{"id":13152,"date":"2024-02-27T01:15:54","date_gmt":"2024-02-27T07:15:54","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13152"},"modified":"2024-02-27T15:38:10","modified_gmt":"2024-02-27T21:38:10","slug":"jir-hamid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/jir-hamid\/","title":{"rendered":"JIR HAM\u0130D"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-38504\" src=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/JIR-HAMID-b.png\" alt=\"\" width=\"571\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/JIR-HAMID-b.png 571w, https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/JIR-HAMID-b-300x158.png 300w\" sizes=\"(max-width: 571px) 100vw, 571px\" \/><\/p>\n<p align=\"left\"><strong><span style=\"font-family: Arial;\">Derleyen: <\/span><span style=\"font-size: small;\">Y<span lang=\"en-us\">ISMEYL <\/span>\u00d6zdemir<\/span><\/strong><span style=\"font-family: Arial;\"><b><span style=\"font-size: small;\"><br \/>\n<\/span><\/b><\/span><span style=\"font-family: Arial;\"> Yam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978,<\/span> s. 125<\/p>\n<blockquote><p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flamadan \u00f6nce \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnceler gelirdi akl\u0131ma; \u00c7erkes insan\u0131n\u0131n da\u011fl\u0131 insan\u0131n ya\u015fam\u0131nda en g\u00fczel, en ilgin\u00e7 ama\u00e7 olan, ya\u015fam\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olan \u00f6\u011frenme sevgisinin do\u011faca\u011f\u0131 \u00e7a\u011f yak\u0131nd\u0131r.<br \/>\nToplumumuzun okuma, yazma, edebiyat, sanat yaratma g\u00fcnleri yak\u0131nd\u0131r.<b><br \/>\nNaguma Sora<\/b><\/p><\/blockquote>\n<p>Edebiyat, yery\u00fcz\u00fcnde ayd\u0131nl\u0131klar\u0131n en g\u00fczelini getiren g\u00fcne\u015ftir. O, eski, k\u00fc\u00e7\u00fck Abazin d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan pencereyi geni\u015fleten bir ara\u00e7t\u0131r. O, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n, insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6z nuru, ya\u015fam\u0131n g\u00fczelli\u011fi olmu\u015ftur. Edebiyat\u0131 olmayan halk\u0131n tarihi de karanl\u0131kt\u0131r. O halk, yery\u00fcz\u00fcnde isimsiz ya\u015fayan bir ki\u015fidir. D\u00f6rt y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc yazar Shakespeare&#8217;in s\u00f6zleri sav\u0131m\u0131z\u0131 do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcncenin, \u00f6l\u00fcmden korkmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yorum. \u00d6lsem bile, \u015fiir ya\u015fatacak beni. Okumam\u0131\u015f, yazmam\u0131\u015f, yap\u0131t vermemi\u015f halklard\u0131r k\u00f6r \u00f6l\u00fcmle kaybolacak olanlar&#8230;<\/p>\n<p>Hen\u00fcz \u00e7ok eski bir k\u00f6keni olmasa bile bug\u00fcn ya\u015fayan bir edebiyat\u0131m\u0131z vard\u0131r. Okuyoruz, \u00f6zg\u00fcrce sesimiz y\u00fckseliyor, o halde, halk\u0131m\u0131z\u0131n bir ismi var yery\u00fcz\u00fcnde, halklar\u0131 yok eden k\u00f6r \u00f6l\u00fcm bug\u00fcn bizden uzakt\u0131r. Tarihimiz g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fuyor. Halk\u0131m\u0131z\u0131n bu a\u015famaya ula\u015fmas\u0131nda kahramanca \u00e7abalar g\u00f6steren, Abazin edebiyat\u0131n\u0131n sayg\u0131de\u011fer b\u00fcy\u00fcklerinden say\u0131l\u0131r <strong> J\u0131r Hamid<\/strong>.