![\"\"](\"http:\/\/www.circassiancenter.com\/cc-turkiye\/z-2013-Images-2\/451.JPG\")
<\/p>\n<\/p>\n
HAP\u0130 Cevdet<\/span><\/strong> ”Yam\u00e7\u0131”’y\u0131\u00a0 \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131n\u0131zdan \u015fahsen haberim olsun isterdim. Olmad\u0131, yine de g\u00fccenmi\u015f de\u011filim. En i\u00e7tenlikli ba\u015far\u0131 dileklerimi yollar\u0131m. Gerek ”Kafkasya” gerek di\u011fer yay\u0131nlarda s\u00fcrekli hatalar yap\u0131ld\u0131. Ben elimden geldi\u011fince hatalardan ar\u0131nmay\u0131 savundum. Ama ba\u015far\u0131l\u0131 -tam anlamda ba\u015far\u0131l\u0131- oldu\u011fumu s\u00f6yleyemem. Hatalar d\u00fczeltildi\u011finde bile sanki inad\u0131na inad\u0131na hatalar savunuldu. \u00d6rne\u011fin bilmemekten \u00f6t\u00fcr\u00fc, ”Kaskasya”daki (No: 39-42) ”Adigey’in K\u0131sa Tarih\u00e7esi”nde (s. 85) Adige, Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk ve Kabardey-Balkar’\u0131n resmi dili Rus\u00e7a’d\u0131r, denildi. Ancak ”Kafkasya”n\u0131n 44.say\u0131s\u0131nda (s. 2) ve 48.say\u0131s\u0131nda (s. 13) Adigece’nin de kendi alan\u0131nda resmi dil oldu\u011fu belirtildi. Belge de g\u00f6sterildi. \u00d6zerk bir \u00fclkedeki \u00f6zellikle Adigeler i\u00e7in oldu\u011funa g\u00f6re, elbette Adigece \u00f6zel de\u011fil, resmi dil olabilirdi. Mant\u0131k da b\u00f6yle buyurur. Bu konuda \u015fifahen ve yaz\u0131l\u0131 olarak \u0130. Aydemir’e durumu a\u00e7\u0131klad\u0131m, yaz\u0131 yazd\u0131m. Belki politik sak\u0131nca m\u0131 ne g\u00f6r\u00fcld\u00fc, ger\u00e7ek yay\u0131nlanmad\u0131. Yine ayn\u0131 hatalar\u0131n ”Nartlar\u0131n Sesi”nde (s. 14), hi\u00e7 hata yapmamas\u0131 gereken biri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tekrarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n M. Lermotov, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n demokrat bir ki\u015fisidir. Ancak, Puskin’e, Lermontov’a ve Tolstoy’a ”Nartlar\u0131n Sesi”nde dil uzat\u0131ld\u0131. Oysa ”Kafkasya”n\u0131n 39-42 say\u0131s\u0131nda bu ki\u015filerin Adigelere kar\u015f\u0131 demokrat\u00e7a tutumlar\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 (s. 94, 134, 140, 141). Okunmad\u0131\u011f\u0131ndan, ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan, belki de ilkel bir \u0131rk\u00e7\u0131 anlay\u0131\u015f ve gerici bir sa\u011f politik \u00e7izgiye tak\u0131l\u0131p kalm\u0131\u015fl\u0131ktan \u00f6t\u00fcr\u00fc, yan\u0131lg\u0131lar\u0131 yenebilmek m\u00fcmk\u00fcn olmuyor.<\/p>\n Derginiz yeni elime ge\u00e7ti. Ku\u015fkusuz ele\u015ftirilerim olacak. Ayn\u0131 fahi\u015f hatalar\u0131n i\u015flenmemesi ve ger\u00e7e\u011fin halk \u00f6n\u00fcnde dile gelebilmesi i\u00e7in.<\/p>\n ”Yam\u00e7\u0131”n\u0131n g\u00f6\u00e7te bir gereksinimi kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 do\u011frudur, sevindirici bir durumdur. Dergi, 1970’teki ”Kam\u00e7\u0131”n\u0131n uzant\u0131s\u0131 oldu\u011funu saklam\u0131yor. ”Kam\u00e7\u0131” ve inceleyebildi\u011fim ”Yam\u00e7\u0131”, kendi \u00e7er\u00e7evesinde kabaca tutarl\u0131d\u0131r. Ben bu kan\u0131day\u0131m. Yine, elime ge\u00e7en Kas\u0131m say\u0131s\u0131n\u0131n sa\u011f \u00e7izgiyi yenemedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. ”Yam\u00e7\u0131” \u00f6ncesi yay\u0131nlar\u0131n derinlemesine ve bilimsel olarak de\u011ferlendirilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 dilerdim. Politik ve geleneksel g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin bilincindeyim ama yine de yap\u0131labilecekler vard\u0131r, ku\u015fkusuz.