{"id":13158,"date":"2019-04-01T17:23:24","date_gmt":"2019-04-01T22:23:24","guid":{"rendered":"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/?p=13158"},"modified":"2019-04-01T17:23:24","modified_gmt":"2019-04-01T22:23:24","slug":"adigey-yazin-dili-ekim-devrimiyle-dogmustur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/adigey-yazin-dili-ekim-devrimiyle-dogmustur\/","title":{"rendered":"AD\u0130GEY YAZIN D\u0130L\u0130 EK\u0130M DEVR\u0130M\u0130&#8217;YLE DO\u011eMU\u015eTUR"},"content":{"rendered":"<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2018-Images\/369.jpg\" alt=\"\" width=\"417\" height=\"305\" \/><\/p>\n<p><strong>Jorj \u015eawkue <\/strong><span style=\"font-family: Arial;\"><br \/>\n<\/span> Filoloji Bilimleri Kandidat\u0131<br \/>\n\u00c7eviri: \u00c7etav \u0130.<span style=\"font-family: Arial;\"><br \/>\nYam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978, s.80<\/span><\/p>\n<p>Yaz\u0131n dili, ulusun k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, onun manevi zenginli\u011finin\u00a0\u00a0\u00a0 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Halk\u0131n en de\u011ferli varl\u0131\u011f\u0131 olarak da her zaman kalacakt\u0131r. Yaz\u0131n dilinin \u00f6nemli \u00f6zelliklerinden biri de halk\u0131n konu\u015ftu\u011fu dile s\u0131k\u0131ca ba\u011fl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bununla birlikte halk\u0131n konu\u015ftu\u011fu her diyalekt yaz\u0131n dili olamaz. Yaz\u0131n dili, halk\u0131n konu\u015ftu\u011fu diyalektlerin en yetkini olup, herkes\u00e7e en kolay anla\u015f\u0131labilenidir. K\u0131saca yaz\u0131n dili, dilcilerin en uygun bulduklar\u0131 diyalekttir. Yaz\u0131n dilinin olu\u015fup geli\u015fmesinde ozanlar\u0131n, yazarlar\u0131n \u00f6nemli rolleri vard\u0131r. Yaz\u0131n dilleri bunlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131nda sa\u011flamla\u015f\u0131r, yetkinle\u015fir ve geni\u015f halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n mal\u0131 olur. Yaz\u0131n dilinin geli\u015ftirilip g\u00fczelle\u015ftirilmesinde .dilbilimcilere, basma ve b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr g\u00f6revlilerine \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n dilinin olu\u015fumu, yaz\u0131 diline ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yaz\u0131 dili olmadan yaz\u0131n dili olamaz. Ancak yaz\u0131 dili ile yaz\u0131n dili ayn\u0131 zamanda ba\u015flamazlar. Yaz\u0131n dilleri, yaz\u0131 dilinden \u00e7ok sonralar\u0131 ba\u015flar. Tarihin derinliklerinden gelen kimi yaz\u0131n dillerinde durum b\u00f6yledir, \u00f6rne\u011fin; Rus, \u0130ngiliz, Frans\u0131z ve benzeri yaz\u0131n dillerinin ba\u015flang\u0131c\u0131, yaz\u0131 dillerinin ba\u015flang\u0131c\u0131ndan \u00e7ok sonralar\u0131 olmu\u015ftur. Bunun nedeni, bu dilleri konu\u015fan halklar\u0131n sosyo- ekonomik ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131n geli\u015fmemi\u015f olmas\u0131 sonucu, yaz\u0131 dillerinin toplumsal g\u00f6revlerinin az olu\u015fu idi. Bu dillerin, yaz\u0131n dillerini yaratabilmeleri i\u00e7in toplumun sosyo-ekonomik y\u00fckselmesini sa\u011flayacak ko\u015fullar\u0131n olu\u015fmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n<p>Adigey yaz\u0131n dilinin durumu de\u011fi\u015fiktir. Adigey yaz\u0131 ve yaz\u0131n dilleri ayn\u0131 zamanda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle Adigey yaz\u0131 ve yaz\u0131n dilleri ayn\u0131 anlamda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ekim devrimine kadar -Adigey yaz\u0131n dilini etkileyebilecek \u00f6l\u00e7\u00fcde- bir yaz\u0131 dili olmayan Adigeler bu devrimden sonra yaz\u0131n dillerini yaratabilme olanaklar\u0131n\u0131 elde etmi\u015flerdir. Bu olanaklardan birincisi; dilin toplumsal g\u00f6revlerinin geli\u015ftirilmesi, halk\u0131n kendi dili ile okuyup-yazabilir, \u00f6\u011frenim g\u00f6rebilir duruma gelmesidir. B\u00f6ylece Adigey dilinin toplumdaki i\u015flevi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kincisi; dilin geli\u015fiminin bilimsel y\u00f6ntemlere dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, anadille e\u011fitim yapan okullar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131, sanatsal ve politik nitelikteki gazete, dergi ve kitaplar\u0131n \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 ve \u00e7e\u015fitli s\u00f6zl\u00fcklerin haz\u0131rlanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc; bu i\u015fleri y\u00fcr\u00fctecek ulusal kadrolar\u0131n yeti\u015fmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Adigey dilbilimcisi A\u015fhamafe Davut, Adigey d\u00fcz yaz\u0131s\u0131n\u0131n kurucusu yazar \u00c7&#8217;era\u015f Tembot, Adigey nazm\u0131n\u0131n kurucusu Hatko Ahmet, Do\u00e7. Namitoko Yusuf ve benzerlerinin Adigey yaz\u0131n\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131ndaki katk\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Ayr\u0131ca Hatane Abdul, Hatana Ayi\u015fet ve Huwaj Mahmud da bu i\u015flerin ba\u015far\u0131lmas\u0131nda canla-ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Adige halk\u0131 yaz\u0131 dilinin ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn geli\u015ftirilmesi gereksinimini \u00f6teden beri duyuyordu. Bu u\u011furda Adige ayd\u0131nlar\u0131ndan Net&#8217;awko Hacem, Bersey Wumar ve Negumo \u015eore gibileri \u00e7ok gayret g\u00f6stermi\u015flerse de \u00c7arl\u0131k devrinde olanak bulamam\u0131\u015flard\u0131. Sosyalist Ekim Devrimi&#8217;nden sonra halk\u0131m\u0131z kendi diliyle okuyup-yazma olanaklar\u0131m elde etmi\u015ftir. Adige yaz\u0131n dili \u00c7&#8217;era\u015f Tembot&#8217;un ilk yaz\u0131lar\u0131 ve Hatko Ahmed&#8217;in ilk \u015fiirleriyle do\u011fmu\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n \u00e7abuk ilerlemi\u015f ve b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeler kaydetmi\u015ftir. Bu geli\u015fmede,\u00a0yaz\u0131n dilimizle yaz\u0131lan yap\u0131tlar\u0131n yaln\u0131z \u00fclkemizde de\u011fil, ba\u015fka \u00fclkelerde de okunmas\u0131n\u0131n, Adigey Tiyatrosu&#8217;nun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m bu dille s\u00fcrd\u00fcrmesinin, Adigey Radyosu&#8217;nun ve Sosyalist Adigey Gazetesi ile Zeko\u015fn\u0131\u011f dergisinin de yay\u0131nlar\u0131n\u0131 yine bu dille yapmas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck etkisi bulundu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n dilinin do\u011fru temellere oturtulmas\u0131 ve sa\u011flam \u00f6l\u00e7\u00fclere dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 bu dile temel olacak olan diyalektin do\u011fru olarak saptanmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yaz\u0131n diline temel olacak olan diyalektler iki \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar, politik, ekonomik veya k\u00fclt\u00fcrel merkez durumunda bulunan b\u00f6lgenin diyalekti veya o toplumdaki b\u00fcy\u00fck yazarlar\u0131n, yap\u0131tlar\u0131n\u0131 vermi\u015f olduklar\u0131 diyalektlerdir. \u00d6rne\u011fin; Rus yaz\u0131n diline Moskova diyalektinin, Frans\u0131z yaz\u0131n diline Paris diyalektinin temel olmas\u0131n\u0131n nedeni, Moskova ve Paris&#8217;in bu \u00fclkelerin politik, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel merkezi durumunda bulunmalar\u0131d\u0131r. \u0130talyan yaz\u0131n diline Toskonya diyalektinin temel olmas\u0131n\u0131n nedeni ise b\u00fcy\u00fck \u0130talyan yazarlar\u0131ndan Dante Bokaccio ve Petrark&#8217;m yap\u0131tlar\u0131n\u0131 bu diyalekt ile vermi\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Adige dillerinin olu\u015fmas\u0131 ise bu kurallara uymamaktad\u0131r. Burada politik, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel merkezin veya yeti\u015fecek \u00fcnl\u00fc yazarlar\u0131n yaz\u0131n diline temel olacak diyalekti olu\u015fturmalar\u0131n\u0131 beklemek i\u00e7in zaman kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Adigey dilinin yeni kazand\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck toplumsal g\u00f6revlerini yerine getirebilmesi i\u00e7in acele olarak yaz\u0131n dilinin olu\u015fturulmas\u0131 