![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/KUZEY-KAFKASYALLILAR-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
YISMEYL \u00d6zdemir <\/strong><\/p>\n XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine kadar peyderpey s\u00fcregelen Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n vatanlar\u0131ndan ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131 demografik ve sosyolojik a\u00e7\u0131dan d\u00fcnyada bir ba\u015fka benzeri olmayan kendine \u00f6zg\u00fc (Sui Generis) bir olayd\u0131r. \u00c7ok de\u011fi\u015fik boyutlar\u0131 olan bu demografik olay bug\u00fcne de\u011fgin gere\u011fince incelenmemi\u015ftir. Kimi yazarlara g\u00f6re g\u00f6\u00e7, s\u00fcrg\u00fcn, tehcir, vatandan kopar\u0131l\u0131\u015f veya zorunlu iskan gibi adlarla olmak \u00fczere Suriye, \u00dcrd\u00fcn, \u0130srail, M\u0131s\u0131r, Irak, Balkan \u00fclkeleri ve daha sonralar\u0131 da Amerika’ya da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Anayurtta kalanlar ise \u00c7arl\u0131k rejiminin tasfiyesinden sonra \u00f6zerk cumhuriyetler, \u00f6zerk b\u00f6lgeler ve okrug denen daha k\u00fc\u00e7\u00fck y\u00f6netim birimleri i\u00e7erisinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel kimliklerini peki\u015ftirmi\u015flerdir. Bug\u00fcn bu \u00f6rg\u00fctlenme sonucu Da\u011f\u0131stan, \u00c7e\u00e7enistan, Kuzey Osetya, Kabardey-Balkar ve Abhazya \u00d6zerk Cumhuriyetleri ile Kara\u00e7ay-\u00c7erkes, Adigey ve G\u00fcney Osetya \u00f6zerk b\u00f6lgeleri Sovyetler Birli\u011fi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu b\u00f6lgelerin d\u0131\u015f\u0131nda Pyatigorsk, Armavir gibi kentlerle Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n biraz i\u00e7erilerinde, K\u0131y\u0131 Shapsugh b\u00f6lgesinde az\u0131nl\u0131k gruplar halinde ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Da\u011f\u0131stan, \u00c7e\u00e7enistan, Kuzey Osetya, Kabardey-Balkar ve Abhazya da Kuzey Kafkasyal\u0131lar cumhuriyetlerine ad olan etnik isimlerin \u015femsiyesi alt\u0131nda ulusla\u015fma s\u00fcrecini ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p>\n Kuzey Kafkasya’dan ayr\u0131lan gruplar i\u00e7inde geli\u015fim ve de\u011fi\u015fim \u00e7ok farkl\u0131 bir bi\u00e7imde olu\u015fmaktad\u0131r. Egemen k\u00fclt\u00fcrlerle \u00e7evrelenmi\u015f olan bu topluluklar giderek erimektedirler. Burada amac\u0131m bu sosyolojik ve demografik olmay\u0131 incelemek de\u011fildir. Amac\u0131m gerek Kuzey Kafkasya’da ve gerekse muhaceret ya da s\u00fcrg\u00fcndeki Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel ve tarihsel yak\u0131nl\u0131klar\u0131ndan kaynaklanan ili\u015fkilerini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m kimi olaylarla, daha ba\u015fka bir s\u00f6yleyi\u015fle an\u0131lar\u0131mla birle\u015ftirerek anlatmakt\u0131r.<\/p>\n Bug\u00fcn Kuzey Kafkasya’da her (grup kendi siyasal s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ulusla\u015f\u0131rken Kafkasya d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayanlar “\u00c7erkes” genel tan\u0131mlamas\u0131 i\u00e7inde, ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00fclkelere g\u00f6re de\u011fi\u015fen k\u00fclt\u00fcrel bir birlik i\u00e7inde bulunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n Hatta kimi y\u00f6relerde “Adige” etnik ismi “\u00c7erkes” s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile anonimmi\u015f\u00e7esine kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Suriye, \u00dcrd\u00fcn ve T\u00fcrkiye’nin Uzunyayla kesiminde ya\u015fayanlar \u00c7erkes tan\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde kayna\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Bu konuyla ilgili olarak \u00dcrd\u00fcn ve Suriye’den ilgin\u00e7 bir an\u0131m\u0131 aktarmak istiyorum.<\/p>\n 1979 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuz ba\u015flar\u0131nda, \u00dcrd\u00fcn’deki \u00c7erkes K\u00fclt\u00fcr ve Yard\u0131mla\u015fma Dernekleri Birli\u011fi\u2019nin \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131s\u0131 olarak \u00dcrd\u00fcn’e giden Ankara Kuzey Kafkasya K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi Folklor ve Koro grubundan olu\u015fan K\u0131rk be\u015f ki\u015filik bir kafile ile -ki, o zaman dernek ba\u015fkan\u0131 olmam nedeniyle- bu \u00fclkeye gitmi\u015ftim. Suriye-\u00dcrd\u00fcn s\u0131n\u0131r\u0131nda bulunan Ramta kasabas\u0131ndan biraz sonra yolda co\u015fkulu bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lan\u0131p Amman’a g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fck. O