<\/p>\n ”Yam\u00e7\u0131”, T\u00fcrkiye’de yay\u0131nlanm\u0131\u015f ”Kafkas”, ”Yeni Kafkas”, ”Kafkasya”, ”Birle\u015fik Kafkasya”, ”Kuzey Kafkasya” gibi dergilerin \u015fimdilik son halkas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Yam\u00e7\u0131, bu durumu ve belki de t\u00fcm yay\u0131nlar\u0131, ad vermeksizin bir kalemde itelemekte, ”Yaln\u0131zca ulusun ge\u00e7mi\u015fini ayd\u0131nlatmaya y\u00f6nelen bu t\u00fcr yay\u0131nlar, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara dayand\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan gereken ilgiyi g\u00f6rmemi\u015f” ve ”ki\u015fisel giri\u015fimler” olarak kalm\u0131\u015ft\u0131r (Yam\u00e7\u0131, s. 4), diyerek de\u011ferlendirmektedir. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n ki\u015fisel \u00e7izgiyi a\u015famam\u0131\u015f olmas\u0131na diyece\u011fim yoktur. Ancak, ”ilgi g\u00f6rmemeyi” s\u0131rf ki\u015fiselli\u011fe ba\u011flamay\u0131 yeterli bir a\u00e7\u0131klama bi\u00e7imi olarak g\u00f6remiyorum. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, \u00c7unat\u0131ko Met \u0130zzet’in yap\u0131tlar\u0131n\u0131, Gen. \u0130. Berkuk’un ”Tarihte Kafkasya”s\u0131n\u0131, ”Kafkasya” dergisindeki ”Adige Edebiyat\u0131” ve ”Adigey’in K\u0131sa Tarihi”ni (No. 39-42’de) ve daha ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ”bilimsel de\u011fildir” dememiz gerekecektir. Oysa, kan\u0131tlar\u0131 sunulmad\u0131k\u00e7a ve do\u011frusu a\u00e7\u0131klanmad\u0131k\u00e7a y\u00f6neltilecek iddialar birer ”kuru iddia” olmaktan \u00f6teye ge\u00e7mez. Say\u0131lan yap\u0131tlarda hatalar ve eksiklikler \u00e7ok, pek \u00e7ok olabilir. Ancak, bu dahi bu yap\u0131tlar\u0131n uydurma ve de\u011fersiz olduklar\u0131, anlam\u0131n\u0131 vermez.<\/p>\n ”Kafkasya”n\u0131n 44.say\u0131s\u0131nda verilen ”Adige Edebiyat\u0131’nda Ele\u015ftiri Sorunlar\u0131” (ki, as\u0131l ba\u015fl\u0131k ad\u0131 ”Olgu De\u011fil Yaln\u0131zca, Toparlama…”) \u00e7evirisi yine de\u011ferli ele\u015ftirmen Kazbek \u015eE\u015e’E’nin ”Adige Dramaturgisinin Sorunlar\u0131”na ili\u015fkin ba\u015flanan \u00e7evirileri (Kafkasya, No. 45, 56, 48) elbette k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez. Beygua \u00d6mer’in ”Abhaz Mitolojisi Ana\u00e7 m\u0131?” adl\u0131 yap\u0131t\u0131, kendi masal derlemelerini (”Tembot Kalesi”, ”Topal F\u0131\u00e7\u0131c\u0131 ile Tilki”, ”\u0130htiyarla Develer”, vb.) san\u0131r\u0131m bir \u00e7\u0131rp\u0131da iteklenecek \u015feylerden de\u011fildir. Bunlar halk\u0131m\u0131z\u0131n yarat\u0131lar\u0131d\u0131r, bizler onlar\u0131 sadece yaz\u0131ya ge\u00e7irdik ve belki de b\u00f6ylece \u00f6lmezlik kazand\u0131rd\u0131k. Bundan \u00f6v\u00fcnme \u00e7\u0131karmay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fck sayar\u0131m. Halklara ve t\u00fcm d\u00fcnya devrimci halklar\u0131na ki\u015fisel \u00e7\u0131kar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda hizmet etti\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnen varsa, yan\u0131l\u0131yordur ve bunu a\u00e7\u0131klamas\u0131 gerekir.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmalar, ”Yam\u00e7\u0131” da dendi\u011fi gibi, ”yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fe\u00a0a\u011f\u0131rl\u0131k verdi\u011fi” Ne zaman ilerisi ama\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131r? Yaz\u0131lanlar ne i\u00e7indir? \u0130leride halk\u0131m\u0131z ve d\u00fcnya insanl\u0131\u011f\u0131 yararlans\u0131n diye yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r yaz\u0131lanlar…<\/p>\n ‘Kafkasya”n\u0131n 44.say\u0131s\u0131ndaki ”Adigeyli G\u00f6\u00e7menler ve Tutulacak Yol”, 48. say\u0131daki ”Sorunlar\u0131m\u0131z \u00dczerine Ciddi Ara\u015ft\u0131rmalar ve De\u011ferlendirmeler Gereklidir” ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131lar okunsun.