gerekiyordu. Bu nedenledir ki, Adigey yaz\u0131n diline temel olacak olan diyalekti dilbilimcilerin kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile bulmalar\u0131 gerekiyordu. Dilbilimcilerin kendi konu\u015ftuklar\u0131 ve al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 diyalekti temel almalar\u0131 uygun d\u00fc\u015fmezdi. Dilbilimcilerin Adigey yaz\u0131n diline temel alacaklar\u0131 diyalektin Adigey dilini konu\u015fanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131labilmesi gerekiyordu. \u0130\u015fte bu durumlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak Chemguy diyalekti Adigey yaz\u0131n diline temel al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eimdi Adigey yaz\u0131n diline temel olan diyalektin se\u00e7imi konusunda Adige dilbilimcilerinin neler s\u00f6ylediklerine bakal\u0131m.<\/p>\n<p>Prof. N. F. Yakovlev ve Do\u00e7. D. A. A\u015fhamaf taraf\u0131ndan 1930 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan Adigey Dilinin K\u0131sa Grameri (Kratkaya Grammatika Adigeyskogo Yaz\u0131ka) adl\u0131 kitapta &#8221;Chemguy diyalekti yaz\u0131n diline temel olmaktad\u0131r. Bu nedenle Adigey dilindeki sesli ve sessizleri bu diyalektten veriyoruz&#8221; denmektedir.<\/p>\n<p>Bu iki yazar\u0131n 1941 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 Adigey Yaz\u0131n Dilinin Grameri (Grammatika Adigeyskogo Literaturnogo Yaz\u0131ka) adl\u0131 eserinde \u00abChemguy diyalekti \u00fczerine yaz\u0131n dili kurulmu\u015f oldu, bu ayn\u0131 zamanda Bjedugh, Shapsugh ve Abzegh diyalektlerin elementlerini de kapsamaktad\u0131r.&#8221; denmektedir.<\/p>\n<p>Temel diyalekt konusunda her iki yazar\u0131n ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fte olmad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcren kimi dilbilimciler de vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin; M\u0131l\u0131amecane Yus\u0131f 5 Mart 1968 tarihli Adigey Pravda Gazetesi&#8217;ndeki makalesinde A\u015fhamafe Daw\u0131t&#8217;\u0131n Yakovlev&#8217;den ayr\u0131 olarak kendi ba\u015f\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131nda Bjedugh- \u00c7&#8217;en\u0131gury diyalektini temel olarak alma yanl\u0131s\u0131 oldu\u011funu, \u00c7emgu\u0131y diyalektinin tek ba\u015f\u0131na temel olmas\u0131n\u0131n Yakolev&#8217;in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc oldu\u011funu, A\u015fhamaf&#8217;\u0131n bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc payla\u015fmad\u0131\u011f\u0131m yazmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Burada, A\u015fhamaf&#8217;\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerini a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak i\u00e7in, yaz\u0131n dilinin kurulu\u015fu, ilerlemesi ve geli\u015fmesi konusundaki &#8221;Tratkiy Obzor\u00a0\u00a0\u00a0 Adigeyskih Diyalektov&#8221; adl\u0131 eserine bir g\u00f6z atal\u0131m. A\u015fhamaf in yaz\u0131n dilinin diyalektlerle ili\u015fkileri hakk\u0131ndaki toplum teorisi \u015f\u00f6yledir; &#8221;Sovyet iktidar\u0131ndan sonra cumhuriyetlerde olu\u015fan ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczen nedeniyle, dilin \u00e7e\u015fitli diyalektleri birbirine kar\u0131\u015ft\u0131, h\u0131zla ilerleyen ulusal yaz\u0131n dilleri kimi diyalektleri tasfiye etti.&#8221; Yazar bu g\u00f6r\u00fc\u015ften kaynaklanarak Bjedugh-Chemguy diyalektinin yaz\u0131n diline temel oldu\u011funu yazmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 yap\u0131tta yine bu konuda \u015f\u00f6yle demektedir: &#8221;Bjedugh-Chemguy diyalektleri \u00fczerine yaz\u0131n dilinin\u00a0\u00a0 kuruldu\u011fu y\u0131llarda bu iki diyalekt kendi \u00f6zelliklerini bir di\u011ferine kar\u0131\u015ft\u0131rmakta idi. Adigey&#8217;in ulusal yaz\u0131n\u0131n\u0131n yeni ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu y\u0131llarda gen\u00e7 yaz\u0131n dili, ders kitaplar\u0131 ve gazetelerde Chemguy diyalekti temel al\u0131narak yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bu diyalekt kendi &#8220;belliklerini\u00a0 Bjedugh diyalektine ge\u00e7iriyor,\u00a0Bjedugh diyalekti de kendi fonetik ve morfolojik \u00f6zelliklerini yitiriyordu.