![\"\"](\"http:\/\/circassiancenter.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Tartisilan-Bir-Kavram-Donus-b.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Musa Tok<\/span><\/b><\/p>\n Bug\u00fcnlerde \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan bir kavram var d\u00f6n\u00fc\u015f, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fck. Ya\u015f\u0131m itibar\u0131 ile iyi hat\u0131rlar\u0131m 80 \u00f6ncesi bu kavram ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve \u00e7ok belirginle\u015fti, beraberinde birde bunun z\u0131tt\u0131 vard\u0131 tabi ki ad\u0131 kal\u0131\u015f\u00e7\u0131lard\u0131. Nedense d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler solcu, kal\u0131\u015f\u00e7\u0131lar sa\u011fc\u0131 idi. Bir iki istisna hari\u00e7 tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re cephe alm\u0131\u015flard\u0131. Bende biraz solcu oldu\u011fum i\u00e7in tabi ki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcyd\u00fcm. \u015eu an \u00c7erkeslik hakk\u0131nda bildiklerimin, Kafkasya hakk\u0131ndaki bildiklerimin y\u00fczde birini bilmezken d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fc olmu\u015ftum. Sadece \u00e7ok iyi Adigece konu\u015fuyordum, neden d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fc oldum art\u0131k siz anlay\u0131n.<\/p>\n Fakat ilerleyen zamanlarla bilgilendik\u00e7e anavatana kar\u015f\u0131 dayan\u0131lmaz bir \u00f6zlem duymaya ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n Allah nasip etti 1991 y\u0131l\u0131nda gittim. Halen kalbimin yar\u0131s\u0131 de\u011fil d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc oradad\u0131r.<\/p>\n 1990 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler i\u00e7in bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Da\u011f\u0131lan Sovyet sistemi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin foyas\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk t\u00fcm yollar a\u00e7\u0131kken gitmediler, d\u00f6nmediler.<\/p>\n Gitmediler den kast\u0131m d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin acaba ne kadar\u0131 anavatan\u0131 g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n Ben \u015fahs\u0131ma anavatana d\u00f6nen arada ev, bark, i\u015f kuran, aile olan art\u0131k oral\u0131 olan her kim olursa olsun benden yurtsever, benden cesaretli, benden adam olarak g\u00f6r\u00fcr\u00fcm ve takdir ederim.<\/p>\n Kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m \u015fey olursa da sesimi \u00e7\u0131karmam sayg\u0131 g\u00f6steririm, oraya d\u00f6n\u00fcp de tart\u0131\u015fmay\u0131 ye\u011flerim. Son 20 y\u0131ld\u0131r T\u00fcrkiye de bir hastal\u0131k var, buradan anavatan\u0131 y\u00f6netmek gibi, bu m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Konu\u015fmas\u0131 bile abesle i\u015ftigal.<\/p>\n Anavatana ilk gitti\u011fimde Bakan d\u00fczeyinde bir adamla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Beni tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131rken, o zaman dernek y\u00f6neticisiydim, dernek y\u00f6neticisi diyecekler ya i\u015fte Hase Tahamate dediler. (\u00c7ok utanm\u0131\u015ft\u0131m.) O sene festival vard\u0131. Stat da Carme Aslan sa\u011f\u0131na ve soluna protokolde diasporadan gelen dernek ba\u015fkanlar\u0131n\u0131 oturtturmu\u015ftu. Acaba \u015fimdi nereye oturturlar.