<\/p>\n ‘Dergi i\u00e7i sans\u00fcr”den ge\u00e7en bu yaz\u0131lar ileriye y\u00f6nelik \u00e7a\u011fr\u0131larda bulunmuyorlar m\u0131? ”(…) d\u00fcn bir daha ya\u015fanmamak \u00fczere geride kalm\u0131\u015f ve \u015fimdi yeni durumlar do\u011fmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla ”bug\u00fcn\u00fcn” ve ”yar\u0131n\u0131n” sorunlar\u0131na ili\u015fkin neler yap\u0131labilir? Onlar \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r” demiyor mu?<\/p>\n S\u00f6z konusu yaz\u0131lar, anayurda g\u00f6\u00e7\u00fcn de\u011fil, bulunulan \u00fclkelerde demokrasinin kurulmas\u0131n\u0131n zorunlulu\u011funu yaz\u0131yorlard\u0131. Adigelerin t\u00fcm halklar gibi, \u00e7a\u011fda\u015f hukuka ve \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi’ne kendi ulusal \u00f6zelliklerini korumak hakk\u0131 vard\u0131r. T\u00fcrkiye bu hakk\u0131, an\u0131lan bildirgeye, Avrupa Konseyi \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonu’ndaki imzas\u0131na ve 1975 Helsinki Zirvesi’ndeki taahh\u00fcd\u00fcne g\u00f6re, tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Suriye ve \u00dcrd\u00fcn i\u00e7in de durum b\u00f6yledir. Birle\u015fmi\u015f Milletler, 1975 Bondung konferans\u0131 ve en son 1975 Lima’daki ”Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00dclkeler” konferans metnine g\u00f6re, bu iki \u00fclke az\u0131nl\u0131klar\u0131n hukukuna sayg\u0131y\u0131 kabul etmi\u015flerdir.<\/p>\n Burada, kabul edilenlerin i\u015flerli\u011fi s\u00f6z konusu edilebilir. \u0130\u015fte bunun i\u00e7in m\u00fccadele gereklidir. Bu m\u00fccadele demokrasiyi getirici m\u00fccadeledir. ”Yam\u00e7\u0131”, durum bu iken ”Helsinki Zirve Birle\u015fiminin” \u00e7\u0131karc\u0131 \u00e7ocu\u011fu ”detante”… demektedir. Burada s\u00f6ylenmek istenen nedir? \u00c7in ve Arnavutluk d\u0131\u015f\u0131nda ayn\u0131 yap\u0131y\u0131 payla\u015facak \u00fclkeler var m\u0131d\u0131r? Bu sorular yan\u0131ts\u0131z kalmamal\u0131d\u0131r…<\/p>\n ‘Yam\u00e7\u0131”n\u0131n baz\u0131 yanl\u0131\u015f e\u011filimlerine de k\u0131saca de\u011finmek isterim: ”D\u00fcnya Halk Kurtulu\u015f Hareketleri”, ”Muhaceretteki Adige Halk\u0131” (Yam\u00e7\u0131, s. 2), ”T\u00fcrkiye’deki Adige Ulusu” (s. 28), ”Kendi Topraklar\u0131nda, Kendi Kaderini Tayin Eden Toplum” (s. 2, 8)…<\/p>\n Y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131zda, ”halk kurtulu\u015f hareketleri” yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r: G\u00fcney Yemen, Vietnam, Kambo\u00e7ya, Laos, Ilne (Bissau), Mozambik, Angola, vs. bu yoldan kurtuldular. Angola’da MPLA, Endonezya istilac\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 Timor’da FRET\u0130L\u0130N, Fasl\u0131 ilhak\u00e7\u0131lara kar\u015f\u0131 Sahra’da POL\u0130SAR\u0130O, \u0130ran ve \u0130ngiliz Birliklerini kullanan Umman’daki Sultan Kabus y\u00f6netimine kar\u015f\u0131 DOFAR’l\u0131 yurtseverler kurtulu\u015f sava\u015flar\u0131 vermektedirler. Bu tabloya daha ba\u015fka \u00fclkeler yurtseverleri de eklenebilir. (Bask -ETA, Kuzey \u0130rlanda – \u0130RA, vb.) Filistin Kurtulu\u015f Hareketi ile K\u0131br\u0131s Halklar\u0131’n\u0131n m\u00fccadeleleri de en \u00f6nemlilerindendir. T\u00fcm bu hareketler tekelle\u015fen, \u00e7\u00fcr\u00fcmekte olan ve can \u00e7eki\u015fen kapitalizm demek olan emperyalizme, yani d\u00fcnya halklar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcren ve bask\u0131 alt\u0131nda tutturan uluslararas\u0131 tekellerin egemenli\u011fine kar\u015f\u0131 verilmektedir. Emperyalizm, en gerici, en s\u00f6ven, en ter\u00f6rist kapitalist unsurlar\u0131n a\u00e7\u0131k diktas\u0131 olan fa\u015fizmi her yerde desteklemekte ve ayakta tutmaktad\u0131r. Emperyalist d\u00fcnyadaki \u00fclkelerin kiminde burjuva demokrasisi (ABD, \u0130ngiltere Fransa, Almanya, \u0130sve\u00e7, vs.), kiminde de fa\u015fizm ya da fa\u015fizan geri ter\u00f6rist diktat\u00f6rl\u00fckler (\u0130spanya, Brezilya, \u0130ran, \u00dcrd\u00fcn, vs.) vard\u0131r. T\u00fcrkiye, arada yer al\u0131r, yani burjuva demokrasisini kurma m\u00fccadelesi i\u00e7erisindedir. Bir yanda elli k\u00fcsur y\u0131ll\u0131k egemenli\u011fi s\u00fcrd\u00fcrme pe\u015findeki sa\u011f ve \u015foven g\u00fc\u00e7ler (kapitalist unsurlar, toprak a\u011falar\u0131, \u00e7o\u011funca m\u00fcttefikleri teokratik \u00e7evreler, sivil-asker \u00fcst b\u00fcrokratik kesim), \u00f6te yanda da sol ve demokratik kesim (i\u015f\u00e7iler, ilerici, sosyalist ve demokrat ayd\u0131nlar, k\u00f6yl\u00fclerin uyanmakta ve demokratik hak talebinde bulunan yoksul kesimleri, etnik gruplar\u0131n ulusal bilin\u00e7li kesimleri, vb.) aras\u0131nda m\u00fccadele s\u00fcrmektedir. \u015eu g\u00fcn i\u00e7in ilerleyen demokratik kesimdir.<\/p>\n \u015eu tan\u0131mlamadan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi ”Halk Kurtulu\u015f Hareketi”, ilerici, sol olmak, yani anti-emperyalist ve anti-fa\u015fist olmak zorundad\u0131r. Anti-emperyalist ve anti-fa\u015fist m\u00fccadeleyi en geni\u015f bir halk taban\u0131na oturtmak i\u00e7in geni\u015f bir yurtsever g\u00fc\u00e7ler birli\u011fi (halk cephesi) olu\u015fturulmaktad\u0131r. Bu birlik ya da halk cephesi her milliyetten ve s\u0131n\u0131ftan yurtseveri ittifak\u0131na al\u0131r. Cepheyi sosyalistler (i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistleri) sevk eder, yani ba\u015f\u0131 \u00e7eker. \u0130\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistlerinin \u00f6nderli\u011finde olmayan bir cephe, cephedeki di\u011fer s\u0131n\u0131f ve tabakalar\u0131n \u015fu ya da bu bi\u00e7imde burjuvazi ve emperyalizmle uzla\u015fmas\u0131 tehlikesini i\u00e7erir. \u00d6rne\u011fin, 1919-1920 y\u0131llar\u0131nda devrimcilerin, yani halktan ki\u015filerin \u00f6nderli\u011findeki \u00c7erkes Ethem, Demirci Mehmet Efe, Sar\u0131 Edip Efe, milis (halk kurtulu\u015f) kuvvetleri, \u00f6nderli\u011fi elde bulunduran ve emperyalizmle uzla\u015fan burjuva g\u00fc\u00e7lerince tasfiye edilmi\u015f, 1921’den ba\u015flayarak fa\u015fizan-\u0131rk\u00e7\u0131 y\u00f6netim olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n \u015eimdilerde, T\u00fcrkiye’de, demokratik kesim, burjuva demokrasisini kurmak i\u00e7in anti-fa\u015fist m\u00fccadele veren sosyal demokrat politikan\u0131n sava\u015f\u0131m\u0131n\u0131 vermektedir. Dolay\u0131s\u0131yla anti-emperyalist m\u00fccadele verilmemektedir. Ancak fa\u015fist g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 her \u00e7e\u015fitten demokratik hareket desteklenebilir. Bu deste\u011fin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 fa\u015fizmle m\u00fccadele belirler. Ger\u00e7ek anti-fa\u015fist m\u00fccadele i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistlerinin \u00f6nderli\u011finde verilir. O halde, halk\u0131n ger\u00e7ek kurtulu\u015fu i\u00e7in i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalizmine asla d\u00fc\u015fman g\u00f6z\u00fcyle bakmamak, onunla \u0130ttifaktan ve onun kitle hareketlerinde ba\u015f\u0131 \u00e7ekmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamak gerekir. Aksine bir tutum, halk\u0131n demokratik m\u00fccadelesine s\u0131rt \u00e7evirmek, emperyalist ve fa\u015fist g\u00fc\u00e7lerin i\u015fbirlik\u00e7isi durumuna d\u00fc\u015fmek demektir.<\/p>\n Her t\u00fcr hakim ulus \u015fovenizminin ve hatta az\u0131nl\u0131k \u015fovenizminin bile emperyalizm ve fa\u015fizm taraf\u0131ndan alabildi\u011fince\u00a0 k\u00f6r\u00fcklendi\u011fi\u00a0 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, sosyalist \u00f6nderli\u011fi kabul etme zorunlulu\u011fu, hayati bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistlerinin \u00f6rg\u00fctsel denetimi alt\u0131nda bulunmayan bir ulusal hareket, kolayl\u0131kla sa\u011f-milliyet\u00e7i \u00e7izgiye kayabilmekte, sosyalistlere cephe alabilmekte ya da bazen yenilgiye de yol a\u00e7abilmektedir. 1919-22 T\u00fcrkiye Kurtulu\u015f Hareketi ve son Gen. M. Mustafa Barzani \u00f6nderli\u011findeki K\u00fcrt hareketi, iki de\u011fi\u015fik \u00f6rnektir.\u00a0\u00a0 Birincisinden s\u00f6zetmi\u015ftik. Irak K\u00fcrdistan’\u0131nda M. Barzani, ABD, \u0130ran ve \u0130srail deste\u011finde sa\u011f-milliyet\u00e7i bir \u00e7\u0131k\u0131\u015fla K\u00fcrt hareketini \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcye u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r, hareketin \u00e7\u00f6kmesi i\u00e7in emperyalizmin deste\u011fini \u00e7ekmesi yetmi\u015ftir. Bu da g\u00f6steriyor ki, emperyalizmle uzla\u015farak ba\u015far\u0131ya, halk\u0131n e\u015fitli\u011fe ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ula\u015fabilmesine olanak yoktur.<\/p>\n \u0130spanyol halklar\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Basklar\u0131n m\u00fccadelesi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve d\u00fcnya demokratik \u00e7evrelerinin m\u00fccadele g\u00fcc\u00fcn\u00fc artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Sonunda emperyalizmin yedek g\u00fc\u00e7leri Franko fa\u015fizmi sars\u0131lm\u0131\u015f ve Franko’nun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra da yeni kraliyet y\u00f6netimi i\u015f\u00e7i kitlelerinin direni\u015fi kar\u015f\u0131s\u0131nda gerileyerek \u00f6d\u00fcnler vermek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu m\u00fccadelelerden g\u00fc\u00e7lenmi\u015f olarak \u00e7\u0131kabilen demokratik g\u00fc\u00e7lerin \u0130spanyol Fa\u015fizmi’ni k\u0131sa zamanda devirebilece\u011fi kan\u0131s\u0131 art\u0131k d\u00fcnyaca payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n Yine s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131n\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadeleleri sonucu Salazar’\u0131n Portekiz Fa\u015fizmi zay\u0131flam\u0131\u015f buna kar\u015f\u0131n s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131 ve Portekiz demokrat g\u00fc\u00e7leri kuvvetlenmi\u015ftir. Sonunda s\u00f6m\u00fcrge halklar\u0131 (Angola, Mozambik, Gine, vs.) ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa Portekiz halk\u0131 da burjuva demokrasisine kavu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir\u00e7ok Avrupa halk\u0131 (Bask, Breton, Korsikal\u0131, Gal, Kuzey \u0130rlanda, vb.), Asya halk\u0131 (K\u00fcrt, Filistin, \u0130ran halklar\u0131, vs.) m\u00fccadelelerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bunlardan yurtlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerini kaybeden ve s\u00fcr\u00fclen Filistin ve K\u0131br\u0131s halklar\u0131 Lima Konforans\u0131’nda ve Birle\u015fmi\u015f Milletler’de kesin destek bulmu\u015f ve sald\u0131rgan g\u00fc\u00e7leri tel’in ve tecrit ettirmi\u015flerdir. \u0130lhak\u00e7\u0131 Fas ve Endonezya G\u00fcvenlik Konseyi’nden destek bulamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n Bu durumlar emperyalizmin gerilemekte oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar san\u0131r\u0131m anti-emperyalist ve anti-fa\u015fist olmayan bir ”Halk Kurtulu\u015f Hareketi”nin s\u00f6z konusu edilemeyece\u011fini belli etmektedir.<\/p>\n Belki T\u00fcrkiye’deki gibi halk\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme d\u00fczeyinin nicel ve nitel olarak d\u00fc\u015f\u00fck boyutta (ebatta oldu\u011fu, yani hen\u00fcz tam haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r? Bu durumda yap\u0131lmas\u0131 gereken gerici g\u00fc\u00e7lerle uzla\u015fma yada gerici g\u00fc\u00e7leri k\u0131zd\u0131rmama politikas\u0131 g\u00fctmek de\u011fildir. Herhalde, en iyi tutum, bo\u015funa oyalanmak yerine, halka e\u011filmek, onun demokratik \u00f6rg\u00fctlenmesine ve bilin\u00e7lenmesine katk\u0131da bulunmakt\u0131r.<\/p>\n ”Yam\u00e7\u0131”, bu \u00e7izgiyi kavrar ve savunursa hizmeti b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r.\u00a0 Unutulmamal\u0131, demokratik kitle \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, ancak ba\u015f\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistleri \u00e7ekti\u011finde ba\u015far\u0131l\u0131 ve \u00f6m\u00fcrl\u00fc olabilir. \u015eimdiye de\u011fin yap\u0131lanlar\u0131n ”ilgi g\u00f6rmemesinin<\/b>” temelinde bu ger\u00e7ek yatmaktad\u0131r kan\u0131s\u0131nday\u0131m. O halde i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistlerini Adige ve Abazalar i\u00e7erisinden tecrit etmek i\u00e7in m\u00fccadele eden gericilere kar\u015f\u0131, halk\u0131n demokratik haklar\u0131 savunma do\u011frultusunda amans\u0131z m\u00fccadele verilmelidir ve verilecektir de<\/b>!<\/p>\n ”Muhaceretteki Adige Halk\u0131” sa\u00e7ma bir deyimdir, tutars\u0131zd\u0131r. T\u00fcrkiye, Suriye, \u00dcrd\u00fcn gibi ayr\u0131 ayr\u0131 \u00fclkelerde ya\u015fayan Adige ulusal az\u0131nl\u0131k topluluklar\u0131n\u0131 ”tek bir halk” olarak g\u00f6rmek ger\u00e7ek\u00e7i dayanaklardan yoksun bir sa\u00e7mal\u0131kt\u0131r. Halk bir \u00fclkede veya bir \u00fclkenin bir kesiminde ya\u015fayan ve \u00fcretime katk\u0131da bulunan insan toplulu\u011fudur. Halk birbiri ile \u00fcretimsel ba\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren insan toplulu\u011fudur. An\u0131lan \u00fclkelerin Adigeleri aras\u0131nda ayn\u0131 soydan gelmi\u015f ve ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr k\u00f6kenine dayanm\u0131\u015f olmak d\u0131\u015f\u0131nda hangi ortak ili\u015fki vard\u0131r? \u00d6rne\u011fin Suriye’nin Golan b\u00f6lgesinde Adige as\u0131ll\u0131 bir halk toplulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu halk toplulu\u011fu, Hama, Humus, M\u00fcnbi\u00e7’te ya\u015fayan Adige ulusal topluluklar\u0131 ile Suriye’de ayn\u0131 bir ”etnik grup” olu\u015fturur. Bu etnik grup asla Suriye’den, Suriye \u00e7o\u011funluk halk kesiminden ayr\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bir halk olu\u015fturmaz. Yaln\u0131zca Suriye’de az\u0131nl\u0131kta kalan da\u011f\u0131n\u0131k bir ”Suriyeli Adige Ulusal Kesimi”ni olu\u015fturur.