<\/p>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc Thayts\u0131uh Bem\u0131rza&#8217;n\u0131n J\u0131r Hamid&#8217;in &#8221;Amara Ya\u011fnartc\u0131hxakuaz&#8221; (G\u00fcne\u015fin Uyand\u0131rd\u0131klar\u0131) adl\u0131 kitab\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6n yaz\u0131dan, sunu\u015f yaz\u0131s\u0131ndan aktard\u0131m. (1) Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na koydu\u011fum Negume Eora&#8217;n\u0131n s\u00f6z\u00fcnde &#8221;okuma yazma-edebiyat yaratma&#8221; mu\u015ftusunu ger\u00e7ekle\u015ftiren J\u0131r Hamid 5 Nisan 1972 tarihinde \u00e7ok sevdi\u011fi halk\u0131ndan ebediyen ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Onu, \u00f6l\u00fcm y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcnde yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131n\u0131n yarg\u0131lar\u0131 ile anmak istedik bu yaz\u0131m\u0131zda.<\/p>\n<p>Yine Thayts\u0131uh Bemirza&#8217;n\u0131n s\u00f6zleri ile devam edelim; &#8221;Kitab\u0131n sat\u0131rlar\u0131 ile, harfleri ile halk\u0131na bilgi, k\u00fclt\u00fcr, uygarca ya\u015fam mesaj\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilece\u011fine inanan ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu yola adayanlardand\u0131r, b\u00fcy\u00fck yazar\u0131m\u0131z Jir Hamid.&#8221; &#8221;Hu\u0131j Du k\u00f6y\u00fc k\u0131rlar\u0131nda d\u00fczg\u00fcn pulluk \u00e7izgileri ile halk\u0131n \u00fcretim sava\u015f\u0131na \u00f6nderlik eden bu b\u00fcy\u00fck insan, kalemi ile de halk\u0131n ya\u015fam\u0131na do\u011fru ve kestirme yollar \u00e7izmi\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<p>\u0130ngiliz ozan\u0131 Lord Byron \u015f\u00f6yle der: &#8221;Binlerin, milyonlar\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, uyand\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bir tek mum bile yeterli olabilir.&#8221; Abazin halk\u0131n\u0131n ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ilk yanan mum anadille yay\u0131nlanan k\u00fc\u00e7\u00fck bir gazetedir &#8221;\u00c7erkes Khap\u015f\u0131&#8221;. &#8221;Nas\u0131l ki, \u00e7ocu\u011fu besleyen b\u00fcy\u00fcten anne-baba ya\u015fl\u0131l\u0131k y\u0131llar\u0131nda, b\u00fcy\u00fctt\u00fckleri \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n kanatlar\u0131 alt\u0131nda ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrlerse, Jir Hamid de do\u011fmas\u0131nda etkin oldu\u011fu gazetenin sayfalar\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc ve halk\u0131n\u0131n yazar\u0131 oldu&#8221;. Thayts\u0131uh Bemirza bu gazetenin babas\u0131 sayd\u0131\u011f\u0131 j\u0131r Hamid&#8217;i yukar\u0131daki c\u00fcmlelerle tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n<p>Kara\u00e7ay-\u00c7erkesssk \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nden yeti\u015fen gazeteci, yazar ve ozanlardan, J\u0131r Hamid&#8217;in uyar\u0131c\u0131, s\u0131cak, sevecen elinin uzanmad\u0131\u011f\u0131 kimse kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kafkasya&#8217;dan