<\/p>\n Bakanla konu\u015furken beni bir \u015fey zannetti, bende T\u00fcrkiye de 4-5 milyon \u00c7erkes var dedim. Adam\u0131n g\u00f6z\u00fc fal ta\u015f\u0131 gibi a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n Bundan 7-8 sene \u00f6nce gene Maykop’ta \u00fcst d\u00fczey bir b\u00fcrokratla konu\u015furken dedi ki; Sizden bizim hi\u00e7bir umudumuz yok, ne olacaksa biz burada kendi kendimize olaca\u011f\u0131z.<\/p>\n Fakat dedi ki; Bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi Ruslara \u00e7akt\u0131rm\u0131yoruz.<\/p>\n Bak\u0131n bizim T\u00fcrkiye\u2019de 5 milyon soyda\u015f\u0131m\u0131z var. Diyoruz. Adam bizi \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f de\u011fimli?<\/p>\n \u0130nternet ortam\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lan konulara bak\u0131yorum, tart\u0131\u015fan insanlara bak\u0131yorum. Acaba bu konular\u0131 bizden ba\u015fka bir millet var m\u0131? B\u00f6yle yazs\u0131nlar tart\u0131\u015fs\u0131nlar.<\/p>\n Bir Rus etnolog demi\u015f ki; \u00c7erkeslere iki \u015fey s\u00f6ylenmez, 1.\u2019si sen bunu yapamazs\u0131n. 2.\u2019si sen bunu bilmiyorsun. Adam bizi iyi \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f de\u011fil mi? Bir otob\u00fcs yolcu var. \u0130\u00e7inde 50 ki\u015fi var. 1-2 ki\u015fi bir yere gitmek istiyor, di\u011ferleri ba\u015fka bir yere ama o otob\u00fcs y\u0131llardan beri 1-2 ki\u015finin istedi\u011fi yere gidiyor.<\/p>\n Adigey Cumhuriyeti ba\u015fkenti Maykop’tan yazan \u0130nal a\u011fabey ve Kaya \u015eenvar\u2019\u0131n dediklerine sonuna kadar kat\u0131l\u0131yorum. Buradan \u015fer cevaplar verenlerin bir\u00e7o\u011fu oraya d\u00f6nmeseler bile orada bir ev alabilecek durumlar\u0131 var.<\/p>\n Hangisinin orada bir evi var?<\/p>\n Kendimde dahil biz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler ka\u00e7 senedir acaba bir aileyi oraya g\u00f6nderebildik, d\u00f6nd\u00fcrebildik.<\/p>\n Ka\u00e7 ki\u015fiyi oraya gezmeye g\u00f6nderebildik.<\/p>\n Bu nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019deki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin say\u0131s\u0131n\u0131 bilmiyorum ama derneklerimizin neredeyse tamam\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerden olu\u015fuyor. Biz derneklerdeki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler diyelim ki, 3 senede bir bulundu\u011fumuz \u015fehrin veya \u00fclkenin d\u0131\u015f\u0131na tatile gidiyoruz. Acaba 4. sene anavatana gezmeye gidiyor muyuz? D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn biz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler 4-5 senede bir d\u00f6nmeye de\u011fil sadece gezmeye anavatana gitsek ne kadar insan yapar?<\/p>\n Adam\u0131n biri paraya bak\u0131p demi\u015f ki, T\u00f6vbe Allah de\u011filsin ama seninde g\u00fcc\u00fcn fena de\u011fil. Bu ba\u011flamda biz ka\u00e7\u0131m\u0131z bir araya geldikte bir ev ald\u0131k, bir i\u015f kurduk, bir de\u011fer ortaya koyduk.<\/p>\n Ben hayat\u0131mda sa\u011fa oy vermedim ama \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr Allah inanc\u0131m var. Bizim derneklerimizde y\u00f6neticilik yapan veya ge\u00e7mi\u015fte y\u00f6neticilik yapm\u0131\u015f insanlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7o\u011fu sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fcd\u00fcr. Fakat bu \u00f6n plana \u00e7\u0131kan insanlar\u0131m\u0131z\u0131n baz\u0131lar\u0131 diyelim, normal halk gibi ya\u015fam\u0131yorlar. CHP\u2019nin anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlarda anlayam\u0131yorlar.<\/p>\n Halka ra\u011fmen bir \u015fey yapamazs\u0131n, halk gibi ya\u015fayacaks\u0131n.