g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 Wadisir Derne\u011fi\u2019nin duvarlarla \u00e7evrili geni\u015f bah\u00e7esinde y\u00fczlerce ki\u015fiden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir kalabal\u0131\u011fa dernek\u00e7e bir yemek verilmi\u015fti. Bu toplulu\u011fun i\u00e7inde Amman, Wadisir, Cera\u015f, Suveylah, Zarka, Naur hatta Suriye’nin \u015eam ve Humus kentlerinden gelen Kuzey Kafkasyal\u0131larla Kabardey-Balkar Cumhuriyeti\u2019nden gelen bir grup turist de bulunmakta idi. Herkes co\u015fku i\u00e7inde kucakla\u015f\u0131yor, akrabalar birbirlerini ar\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Bir a\u011fac\u0131n alt\u0131nda sohbete dalan bir gruptan ayr\u0131lan ya\u015fl\u0131ca bir han\u0131mefendi bana yakla\u015farak \u00e7ok se\u00e7kin bir Kabardeyce ile: Sorusunu yan\u0131tlamama f\u0131rsat vermeden ekledi: Bu s\u00f6zleri Abazaca olarak s\u00f6ylemi\u015ftim. Konu\u015fmama hayret eder gibi bir tav\u0131rla sesini y\u00fckseltti ve s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: Grubumuzdan bir gen\u00e7 k\u0131z\u0131m\u0131z Liylerden idi. Hem de bu ya\u015fl\u0131 han\u0131mefendi ile bir hayli yak\u0131n akraba oluyorlard\u0131. Ne yaz\u0131k<\/p>\n ki bu gen\u00e7 karde\u015fimiz annesi Kabardey oldu\u011fu halde ne Kabardey-ce ne de Abazaca biliyordu. Onlar\u0131 tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131m. Ya\u015fl\u0131 han\u0131m gen\u00e7 ye\u011fenini b\u00fcy\u00fck bir sevgi ve \u00f6zlemle kucaklad\u0131. Ancak her iki dilden sordu\u011fu sorulara yan\u0131t alamad\u0131. Ben \u00e7evirmenlik yapmak zorunda kald\u0131m. Bu durumdan s\u0131k\u0131lan kad\u0131nca\u011f\u0131z isyan edercesine bana d\u00f6nd\u00fc: Gece ilerlemi\u015fti, ayr\u0131l\u0131rken yine bu gen\u00e7 k\u0131z\u0131m\u0131z\u0131n akrabas\u0131 olan ve fakat Kabardeyce bilen ba\u015fka bir k\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 da alarak evine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc…<\/p>\n Gezi boyunca bu t\u00fcr g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerle s\u0131k s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m.<\/p>\n T\u00fcrkiye’ye d\u00f6nerken, gecenin ge\u00e7 bir saatinde \u015eam’a ula\u015ft\u0131k. \u015eam’daki Kafkas K\u00fclt\u00fcr Derne\u011fi \u00f6n\u00fcnde y\u00fczlerce ki\u015fi bizi sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. Dernek binas\u0131n\u0131 birlikte dola\u015ft\u0131k, bize \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile ilgili bilgiler verdiler. Grubumuzdaki han\u0131mlar\u0131 dinlenmek \u00fczere evlere iki\u015fer \u00fc\u00e7er da\u011f\u0131tt\u0131lar. Erkekler g\u00fcne\u015fin do\u011fmas\u0131na yak\u0131n bir zamana dek sohbet ettiler. Bu doyulmaz g\u00fczellikteki sohbetleri son g\u00fcnlerin moda deyimi ile nostaljik bir bi\u00e7imde an\u0131msamaktay\u0131m.<\/p>\n Grup grup toplananlar konu\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrlerken g\u00f6zleri sevin\u00e7ten parlayan orta ya\u015fl\u0131 birisi boynuma sar\u0131l\u0131verdi. Net bir Abazaca ile: Saatlerce kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 an\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 yeniledik, m\u00fc\u015fterek akrabalar\u0131m\u0131zdan s\u00f6z ettik. Vehbi’yi burada herkes tan\u0131yordu, \u00e7ok pop\u00fcler birisi olmal\u0131 diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Y\u00f6neltilen sorular\u0131 an\u0131nda, a\u00e7\u0131k ve net bir bi\u00e7imde yan\u0131tl\u0131yor, Abazaca sorulara, Abazaca, Kabardeyce sorulara Kabardeyce, Bjedughca sorulara Bjedughca ve hi\u00e7 beklemeden yan\u0131tlamas\u0131 \u00e7ok ilgin\u00e7ti. Bu \u00f6rnekler \u00dcrd\u00fcn ve Suriye’ deki Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr, ayn\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnce i\u00e7erisinde nas\u0131l kayna\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu.<\/p>\n Ba\u015flang\u0131\u00e7ta da belirtti\u011fim gibi kimi Kuzey Kafkas Boylar\u0131 \u015fimdilerde vatanlar\u0131nda ulusla\u015fma s\u00fcrecini ya\u015famaktad\u0131r. Ancak bu s\u00fcrecin getirdi\u011fi ko\u015fullar, birbirlerinin k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, sanat\u0131na, iyi ve k\u00f6t\u00fc g\u00fcnlerine ilgi ve yak\u0131nl\u0131k duymalar\u0131na engel de\u011fildir. Bu yak\u0131nl\u0131k duygusunun dozunu a\u00e7\u0131klayabilmek i\u00e7in dilerseniz yine an\u0131lar\u0131m\u0131 s\u00fcrd\u00fcrece\u011fim.