<\/p>\n ‘T\u00fcrkiye’deki Adige Ulusu” ise, bilimsel tan\u0131mlamaya uygun d\u00fc\u015fmeyen ”g\u00fcl\u00fcn\u00e7” bir deyimdir, tutars\u0131zd\u0131r. Sormak gerekir? Bu ulus T\u00fcrkiye’nin hangi belirli k\u00f6\u015fesinde ya\u015famaktad\u0131r? Peki Adigeler bir ilde olsun \u00e7o\u011funlukta m\u0131d\u0131r? \u0130kisi de de\u011fil….<\/p>\n Adigelerin belki de P\u0131narba\u015f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda genel n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131na yak\u0131n bir n\u00fcfus olu\u015fturdu\u011fu il\u00e7e de yoktur. Belki de baz\u0131 bucak \u00e7er\u00e7evesindeki idari b\u00f6l\u00fcmlerde ve Adige k\u00f6ylerinde bir Adige \u00e7o\u011funlu\u011fu vard\u0131r. Bu \u00e7o\u011funluklar da birbirinden uzak mesafelerde olmak \u00fczere da\u011f\u0131n\u0131k k\u00fcmecikler bi\u00e7imindedir. Yani, \u00e7o\u011funlu\u011fu k\u00f6y, \u00e7ok u\u00e7uk bir k\u0131sm\u0131 da bucak \u00fcnitesi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 Adige etnik rezervlerinden s\u00f6z edilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye i\u00e7in bir ”Adige ulusu ya da halk\u0131” de\u011fil, \u00e7ok say\u0131da ”ulusal topluluk” ya da ”cemaat” mevcuttur. Ayn\u0131 \u015fey Suriye, \u00dcrd\u00fcn ve \u0130srail i\u00e7in de s\u00f6z konusudur.<\/p>\n Peki b\u00f6ylesi durumlarda ulusal y\u00f6nl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 terk etmek mi gerekir? Hay\u0131r, asla! B\u00f6yle bir \u015fey s\u00f6ylemek istemiyorum. \u00d6rne\u011fin Kafkasya’da ”Kara\u00e7ay-\u00c7erkessk”te 12 bin Nogay, 25 bin Abaza ya da Da\u011f\u0131stan’da 17 bin Tat birer ulus olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. Yine ”Kabardey”, ”\u00c7erkes” ve ”Adige” kesimlerindeki Adigelerin her biri birer ulus olarak \u00f6rg\u00fctlenmi\u015fler, kendi \u00f6rg\u00fct ve kurumlar\u0131 (yazar \u00f6rg\u00fctleri, ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleri), yani ulusal \u00f6rg\u00fctlenmeleri ile ili\u015fkiler kurdular ve bu ili\u015fkilerini aralar\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmektedirler.<\/p>\n T\u00fcrkiyeli Adigeler; dernekleri, dergileri, folklor ekipleri gibi \u015feyleri ile kendi aralar\u0131nda ili\u015fki kurmaya ve hatta bu ili\u015fkileri Kafkasya, Suriye ve \u00dcrd\u00fcn’deki gibi d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerinde ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131 ile de kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Bunlar ko\u015fullar\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015feylerdir ve demokratiktir, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistleri demokratik kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kmazlar, desteklerler ama durum bu iken, 19. y\u00fczy\u0131lda kolonyalizm, \u015fimdi de emperyalizm y\u00fcz\u00fcnden darbe yiyen Adige halk topluluklar\u0131, yani tek halk ya da tek ulus olman\u0131n ko\u015fullar\u0131 olu\u015fmam\u0131\u015fken ”G\u00f6\u00e7teki Adige Halk\u0131” ya da ”G\u00f6\u00e7teki Adige Ulusu” gibi terimler yanl\u0131\u015ft\u0131r. Gayri ciddidir. Yan\u0131lg\u0131lara g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Sorunu kavramak i\u00e7in kitaplardan ve yay\u0131nlardan ”Ulusal Sorun”u incelemek gerekir.