<\/p>\n<p>A\u015fhamaf Daw\u0131t baz\u0131 \u00f6rnekler verdikten sonra \u015fu sonuca var\u0131yordu:\u00a0 &#8221;Yaz\u0131n diline temel olacak olan diyalekt bug\u00fcne de\u011fin belirlenmemi\u015f oldu\u011fundan, ders kitaplar\u0131, gazeteler, sanat yap\u0131tlar\u0131 ve \u00e7eviri yaz\u0131lar\u0131 Chemguy elementleri \u00e7o\u011funlukta olmak \u00fczere Bjedugh-Chemguy diyalektlerinin karmas\u0131yla \u00e7\u0131k\u0131yordu. Chemguy elementlerinin \u00e7o\u011funlukta olmas\u0131n\u0131n nedeni bu diyalektin ses d\u00fczeninin daha uygun, olmas\u0131yd\u0131. Birbirine kar\u0131\u015fan bu iki diyalektten Chemguy diyalektinin ilerlemesinin daha elveri\u015fli duruma gelmi\u015f olmas\u0131yd\u0131. \u00d6rne\u011fin;Chemguy diyalektinden \u0131sl\u0131kl\u0131 sesler d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ses d\u00fczeni daha yetkin olan Chemguy diyalekti Kabardey diyalektine de daha yak\u0131nd\u0131.&#8221;<\/p>\n<p>Yukar\u0131da belirtilen \u00f6\u011feler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yaz\u0131n dilinin kurulamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen yazar \u015fu sonuca varmaktad\u0131r:\u00a0&#8221;Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00f6zellikler, ilk anda Bjedugh ve Chemguy diyalektleri aras\u0131ndaki fark\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fckm\u00fc\u015f gibi g\u00f6sterirse de bu durum, okullarda g\u00fc\u00e7l\u00fckler do\u011furmakta, \u00e7evirmenler, yazarlar ve redakt\u00f6rler aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar yaratmaktad\u0131r. Bu nedenle geli\u015ftirilmesi daha uygun olan Chemguy diyalekti temel al\u0131narak olu\u015fturulan yaz\u0131n dilinin \u00fcretilmesine yard\u0131mc\u0131 olmak gerekir.&#8221;<\/p>\n<p>Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00f6zellikleri bir araya getirdi\u011fimizde\u00a0\u00a0 M\u0131harnecane Yunus&#8217;un g\u00f6r\u00fc\u015flerinin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. A\u015fhamafe Davut&#8217;un &#8221;Bjedugh-Chemguy diyalekt&#8221;, &#8221;Chemguy Diyalekt&#8221; terimlerini bir arada kullanmas\u0131n\u0131n nedeni, her iki terimi ayn\u0131 anlamda saymas\u0131d\u0131r. Bu iki terimi ayn\u0131 anlaml\u0131 yapan, Bjedugh diyalektindeki fonetik ve morfolojik \u00f6zelliklerin yaz\u0131n dilinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n olanaks\u0131z olmas\u0131d\u0131r. 1936 y\u0131l\u0131nda \u00dclke Y\u00fcr\u00fctme Kurulu&#8217;nun kabul etti\u011fi &#8221;Adigey Orfografisinin Pl\u00e2n\u0131&#8221; ve 1940 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan &#8221;Adigey Orfografi S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde&#8221; Bjedugh diyalekti formlar\u0131n\u0131n yer almamas\u0131 A\u015fhamafe&#8217;in g\u00f6r\u00fc\u015flerini do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Filoloji bilimleri doktoru \u00c7&#8217;era\u015f Zeynep 1959 y\u0131l\u0131nda Sosyalist Adigey Gazetesi&#8217;nde yaz\u0131n dilinin temel kurallar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kurallar\u0131n korunmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek \u015f\u00f6yle demektedir : &#8221;\u00c7al\u0131\u015fanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc y\u00fckseltecek olan \u00f6zelliklerden biride yaz\u0131n dilidir. Yaz\u0131n dili a\u00e7\u0131k, d\u00fczenli, anla\u015f\u0131l\u0131r olmal\u0131; \u00e7al\u0131\u015fanlara g\u00fc\u00e7 gelmemelidir. Vatan sava\u015f\u0131ndan \u00f6nceki yirmi y\u0131l i\u00e7inde b\u00f6yle bir yaz\u0131n dilini kazanm\u0131\u015f bulunmaktay\u0131z. Bunun temeli Chemguy diyalektidir. Chemguy diyalekti okuyup yazmak i\u00e7in daha elveri\u015fli, fonetik kurulu\u015f bak\u0131m\u0131ndan daha uygundur.