<\/p>\n \u00dc\u00e7 arkada\u015f\u0131mla birlikte 1978 yaz\u0131nda Kuzey Kafkasya’ya bir gezi yapm\u0131\u015ft\u0131k. Fahri Huvaj, Dr. Necdet Hatam, \u015fimdilerde Nal\u00e7ik’te ya\u015fayan aziz dostum Nihat Bilanokue ve ben. Trenle Kars’tan ayr\u0131l\u0131p Leninakan-Tiflis \u00fczerinden Ermenistan ve G\u00fcrcistan\u2019\u0131 a\u015farak kuzeye ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Tiflis’ten kuzeydeki turistik kapl\u0131ca kentleri olan Yessentuki ve Kislovodsk’a giden otob\u00fcsle \u00fcnl\u00fc tarihi asker yolu Daryal’dan da\u011flar\u0131 a\u015ft\u0131k. \u00dc\u00e7 bin metreden daha y\u00fcksek bir ge\u00e7itten ge\u00e7mek heyecan verici bir olay, yol boyu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm o ye\u015fil yama\u00e7lar\u0131, derin vadilerde kayna\u015fan koyu karanl\u0131k bulutlar\u0131, yama\u00e7lardan a\u015fa\u011f\u0131lara s\u00fcz\u00fcld\u00fck\u00e7e ince g\u00fcm\u00fc\u015f ve s\u0131rma teller gibi parlayan sular\u0131, \u00f6bek \u00f6bek koyun s\u00fcr\u00fclerini, uzaklardan g\u00f6klere y\u00fckselen g\u00fcm\u00fc\u015fi duman s\u00fctunlar\u0131 ile, \u00fcnl\u00fc Latin ozan\u0131 Virgilius’un pastoral \u015fiirleri i\u00e7erisinde ge\u00e7iyormu\u015f hissini veren bu yolculu\u011fu ya\u015fam boyu unutmayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n Manzaralar kadar otob\u00fcs\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir Ermeni di\u011feri G\u00fcrc\u00fc as\u0131ll\u0131 \u015fof\u00f6rlerinden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz yak\u0131nl\u0131k da g\u00fczeldi. Ermeni \u015fof\u00f6r Nal\u00e7ik kentine ula\u015f\u0131ncaya dek bize \u00e7evirmenlik yapm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ilk Kuzey Kafkasya kenti Orjonikidze’den \u00e7\u0131k\u0131\u015fta otob\u00fcs\u00fcm\u00fcz a\u011fa\u00e7lar aras\u0131ndaki \u015firin bir yap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde durdu. Orjonikidze’den otob\u00fcse binen ve hemen bizlerle ili\u015fki kuran \u0130brahim Malkarov ve ad\u0131n\u0131 \u015fimdi an\u0131msayamad\u0131\u011f\u0131m sa\u00e7lar\u0131 d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f, iri yar\u0131, Yul Bryner benzeri Oset as\u0131ll\u0131 bir tarih profes\u00f6r\u00fc aya\u011fa kalkarak otob\u00fcsteki yolculara Rus\u00e7a bir \u015feyler s\u00f6ylediler. Profes\u00f6r bizleri g\u00f6stererek konu\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131. \u015eof\u00f6r\u00fcn a\u00e7\u0131klamas\u0131na g\u00f6re ta T\u00fcrkiye’den kalk\u0131p gelen gen\u00e7 konuklara Osetya konukseverli\u011finin gere\u011fi olarak bir yemek vermek istediklerini, bunun i\u00e7in de otob\u00fcs\u00fcn biraz bekleyece\u011fini belirterek yolculardan \u00f6z\u00fcr dilediler. Yolcular ise ba\u015flar\u0131n\u0131 sallayarak ve bize g\u00fcl\u00fcmseyerek bu \u00f6neriyi uygun bulduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Ne ho\u015fg\u00f6r\u00fc ne konukseverlik diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n Oset Profes\u00f6r, \u0130brahim Malkarov, otob\u00fcs \u015fof\u00f6rleri ve biz d\u00f6rt arkada\u015f kap\u0131s\u0131nda “Kavkaz Restaurant” yaz\u0131s\u0131 bulunan ve duvarlar\u0131 Tarih Profes\u00f6r\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u2018\u2019Atalar\u0131n\u0131n ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan bu yana y\u00fczy\u0131ldan fazla bir zaman ge\u00e7mi\u015fken d\u00f6rt gen\u00e7 insan\u0131n ata yurdunu g\u00f6rmek amac\u0131yla buralara ayak basmas\u0131n\u0131n sayg\u0131 duyulacak bir olay oldu\u011funu, bu denli de\u011ferli konuklara Kafkas geleneklerine uyacak bi\u00e7imde Osetya’n\u0131n nimetlerini sunmadan, bir lokma Oset yeme\u011fi yedirmeden, bir yudum Oset i\u00e7kisi i\u00e7in kadeh kald\u0131rmadan Osetya’dan u\u011furlanmalar\u0131n\u0131n kendilerine \u00fcz\u00fcnt\u00fc verece\u011fini” belirterek bizlerin mutlulu\u011funa, t\u00fcm Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n g\u00fczel ve mutlu geleceklerine ve giderek evrensel bar\u0131\u015fa ve insanl\u0131\u011f\u0131n mutlulu\u011funa kadeh kald\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Arkada\u015f\u0131m\u0131z Necdet Hatam T\u00fcrkiye’de bu g\u00fcne dek i\u00e7ki i\u00e7memi\u015fti. \u0130lk i\u00e7kisini Kuzey Kafkasya topraklar\u0131na bast\u0131\u011f\u0131 an i\u00e7ece\u011fine kendi kendisine s\u00f6z vermi\u015fti. Yemekte bu duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncesini a\u00e7\u0131klayarak i\u00e7kisini yudumlamas\u0131 ev sahibi Osetleri \u00e7ok duyguland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Nal\u00e7ik’e kadar birlikte s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu yolculukta Oset hem\u015fehrilerimizin g\u00f6stermi\u015f olduklar\u0131 bu candan ilgi salt Kuzey Kafkasyal\u0131l\u0131ktan ve de ortak tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015ften kaynaklanmakta idi.