![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/458.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
Laka C.<\/span><\/strong> Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde ”Kafkas Tarihinde Abhazlar ve \u00c7erkezlik Mefhumu” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda bir kitap yay\u0131nland\u0131 \u0130stanbul’da. Yazar\u0131 da bir Abhazyal\u0131 b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz. Eserin baz\u0131 belirgin \u00f6zerliklerinin bulunmas\u0131 ve \u00e7o\u011fu yerinde kavramlar\u0131n \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ger\u00e7eklerine tamamen ters d\u00fc\u015fecek \u015fekilde sapt\u0131r\u0131lmas\u0131 dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekmesine neden oldu. \u00d6ncelikle \u015funu belirtmek isterim ki; bu ele\u015ftiriyi yaparken kesinlikle \u00c7erkes \u015fovenizmine kap\u0131lmak sevdas\u0131nda de\u011filim.<\/p>\n Aksine, kendi durumunda olan d\u00fcnya halklar\u0131yla ayn\u0131 yazg\u0131 ve sorunlar\u0131 payla\u015fan halk\u0131m\u0131n, ortak m\u00fccadelede ilerici at\u0131l\u0131mlarla yerini alaca\u011f\u0131 inanc\u0131nday\u0131m.<\/p>\n \u015eartlar b\u00f6yle iken ve bilimsel ger\u00e7ekler ortadayken hala ”\u00c7erkeslerin k\u00f6keni \u015fudur, \u015furadan gelmi\u015fiz, \u015funlar\u0131 yapm\u0131\u015f\u0131z” gibi g\u00fcncel sorunlar\u0131m\u0131zdan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle uzak, k\u0131s\u0131r saplant\u0131lar\u0131n aras\u0131nda dola\u015fmak ger\u00e7ekten g\u00fcl\u00fcn\u00e7. Ne var ki, baz\u0131 yazarlar\u0131m\u0131z \u00e7\u0131k\u0131yor, \u00f6yle \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar ki kar\u015f\u0131 durmadan edemiyor insan.<\/p>\n Konumuz olan kitab\u0131n Abhazlar\u0131n Men\u015fei ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00c7erkeslerle ilgili \u015f\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. ”Bir\u00e7ok gruplara ayr\u0131lan ve Kas unsuruna mensup olan bu kavimlerin milli unvanlar\u0131 \u00c7erkes’tir. \u00c7erkes unvan\u0131 ise Klaproth’a g\u00f6re, galip bir ihtimalle \u00c7er ve Kes gibi T\u00fcrk\u00e7e’den olu\u015fan iki kelimeden meydana gelmektedir. Burada \u00c7er; yol<\/b> demektir, Kes ise kesmek<\/b> mastar\u0131ndan bir s\u0131fat olan kesen veya kesici kelimelerinin as\u0131l maddeleridir. Yani yolkesen<\/b> manas\u0131na gelir.”<\/p>\n Olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekici bir a\u00e7\u0131klama. An\u0131msad\u0131\u011f\u0131m bir ba\u015fka kaynakta da, \u00c7erkeslerin, \u00e7erileri kesmeleri <\/b> nedeniyle kendilerine \u00e7eri kesen<\/b> anlam\u0131nda ”\u00c7erkes”* dendi\u011fini okumu\u015ftum. \u00c7erkes kavram\u0131n\u0131n k\u00f6keninde \u00f6rneklerde de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi ger\u00e7ekle hi\u00e7bir ilgisi olmayan T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zc\u00fckler aranmas\u0131, tutars\u0131z ve maksatl\u0131 \u00e7abalard\u0131r. Nedenleri de a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir.<\/p>\n Meseleye bilimsel bir a\u00e7\u0131kl\u0131k getirecek olursak \u00c7erkes isminin yol kesmekle, \u00e7eri kesmekle hi\u00e7bir ilgisi yoktur. \u00c7a\u011flar boyunca Kuzey Kafkasya’y\u0131 istila eden kavimler co\u011frafi etmenler sonucu yerli halk\u0131 bu \u015fekilde adland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7erek<\/b> vadisi \u00e7evresinde ya\u015fayan halklar, kendilerine y\u00f6neltilen ”kimsiniz, kimlerdensiniz” sorusuna \u00c7erek<\/b> veya Kerket, Kerkez<\/b> boyundan\u0131z, yan\u0131t\u0131n\u0131 vermi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla bu halklara \u00c7erek vadisinde oturanlar anlam\u0131na gelen ”\u00c7erekxes<\/b>, \u00c7erkes<\/b>” denmi\u015ftir. Meydan Larousse (Cilt: 3, S: 198) \u00c7erkes’i Kerkes<\/b> boyundan kimse \u015feklinde tan\u0131mlar. Ayr\u0131ca baz\u0131 bat\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00c7erkeslere kas unsuruna mensup anlam\u0131na gelen Circas<\/b> veya Circassian<\/b> demi\u015flerdir. K\u0131sacas\u0131 \u015fimdiye kadar \u00c7erkesler i\u00e7in o kadar \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylenmi\u015ftir ki; ortaya \u00e7\u0131kan anlam karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ne yaz\u0131k ki baz\u0131 art niyetli ki\u015filerin olduk\u00e7a i\u015fine yaram\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Yak\u0131n zamanlara kadar \u00c7erkes kavram\u0131 yaln\u0131zca Adige halk\u0131n\u0131 kapsamaktayd\u0131. Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00c7erkes halklar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda Abaza, Adige, \u00c7e\u00e7en, Da\u011f\u0131stan, Asetin v.b. halklar\u0131n ilerici yerini almas\u0131nda, birle\u015ftirici bir kavram olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n yazar kitab\u0131n\u0131n di\u011fer bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde toplumumuzda \u015fimdiye kadar yap\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lan ilerici say\u0131labilecek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ”T\u00fcrkiye’deki Kafkas as\u0131ll\u0131 T\u00fcrkleri m\u00fc\u015fk\u00fcl duruma d\u00fc\u015f\u00fcrecek nitelikte olmas\u0131” gerek\u00e7esiyle bir kalemde verebilmekte ve \u015f\u00f6yle demektedir:<\/p>\n ”G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kendini \u00c7erkeslik kompleksine kapt\u0131rm\u0131\u015f olan ve birka\u00e7 ki\u015fiden ibaret olan kampanyac\u0131lar\u0131n bu gibi fikir ve sorulan ile, \u015fu \u00f6zg\u00fcr ve g\u00fczel yurdumuzda \u00c7erkesler genel ad\u0131 ile ya\u015famakta olan Kafkas as\u0131ll\u0131 vatanda\u015flar\u0131n T\u00fcrk toplumundan tamamen ayr\u0131 ve sanki sadece ge\u00e7ici bir g\u00f6\u00e7men olarak yerle\u015fmi\u015f yabanc\u0131 bir az\u0131nl\u0131km\u0131\u015f gibi nitelendirmekle kalmay\u0131p ayr\u0131ca \u00c7erkes’im diyen her ferdin gayesinin anavatana d\u00f6nmelerini isteyecek kadar ileri gittikleri g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.”<\/p>\n Daha a\u015fa\u011f\u0131daki bir paragrafta \u015f\u00f6yle bir a\u00e7\u0131klama var.<\/p>\n ”Kuzey Kafkasya as\u0131ll\u0131 Anadolu T\u00fcrk’\u00fc buna m\u00fcsaade eder mi? \u00c7erkesler T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 ve T\u00fcrk olduklar\u0131na g\u00f6re onlar\u0131n T\u00fcrkiye’de \u00c7erkesce lisanlardan biri ile \u00f6\u011fretim ve e\u011fitime ge\u00e7melerine hukuken imkan yoktur… \u0130nsan\u0131n baz\u0131 kere acaba bu ki\u015fileri b\u00f6yle bir zihniyetle harekete s\u00fcr\u00fckleyen sebep ne olabilir diye kendi kendine soraca\u011f\u0131 geliyor. Kim bilir, belki de kendilerini a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k bir kompleks i\u00e7inde buluyorlar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce onlara mensup olduklar\u0131 kabileleri pek parlak bir niteli\u011fe sahip bulmamalar\u0131ndan ileri\u00a0 gelmektedir.”<\/p>\n Bunlara yan\u0131t\u0131m \u015fu olacak:<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6yle kendini bilmezler var ki, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fcz y\u0131l belki de daha fazla gerisinde ya\u015fayan… \u00d6yle kendini bilmezler var ki, ileriye do\u011fru i\u015fleyen \u00e7ark\u0131 geriye \u00e7evirmeye \u00e7abalayan… Bireysel k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131 u\u011fruna toplumun gelece\u011fini ilgilendiren \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131n\u0131 bir kalemde has\u0131ralt\u0131 edebilen…<\/p>\n \u00c7o\u011funluk taraf\u0131ndan kabul edilen bir ger\u00e7ektir ki; bug\u00fcn \u00c7erkes halklar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015f\u0131 olmalar\u0131, T\u00fcrk olmalar\u0131n\u0131 gerektirmez. Irk\u00e7\u0131l\u0131\u011fa ka\u00e7mamak \u015fart\u0131yla dilini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, toplumsal de\u011ferlerini devam ettirme \u00e7abas\u0131, yani asimilasyona kar\u015f\u0131 m\u00fccadele en do\u011fal haklar\u0131d\u0131r \u00c7erkeslerin. Say\u0131n yazar\u0131n bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yaparken kitleden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kopuk oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yor. Hat\u0131rlatmak isterim ki, T\u00fcrkiye \u00c7erkeslerinin b\u00fcy\u00fck bir kesimi kendilerini hi\u00e7 de Kafkas as\u0131ll\u0131 Anadolu T\u00fcrk\u00fc olarak g\u00f6rmemektedir. Yine say\u0131n yazar eserin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u0130spanya’da Bask militanlar\u0131n\u0131n m\u00fccadelesini, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck kavgas\u0131n\u0131 vurgularken di\u011fer yanda T\u00fcrkiye \u00c7erkeslerini Anadolu T\u00fcrk\u00fc olarak nitelendirip sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel yozla\u015fman\u0131n i\u00e7ine itmek istemesi, d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkiyi g\u00f6stermez mi?