uzakta, b\u00fcy\u00fck kentlerde e\u011fitimini s\u00fcrd\u00fcren \u00c7erkes gen\u00e7lerinin vatan \u00f6zlemini, anadilleri ile konu\u015fma \u00f6zlemini gidermek, kendi \u00f6z k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131, ona yabanc\u0131la\u015fmamalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in, \u00e7\u0131kart\u0131lan her gazete say\u0131s\u0131, her kitap\u00e7\u0131k J\u0131r Hamid&#8217;in elleri ile postalan\u0131rd\u0131 bu gen\u00e7lere. Bu konuda \u015f\u00f6yle derdi J\u0131r Hamid; &#8221;Halk\u0131m\u0131z say\u0131sal olarak azd\u0131r. Bu nedenle kendi \u00f6z k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc olabilir. Uzak kentlerde e\u011fitim yapan, Kafkasya d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka \u00fclkelerde, \u00f6zellikle Orta Do\u011fu \u00fclkelerinde ya\u015fayan delikanl\u0131lar\u0131m\u0131z, k\u0131zlar\u0131m\u0131z, vatan\u0131 \u00f6zledik\u00e7e, kendi anadilini \u00f6zledik\u00e7e bu k\u00fc\u00e7\u00fck kitaplar\u0131m\u0131zla, gazetemizle konu\u015fsunlar, yay\u0131nlar\u0131m\u0131z kesintisiz ula\u015fmal\u0131 onlara, amac\u0131m\u0131z budur.&#8221; (2)<\/p>\n<p>&#8221;Halk\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesine mal edilebilen ak\u0131lc\u0131l\u0131ktan daha g\u00fczel bir zenginlik d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bunun silah\u0131 ise kitapt\u0131r. Bu silah\u0131 \u00fcreten tipo\u011fraflar\u0131n bask\u0131 makinelerinin g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 koyabilecek hi\u00e7bir militarist g\u00fc\u00e7, hi\u00e7 bir devlet g\u00fcc\u00fc yoktur. Yazara de\u011fer veriniz&#8230;&#8221;\u00a0 Alexandr Pu\u015fkin<\/p>\n<p>Yazarlara de\u011fer veriniz! B\u00fcy\u00fck ozan\u0131n bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yledi\u011fi y\u0131llar (\u00c7arizm&#8217;in) egemen oldu\u011fu \u00e7a\u011flard\u0131r. Soylular\u0131n, egemen g\u00fc\u00e7lerin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda s\u00f6ylenen bu s\u00f6zler bug\u00fcn daha bir de\u011fer kazanmaktad\u0131r. Halk\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesine ak\u0131lc\u0131l\u0131\u011f\u0131 maletmek, halk\u0131na bu zenginli\u011fi vermek, halk\u0131na en g\u00fc\u00e7l\u00fc silah olan &#8221;kitap&#8221;\u0131 ana dili ile vermek J\u0131r Hamid&#8217;in ya\u015fam boyu u\u011fra\u015f\u0131s\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Thayts\u0131uh Bemirza, J\u0131r Hamid&#8217;in &#8221;G\u00fcne\u015fin Uyand\u0131rd\u0131klar\u0131&#8221; adl\u0131 kitaba yazd\u0131\u011f\u0131 sunu\u015f yaz\u0131s\u0131n\u0131 \u015fu sat\u0131rlarla bitirmektedir; &#8221;Halk\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fczel bir gelene\u011fi vard\u0131r, bir ya\u015fl\u0131, bir b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gelince herkes aya\u011fa kalkar. Bu kitap hangi \u00c7erkes evine girerse b\u00fcy\u00fck yazar J\u0131r Hamid&#8217;in o eve girdi\u011fi unutulmas\u0131n. G\u00fczel gelene\u011fimize uyar bi\u00e7imde aya\u011fa kalk\u0131p bu kitab\u0131 evimize buyur edelim. Bu kitaptaki yaz\u0131lar, sayg\u0131de\u011fer mesajlar yolumuza \u0131\u015f\u0131k