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>Yazl\u0131k k\u00fct\u00fcphanenin \u00f6n\u00fcndeki an\u0131t\u0131n yan\u0131na gittik. Konu\u015facakm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na duruyor. \u00c7a\u011f\u0131r\u0131yor sanki &#8221;Yan\u0131ma gelin, size yeni \u015fiirler okuyaca\u011f\u0131m&#8221; diye. Ne\u015felidir, \u00e7al\u0131\u015fkand\u0131r, ya\u015fl\u0131d\u0131r ve de d\u00fc\u015f\u00fcncelidir&#8230; Ba\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6\u011fe kald\u0131rm\u0131\u015f, bak\u0131\u015f\u0131n\u0131n nedeni bu olmal\u0131. Kendi, Kabardey Edebiyat\u0131&#8217;n\u0131n klasi\u011fi \u015eocentsiku Aliy&#8217;dir.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131k kalpli \u015fair, anl\u0131yordu yurdumuzun g\u00fczelli\u011fini, halk\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7a\u011flard\u0131r olu\u015fturdu\u011fu efsanelerin tatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131. G\u00f6r\u00fcyordu o, k\u00f6ylerdeki s\u0131n\u0131f kavgalar\u0131n\u0131, olu\u015fturuyordu \u015fiirlerini yeni d\u00fcnyan\u0131n kurucular\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7 ile. Bir t\u00fcrk\u00fcy\u00fc s\u00f6ylenirken duysa, gururla dinlerdi bitinceye dek. T\u00fcrk\u00fclerin g\u00fcftesi ve makam\u0131 i\u015flerdi kalbine. T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc ko\u015fuklar\u0131, geni\u015f k\u0131rlardaki \u00e7i\u00e7eklerin tatl\u0131 kokusu, halk\u0131n\u0131 kalbinden makam\u0131n\u0131 ve kanatlanan s\u00f6zc\u00fckler sevin\u00e7 kayna\u011f\u0131 oluyor, bunlardan cesaret al\u0131yordu. Onun i\u00e7in, d\u00fcnyan\u0131n g\u00fczelliklerini yans\u0131tan doyumlu s\u00f6zc\u00fckler, ki\u015fi \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini dile getiren, payla\u015fan ve yaras\u0131n\u0131 desen s\u00f6zc\u00fcklerin de\u011feri b\u00fcy\u00fckt\u00fc.<\/p>\n<p>Di\u011fer \u015fairler gibi o da zaman\u0131n ac\u0131 darbelerini yedi, tatl\u0131 an\u0131lar\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131. Uzak, yad yerlerde g\u00fc\u00e7l\u00fckler y\u0131ld\u0131rmad\u0131 Onu, yitirmedi ya\u015fam umudunu. \u0130nan\u0131yordu bir g\u00fcn \u00f6zledi\u011fi ya\u015fama kavu\u015faca\u011f\u0131na ve yaz\u0131yordu:<\/p>\n<p>Alt\u0131n anac\u0131\u011f\u0131m d\u00f6v\u00fcnme, ac\u0131nma,<br \/>\nYumruklar, adam eder o\u011flunu&#8230;<\/p>\n<p>G\u00fc\u00e7l\u00fckler adam etti kendini, her turlu \u00e7aresizli\u011fi yendi. Klasik Kabardey Destan T\u00fcr\u00fc&#8217;n\u00fcn kurucusudur. Toplumun kalbine girmesini \u00e7ok iyi bildi. &#8221;Kambot ile Latse&#8221;, &#8221;Madina&#8221; g\u00fc\u00e7l\u00fc eserlerinin ikisidir. D\u00fc\u015f\u00fcnlerindeki derinlik; denizlere, s\u00f6zlerindeki g\u00fc\u00e7; sellere, \u015fiirlerindeki etkinlik ve kesicilik; kaman\u0131n di\u015flerine benzer. &#8221;Madina&#8221; destan\u0131 ile olu\u015fturulan dramatik temsil opera durumuna getirildi ve tiyatrolarda oynand\u0131. \u015eairin, g\u00fc\u00e7l\u00fc yedi destan\u0131, bir\u00e7ok \u015fiiri, \u00f6yk\u00fcleri ve makaleleri vard\u0131r.