<\/p>\n \u015eimdi de kitab\u0131n sons\u00f6z b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden baz\u0131 paragraflara g\u00f6z gezdirelim:<\/p>\n ”Ba\u015flang\u0131\u00e7 yaz\u0131larda belirtti\u011fim gibi, konumuz do\u011frudan do\u011fruya Abhazya ve Abhazyal\u0131lard\u0131r ve bu cemiyetin \u00c7erkeslik kompleksi i\u00e7inde haks\u0131z yere g\u00f6lgede b\u0131rak\u0131lmak suretiyle gere\u011fi kadar tan\u0131nmas\u0131na engel olunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve hele bir tak\u0131m mevhum ve \u00e7irkin ithamlar alt\u0131nda tutulmas\u0131, bu kitab\u0131n yaz\u0131lmas\u0131na gerek\u00e7e olmu\u015ftur… Evvela \u015fu hususu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmeliyim ki; Abazalar, ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi gelecekte de hi\u00e7bir zaman g\u00f6lge bir millet olmam\u0131\u015f ve olmayacakt\u0131r… Abhaz ve Abazalar\u0131 \u00c7erkesten saymay\u0131z ve hatta onlar bizim \u00e7ingenemizdir! gibi \u00e7ok \u00e7irkin laflar edecek kadar a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksine kendini kapt\u0131rm\u0131\u015f olan bilhassa ve maalesef daha ziyade Adige grubuna mensup \u00fc\u00e7-be\u015f kendini bilmez i\u00e7in ayn\u0131 k\u00f6kten ve ayn\u0131 vatandan, karde\u015f sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn Kafkas halklar\u0131na bu y\u00fczden herhangi bir tarizde bulunacak de\u011filiz.”<\/p>\n Kitab\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Abhazya ve Abhaz halk\u0131na ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n ve belirgin bir Abhaz \u015fovenizmi g\u00fcd\u00fclmesinin nedeni a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yor. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, say\u0131n yazar Adigelik kompleksi i\u00e7inde diyerek su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 ki\u015filerden daha fazla bir Abhazl\u0131k kompleksi i\u00e7indedir ama art\u0131k ku\u015fku duymalar\u0131na gerek yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131z \u00c7erkeslerin de\u011fil d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r dillerle birbirlerini a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131klar\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fcmsedikleri devirler geride kalm\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki, \u00c7ingene halk\u0131 yak\u0131\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in kullan\u0131lacak bir halk de\u011fil, ad\u0131ndan sayg\u0131 ile bahsedilir bir halkt\u0131r.<\/p>\n \u015eu kesinlikte bilinmelidir ki, t\u00fcm bask\u0131 ve y\u0131ld\u0131rma \u00e7abalar\u0131na kar\u015f\u0131n \u00c7erkes halk\u0131 d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015flar\u0131 saf\u0131nda gereken yerini alacakt\u0131r. Bu her \u015feyden \u00f6nce zorunlu olan de\u011fi\u015fmenin ve do\u011fal gereksinmenin sonucudur. Yoksa say\u0131n yazar\u0131n bol bol ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc karma\u015f\u0131k ve \u00e7eli\u015fik gerek\u00e7elerle uzaktan-yak\u0131ndan bir ili\u015fkisi yoktur.<\/p>\n Mutlu bir gelecek dile\u011fiyle…<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Laka C. Yamçı Dergisi, Mayıs 1977-Şubat 1978, s.421 Geçtiğimiz günlerde ”Kafkas Tarihinde Abhazlar ve Çerkezlik Mefhumu” başlığı altında bir kitap yayınlandı İstanbul’da. Yazarı da bir Abhazyalı büyüğümüz. Eserin bazı belirgin özerliklerinin bulunması ve çoğu yerinde kavramların çağımızın gerçeklerine tamamen ters düşecek şekilde saptırılması dikkatleri üzerine çekmesine neden oldu. Öncelikle şunu belirtmek isterim ki; bu eleştiriyi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13188","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13190,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13188\/revisions\/13190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nYam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978, s.421<\/span><\/p>\n