tutacakt\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p>J\u0131r Hamid 1912 y\u0131l\u0131nda Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk \u00d6zerk B\u00f6lgesi&#8217;nde bulunan Hu\u0131j Du adl\u0131 A\u015fkar\u0131ua k\u00f6y\u00fcnde do\u011fmu\u015ftur. Babas\u0131 J\u0131r Davut adl\u0131 bir \u015fah\u0131st\u0131r. \u00dcnl\u00fc Abazin e\u011fitimcisi ve yazan Tobil Talustan&#8217;\u0131n \u00f6nce \u00f6\u011frencisi sonra en yak\u0131n arkada\u015f\u0131 ve yard\u0131mc\u0131s\u0131 olmu\u015ftur. Abazin ve Adige k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, edebiyat\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda bu iki g\u00fc\u00e7l\u00fc insan omuz omuza \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 hakk\u0131nda en yak\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131n yarg\u0131lar\u0131n\u0131 sundu\u011fumuz i\u00e7in bu s\u00f6zlere fazla katk\u0131 yapmamay\u0131 daha uygun bulmaktay\u0131m. Ancak yap\u0131tlar\u0131n\u0131 burada topluca tan\u0131tmakta yarar vard\u0131r: &#8221;Kad\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Olmay\u0131\u015f\u0131&#8221;, &#8221;O\u011flunun Kahramanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 G\u00f6stermediler Anaya&#8221;, &#8221;K\u00fct Burunlu Prens&#8221;, &#8221;Mutlu Kar\u015f\u0131la\u015fma&#8221;, &#8221;Do\u011fru Yoldan&#8221;, &#8221;Ya\u015fam\u0131 aramak&#8221;, &#8221;Da\u011flar\u0131n Uyan\u0131\u015f\u0131&#8221;, &#8221;Yeni Deniz&#8221;, &#8221;Topra\u011f\u0131m\u0131n Halk\u0131&#8221;, &#8221;Ate\u015ften Diken&#8221; ve \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc y\u0131l bas\u0131lan &#8221;G\u00fcne\u015fin Uyand\u0131rd\u0131klar\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda &#8221;\u00c7erkes Kap\u015f\u0131&#8221;, &#8221;Ala\u015fara&#8221;, &#8221;2 Nur&#8221;, &#8221;O\u015fhamahue&#8221;, &#8221;IMovi &#8211; Mir&#8221; adl\u0131 gazete ve dergilerde Abazince Kabardeyce ve Rus\u00e7a olarak y\u00fczlerce ara\u015ft\u0131rma ve makalesi yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&#8216;Nesir edebiyat\u0131n olgunluk \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Nesirin temeli g\u00fc\u00e7l\u00fc at\u0131l\u0131rsa, edebiyat&#8217;ta peki\u015fmi\u015f demektir. \u0130nsanc\u0131l, realist sujeler nesirde daha belirgin olmaktad\u0131r. Gen\u00e7 edebiyatlar, tema, \u00fcslup, a\u011f\u0131t, yakar\u0131, yalvarma bi\u00e7iminden \u00e7abuk kurtulup romana dek geldi ise, o edebiyat g\u00fc\u00e7l\u00fc ad\u0131mlarla ilerlemektedir. Edebiyat\u0131m\u0131zda bu a\u015famay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren J\u0131r Hamid&#8217;tir. Onun roman\u0131 &#8221;Da\u011flar\u0131n Uyan\u0131\u015f\u0131&#8221; 1950&#8217;ler sonunda do\u011fdu. \u0130lk bask\u0131s\u0131 1962 y\u0131l\u0131nda yap\u0131ld\u0131, Abazin halk\u0131n\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi evrimleri g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan bu roman b\u00fcy\u00fck de\u011fer ta\u015f\u0131r. &#8221;Bu sat\u0131rlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 T\u0131\u011fu\u0131\u00a0 Vladimir&#8217;in (Abazin Edebiyat\u0131n\u0131n Do\u011fu\u015fu-Abaza Literatura A\u015fakugrtara) adl\u0131 yap\u0131t\u0131ndan aktarm\u0131\u015f bulunuyoruz. (3)<\/p>\n<p>Bu b\u00fcy\u00fck sayg\u0131de\u011fer yazar\u0131m\u0131z 1972 bahar\u0131nda de\u011ferli yap\u0131tlar\u0131n\u0131 b\u0131rakarak g\u00f6\u00e7t\u00fc. \u00d6l\u00fcm\u00fc \u00fczerine anayurtta ya\u015fayan Abazin halk\u0131n\u0131n ve yazar arkada\u015flar\u0131n\u0131n duydu\u011fu ac\u0131y\u0131 yine Thayts\u0131uh Bemirza&#8217;n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 ve J\u0131r Hamid&#8217;in son kitab\u0131 olan &#8221;G\u00fcne\u015fin Uyand\u0131rd\u0131klar\u0131&#8221;na eklenen yaz\u0131 ile ba\u011flayal\u0131m s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc&#8230;<\/p>\n<p>&#8221;Bu kitap bas\u0131mevine verilmeden \u00f6nce \u00f6n yaz\u0131 yazmam istenmi\u015fti. G\u00f6revi sevin\u00e7le kabul ettim. \u0130\u00e7imden geldi\u011fi gibi, duyarak, b\u00fcy\u00fck insan\u0131n bana \u00f6\u011fretti\u011fi usuma soktu\u011fu kurallar\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesinde yazd\u0131m \u00f6n yaz\u0131y\u0131&#8230; Bug\u00fcn J\u0131r Hamid ya\u015fasayd\u0131, birlikte, kitab\u0131n bas\u0131mevinden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rseyd\u00eek, onun 60. do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc\u00a0 kutlamak amac\u0131yla\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 haz\u0131rlanan bu kitab\u0131 birlikte inceleseydik, bundan b\u00fcy\u00fck sevin\u00e7, bundan b\u00fcy\u00fck mutluluk olmazd\u0131 benim i\u00e7in.&#8221;<\/p>\n<p>&#8216;Ne yaz\u0131k ki, bu sevince ula\u015famad\u0131k. \u00d6l\u00fcm bir r\u00fczgar gibi esti, b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, sevgilimiz olan b\u00fcy\u00fck yazar\u0131 aram\u0131zdan alarak g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.&#8221;<\/p>\n<p>&#8216;Hamid&#8217;in yoklu\u011fu haberi yay\u0131l\u0131nca; o, g\u00fczel Nisan g\u00fcn\u00fc, bahar ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 Abazin halk\u0131 i\u00e7in karard\u0131. O g\u00fcn eyaletimizin en uzak k\u00f6ylerinden ba\u015flamak \u00fczere, binlerce \u00f6\u011fretmen, \u00f6\u011frenci, ara\u015ft\u0131rmac\u0131, \u00e7ift\u00e7i, i\u015f\u00e7i onun naa\u015f\u0131 ard\u0131nda topland\u0131. \u00d6zerk eyaletimizde ya\u015fayan t\u00fcm Abazin, Kara\u00e7ay, \u00c7erkes ve Rus halklar\u0131, \u00e7ok sevdikleri yazarlar\u0131n\u0131n son yolculu\u011funda, onu u\u011furlamak i\u00e7in topland\u0131lar. Y\u00fczlerce arabal\u0131k konvoylar, yazar\u0131m\u0131z\u0131n do\u011fdu\u011fu, onun sanat ya\u015fam\u0131nda b\u00fcy\u00fck yer etmi\u015f, sevgili A\u015fkanua k\u00f6y\u00fc H\u0131uj Du (B\u00fcy\u00fck H\u0131uj) k\u00f6y\u00fcne ula\u015ft\u0131lar. K\u00f6y halk\u0131 b\u00fcy\u00fck evlad\u0131n\u0131n cenazesini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in bekliyordu. K\u0131rlarda, ba\u011f ve bah\u00e7elerde ekim-dikim i\u015flerinin ba\u015flamas\u0131 nedeniyle da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan halk i\u015fi g\u00fcc\u00fc b\u0131rakarak k\u00f6ye giren yolun iki