<\/p>\n Kara\u00e7ay \u00c7erkes \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nin ba\u015fkenti \u00c7erkessk\u2019te bulunuyorduk. Ev sahibimiz Kabardey k\u00f6kenli ozan BRAT Habas ve sayg\u0131de\u011fer e\u015fi Vale konukseverli\u011fin en g\u00fczel \u00f6rneklerini g\u00f6steriyorlard\u0131. Evleri T\u00fcrkiye’den gelen karde\u015f donuklar\u0131 g\u00f6rmeye gelenlerle dolup ta\u015f\u0131yordu. Sabah kurulan kahvalt\u0131 sofras\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 konu\u015fmalara uzay\u0131p \u00f6\u011fle yeme\u011fi ile birle\u015fiyor, her gelen hangi saatte gelire gelsin, bu sofrada a\u011f\u0131rlan\u0131yordu.<\/p>\n Abaza yazarlar\u0131ndan LA\u011eUI\u00c7 Cemalettin ve e\u015fi, \u00fcnl\u00fc romanc\u0131 ve azanlardan THAYTSIUKH Bem\u0131rza, CIGUATAN Kali, \u015fimdi rahmetle and\u0131\u011f\u0131m\u0131z Kabardey as\u0131ll\u0131 ozan DI\u011eUIJ Kurmen, dilbilimci TI\u011eU Vladimir, her an yan\u0131m\u0131zda idiler. Bu \u00f6zerk b\u00f6lgedeki etnik gruplar\u0131n ili\u015fkilerini en g\u00fczel bir bi\u00e7imde sergileyen bu birliktelik anlat\u0131lmas\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 duygular ve sevin\u00e7ler tatt\u0131r\u0131yordu… BRAT Habas \u00d6zerk B\u00f6lgedeki Adige edebiyat\u0131n\u0131n se\u00e7kin isimlerinden… Abaza \u015fiirinin \u00f6nde gelenlerinden BRAT Ku\u015fuk ile yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fumda, ayn\u0131 aileden geldiklerini karde\u015f \u00e7ocu\u011fu olduklar\u0131n\u0131, BRAT Ku\u015fuk’un babas\u0131 \u00f6l\u00fcp \u00f6ks\u00fcz kal\u0131nca Alburgan’da annesinin k\u00f6y\u00fcnde b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, Ku\u015fuk’un Abazin dili ve edebiyat\u0131na, kendisinin de Kabardey dilinde Adige edebiyat\u0131na kar\u0131nca karar\u0131nca hizmet ettiklerini s\u00f6ylemi\u015fti. \u015eu s\u00f6zleri hala kula\u011f\u0131mdad\u0131r: Sofra ba\u015f\u0131 sohbetlerinde neler konu\u015fulmuyordu ki… Konu\u015fmalar genellikle Abazaca s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in Fahri ve Necdet’e \u00e7evirmenlik yapmak durumunda idim. Arkada\u015flar\u0131m\u0131n Kabardeyce olarak s\u00f6ylediklerini Abazince\u2019ye \u00e7evirirken THAYTSIKHIN Bemirza “Kabardeyce\u2019yi iyi anlad\u0131klar\u0131n\u0131, benim \u00e7eviri yapmama gerek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6ylemi\u015f ve \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc: Bu minval \u00fczere yap\u0131lan konu\u015fmalara LA\u011eUI\u00c7 Cemalettin de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131: Sohum ve Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda bir gazinoda bir araya geldik. Abhazya lideri ve \u00fcnl\u00fc yazar Bagrat \u015e\u0131nkuba konuklar\u0131 ile tek tek ilgileniyor, Gulya’n\u0131n b\u00fcy\u00fck ad\u0131na yak\u0131\u015fan bu g\u00f6rkemli \u015f\u00f6lenin en g\u00fczel bir bi\u00e7imde ge\u00e7mesi i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131yordu. \u015e\u0131nkuba yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00fczel konu\u015fmay\u0131 bir \u015fiirle bitirmi\u015fti. \u015eiirde Kafkasya’y\u0131 bir insana, insan v\u00fccudunun her organ\u0131n\u0131n ise Kafkasya b\u00f6lgelerinden birine benzedi\u011fini belirtiyor. Bir g\u00f6z Abhazya ise \u00f6b\u00fcr\u00fc \u00c7erkesk’tir. Burun Adigey ise a\u011f\u0131z Kabardey, bir kol Da\u011f\u0131stan ise \u00f6b\u00fcr\u00fc \u00c7e\u00e7enistan, bir bacak Osetya ise \u00f6b\u00fcr\u00fc G\u00fcrcistan ve bu benzeti\u015f s\u00fcr\u00fcp gidiyor. Gazino alk\u0131\u015flarla y\u0131k\u0131l\u0131yordu. \u015eimdi, burada, bu sofra ba\u015f\u0131nda yap\u0131lan konu\u015fmalardan sonra \u015e\u0131nkuba’n\u0131n s\u00f6zlerini daha geni\u015f bir adaptasyon ile sizleri de kapsar \u015fekilde yinelemek istiyorum. Bir g\u00f6z\u00fcm buras\u0131 ise \u00f6b\u00fcr g\u00f6z\u00fcm anayurt d\u0131\u015f\u0131nda, yabanc\u0131 \u00fclkelerde ya\u015fayanlard\u0131r. Biz burada dilimizi, sanat\u0131m\u0131z\u0131, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc geli\u015ftiriyoruz, yap\u0131tlar veriyoruz, diye sevinirken bile g\u00f6z\u00fcm\u00fcz sevinemiyor. Zira di\u011fer g\u00f6z\u00fcm olan sizler ayr\u0131 kalmaktan, yurt \u00f6zleminden, yok olmaktan a\u011fl\u0131yorsunuz. Bir y\u00fczdeki bir g\u00f6z a\u011flarken \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn g\u00fclmesi olas\u0131 de\u011fil… Buradaki g\u00f6z\u00fcm\u00fcz de asl\u0131nda a\u011fl\u0131yor. Ayr\u0131l\u0131ktan, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fckten, \u00f6zlemden do\u011fan ac\u0131larla a\u011fl\u0131yor, anayurt \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yitirdi\u011fi i\u00e7in a\u011fl\u0131yor. Ne zaman bu b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015fl\u00fck bitecek, o zaman iki g\u00f6z\u00fcm\u00fcz de g\u00fclecek…” Bu g\u00fczel konu\u015fmalar\u0131 bir yerde ba\u011flamak gerekiyordu. Son olarak yeniden thamade s\u00f6z ald\u0131 THAYTSIUKH Bemirza’n\u0131n s\u00f6zleri aynen \u015f\u00f6yle idi: Sevgili Okur,<\/p>\n Abaza\u2019s\u0131 ile, Besleney’i, Kabardey’i ile Kara\u00e7ay- \u00c7erkes insan\u0131n\u0131n Kuzey Kafkasyal\u0131l\u0131k kavram\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131 budur. Bu duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncenin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 veya do\u011frulu\u011funu senin hakemli\u011fine b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n \u00c7erkessk kentinden ya\u011fmurlu bir pazar g\u00fcn\u00fc ayr\u0131ld\u0131k. Bat\u0131ya, Maykop’a, Adigey \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nin ba\u015fkentine gidiyoruz. Kara\u00e7ay-\u00c7erkes Yazarlar Birli\u011fi’nin Abazin B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 olan \u00fcnl\u00fc Romanc\u0131 CIGUATAN Kali direksiyon ba\u015f\u0131nda… Bizi Adigey’e bizzat g\u00f6t\u00fcrebilmek i\u00e7in tatil g\u00fcn\u00fcnde bir tamirhaneyi a\u00e7t\u0131r\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmayan otomobilini onart\u0131yor ve b\u00f6ylece yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Stavropol radyosunda Abazin-Adige programlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan Hartokualardan bir yak\u0131n\u0131n\u0131 da yard\u0131mc\u0131 olarak al\u0131yor. Araban\u0131n silecekleri ya\u011fan ya\u011fmuru ak\u0131tmaya yeti\u015femiyor. \u00d6nde CIGUATAN Kali’nin yan\u0131nda oturuyorum. Necdet ile Fahri arka koltuklarda… Nihat’\u0131 Leninakan’da bulu\u015fmak \u00fczere Nal\u00e7ik’te b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131k. Herkes suskun, Fahri ve Necdet’i dikiz aynas\u0131ndan izliyorum, y\u00fczleri safran sar\u0131s\u0131, sa\u011fl\u0131ks\u0131z bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm… \u00c7erkessk’ten ayr\u0131l\u0131rken duydu\u011fumuz \u00fcz\u00fcnt\u00fc y\u00fcz\u00fcnden y\u00fcre\u011fimiz buruk… \u00c7erkessk’te ge\u00e7en veda seremonisinin etkisinden anla\u015f\u0131lan kimse kurtulamam\u0131\u015f. Nal\u00e7ik’te ba\u015flayan giderek artan hastal\u0131\u011f\u0131m da cabas\u0131… Oturdu\u011fum yerde k\u0131vranarak yolculu\u011fu s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorum.<\/p>\n \u00c7erkessk’te yola \u00e7\u0131karken BRAT Habas, Vale, DI\u011eUIJ Kurmen, THAYTSUKH Bem\u0131rza, TIGU Vladimir, LA\u011eUI\u00c7 Cemalettin, annemin soyundan, M\u0131dlardan kar\u0131-koca bir \u00e7ift ile sarma\u015f dola\u015f vedala\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Bem\u0131rza g\u00f6zleri dolu dolu boynuma sar\u0131l\u0131p: Bu a\u011f\u0131r havay\u0131 da\u011f\u0131tmak isteyen CIGUATAN Kali, edebiyattan, sanattan, Abazin ve Kabardey roman\u0131 \u00fczerine konu\u015fuyor, k\u0131yaslamalar yap\u0131yordu. \u00c7erkessk’in demiryolu istasyonu say\u0131lan Novineminskaya \u00fczerinden kuzeybat\u0131ya Adigey\u2019e y\u00f6neliyoruz. Gecenin ge\u00e7 saatlerinde, bir tepenin \u00fczerine geldi\u011fimizde Maykop’un \u0131\u015f\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n \u00dcrd\u00fcn’de gen\u00e7li\u011fini ge\u00e7irmi\u015f, hukuk e\u011fitimi g\u00f6rm\u00fc\u015f, uzun y\u0131llar avukatl\u0131k yapm\u0131\u015f, daha sonra y\u0131llarca s\u00fcren uzun bir u\u011fra\u015f\u0131 ile anayurda d\u00f6nm\u00fc\u015f, annesi, e\u015fi ve d\u00f6rt \u00e7ocu\u011fu ile Maykop’a yerle\u015fmi\u015f olan HUAJ Muhammed’in konu\u011fu olaca\u011f\u0131z. Yine Muhammed gibi \u00dcrd\u00fcn’den gelen ve Maykop Pedagoji Enstit\u00fcs\u00fcnde \u0130ngiliz Dili ve Edebiyat\u0131 do\u00e7enti olan TLIBZU Davut, Sosyalisti\u00e7eskiy Adigey gazetesi redakt\u00f6rlerinden \u015eIM\u011eAKHU Murat ile birlikte ta Kabardey’e gelip bizi Maykop’a \u00e7a\u011f\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Bu g\u00fczel kenti ortadan ikiye b\u00f6len ana bulvara dik bir bi\u00e7imde ba\u011flanan cadde ve sokaklar\u0131n isimlerini okuyarak ilerliyoruz. Gece saat 10 gibi… “Ye\u015fane Internationalne Wuaram-\u00dcc\u00fcnc\u00fc \u0130nternasyonel Caddesi’ni ve HUVAJ Muhammed’in 99 kap\u0131 numaral\u0131 evini rahat\u00e7a buluyoruz. Maykop’a geli\u015fimizden umudunu kesen Muhammed ve e\u015fi Sabiha Han\u0131m bizi sevin\u00e7le kar\u015f\u0131l\u0131yorlar.