<\/p>\n Bir \u00f6rnek vereyim; Kaz\u0131m ve Haydar amcan\u0131n cenazelerinde bizim \u00c7erkesli\u011fi, dernek\u00e7ili\u011fi \u00f6n planda olan baz\u0131 insanlar cenaze namaz\u0131 k\u0131l\u0131n\u0131rken saflar\u0131n arkas\u0131nda, safa durmadan \u00f6yle beklediler. Anla\u015f\u0131lan Allah inan\u00e7lar\u0131 yok, kimseyi de ilgilendirmez ama sen birazc\u0131k topluma mal olduysan hareketlerine dikkat etmek zorundas\u0131n. Diyelim inanm\u0131yorsun, saf tutsan ne olacak veya mezarl\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda beklesen daha uygun olmaz m\u0131?<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak; anavatana d\u00f6n\u00fc\u015f yapanlar yukar\u0131da s\u00f6yledi\u011fim gibi benden cesaretli, benden yurtseverdirler. Bir T\u00fcrk atas\u00f6z\u00fc var b\u00fckemedi\u011fin eli \u00f6peceksin.<\/p>\n Not-1: <\/b>Ge\u00e7en hafta D\u00fczce\u2019de 300 ki\u015filik bir salonda G\u00fcrc\u00fclerin bir paneli vard\u0131. Salon t\u0131kl\u0131m t\u0131kl\u0131m doluydu. Konu Batum vs. salonda milletvekilleri, belediye ba\u015fkanlar\u0131, ileri gelen STK ba\u015fkanlar\u0131, siyasi parti il ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n hepsi oradayd\u0131.<\/p>\n Acaba biz D\u00fczce\u2019de veya ba\u015fka bir yerde ayn\u0131 paneli yapsak ne olur. D\u00fczce i\u00e7in s\u00f6yleyeyim, 30-40 ki\u015fi gelir. Di\u011ferleri zaten gelmez. D\u00fczce\u2019de G\u00fcrc\u00fc n\u00fcfus bizim be\u015fte birimiz kadard\u0131r. Sebepleri \u00fczerinde ciddi d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n Not-2: <\/b>KAF-FED Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131’na bir dilek\u00e7e yazm\u0131\u015f. Abhazca dil kursu i\u00e7in. Buna kar\u015f\u0131 D\u00fczce Abhaz ve Eski\u015fehir Abhaz dernekleri de Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131’na kar\u015f\u0131 bir dilek\u00e7e yazm\u0131\u015flar. Bu konu hakk\u0131nda ilgili yerlerde hi\u00e7bir yaz\u0131 okumad\u0131m. Ger\u00e7i bence Abhaz karde\u015flerimiz sonuna kadar hakl\u0131 ya.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Musa Tok Bugünlerde çok tartışılan bir kavram var dönüş, dönüşçülük. Yaşım itibarı ile iyi hatırlarım 80 öncesi bu kavram ortaya çıktı ve çok belirginleşti, beraberinde birde bunun zıttı vardı tabi ki adı kalışçılardı. Nedense dönüşçüler solcu, kalışçılar sağcı idi. Bir iki istisna hariç tamamına yakını siyasi görüşlerine göre cephe almışlardı. Bende biraz solcu olduğum için […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"ocean_post_layout":"","ocean_both_sidebars_style":"","ocean_both_sidebars_content_width":0,"ocean_both_sidebars_sidebars_width":0,"ocean_sidebar":"0","ocean_second_sidebar":"0","ocean_disable_margins":"enable","ocean_add_body_class":"","ocean_shortcode_before_top_bar":"","ocean_shortcode_after_top_bar":"","ocean_shortcode_before_header":"","ocean_shortcode_after_header":"","ocean_has_shortcode":"","ocean_shortcode_after_title":"","ocean_shortcode_before_footer_widgets":"","ocean_shortcode_after_footer_widgets":"","ocean_shortcode_before_footer_bottom":"","ocean_shortcode_after_footer_bottom":"","ocean_display_top_bar":"default","ocean_display_header":"default","ocean_header_style":"","ocean_center_header_left_menu":"0","ocean_custom_header_template":"0","ocean_custom_logo":0,"ocean_custom_retina_logo":0,"ocean_custom_logo_max_width":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_width":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_width":0,"ocean_custom_logo_max_height":0,"ocean_custom_logo_tablet_max_height":0,"ocean_custom_logo_mobile_max_height":0,"ocean_header_custom_menu":"0","ocean_menu_typo_font_family":"0","ocean_menu_typo_font_subset":"","ocean_menu_typo_font_size":0,"ocean_menu_typo_font_size_tablet":0,"ocean_menu_typo_font_size_mobile":0,"ocean_menu_typo_font_size_unit":"px","ocean_menu_typo_font_weight":"","ocean_menu_typo_font_weight_tablet":"","ocean_menu_typo_font_weight_mobile":"","ocean_menu_typo_transform":"","ocean_menu_typo_transform_tablet":"","ocean_menu_typo_transform_mobile":"","ocean_menu_typo_line_height":0,"ocean_menu_typo_line_height_tablet":0,"ocean_menu_typo_line_height_mobile":0,"ocean_menu_typo_line_height_unit":"","ocean_menu_typo_spacing":0,"ocean_menu_typo_spacing_tablet":0,"ocean_menu_typo_spacing_mobile":0,"ocean_menu_typo_spacing_unit":"","ocean_menu_link_color":"","ocean_menu_link_color_hover":"","ocean_menu_link_color_active":"","ocean_menu_link_background":"","ocean_menu_link_hover_background":"","ocean_menu_link_active_background":"","ocean_menu_social_links_bg":"","ocean_menu_social_hover_links_bg":"","ocean_menu_social_links_color":"","ocean_menu_social_hover_links_color":"","ocean_disable_title":"default","ocean_disable_heading":"default","ocean_post_title":"","ocean_post_subheading":"","ocean_post_title_style":"","ocean_post_title_background_color":"","ocean_post_title_background":0,"ocean_post_title_bg_image_position":"","ocean_post_title_bg_image_attachment":"","ocean_post_title_bg_image_repeat":"","ocean_post_title_bg_image_size":"","ocean_post_title_height":0,"ocean_post_title_bg_overlay":0.5,"ocean_post_title_bg_overlay_color":"","ocean_disable_breadcrumbs":"default","ocean_breadcrumbs_color":"","ocean_breadcrumbs_separator_color":"","ocean_breadcrumbs_links_color":"","ocean_breadcrumbs_links_hover_color":"","ocean_display_footer_widgets":"default","ocean_display_footer_bottom":"default","ocean_custom_footer_template":"0","ocean_post_oembed":"","ocean_post_self_hosted_media":"","ocean_post_video_embed":"","ocean_link_format":"","ocean_link_format_target":"self","ocean_quote_format":"","ocean_quote_format_link":"post","ocean_gallery_link_images":"off","ocean_gallery_id":[],"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-13542","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arastirma-ana-sayfa","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13542"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13546,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13542\/revisions\/13546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.circassiancenter.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n– Ooo, dedi Bakan. Beni bir \u015fey zannetti.<\/p>\n
\nSon zamanlarda \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan bir konu var. Derneklerimizin isim de\u011fi\u015fikli\u011fi. Bu konuda ben fikrimi 4-5 sene \u00f6nce s\u00f6ylemi\u015ftim. O zaman neredeyse beni hain ilan edeceklerdi. Fikrimde de\u011fi\u015fiklik olmad\u0131. Biz kendi \u00f6z ismimize sahip \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z. D\u00fcnyada bir s\u00fcr\u00fc \u00fclke var millet var, baz\u0131lar\u0131na di\u011ferleri ba\u015fka s\u00f6yler ama kendilerine ba\u015fka isim verirler. Bana ne ba\u015fkalar\u0131n\u0131n benim i\u00e7in s\u00f6ylediklerine, as\u0131l olan benim kendime dedi\u011fim isimdir. Bir \u00e7ocu\u011fu ba\u015fka isimle \u00e7a\u011f\u0131rabilirsin ama senin onun ismini n\u00fcfusa yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n kal\u0131r.<\/p>\n