&#8221;<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7e\u015fitli yazarlar\u0131n Chemguy diyalektinin Adigey yaz\u0131n dilinin temelini olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc do\u011frulamaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bilimsel kurallara uygun bir\u00e7ok s\u00f6zl\u00fck yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. 1968 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan Adigey Orfografi S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn&#8221; \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde yazarlar\u0131 \u015f\u00f6yle demektedir : &#8221;Bu s\u00f6zl\u00fck Adigey \u00dclke Y\u00fcr\u00fctme Kurulu&#8217;nun uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc orfografik \u00f6l\u00e7\u00fcler temel al\u0131narak olu\u015fturulmu\u015ftur.&#8221; Bu \u00f6l\u00e7\u00fcler herkes\u00e7e bilindi\u011fi gibi Chemguy diyalektinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlardan Adigey yaz\u0131n dilinin geli\u015fiminin yaln\u0131zca Chemguy diyalektine ba\u011flanm\u0131\u015f oldu\u011fu sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Yaz\u0131n dili Chemguy diyalektinin bir \u00e7ok fonetik ve gramatik formlar\u0131n\u0131 almam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer diyalektlerden, \u00f6zellikle Bjedugh diyalektinden ald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zc\u00fckler ile fonetik ve gramatik formlar da Adigey yaz\u0131n dilini zenginle\u015ftirmektedir.<\/p>\n<p>Yaz\u0131n diline giren s\u00f6zc\u00fck ve formlar \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a yaz\u0131n dili daha da geli\u015fecek yetkinle\u015fecektir. Ancak bunlar\u0131n yaz\u0131n dilinin \u00f6l\u00e7\u00fclerine g\u00f6re kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p>Elli y\u0131l i\u00e7inde Adigey yaz\u0131n\u0131 do\u011fru yol izlemi\u015f, oturmu\u015f ve b\u00fcy\u00fck geli\u015fme g\u00f6stermi\u015ftir. Gelecekte daha \u00e7ok geli\u015fece\u011fine ku\u015fku yoktur. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu konuda tart\u0131\u015fma yersiz oldu\u011fu gibi zamana da ters d\u00fc\u015fmektedir. B\u00fct\u00fcn Adige ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n g\u00f6revi yaz\u0131n dilimizi sa\u011flamla\u015ft\u0131rmak, g\u00fczelle\u015ftirmek, g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leriyle \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Yaz\u0131n dilimizin geli\u015fmesi dil bilimcilerin \u00f6n\u00fcne yeni sorunlar getirmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Yaz\u0131n dili ile diyalektler aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi derinlemesine incelemek, Adigeyce ve Kabardeyce aras\u0131ndaki yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 daha iyi g\u00f6steren fonetik ve gramatik formlar \u00fczerinde daha ileri \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak ve fonetik ve gramatik y\u00f6n\u00fcnden Rus\u00e7a&#8217;n\u0131n Adigece \u00fczerindeki etkilerini daha iyi belirleyebilmektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Jorj &#350;awkue Filoloji Bilimleri Kandidat&#305; &Ccedil;eviri: &Ccedil;etav &#304;. Yam&ccedil;&#305; Dergisi, May&#305;s 1977-&#350;ubat 1978, s.80 Yaz&#305;n dili, ulusun k&uuml;lt&uuml;r&uuml;n&uuml;n g&ouml;r&uuml;n&uuml;m&uuml;, onun manevi zenginli&#287;inin&nbsp;&nbsp;&nbsp; &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;d&uuml;r. Halk&#305;n en de&#287;erli varl&#305;&#287;&#305; olarak da her zaman kalacakt&#305;r. Yaz&#305;n dilinin &ouml;nemli &ouml;zelliklerinden biri de halk&#305;n konu&#351;tu&#287;u dile s&#305;k&#305;ca ba&#287;l&#305; olmas&#305;d&#305;r. Bununla birlikte halk&#305;n konu&#351;tu&#287;u her diyalekt yaz&#305;n dili olamaz. Yaz&#305;n dili, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-13158","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-edebiyat-genel-konular","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13158"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13158\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13160,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13158\/revisions\/13160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}