taraf\u0131na ko\u015fmu\u015ftu. \u00c7ift\u00e7ilerin ac\u0131 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fclerini dile getiren siyahlarla s\u00fcslenmi\u015f iki yas trakt\u00f6r\u00fc, yolun iki taraf\u0131nda bekliyordu. Herkesin y\u00fcz\u00fcnde ac\u0131 ve \u00fcz\u00fcnt\u00fc izleri vard\u0131 Ya\u015famlar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131n\u0131 J\u0131r Hamid&#8217;e vererek ya\u015fam\u0131n\u0131 uzatmak ister gibiydiler. Ama ne&#8230; olanak d\u0131\u015f\u0131yd\u0131 bu&#8230;<\/p>\n<p>Ancak, o \u00f6lmemi\u015fti. Yap\u0131tlar\u0131yla, d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle, atas\u00f6z\u00fc gibi de\u011ferlenip klasikle\u015fmi\u015f s\u00f6zleri ile aram\u0131zda ya\u015f\u0131yordu. Onun topra\u011fa verildi\u011fi dakikalarda, y\u00fcre\u011finin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u00fcre\u011finin at\u0131\u015flar\u0131n\u0131 duydu\u011fumuz yaz\u0131lar\u0131, sat\u0131r sat\u0131r bas\u0131mevinde Iitograflardan \u00e7\u0131k\u0131yordu. Ayd\u0131nl\u0131k, sevecenlik, insanl\u0131k dolu yap\u0131tlar\u0131n\u0131, romanlar\u0131n\u0131n sayfalar\u0131n\u0131 okullarda, kitapl\u0131klarda okuyucular, \u00f6\u011frenciler kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorlard\u0131. K\u0131rlardaki \u00e7obanlar, birbirlerine onu anlat\u0131yorlard\u0131. Hamid ya\u015fam\u0131m\u0131zdan \u00e7ekilmedi. Y\u00fcre\u011fini, akl\u0131n\u0131 par\u00e7a par\u00e7a halka b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in kalbi durdu, kan\u0131 durdu. Abazin halk\u0131 sonsuzlu\u011fa dek onun ismini anacak, kitaplar\u0131n\u0131 okuyacak, yap\u0131tlar\u0131ndan gurur duyacakt\u0131r. Bu nedenledir ki, bu yaz\u0131y\u0131 son s\u00f6z olarak kabul etmiyoruz. Bu nedenledir ki, bu yaz\u0131y\u0131 onun yoklu\u011fundan sonra, onunla ilgili yaz\u0131lacaklar\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fc saymaktay\u0131m.&#8221;<\/p>\n<p>&#8221;J\u0131r Hamid&#8217;in sesini en son hastanede duymu\u015ftum. &#8221;D\u00fcn profes\u00f6r geldi, muayene etti, yar\u0131n Stavropol&#8217;a g\u00f6t\u00fcrecekler beni. O gelen doktor yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor&#8221; demi\u015fti. Bu s\u00f6zler d\u0131\u015f\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131ndan bir daha bahsetmedi. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi t\u00fcm konu\u015fmas\u0131; kitap, dergi,\u00a0 bas\u0131m\u00adevi, gazete \u00fczerineydi. (Ne yap\u0131yorsunuz? Gazetede ne var? Edebiyat \u00e7evrelerinde ne gibi yenilikler var? Gazetemizin sayfalar\u0131 artacakt\u0131, ne oldu? 8. s\u0131n\u0131f i\u00e7in okuma kitab\u0131n\u0131n bask\u0131 i\u015fi bitmi\u015f dediler, \u00e7ok sevindim. 