<\/p>\n<p>Kabardey Edebiyat\u0131&#8217;nda insanlar\u0131n kalbine i\u015fleyen, onlar\u0131 duyguland\u0131ran ilk eserler \u015eocentsiku Aliy&#8217;indir. \u0130nsanlar\u0131n katland\u0131\u011f\u0131 eziyetleri, kalplerindeki ezikli\u011fi, \u00e7ekilen \u0131st\u0131raplar\u0131, k\u0131sacas\u0131 insan\u0131 insanla\u015ft\u0131ran etkileri yaz\u0131l\u0131 eser durumunda ilk kez \u00f6n\u00fcm\u00fcze serebilen bir \u015fairdir Aliy.<\/p>\n<p>\u015eocentsiku&#8217;n eserlerinde Kabardey&#8217;in iki-\u00fc\u00e7 as\u0131rl\u0131k ya\u015fam \u00f6yk\u00fcs\u00fc i\u015flenir. L&#8217;akuel&#8217;eslerin hakim oldu\u011fu \u00e7a\u011fdan bu yana dek. \u015eair, a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor toplumun ya\u015fant\u0131s\u0131ndaki umutlar\u0131, \u00f6zlemleri, g\u00fcc\u00fc ve ya\u015fam sistemini, k\u00f6leli\u011fi y\u0131karak bug\u00fcnk\u00fc ya\u015fam\u0131n\u0131 kuran toplumun\u00a0\u00a0 yolunu&#8230;<\/p>\n<p>Yan\u0131lm\u0131yorsam bu s\u00f6zler Andre Mora&#8217;ya aittir: &#8221;Sa\u011f olanlar taraf\u0131ndan unutulmayan bir insan, \u00f6lmemi\u015f say\u0131l\u0131r.&#8221; Negume \u015eore, Pas&#8217;e Begmirze, Megiev Kaz\u0131m, Socentsiku Aliy i\u00e7in biz yeni ku\u015fak, gururla s\u00f6yleyebiliriz: &#8221;\u00d6lmediniz sizler, unutmad\u0131k sizleri. Bug\u00fcn de de\u011ferlidir eserleriniz.&#8221; Do\u011fru, durum b\u00f6yle olunca, \u00f6lmedi onlar, sa\u011f ve i\u00e7imizdedirler&#8230; Teune Ha\u00e7im<\/p>\n<p>\u00d6yle san\u0131yorum ki, Teune Ha\u00e7im&#8217;in yukar\u0131daki yaz\u0131s\u0131 bir zamanlar yaz\u0131 yazacak alfabeleri bile olmayan \u00c7erkeslerin ne oldu\u011funu belirgin olarak anlatmaktad\u0131r. Ne olaca\u011f\u0131n\u0131 da yaz\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en \u015fairler bilerek \u00f6\u011fretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarken yeni ku\u015fakta bo\u015f durmad\u0131, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00c7erkes Edebiyat\u0131 hakk\u0131nda bir\u00e7ok \u00f6rnekler verilebilir. Burada ad\u0131 ge\u00e7enler sadece ba\u015flang\u0131\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yapanlard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz&#305;rlayan: P. Feridun Yaz&#305;n&#305;n kayna&#287;&#305;: &rdquo;Bahar D&uuml;nyan&#305;n S&uuml;s&uuml;d&uuml;r.s, Tewune Hagim,&nbsp; Elbrus Bas&#305;mevi, 1972, Sayfa. 39-45. Yam&ccedil;&#305; Dergisi, May&#305;s 1977-&#350;ubat 1978, s. 388 &#350;evket S&uuml;reyya Aydemir&rsquo;in &rdquo;Suyu Arayan Adam&rdquo; adl&#305; yap&#305;t&#305;ndan al&#305;nd&#305; bu dizeler. &rdquo;&hellip; &#351;u delikanl&#305;lar&#305; g&uuml;m&uuml;&#351; kordonlar i&ccedil;inde y&uuml;zen, fakat yaz&#305; yazacak alfabeleri bile olmayan &Ccedil;erkesler ne olacak? G&uuml;nlerinin, gecelerinin &ccedil;o&#287;unu, kartal yuvas&#305; da&#287;lar&#305;n&#305;n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"class_list":["post-13146","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ed-sairlerimiz-yazarlarimiz","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13146"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37787,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13146\/revisions\/37787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}