<\/p>\n Daha \u00f6nce de belirtti\u011fim gibi, yola \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra hastalanm\u0131\u015ft\u0131m. Rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131m art\u0131nca Maykop’ta \u015fehir hastanesine yatmak zorunda kald\u0131m. Tedavim s\u00fcresince beni yaln\u0131z b\u0131rakmayan doktor LOO Tamara, Kabardey as\u0131ll\u0131 hem\u015fire DI\u015eEK Maya, do\u00e7ent \u015eIK Ku\u015fmezok, HUAJ Muhammed, hastanede tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m PENE\u015eU Kaplan ve hastanenin adlar\u0131n\u0131 bilemedi\u011fim Rus personelinin yak\u0131n ilgilerini burada anmak benim i\u00e7in bir \u015f\u00fckran borcudur. Derlitoplu ve \u015f\u0131k giyimi ile sevimli Tamara her an yan\u0131ba\u015f\u0131mdayd\u0131. Loolarla T\u00fcrkiye’deki ili\u015fkilerimizi anlatt\u0131m ve Adigey’de kendinden ba\u015fka Loo bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordum. Babas\u0131 LOO Musa’n\u0131n \u00c7erkessk’ten gelip Adigey\u2019e yerle\u015fti\u011fini, annesinin Maykoplu ve Bjedugh oldu\u011funu s\u00f6yledi. Abazince bilip bilmedi\u011fini sordu\u011fumda, zarif bir hareketle sa\u00e7lar\u0131n\u0131 arkaya atarak; Bu yaz\u0131 nedeniyle kimi okurlar\u0131n beni duygusall\u0131k ve \u015fovenlikle su\u00e7layabileceklerini biliyorum. Anlatt\u0131\u011f\u0131m olaylar\u0131n ge\u00e7ti\u011fi \u00e7evrelerde beni saran dost\u00e7a, karde\u015f\u00e7e s\u0131cak ilgiyi ya\u015fay\u0131p bu havay\u0131 teneff\u00fcs edince duygusal olmamak \u00f6yle her babayi\u011fidin kar\u0131 de\u011fildir. Bir Oset halk \u015fark\u0131s\u0131nda s\u00f6ylendi\u011fi gibi: “Benim y\u00fcre\u011fim \u00e7elik de\u011fil ki dayans\u0131n”. Hele sinirlerim hi\u00e7 de \u00e7elik de\u011fil… Etten ve kemikten olu\u015fmu\u015fum ve de insan\u0131m. Duygusall\u0131\u011f\u0131m\u0131 bu ortamda ho\u015f kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 umar\u0131m.<\/p>\n Anlatt\u0131klar\u0131ma \u015fovence yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 da kabul, etmiyorum. D\u00fcnyan\u0131n neresinde ya\u015farsan\u0131z ya\u015fay\u0131n\u0131z. Az\u0131nl\u0131kta iseniz, varl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 korumak i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011finiz \u00e7abalar ve k\u00fc\u00e7\u00fck tepkiler kesinlikle \u015fovenlikle su\u00e7lanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Say\u0131n Okur,<\/p>\n Bu yaz\u0131da de\u011fi\u015fik co\u011frafyalarda, de\u011fi\u015fik iklimlerde seni dola\u015ft\u0131rmak, binlerce kilometre birbirinden uzak ve birbirinden habersiz bir bi\u00e7imde de\u011fi\u015fik \u00fclke ve k\u00fclt\u00fcrlerde ya\u015fayan Kuzey Kafkasyal\u0131lar\u0131n “Kuzey Kafkasyal\u0131l\u0131k Kavram\u0131na” yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 senin g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcne sermek istedim, Arabistan \u00e7\u00f6llerinden Kafkasya’n\u0131n o doyulmaz g\u00fczellikteki ye\u015filine kadar…<\/p>\n Ho\u015f\u00e7alal\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" YISMEYL Özdemir XIX. yüzyılın ikinci yarısından XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar peyderpey süregelen Kuzey Kafkasyalıların vatanlarından ayrılışı demografik ve sosyolojik açıdan dünyada bir başka benzeri olmayan kendine özgü (Sui Generis) bir olaydır. Çok değişik boyutları olan bu demografik olay bugüne değgin gereğince incelenmemiştir. Kimi yazarlara göre göç, sürgün, tehcir, vatandan koparılış veya zorunlu iskan gibi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13211","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13212,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13211\/revisions\/13212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n– San\u0131r\u0131m grubun ba\u015f\u0131nda bulunan sensin, Abasa ve Yismeyllerden oldu\u011funu siz gelmeden \u00f6nce \u00f6\u011frendim. Ben Liylerdenim, senden ba\u015fka Uzunyaylal\u0131 veya Liy var m\u0131 aran\u0131zda?<\/p>\n
\n– Kusura bakma burada, \u00dcrd\u00fcn’de senin ya\u015f\u0131ndaki Abazalar art\u0131k Abazaca bilmiyorlar, \u00e7o\u011funlukla Kabardeyce konu\u015fuyorlar. O y\u00fczden seninle Kabardeyce konu\u015ftum. Abazaca konu\u015fabiliyorsan daha da sevinirim.