9&#8217;uncu s\u0131n\u0131f i\u00e7in de bas\u0131l\u0131rsa, g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn o zaman\u00a0\u00a0 edebiyat\u0131m\u0131z\u0131 y\u00fcceltecek ku\u015faklar\u0131n \u00e7o\u011fal\u0131\u015f\u0131n\u0131. Hele bir dakika bir \u015fey\u00a0\u00a0\u00a0 soracakt\u0131m! Moskova&#8217;da senin kitab\u0131n hala bas\u0131lmad\u0131 m\u0131? Tembellik yapmay\u0131n, Rus\u00e7a&#8217;ya \u00e7evrilen yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 mutlaka yay\u0131nlat\u0131n. Bu yaz\u0131lar\u0131n\u0131z bu birlik (S.S.C.B.) i\u00e7inde halk\u0131m\u0131z\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyuracak, dilimizin g\u00fcc\u00fcn\u00fc kabul ettirecektir.) Bu s\u00f6zler sanki onun bize b\u0131rakaca\u011f\u0131 vasiyetname gibi hala kula\u011f\u0131mda \u00e7\u0131nl\u0131yor. \u00d6l\u00fcm d\u00f6\u015fe\u011finde bile halk\u0131n\u0131n sorunlar\u0131yla doluydu. Ba\u015fka d\u00fc\u015f\u00fcncesi yoktu.<\/p>\n<p>&#8216;D\u00fcnyada k\u00fc\u00e7\u00fck ulus yoktur. Say\u0131sal olarak az olan halklar vard\u0131r. Benim halk\u0131m\u0131n bireyleri az olabilir ama benim halk\u0131m b\u00fcy\u00fck bir halkt\u0131r&#8221; derdi, zaman zaman. T\u00fcm u\u011fra\u015f\u0131 say\u0131sal olarak k\u00fc\u00e7\u00fck olan halk\u0131n\u0131n d\u00fcnya halklar\u0131 aras\u0131nda sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmakt\u0131. Tek ba\u015f\u0131na bir halkt\u0131 o, tek ba\u015f\u0131na bir halka bedeldi. Yaln\u0131z kendi halk\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn halk oldu\u011funu savunan, di\u011fer halklara tepeden bakan ki\u015fi b\u00fcy\u00fck olamaz. Aksine say\u0131sal a\u00e7\u0131dan az olan halk\u0131n\u0131 yap\u0131tlar\u0131 ile b\u00fcy\u00fcten ki\u015fidir b\u00fcy\u00fck olan. Hamid b\u00fcy\u00fckt\u00fc, halk insan\u0131yd\u0131. Halk\u0131n i\u00e7inde idi, halklara bedeldi.&#8221;<\/p>\n<p><strong>1)<\/strong> Razbyjenn\u0131e Solitsem (Hamid Jirov) \u00c7erkessk, 1972<br \/>\n<strong>2)<\/strong> Bu sat\u0131rlar, 1971 Kas\u0131m&#8217;\u0131nda J\u0131r Hamid&#8217;in Yismeyl Ozdemir&#8217;e yazd\u0131\u011f\u0131 mektuptan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<strong>3)<\/strong> Stanovlenie Abazinskoy Literatun (T\u0131\u011fu Vladimir) \u00c7erkessk-1966.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Derleyen: YISMEYL &Ouml;zdemir Yam&ccedil;&#305; Dergisi, May&#305;s 1977-&#350;ubat 1978, s. 125 Bu &ccedil;al&#305;&#351;malara ba&#351;lamadan &ouml;nce &#351;&ouml;yle d&uuml;&#351;&uuml;nceler gelirdi akl&#305;ma; &Ccedil;erkes insan&#305;n&#305;n da&#287;l&#305; insan&#305;n ya&#351;am&#305;nda en g&uuml;zel, en ilgin&ccedil; ama&ccedil; olan, ya&#351;am&#305;n &#305;&#351;&#305;&#287;&#305; olan &ouml;&#287;renme sevgisinin do&#287;aca&#287;&#305; &ccedil;a&#287; yak&#305;nd&#305;r. Toplumumuzun okuma, yazma, edebiyat, sanat yaratma g&uuml;nleri yak&#305;nd&#305;r. Naguma Sora Edebiyat, yery&uuml;z&uuml;nde ayd&#305;nl&#305;klar&#305;n en g&uuml;zelini getiren g&uuml;ne&#351;tir. O, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[122],"tags":[],"class_list":["post-13152","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ed-sairlerimiz-yazarlarimiz","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13152","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13152"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13152\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38510,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13152\/revisions\/38510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}