<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n her neresinde olurlarsa olsunlar, Adigelerin ya da her ulusal toplulu\u011fa (etnik asla) mensup insanlar\u0131n kendi ulusal sorunlar\u0131n\u0131 kendilerinin ele al\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri (en az\u0131ndan tutarl\u0131 demokratizme uygun olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri), \u00f6rne\u011fin okullar a\u00e7malar\u0131, ulusal \u00f6rg\u00fctler ve kurumlar kurmalar\u0131, kendi anadilleri ile \u00f6\u011frenim g\u00f6rmeleri aralar\u0131nda \u00f6rg\u00fctleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ili\u015fkilerini s\u00fcrd\u00fcrmeleri demokrasinin bir gere\u011fidir. Bu gere\u011fin yerine gelmedi\u011fi yerlerde ya do\u011frudan bir fa\u015fizm ya da asl\u0131nda fa\u015fizan olan s\u00f6zde bir demokrasi vard\u0131r. O halde, ana sorun, milli bask\u0131y\u0131 s\u00fcrd\u00fcren \u015fovenist y\u00f6netimlere kar\u015f\u0131 halk\u0131n her t\u00fcrden demokratik m\u00fccadelesini desteklemek, kitleleri anti-\u015foven, sosyalist ve laik esaslara g\u00f6re haz\u0131rlamak gerekir.<\/p>\n Bug\u00fcn, kitlelerin acil talebi, demokrasidir. Bu nedenle, kitlelere demokrasiyi ve en ba\u015fta demokrasinin d\u00fc\u015fman\u0131 olan fa\u015fizmi ve fa\u015fizmin kaynakland\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131flar\u0131 anlatmak, tan\u0131tmak zorunludur. Adigelerin y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k \u00f6zlemi ve acil taleplerinden birisi olan ”anadili ile \u00f6\u011frenimi” ger\u00e7ekle\u015ftirebilmenin ba\u015fkaca bir yolu yoktur. Bu m\u00fccadele, halk\u0131n demokrasi i\u00e7in m\u00fccadelesinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ba\u015far\u0131, fa\u015fizmi yenecek g\u00fc\u00e7ler i\u00e7erisinde Adigelerin de \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir demokratik g\u00fc\u00e7 olarak yerini alabilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu yolda olmayan m\u00fccadele, anti-demokratik d\u00fc\u015fmeye mahkumdur.<\/p>\n Durum bu iken, Kafkasya’da ”kendi kaderini tayin” slogan\u0131 hem zamans\u0131z ve hem de kitleleri demokrasi m\u00fccadelesinden sapt\u0131r\u0131c\u0131 bir slogand\u0131r ve ancak egemen g\u00fc\u00e7lere yarar.<\/p>\n \u015eimdilik bu kadar. Yeni y\u0131l\u0131n\u0131z\u0131 kutlar\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" HAPİ Cevdet Yamçı Dergisi, Mayıs 1977-Şubat 1978, s.446 ”Yamçı”’yı çıkaracağınızdan şahsen haberim olsun isterdim. Olmadı, yine de gücenmiş değilim. En içtenlikli başarı dileklerimi yollarım. Gerek ”Kafkasya” gerek diğer yayınlarda sürekli hatalar yapıldı. Ben elimden geldiğince hatalardan arınmayı savundum. Ama başarılı -tam anlamda başarılı- olduğumu söyleyemem. Hatalar düzeltildiğinde bile sanki inadına inadına hatalar savunuldu. Örneğin bilmemekten […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13191"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13193,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13191\/revisions\/13193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nYam\u00e7\u0131 Dergisi, May\u0131s 1977-\u015eubat 1978, s.446<\/span><\/p>\n
\n(s. 4) \u015feklinde de\u011ferlendirilemez.<\/p>\n
\nAnti-emperyalist m\u00fccadele, yaln\u0131zca i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131 sosyalistlerinin g\u00fcndemindedir ve bu kesim \u015fimdilik \u00f6rg\u00fctlenme safhas\u0131ndad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda anti-emperyalist olmayan bir hareket, her zaman i\u00e7in emperyalizmle i\u015fbirli\u011fi i\u00e7indedir demektir.<\/p>\n