\n– Abazaca\u2019nda Kabardeyce\u2019n kadar g\u00fczeldir eminim, ne kadar g\u00fczel ve \u015fiirsel konu\u015fuyorsun.<\/p>\n
\n– Neden \u015fa\u015ft\u0131n? Biz Adige de\u011fil miyiz? Kabardeyce\u2019yi neden konu\u015famayal\u0131m?<\/p>\n
\n– Bu ne bi\u00e7im i\u015ftir? Ben bu ye\u011fenimi evimde a\u011f\u0131rlamak isterdim, peki \u015fimdi nas\u0131l anla\u015faca\u011f\u0131z? Bir g\u00fcn T\u00fcrkiye’ye gelebilirsem bunun annesinden ve babas\u0131ndan hesap soraca\u011f\u0131m, yanl\u0131\u015f anlama bu k\u0131z\u0131m\u0131n bir kabahati yok. Kabahatli olan anne ve babas\u0131d\u0131r…<\/p>\n
\n– Ben senin anne taraf\u0131ndan akraban\u0131m, ad\u0131m Vehbi, Ku\u015fplerdenim. Annem Ya\u011fanlardan, o nedenle akrabay\u0131z. Y\u0131llar \u00f6nce annem ve k\u0131zkarde\u015flerimle birlikte T\u00fcrkiye’ye gelmi\u015ftik. Size de u\u011fram\u0131\u015ft\u0131k. O zamanlar sen ve karde\u015flerin k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcn\u00fcz. Kazanc\u0131k’ta bir hafta kald\u0131k. Oradan Karaca\u00f6ren’e ge\u00e7tik. YA\u011eAN Hac\u0131 Abdullah’\u0131n konu\u011fu olduk. Tavladere k\u00f6y\u00fcndeki Ku\u015fp’elere de u\u011fram\u0131\u015ft\u0131k. Senin bu grupla geldi\u011fini bizim derne\u011fin y\u00f6neticilerinden \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
\n– B\u00fct\u00fcn dilleri biliyorsun, \u00e7ok g\u00fczel bir yetenek” dedim.
\n– Buna neden \u015fa\u015ft\u0131n? Abaza-Kabardey-Bjedugh her neyse, hepimiz Adige\u2019yiz. Onlar\u0131n dili ile konu\u015fabilmem ana dilim olan Abazaca\u2019y\u0131 bilmem kadar do\u011fald\u0131r. Zira biz burada kayna\u015f\u0131p tek toplum olduk.”<\/p>\n
\nNart mitolojisinden sahnelerle s\u00fcslenmi\u015f bu \u015firin yap\u0131da bize ayr\u0131lan k\u00f6\u015fede uzun bir s\u00fcre sohbet ettik. Bizler Kuzey Bat\u0131 Kafkasya k\u00f6kenli ailelerden geliyorduk. Osetya ile hi\u00e7bir ili\u015fkimiz olmad\u0131\u011f\u0131 gibi aram\u0131zda bir Oset de yoktu. Buna kar\u015f\u0131n yolculukta kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z Osetlerin bize g\u00f6sterdikleri bu candan ve duygusal yak\u0131nl\u0131k salt onlar\u0131n da bizim de Kuzey Kafkasya k\u00f6kenli olmam\u0131zdan kaynaklan\u0131yordu.<\/p>\n
\n– Adige veya Abazin, burada hi\u00e7 farketmiyor, bir g\u00f6vdenin, bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn tamamlay\u0131c\u0131 unsurlar\u0131y\u0131z…<\/p>\n
\n– Kara\u00e7ay \u00c7erkes edebiyat\u0131na ve sanat\u0131na damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015f olan \u00f6\u011fretmenimiz, b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz J\u0130R Hamid makalelerini her iki dilde
\nde yazard\u0131. O, Abaza halk\u0131na seslendi\u011fi gibi Adigelere seslenmeyi de kendine g\u00f6rev sayard\u0131. Do\u011fru olan\u0131 da budur. Kafkasya veya Kafkasya d\u0131\u015f\u0131nda nerede olursak olal\u0131m, bu b\u00fct\u00fcnl\u00fckten ayr\u0131lmamak gerek…”<\/p>\n
\n– Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda Abhazya’ya birka\u00e7 gezim olmu\u015ftur. Bu gezilerden biri bende \u00e7ok etki b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Abhazya Kahraman\u0131, Abhaz halk\u0131n\u0131n babas\u0131, onlara kalemi ile yeni ufuklar a\u00e7an, yeni ve modern ya\u015fam\u0131 \u00f6\u011freten, t\u00fcm Kafkasl\u0131lar\u0131n sayg\u0131de\u011fer b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc D\u0131rmit Gulya’n\u0131n y\u00fcz\u00fcnc\u00fc do\u011fum y\u0131l\u0131 Abhazya’da ulusal bir bayram gibi kutlanm\u0131\u015ft\u0131. Ben de Kara\u00e7ay-\u00c7erkes b\u00f6lgesinin temsilcilerinden biri olarak bu \u015fenli\u011fe kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m T\u00fcm Sovyetler Birli\u011fi Abhaz halk\u0131n\u0131n bu mutlu g\u00fcn\u00fcne benim gibi delegeler g\u00f6ndermi\u015fti. Da\u011f\u0131stan’dan Moldavya’ya, \u00d6zbekistan’ dan Ukrayna’ya dek…<\/p>\n
\n– Bug\u00fcn burada, bu kutsal aile oca\u011f\u0131nda o denli g\u00fczel konu\u015fmalar yap\u0131ld\u0131, o denli kutsal dilekler ve duygular sergilendi ki, bunlar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131karak s\u00f6yleyecek s\u00f6z bulam\u0131yorum. Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n\u0131z, b\u00fct\u00fcn bu dileklerin \u00f6zeti olarak \u015f\u00f6yle diyorum: Bu sofram\u0131z o kadar uzas\u0131n ki, bir aya\u011f\u0131 Nal\u00e7ik’te di\u011feri Karadeniz k\u0131y\u0131s\u0131nda Sohum’da olsun. Yery\u00fcz\u00fc yuvarla\u011f\u0131n\u0131n neresine da\u011f\u0131t\u0131rsa da\u011f\u0131ls\u0131n, b\u00fct\u00fcn Kuzey Kafkasyal\u0131lar bu sofra \u00e7er\u00e7evesinde vatana d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kutlas\u0131n birlik beraberlik i\u00e7in kadeh kald\u0131rs\u0131n…<\/p>\n
\n– \u00dc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr erkeklik dedim, ay\u0131p olur, geleneklere ayk\u0131r\u0131d\u0131r dedim, yutkunup durdum. Bak g\u00f6ky\u00fcz\u00fc a\u011fl\u0131yor… Ayr\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131za o bile dayanamad\u0131. Ben do\u011fadan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011filim. Ba\u011f\u0131\u015flay\u0131n, ben de a\u011flayaca\u011f\u0131m…” demi\u015f ve s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. En k\u0131sa zamanda bize d\u00f6nmenizi, atalar yurdu ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmenizi istiyorum, diliyorum… Bu ac\u0131l\u0131 g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131z o zaman sevin\u00e7 g\u00f6z ya\u015f\u0131 olacakt\u0131r…<\/p>\n
\n– Babam\u0131n dilini bilmeyi \u00e7ok isterdim. Adigey\u2019de b\u00fcy\u00fcy\u00fcp e\u011fitim g\u00f6r\u00fcnce ister istemez annemin dilini \u00f6\u011frendim. Adigey\u2019de ya\u015fayan Abazinlerin \u00e7o\u011fu Adigey \u015fivesini \u00e7ok iyi konu\u015furlar. Burada, Adigey\u2019de her \u00c7erkes boyundan insanlar ya\u015far. Hepsi de Kuzey-Bat\u0131 Kafkasya’da konu\u015fulan dilleri anlarlar. Zaten bu diller o kadar i\u00e7 i\u00e7eki herkes ba\u015fka bir boyun dilini kendi ana dili gibi severek benimser. Kafkasl\u0131 olman\u0131n gere\u011fi de budur san\u0131r\u0131m…” demi\u015fti. Hastaneden \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m g\u00fcn\u00fcn ak\u015fam\u0131 E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn k\u0131z yurdunda bir ak\u015fam yeme\u011fine \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131 idik. Enstit\u00fcde okuyan Adigeyli gen\u00e7 k\u0131zlar kendi elleri ile \u00c7erkes mutfa\u011f\u0131n\u0131n en g\u00fczel yemeklerini haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131. Yemek s\u00fcresince \u00e7ok anlaml\u0131, n\u00fckte dolu zarif \u015fakala\u015fmalar oldu. Yan\u0131mda oturan gen\u00e7 k\u0131zla yak\u0131ndan tan\u0131\u015fmak istedim. Nereli oldu\u011funu sordu\u011fumda, ailesinin Adigey\u2019de bulunan Abazin kolonisinden, aile isminin de Kump\u0131l oldu\u011funu s\u00f6yleyiverdi. Kump\u0131l soyunu Uzunyayla’da Tavladere k\u00f6y\u00fcnden tan\u0131yorum. Ben T\u00fcrkiye’den s\u00f6z a\u00e7\u0131n ca heyecanla Kump\u0131llar\u0131n T\u00fcrkiye’nin hangi y\u00f6relerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sordu. Abazince bilmemekten \u00fcz\u00fcnt\u00fc duydu\u011funu, ancak ba\u015fka bir Kuzey Kafkas dili ile e\u011fitim g\u00f6rme olana\u011f\u0131 buldu\u011fu i\u00e7in mutlu oldu\u011funu belirterek, “Konu\u015ftu\u011fum dili Adigece olmayabilirdi. Kabardeyce, Abhazca veya ba\u015fka bir Kafkas dili de olabilirdi. B\u00fct\u00fcn bu diller Adigece kadar bizimdir. Hepsini Adigece kadar benimsemek zorunday\u0131z, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu diller bizim ortak k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn arac\u0131d\u0131r”. Bu gencecik k\u0131z\u0131n Kuzey Kafkasyal\u0131l\u0131k kavram\u0131na yakla\u015f\u0131m\u0131 ger\u00e7ekten d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc idi.<\/p>\n